√≈Ò CE

¡ÍÃÀÒ [email protected]

È≈È’Ù≈‘∆ √øÓ 547

√øÍ≈Á’∆ ÏØ‚ J J J J

«ÍÃø: ‘«Ì‹È «√øÿ, ´«Ë¡≈‰≈ (Óπº÷ √øÍ≈Á’) √: ‘‹∆ «√øÿ, ‹¶Ë (√øÍ≈Á’) √: «’Í≈Ò «√øÿ “⁄øÁÈ” (√«‘ √øÍ≈Á’) √: ◊πÓ∆ «√øÿ, ’∞≈Ò∆ (√«‘ √øÍ≈Á’)

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆ ‚≈«¬À’‡, «√º«÷¡≈ «ÚÌ≈◊, Í≥‹≈Ï ÚÒØ∫ √Ì √’±Òª, √Ó≈‹’ «√º«÷¡≈ ’∂∫Áª Â∂ Ò≈«¬Ï∂∆¡ª Ò¬∆ ͺÂ ÈßÏ CCBHAC-G-AIHA ≈‘∆∫ ÍÃÚ≈«‰Â ‘ÀÕ

⁄øÁ≈ Ì∂‹‰ Á≈ ÍÂ≈

ÂÂ’≈ J J J J J J J

‘Àµ‚ ¡≈«Î√ : [email protected]/AD, ¯∆Ò‚ ◊ø‹, ´«Ë¡≈‰≈[email protected]@H

ÎØÈ : @[email protected], IIADD-BAHAE √Ï ¡≈«Î√ : C-ACE, Ó≈È √ØÚ ◊≈‚È, ÈÚ∆∫ «ÁºÒ∆[email protected]@AE ÎØÈ : @AA-DEGGAAHG ‹¶Ë √Ï ¡≈«¯√ : ’øÚ √ÂÈ≈Ó «√øÿ ⁄À∆‡∂ÏÒ ’øÍÒÀ’√ Ó≈‚Ò ‘≈¿±√ Ø‚, Ï√Â∆ Ù∂÷, ‹¶Ë-ADD @@B ÎØÈ : @[email protected] ‹øÓ» √Ï ¡≈«¯√ : CF, ◊πÁπ¡≈≈ «√øÿ √Ì≈ ’øÍÒÀ’√, √À’‡ B, ◊π» È≈È’ È◊, ‹øÓ»Õ ÎØÈ : @AIA-BDCIDHI √≈Ò≈È≈ ⁄øÁ≈ : Á∂Ù : [email protected] π:, «ÚÁ∂Ù : [email protected]@ π: ($CE)

¡≥’ I

J J J J

«ÈÓÒ Í≥Ê ÂØ∫ ◊π» Í≥Ê Âº’ ........................... B ◊ØÍ≈Ò Â∂≈ ¡≈Â≈ ...................................... F √Ú≈Ò? ‹Ú≈Ï ........................................... H Í≈·’ «Ò÷Á∂ ‘È ...................................... [email protected] √ø’‡ «ÈÏ≈Ï∂ ’Ø ÷≈Ò√≈ ÏÈ≈ÔØ ‘À .................... AA √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Á∆ Ï≈‰∆ : «Ú«ÌøÈ Í«Í∂÷ . AE ’∆ «√º÷ ÓÂ; «‘øÁ» Ó Á∆ √πË≈ Ò«‘ √∆ ‹ª «¬’ √π ø  «¬È’Ò≈Ï? .............................. AI ◊πÏ≈‰∆ ”⁄ ·≈’∞ .................................... BD ’≈«Ú-ÎπÒÚ≈Û∆ ......................................... BG Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ ...................................... BH Ï≈Ò ÎπÒÚ≈Û∆ .......................................... [email protected]

J «’ºÊ∂ ◊¬∂ ¿∞‘ «√º÷? ................................... CB J ¡≈˙, ‰≈¡-«‘ ‘ج∆¬∂! .......................... CD J «√º÷Ø ‹≈◊Ø∏ ¡≈͉∂ ¡≈Í Á∂ ı≈ÂÓ∂ Á≈ ÙΩ’ «’¿∞∫? ................ CE J ıÏÈ≈Ó≈ ¡Â∂ √◊Ó∆¡ª... ....................... CG

Ò≈¬∆¯ ÓÀ∫Ï«ÙÍ : Á∂Ù : [email protected]@ π: «ÚÁ∂Ù : [email protected]@@ π:([email protected])

«¬’ ’≈Í∆ : [email protected] πͬ∂ E-mail : [email protected] [email protected] Website : www.sikhmissionarycollege.net

◊πÍπÏ ¡Â∂ «¬«Â‘≈√’ «Á‘≈Û∂ ‹ÈÓ «Á‘≈Û≈ √≈«‘Ϙ≈Á≈ ‹πfi≈ «√øÿ ................ I ¡ÍÃÀÒ «√º÷ Á√Â≈ «ÁÚ√...................................... AC ¡ÍÃÀÒ ÷≈Ò√∂ Á≈ √≈‹È≈ «ÁÚ√ (ÚÀ√≈÷∆) ................... AD ¡ÍÃÀÒ ◊π◊ºÁ∆ «ÁÚ√ Í≈ÂÙ≈‘∆ Â∆‹∆ ¡Â∂ ÈΩÚƒ .......... AF ¡ÍÃÀÒ ‹ØÂ∆ ‹Ø Í≈ÂÙ≈‘∆ Á»‹∆ ¡Â∂ ¡º·Úƒ ................ AH ¡ÍÃÀÒ ‹ÈÓ «Á‘≈Û≈ Ì◊ ËøÈ≈ ‹∆ .......................... BA ¡ÍÃÀÒ

J √Ú≈¬∆È Î¨ Â∂ ‘Ø «ÏÓ≈∆¡ª ÂØ∫ Ï⁄‰ Ò¬∆ ¡≈͉∂ ‘ºÊ √≈¯ º÷Ø ................................... [email protected] J ÓπÛ «√øÿ √Ì≈ Ò«‘ Á∆ ÒØÛ ......................... DB J Hair–Bane or Boon ................................................ DC J Ú «ÙÂ∂ Á∆ ÒØÛ ..................................... DF

˜»∆ È؇ J “«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆” «Ú⁄ ¤Í‰ Ú≈Ò∆¡ª ⁄È≈Úª Á∂ «Ú⁄≈ Ò∂÷’ª Á∂ «Èº‹∆ ‘πøÁ∂ ‘ÈÕ «¬√ Ò¬∆ ˜»∆ È‘∆∫ «’ √øÍ≈Á’∆ ÏØ‚ «¬È∑ª È≈Ò Í»∆ Â∑ª √«‘Ó ‘ØÚ∂Õ J «’√∂ Ú∆ ’≈˘È∆ ’≈Ú≈¬∆ Á≈ «È͇≈≈ ´«Ë¡≈‰≈ Á∆¡ª ¡Á≈Òª «Ú⁄ ‘∆ ’∆Â≈ ‹≈ √’Á≈ ‘ÀÕ J √øÍ≈Á’∆ ÏØ‚ ˘ «’√∂ Ú∆ ⁄È≈ ˘ ’º‡‰/¤ª‡‰ ‹ª ºÁ ’È Á≈ Í»≈ ¡«Ë’≈ ‘ÀÕ ∏√øÍ≈Á’

√øÍ≈Á’∆…

«ÈÓÒ Í≥Ê ÂØ∫ ◊π» Í≥Ê Âº’

√øÈ AFII Á∆ «Ú√≈÷∆, Ó≈⁄ Ó‘∆È∂ Á∆ [email protected] Â≈∆÷ ˘ ı≈Ò√≈ Í≥Ê Á∆ «√‹È≈ Âı √Ã∆ ’∂√◊Û∑ √≈«‘Ï Á∂ ¡√Ê≈È ”Â∂ ¡ÈßÁÍπ √≈«‘Ï Á∆ Í≈ÚÈ ËÂ∆ ”Â∂ ‘ج∆Õ ı≈Ò√≈ Í≥Ê Á∆ «√‹È≈ «¬’ Ï‘π ‘∆ Ó‘ºÂÚÍ»È «¬«Â‘≈√’ ÿ‡È≈ ‘À «‹√ È∂ ◊π» È≈È’ √≈«‘Ï ÚÒØ∫ ¡øÌ ’∆Â∆ «√º÷∆ Ò«‘ ˘ √øÍ»ÈÂ≈ º’ Í‘πø⁄≈ ’∂ √ø√≈ Á∂ «¬«Â‘≈√ ˘ ÈÚª ÓØÛ «ÁºÂ≈ ‘ÀÕ «¬√ «ÁÈ ¡’≈Ò-Íπ÷ Á∆ ¯Ω‹ Á≈ ‹ÈÓ ‘Ø«¬¡≈Õ √Á∆¡ª ÂØ∫ «ÚÁ∂Ù∆ ‘≈’Óª, ´‡∂«¡ª Á∂ ˜πÒÓ-«√ÂÓ √«‘‰ Ú≈Ò∂ ÒØ’ ¡≈͉∆ ‹ÈÓ Ì»Ó∆ Á∂ ≈‹∂ ω ◊¬∂ ¡Â∂ ‘ÓÒ≈Úª Á∂ Á∂Ùª «Ú⁄ ‹≈ ’∂ ¿∞‘Ȫ ˘ ¿∞‘Ȫ Á∂ ’∆Â∂ ˜πÒÓª Á∆¡ª √˜≈Úª Á∂‰ ¡Â∂ ¡≈͉∂ ı≈Ò√≈¬∆ ‹≈‘Ø-‹Ò≈Ò È≈Ò ¡≈͉≈ ≈‹√∆ ÁÏÁÏ≈ ’≈«¬Ó ’È Á∂ ÔØ◊ ‘Ø ◊¬∂Õ ◊π» È≈È’ Í≈ÂÙ≈‘ Á∂ ¡≈◊ÓÈ ÂØ∫ Í«‘Òª ˜≈ ◊‘π È≈Ò «¬«Â‘≈√ Á∂ Í≥«È¡ª ˘ ÎØÒ∆¬∂ ª ÍÂ≈ Ò◊Á≈ ‘À «’ Ì≈ Á∆ Í‹≈ ˆπÒ≈Ó∆ ˘ ¡≈͉≈ ‹ÈÓ «√ºË ¡«Ë’≈ ‘∆ √ÓfiÁ∆ √∆Õ ÷≈‰-Í∆‰ Á∆ ˆπÒ≈Ó∆, Í«‘ȉ Á∆ ˆπÒ≈Ó∆, ÏØÒ‰ Á∆ ˆπÒ≈Ó∆ ◊ºÒ ’∆ ‹∆ÚÈ Á∂ ‘ ÷∂Â «Ú⁄ ˆπÒ≈Ó∆ ‘∆ ˆπÒ≈Ó∆Õ ¡≈˜≈Á ‹∆ÚÈ Á≈ ÙÏÁ ‘∆ «¬‘Ȫ «ÈÂ≈‰∂ Â∂ «ÈÓ≈‰∂ ω∂ ÒØ’ª Á∂ ‹∆ÚÈ »Í∆ ’ØÙ «Ú⁄Ø∫ Óȯ∆ ‘Ø ⁄πº’≈ √∆Õ √øÈ GAB ¬∆: «Ú⁄ Óπ‘øÓÁ «ÏÈ ’≈√Ó Óπº·∆ Ì «√Í≈‘∆¡ª È≈Ò ‘ÓÒ≈Ú ‘Ø ’∂ ¡≈«¬¡≈ Â∂ ¿∞√ √Ó∂∫ Á∆ Ì≈Â∆ ËÂ∆ «√øË Íê ”Â∂ ’Ϙ≈ ’ «Ò¡≈Õ Ïº√ «¬√ ÿ‡È≈ È≈Ò ‘∆ Ì≈Â∆¡ª Á∆ ’Ó˜Ø∆ ‹◊ ˜≈‘ ‘Ø ◊¬∆ Â∂ ÓπˆÒª Á≈ Ì≈ «Ú⁄ ¡≈¿∞‰≈ ¡øÌ ‘Ø «◊¡≈Õ √øÈ IGG «Ú⁄ √Ïπ’Â◊∆È È∂ Úº‚≈ ’«‘∆ ‘ÓÒ≈ ’∆Â≈Õ «‘øÁ»¡ª ¡Â∂ ¿∞‘Ȫ Á∂ ËÓÓ≥Áª Á∆ º‹ ’∂ Ï∂-ͺÂ∆ ’∆Â∆Õ «Î «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

¿∞√ Á∂ ÍπºÂ Ó«‘Ó»Á ◊˜ÈÚ∆ È∂ √øÈ [email protected]@A ÂØ∫ ‘ÓÒ∂ ¡øÌ ’∆Â∂ ¡Â∂ √Â≈ª Ú≈ Ì≈ Á∆ ÁΩÒ ˘ ´º«‡¡≈Õ «¬ºÊ∂ ‘∆ Ϻ√ È‘ƒ Ï≈∑Ú∂∫ ‘ÓÒ∂ √øÈ [email protected] «Ú⁄ ¿∞√È∂ «¡≈√ ‹ØÈ◊Û∑ Á∂ Íë√ºË Ó≥Á √ØÓÈ≈Ê ˘ Ú∆ ´º«‡¡≈ Í ¿∞√ Á∆ ≈‘ Ø’‰ Ò¬∆ ’ج∆ Ú∆ ¡º◊∂ È≈ ¡≈«¬¡≈Õ «¬√ ÂØ∫ Ï≈¡Á Ú∆ Úº÷-Úº÷ ‘ÓÒ≈Úª È∂ Úº÷-Úº÷ √Ó∂∫ ¡≥Á Ì≈Â∆ ‹Ú≈«Û¡ª ˘ ´º«‡¡≈, ‘˜≈ª Ó≥Á „≈‘ ’∂ ¿∞Ê∂ Ó√‹Áª ÷Û∑∆¡ª ’∆Â∆¡ª, ËÓ Íπ√Â’ª ¡Â∂ Íπ√Â’≈Ò∂ √≈Û∂, Òº÷ª Ì≈Â∆ «‘øÁ»¡ª ˘ ’ÂÒ ’∆Â≈, ‘˜≈ª ÈΩ‹Ú≈È Ï∆Ï∆¡ª ˘ Á≈√∆¡ª (ˆπÒ≈Ó) ω≈«¬¡≈, ¡≈͉∂ ‘Óª Á≈ «Ùø◊≈ ω≈«¬¡≈, ÎΩ‹∆ √Á≈ª Â∂ «√Í≈‘∆¡ª «Ú⁄ Úø‚ «ÁºÂ∆¡ª ¡Â∂ ◊˜È∆ ¡≈«Á «Ú⁄ Ì∂‹ «ÁºÂ∆¡ª, Ù«‘ª ˘ ´º«‡¡≈ ¡Â∂ √≈Û ’∂ ≈÷ Á∂ „∂ ω≈ «ÁºÂ∂Õ ‘À≈È∆ Á∆ ◊ºÒ ª «¬‘ ‘À «’ «¬‘Ȫ ‘ÓÒ≈Úª Á≈ ≈‘ Ø’‰ Ò¬∆ ’ج∆ √»Ó≈ Ú∆ ÓÀÁ≈È «Ú⁄ È≈ «È«¡≈ √◊Ø∫ ¿∞‘Ȫ Á∆ ˆπÒ≈Ó∆ ˘ Í»È ÂΩ ”Â∂ ÍÃÚ≈È ’È≈ ‘∆ ‹≈«¬˜ √Ó«fi¡≈Õ ¡≈͉∂ √…ÀÓ≈È Â∂ √«Â’≈ ˘ «Óº‡∆ «Ú⁄ πÒÁ≈ Ú∂÷ ’∂ Ú∆ «’√∂ Á∂ ı»È È∂ ¿∞Ï≈Ò≈ È≈ ÷≈Ë≈Õ «¬ºÊ∂ ◊ºÒ √ͺه ‘Ø ‹ªÁ∆ ‘À «’ √≈≈ Ì≈ ‘∆ ¡«Â Á∆ ¡ËØ◊Â∆ ¡≥Á πÛ∑ ⁄πº’≈ √∆Õ Í‹≈ ¿∞µ’≈ ‘∆ √≈‘√‘∆È ‘ج∆ ‘ج∆ √∆ ¡Â∂ ‘≈’Ó Ù∂É∆, ’√≈¬∆ ¡Â∂ «¬È√≈¯‘∆È ‘ج∆ «ÌzÙ‡≈⁄≈ Á∂ «√÷ ˘ ¤Ø‘ ⁄πº’∆ √∆Õ «¬‘Ȫ ‘≈Òª «Ú⁄ ◊π» È≈È’ Í≈ÂÙ≈‘ Á≈ ¡≈◊ÓÈ «¬√ ËÂ∆ ”Â∂ ‘Ø«¬¡≈Õ ◊π» «ÍÂ≈ È∂ «¬’ ÈÚ∂∫ √Ó≈‹ Á∆ «√‹È≈ Á≈ Ï∆Û≈ ⁄πº«’¡≈Õ √«Â◊π» ¡À√∂ √Ó≈‹ Á∆ «√‹È≈ ’ ‘∂ √È ‹Ø √ÚÀ-√«Â’≈ ¡Â∂ √ÚÀ-ÌØ√∂ Ú≈Ò≈ ‘ØÚ∂, ‹Ø ÓÈ∞º÷ Ó≈Â Á∆ ‡∂’ ¤º‚ ’∂, ¡≈͉∆ ˙‡ Â∂ ¡≈√≈ ’∂ÚÒ «¬’ 2

¡’≈Ò Íπ÷ ˘ ω≈Ú∂, «‹√ ¡’≈Ò Á≈ «È»Í‰ ’Á∂ ‘ج∂ ¡≈Í ‹∆ È∂ ¿∞√Á∂ «ÚÙ∂Ù ◊π‰ «ÈÌ¿∞ Â∂ «ÈÚÀ ‘؉≈ Áº√∂Õ ¡≈͉∂ ÒØ’ª ˘ Áπ«È¡≈Ú∆ ‚ª ÂØ∫ ¿∞µÍ ¿∞· ’∂ ’Â≈ Á∆ ˜≈ ¡≥Á «ÁzÛ∑ «‘ ’∂ ‹∆ÚÈ Á∆¡ª Ïπ¶Á∆¡ª º’ Í‘πø⁄‰ Á≈ √øÁ∂Ù «ÁºÂ≈ Â∂ √Ófi≈«¬¡≈Õ ‚∆¡À ‹∂ ‚∞ ‘ØÚÀ ‘Øπ® ‚« ‚« ‚‰≈ ÓÈ ’≈ √Øπ® (151)

«’¿∞∫«’ «¬‘ ◊ºÒ ¡≈Ó Ó≥È∆ ‹ªÁ∆ ‘À «’ √ø√≈ «Ú⁄ √Ì ÂØ∫ Úº‚≈ ‚ ÓΩ Á≈ ‘πøÁ≈ ‘À ¡Â∂ «¬√ ‚ ¡Ë∆È ‘∆ ÓÈ∞º÷ ¡≈͉≈ ÏÒ, ÌØ√≈ ¡Â∂ ËÓ ‘≈ Á∂∫Á≈ ‘À, «¬√ Ò¬∆ √«Â◊π» ‹∆ È∂ «¬√ ÓΩ »Í∆ Á«øÁ∂ Á∂ ‚ ˘ Á» ’È Ò¬∆ ¡Â∂ √ø√≈ Á∆ È≈ÙÚ≈ÈÂ≈ ¡Â∂ «¬√ Á∆ ¡√Ò∆¡Â ˘ Úº÷-Úº÷ Í«‘¨¡ª ÂØ∫ «¬¿∞∫ «ÁzÛ∑ ’Ú≈«¬¡≈ : ‘« «ÏÈ∞ ’ج∆ Ó≈« ‹∆Ú≈«Ò È √’À ÓÈ ‘Ø«¬ «È«⁄øÁ «È√Òπ ‘Ø«¬ ‘∆¡À® (594)

ÓπˆÒ ‘≈’Ó Ï≈Ï È∂ ‹ÁØ∫ ◊π» È≈È’ √≈«‘Ï Á∂ Ú∂Ò∂ Ì≈ ”Â∂ ‘ÓÒ≈ ’’∂ ‹Ø ˜πÒÓ ¡Â∂ «√ÂÓ „≈‘∂ ¿∞‘ Ì≈Â∆ «¬«Â‘≈√ Á∂ Í≥«È¡ª ”Â∂ Á‹ ‘ÈÕ √Á∆¡ª ÂØ∫ Ï≈¡Á Ì≈Â∆ «¬«Â‘≈√ «Ú⁄ «¬‘ Í«‘Ò∆ Ú≈ ‘Ø«¬¡≈ «’ «’√∂ ÓÁ √»Ó∂ È∂ «¬√ ˜πÒÓ Á∂ «ıÒ≈¯ ¡≈Ú≈˜ Ïπ¶Á ’∆Â∆ Â∂ ◊π» È≈È’ Í≈ÂÙ≈‘ È∂ Ï≈Ï ˘ ˜≈ÒÓ ’«‘ ’∂ Úø◊≈ Í≈¬∆Õ Ï∂-Ùº’ «¬√ Úø◊≈ Á∂ ÏÁÒ∂ ¡≈Í ‹∆ ˘ ‹∂Ò∑ Á∆¡ª √Ò≈÷ª «Íº¤∂ Ú∆ ÏøÁ «‘‰≈ «Í¡≈Õ Í≈ÂÙ≈‘ È∂ «‹ºÊ∂ Ï≈Ï ˘ Úø◊≈«¡≈, ¿∞µÊ∂ Ì≈ Ú≈√∆¡ª Á∆ ÓπÁ≈ ‘Ø ⁄πº’∆ »‘ ˘ ‹◊≈«¬¡≈ Â∂ «’‘≈ «’ ‹ÁØ∫ «’√∂ ’ΩÓ Á∂ Ú≈√ ¡≈͉∆ ¡‰÷ Â∂ «¬º˜Â ¤º‚ Á∂‰, ¡≈͉∂ «√˪ª ÂØ∫ Í∂ ‘‡ ‹≈‰ ¡Â∂ ¡ÀÙØ«¬Ù Á∂ √π÷-¡≈≈Ó «Ú⁄ ¡≈͉≈ ¡ÍÃÀÒ [email protected]

‹∆ÚÈ ÏÏ≈Á ’È Òº◊ ÍÀ‰ ª «Î ‘≈’Óª ÚÒØ∫ ¡«‹‘≈ ÙØÙ‰ ‘؉≈ √πÌ≈«Ú’ ‘∆ ‘ÀÕ Ï≈Ï Á∂ ‘ÓÒ∂ Á≈ «˜’ ◊π» È≈È’ Í≈ÂÙ≈‘ È∂ ◊πÏ≈‰∆ «Ú⁄ ’∆Â≈ ‘À ¡Â∂ ⁄≈ ÙÏÁ ¿∞⁄≈∂ ‘È∏«ÂøÈ ¡≈√≈ ≈◊ ¡Â∂ «¬’ «Â¶◊ ≈◊ «Ú⁄Õ «¬‘Ȫ ÙÏÁª ≈‘ƒ Í≈ÂÙ≈‘ È∂ «‹ºÊ∂ Ì≈Â∆¡ª Á∆ ÁπÁÙ≈ ˘ «Ï¡≈È ’∆Â≈ ‘À, ¿∞µÊ∂ ‘∆ «¬‘ √Ófi≈«¬¡≈ ‘À «’ ‹∂’ Í‹≈ Í«‘Òª ‘∆ √π⁄∂ ‘ØÚ∂ Â∂ ı«¡ª Á≈ √≈‘Ó‰≈ ’È Á∆ ‹π¡Â º÷Á∆ ‘ØÚ∂ ª «Î ¿∞‘Ȫ Á∆ ͺ ˘ «¬√ Â∑ª È‘ƒ Ø«Ò¡≈ ‹≈ √’Á≈, «‹Ú∂∫ Ì≈Â∆¡ª Á∆ «¬º˜Â Â∂ ¡≈Ï» ´º‡∆ ‹≈ ‘∆ ‘ÀÕ ◊π» È≈È’ Í≈ÂÙ≈‘ È∂ «¬‘Ȫ ‘Ó«Ò¡ª Á≈ ‹Ø Úȉ ¡≈͉∂ ÚÒØ∫ ¿∞⁄≈∂ ÙÏÁª ≈‘ƒ ’∆Â≈ ‘À, ¿∞È∑ª «Ú⁄Ø∫ ’∂ÚÒ ‡»’-Ó≈Â ‘∆ ‘Ú≈Ò≈ Á∂‰≈ ˜»∆ √ÓfiÁ∂ ‘ª : ËÈ∞ ‹ØÏÈ∞ Á𫬠ÚÀ∆ ‘ج∂ «‹È©∆ ÷∂ ø◊π Ò≈«¬® Á»Â≈ ÈØ Î∞Ó≈«¬¡≈ ÒÀ ⁄Ò∂ Í«Â ◊Ú≈«¬® ‹∂ «Â√π Ì≈ÚÀ Á∂ Ú«‚¡≈¬∆ ‹∂ Ì≈ÚÀ Á∂«¬ √‹≈«¬® 4® ¡◊Ø Á∂ ‹∂ ⁄∂Â∆¡À ª ’≈«¬Â∞ «ÓÒÀ √‹≈«¬® √≈‘ª √π«Â ◊Ú≈¬∆¡≈ ø«◊ ÂÓ≈√À ⁄≈«¬® Ï≈ÏÚ≈‰∆ «Î« ◊¬∆ ’∞«¬π È ؇∆ ÷≈«¬® 5® (417) √ø√≈ Á∆ ÂÚ≈∆ı «¬‘ ◊ºÒ Ú∆ Áº√Á∆ ‘À «’ ‹ÁØ∫ Ú∆ ’ج∆ ‘’±Ó Á∆¡ª ÚË∆’∆¡ª ‹ª ˜≈ÒÓª ≈«‹¡ª Á∂ ˜πÒÓ «ıÒ≈¯ ¡≈Ú≈˜ ¿∞µ⁄∆ ’Á≈ ‘À ª ‘’±Óª «¬√ ¡≈Ú≈˜ ˘ √Á≈ Ò¬∆ ÏøÁ ’È Ò¬∆ ‘ Â∑ª Á∂ ‘∆Ò∂-Ú√∆Ò∂ ¡Í‰≈¿∞∫Á∆¡ª ‘ÈÕ «¬‘ ‘’±Ó Á≈ √πÌ≈¡ ‘∆ ‘πøÁ≈ ‘ÀÕ Ï∂Ùº’ ¿∞‘ ÓπˆÒ ‘≈’Ó ‘؉ ‹ª ¿∞√ ÂØ∫ Ï≈¡Á Á∂ Óπ√ÒÓ≈È ‘≈’Ó Â∂ «Î ¡≥◊∂˜ ¡Â∂ ¡≈˜≈Á Ì≈ Á∂ ‘≈’Ó ⁄≈‘∂ ¿∞‘ «’√∂ Ú∆ Í≈‡∆ Á∂ »Í «Ú⁄ ‘؉, √º⁄ Á∆ ¡≈Ú≈˜ «¬‘Ȫ Á∂ √∆È∂ «Ú⁄ Â∆ Úª◊ Úº‹Á∆ ‘À Â∂ «¬‘ ¿∞√ ¡≈Ú≈˜ ˘ √Á≈ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

Ò¬∆ ÏøÁ ’ Á∂‰≈ ÒØ⁄Á∂ ‘ÈÕ «¬‘∆ ’≈È √∆ «’ ◊π» È≈È’ Í≈ÂÙ≈‘ Á∂ Í≈¬∂ ‘ج∂ Í»«È¡ª ˘ √ø√≈ º’ Í‘πø⁄≈¿∞‰ Ú≈Ò∂ ◊π» ¡‹È Í≈ÂÙ≈‘ ‹∆ ˘ Ú∂Ò∂ Á∂ ‘≈’Ó ‹‘ª◊∆ Á∂ ‘π’Ó È≈Ò Ù‘∆Á ’ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ ◊π» ¡‹È Í≈ÂÙ≈‘ Á∆ Ù‘∆Á∆ Á≈ Óπº÷ ’≈‰ «¬‘ √∆ «’ ¿∞‘ ËÓ ˘ «È÷≈ ’∂ ÒØ’ª √≈‘Ú∂∫ Í∂Ù ’ ‘∂ √È Â∂ «√º÷ ‹Ê∂ÏøÁ∆ ˘ ӘϻÂ∆ ÍÃÁ≈È ’ ‘∂ √ÈÕ Í Ú≈«‘◊π» ÚÒØ∫ ÚÂ≈¬∂ ‘π’Ó ˘ √«Â ’’∂ Ó≥ȉ≈ ¡Â∂ “‹Ø ’∆È∆ ’Â≈« √≈¬∆ ÌÒ∆ ◊Ò” ‹≈ȉ Ú≈Ò∂ ◊π» ¡‹È Í≈ÂÙ≈‘ ‹∆ È∂ ¡≈͉∂ √∆ ”Â∂ ¡√«‘ ’Ù‡ √‘≈ ¡Â∂ ¡‹ ˘ ‹ ’∂ «Á÷≈ «ÁºÂ≈ «’ “Â∂≈ ’∆¡≈ Ó∆·≈ Ò≈◊∂” Á∆ ËπÈ ¡≥Á «‡’∂ «‘ ’∂ «ÈÌ¿∞ ¡Â∂ «ÈÚÀ «’Ú∂∫ ‘ج∆Á≈ ‘ÀÕ ◊π» ¡‹È Í≈ÂÙ≈‘ ‹∆ Á∆ Ù‘≈Á ÂØ∫ Ï≈¡Á ◊π» ‘«◊Ø«ÏøÁ ‹∆ È∂ ◊π◊ºÁ∆ ”Â∂ ÏÀ·«Á¡ª ‘∆ Ù√ÂÏÒ Ù’Â∆ ˘ Ì◊Â∆ Á∆ Ù’Â∆ È≈Ò ‹ØÛ «ÁºÂ≈ ¡Â∂ Ì◊Â∆ Ù’Â∆ Á∂ ’∂∫Á √Ã∆ ¡’≈Ò Âı √≈«‘Ï Á∆ «√‹È≈ ’∆Â∆Õ ◊π» ‘«◊Ø«ÏøÁ ‹∆ È∂ ÁπÈ∆¡ª Á∆¡ª fi»·∆¡ª Í≈ÂÙ≈‘∆¡ª Á∆ ˆπÒ≈Ó∆ Â∂ Â≈Ï∂Á≈∆ ¤º‚ ’∂ «√º÷ª ˘ ¡‡ºÒ ≈‹ Á‰ ∂ “√⁄≈ ¡Óπ √⁄≈ Í≈«Â√≈‘π®” (161) Ú≈Ò≈ «√˪ «ÁºÂ≈Õ √Ì ÂØ∫ ÚºË Ú«‘Ù∆¡≈È≈ ≈‹ √∆ ÓπˆÒ ‘≈’Ó ¡Ωø◊˜∂Ï Á≈, «‹√ È∂ «¬√Ò≈Ó«¬√Ò≈Ó Á≈ ÙØ Í≈ ’∂, «È¡≈√∂ «‘øÁ»¡ª Á∆¡ª ‹Û∑ª ˘ ÂÒÚ≈ Á∂ ˜Ø È≈Ò Óπ√ÒÓ≈È Ï‰≈«¬¡≈ ¡Â∂ ¡≈͉∂ √≈Ó≈‹ Á∆¡ª ‹Û∑ª ˘ ͺ’≈ ’È≈ ⁄≈«‘¡≈Õ ‹ÁØ∫ ◊π» È≈È’ Í≈ÂÙ≈‘ Á∆ ◊ºÁ∆ ”Â∂ «Ï≈‹Ó≈È ◊π» Â∂◊ Ï‘≈Á ‹∆ È∂ «¬√ ¡«È¡ª ¡Â∂ ˜πÒÓ Á∂ «ÚπºË ¡≈Ú≈˜ Ïπ¶Á ’∆Â∆ ª ¿∞‘Ȫ ¡Â∂ ¿∞‘Ȫ Á∂ «√º÷ª ˘ ¡«Â ıΩÎÈ≈’ Â√∆‘∂ Á∂ ’∂ Ù‘∆Á ’ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ √«Â◊π» ‹∆ È∂ ¡≈͉∆ ‹≈È ’∞Ï≈È ’’∂ √ø√≈ ˘ Áº√ «ÁºÂ≈ «’ ¿∞‘ ÓÈ∞º÷ √πÂøÂ √Ó«fi¡≈ ‹≈ √’Á≈ ‘À ‹Ø ¡≈Í √πÂøÂÂ≈ Á≈ «Èºÿ Ó≈‰Á∂ ‘ج∂, ‘ØȪ ˘ Ú∆ √πÂøÂ Ú∂÷‰≈ ⁄≈‘πøÁ≈ ‘ÀÕ «¬‘ 3

«¬«Â‘≈√ ‘À ı≈Ò√≈ Í≥Ê Á∆ ⁄È≈ ÂØ∫ Í«‘Òª Á≈Õ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ È∂ «ÈÓÒ Í≥Ê ˘ ı≈Ò√≈ Í≥Ê Á≈ »Í Á∂ ’∂ Óπ’øÓÒ ’ ÓÈ∞º÷Â≈ Á∂ «√÷ º’ Í‘πø⁄≈‰ Á≈ ¯À√Ò≈ ’ «Ò¡≈Õ «Â¡≈∆ ª ◊π» È≈È’ Í≈ÂÙ≈‘ ÂØ∫ ‘∆ ¡øÌ ‘Ø ⁄πº’∆ √∆, Ó√≈Ò≈ «Â¡≈ ‘Ø ⁄πº’≈ √∆, «√Î Ï÷«ÙÙ Ì∂ «¥ÙÓ¬∆ ‘ºÊª Á∆ ÒØÛ √∆, ª ‹Ø «¬’ ‹∆¿±∫Á≈ ’ΩÓ∆ Ó«‘Ò ¿∞√≈«¡≈ ‹≈ √’∂Õ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ È∂ «¬‘ Ú∂÷ «Ò¡≈ «’ «‹√ Ó«‘Ò Á∆ ȃ‘ ◊π» È≈È’ Í≈ÂÙ≈‘ È∂ º÷∆ Â∂ «‹√ ˘ ¿∞‘ ¡≈Í √øÍ»È ’Ú≈ ◊¬∂ ¿∞√ Á∆ ‘ «¬º‡ √ø ω ’∂ ¡≈⁄‰ Á∆ Ó»Â∆ ω∂ Â∂ «√Í≈‘∆ ω ’∂ È≈ «√Î ¡≈ÁÙª Á∆ Í«‘∂Á≈ ‘∂ √◊Ø∫ √Á≈ √Á ‹≈◊ ‘Ø ‹Ï ¡Â∂ ˜πÒÓ Á∂ «ÚØË «Ú⁄ ‚‡∆ ‘∂Õ Í≥Ê √∂Ú’ √ø√Ê≈ ‘ØÚ∂ Â∂ ‘ Ú◊ Á≈ «ÒÂ≈«Û¡≈ ÒØÛÚøÁ ‘ Ú∂Ò∂ Í≥Ê ’ØÒØ∫ √‘≈«¬Â≈ Ò¬∆ ¡≈√ÚøÁ ‘Ø √’∂Õ Í≥Ê ’ج∆ «ÈØÒ Ë≈Ó’ √ø√Ê≈ Á≈ È≈Ó È‘ƒ Â∂ È≈ ‘∆ ’∂ÚÒ «’√∂ ÷≈√ «Ú¡’Â∆¡ª Á≈ È≈Ó ‘ÀÕ Í≥Ê ¿∞‘Ȫ Ó˜∆ Ú≈«Ò¡ª Á≈ «¬’º· ‘À, ¿∞‘Ȫ Ó‹∆Ú«Û¡ª Á≈ ‹ØÛ ‘À, «‹È∑ª Á∆È Â∂ ÁπÈ∆ Á∂ ◊π» Í≈ÂÙ≈‘ª ÚÒØ∫ Á√≈¬∂ ¡≈«Ù¡ª Â∂ «ÈÙ≈«È¡ª ˘ ÍÃÚ≈È ’ «Ò¡≈ ‘À ¡Â∂ ¿∞‘Ȫ «ÈÙ≈«È¡ª ¡Â∂ ¡≈«Ù¡ª Á∆ Í»Â∆ Ò¬∆ ¡≈Í≈ Ú≈È Ò¬∆ ÂÂÍ ‘À ¡Â∂ «Èº‹∆ ÿ≈Ò‰≈ Á∂ È≈Ò-È≈Ò √Ó»‘’ ÿ≈Ò‰≈ ’È≈ Ú∆ ¯˜ √ÓfiÁ≈ ‘ÀÕ √Ø ◊π» √≈«‘Ï È∂ Í≥Ê Á∆ √≈‹‰≈ ËÓ Â∂ Ó≈ÈÚÂ≈ Á∂ ¡≈ÁÙª Á∆ º«÷¡≈ Ò¬∆ ’∆Â∆ ‘ÀÕ «¬√ ¡≈Ù∂ Á∆ Í»Â∆ Ò¬∆ «’√∂ ‹∆ÚÂ, ⁄ºÒ‰ «‘ºÒ‰ Ú≈Ò∂, √Á≈ Â∞∂ «‘‰ Ú≈Ò∂ Ù’Â∆ ÌÍ» ¿∞ÂÙ≈‘∆ «Ú⁄≈ Á∆ ÒØÛ √∆ ‹Ø √Ó≈‹ «Ú⁄ ÈÚƒ Ù’Â∆, ‹ØÙ ¡Â∂ √≈‘√ ÍÀÁ≈ ’ √’∂, «¬√ Ò¬∆ Í≥Ê Á∆ «√‹‰≈ ’∆Â∆ ◊¬∆Õ «¬√ Ó’√Á Á∆ Í»Â∆ Ò¬∆ ‘∆ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ È∂ Í«‘Ò∆ ÚÀ√≈÷ AGEF Ì≈Ú [email protected] Ó≈⁄ AFII ¬∆: ˘ ¡ÈßÁÍπ √≈«‘Ï Á∆ Í≈ÚÈ ËÂ∆ ¡Â∂ Âı ’∂√◊Û∑ Á∂ ¡√Ê≈È Á∆ ⁄؉ ’∆Â∆Õ ¡ÍÃÀÒ [email protected]

ÚÀ√≈÷∆ Ú≈Ò≈ «ÁÈ ““Í«‘Òª ÓÈ ’ϻҔ” Á≈ ¡ÓÒ∆ ÍÃ◊‡≈Ú≈ ‘À ¡Â∂ “√∆√π Ú„∂ ’« ÏÀ√‰∞ Á∆‹À” Á≈ Íú÷ Ș≈≈ Ú∆ ‘ÀÕ √∆√ Ì∂‡ ’È Ú≈«Ò¡ª ˘ ◊π» ‹∆ È∂ ¡≈͉∂ «Í¡≈∂ ω≈ ı≈Ò√ ı≈Ò√∂ ω≈ «ÁºÂ≈Õ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ È∂ Í≥‹ª ˘ ÷≥‚∂ Á∆ Í≈‘πÒ Á∂ ’∂ «Î ¡≈Í ¿∞√ Í≈‘πÒ Á∆ ‹≈⁄È≈ ’∆Â∆ Â∂ ı≈Ò√∂ ˘ ◊π» ‘؉ Á≈ Ó≈‰ ÍÃÁ≈È ’∆Â≈Õ √«Â◊π» ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ Á∂ ı≈Ò√∂ Á≈ Â√ºÚ ““ı≈Ò√≈ ¡’≈Ò Íπ÷ ’∆ ÎΩ‹, ÍÃ◊«‡˙ ı≈Ò√≈ ÍÃÓ≈ÂÓ ’∆ ÓØ‹”” ‘؉ Á≈ √∆Õ «¬√ Ò¬∆ ‘∆ ¡≈Í ‹∆ È∂ «¬‘ «È√⁄≈ ’ «ÁºÂ≈ «’ ı≈Ò√∂ Á≈ »Í ¿∞‘ »Í ‘À ‹Ø ÍÓ≈ÂÓ≈ È∂ ¡≈͉∆ ÓΩ‹ «Ú⁄Ø∫ ‘∆ «¬√ ˘ Ï÷«Ù¡≈ ‘À Ì≈Ú «ÏȪ «’√∂ ÌøÈ-ÂØ≤Û Á∂ √≈Ï √» «‘‰ Ú≈Ò≈ √»Í, «√ Í Á√Â≈ √‹≈¿∞‰≈, Í≥‹ ’’≈ª Á≈ Ë≈È∆ ‘؉≈Õ ¡≈Í ‹∆ È∂ «’‘≈ «’ Ú≈«‘◊π» ‹∆ ’≈ ı≈Ò√≈, √ø◊ë‘ Â∂ √Ó»‘ ‘À Í≥‹ ◊π‰ª Á≈, «‹√ Ò¬∆, ı≈Ò√≈ √Á≈ Ë≈È∆ ‘ØÚ∂, Í≥‹ ◊π‰ª Á≈ : ÷≈Ò√≈ ‘ØÚÀ √Á≈ ¿∞Á≈ «⁄® ÷≈Ò√≈ ‘ØÚÀ √Á≈ ËÓ «Ïî ÷≈Ò√≈ È ‘≈∂ «‘øÓ ’Á∂ Ú∆® ÷≈Ò√≈ ‘∂ ¡‚ØÒ ÂzÀ ’≈Ò® ÷≈Ò√≈ Í≈Ò∂ «ÏÁ √≈«‘√∆ Ú≈Ò≈® ¡À√≈ ı≈Ò√≈ Ú≈«‘◊π» Á≈ ‘À ¡Â∂ “¿∞‘ √≈«‘Ï ÓÀ ¿∞√’≈ ⁄∂≈” Á∆ ÍÁÚ∆ «ÁøÁ∂ ‘ج∂ √ͺه ’«‘ «ÁºÂ≈ : ÷≈Ò√≈ Ó∂≈ √«Â◊π Í»≈® ı≈Ò√∂ ˘ Í»∂ √«Â◊π» Á∆ ¿∞µ⁄Â≈ º’ Í‘πø⁄≈¿∞‰ Ò¬∆ ◊π» ‹∆ È∂ ¡≈Í ı≈Ò√∂ Á∆ ¡Ë∆È◊∆ ’ϻҫÁ¡ª ¡≥«ÓÃÂÍ≈È ’∆Â≈ ª «’ Ì«Úº÷ «Ú⁄ ’ج∆ «Ú¡’Â∆ Ú∆ ı≈Ò√∂ Á∆ «‘‰∆ «‘ ÂØ∫ Á» ‘Ø ’∂ ¡≈͉∂ ¡≈Í ˘ «√º÷ ¡÷Ú≈¿∞‰ Á≈ „Ω∫◊ È≈ ’ √’∂Õ Ì∂ Á∆Ú≈È ”⁄ ‹πÛ∆¡ª √ø◊ª ˘ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ È∂ √øÏØËÈ ’Á∂ ‘ج∂ «’‘≈ √∆ : ““Â∞√ƒ ÷≥‚∂ Á≈ ¡≥«ÓàÍ≥‹ª ÂØ∫ ÒÀ‰≈, ’∂√ √≈Ï º÷‰∂, «¬‘ √≈‚∆ Óπ‘ ‘ÀÕ ’º¤ «’Í≈È Á≈ «Ú√≈‘ È‘ƒ ’È≈, √Ï ÒØ‘ Á≈ ’Û≈ ‘ºÊ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

Í«‘ȉ≈, ÁØÈØ∫ Ú’Â ’∂√ª Á∆ ’øÿ∂ È≈Ò Í≈Ò‰≈ ’È∆, √Ϻ √ø◊ ¡Ì≈«÷¡≈ Á≈ ’∞º·≈ ÷≈Ú∂ È≈‘∆Õ ‹◊ ‹»· ÂÓ≈’± È≈ √∂ÚÈ≈, Í ÂÈ-◊≈Ó∆ È≈ ‘؉≈Õ ◊πÏ≈‰∆ È≈Ò «⁄ºÂ ‹ØÛÈ≈Õ ‘˜» È∂ ¡º◊∂ ÏØÒ«Á¡ª «’‘≈, ““Â∞√ƒ Ú≈«‘◊π» ‹∆ ’≈ ı≈Ò√≈ ‘Ø, √Ø Í»‹≈ ¬∂’ ¡’≈Ò ’∆, Í⁄≈ ÙÏÁ Á≈, Á∆Á≈ ı≈Ò√∂ Á≈ º÷‰≈Õ”” √øÈ AFII ˘ «ÈÓÒ Í≥Ê ÂØ∫ ı≈Ò√≈ Í≥Ê Âº’ Í‘πø⁄‰ Ú≈Ò∂ ı≈Ò√∂ ˘ ‘∆ [email protected] «Ú⁄ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ È∂ ◊π«¡≈¬∆ Á∂ ’∂ ◊π» Í≥Ê Ú‹Ø∫ ÍÃÚ≈È◊∆ Á∂ «ÁºÂ∆ √∆ Â∂ «’‘≈ √∆ “‹Ø ◊ÃøÊ «Ú⁄ Â∂ √∆ Í≥Ê «Ú⁄Õ” ◊π» Í≥Ê Á∆ ◊πÂ≈ Á≈ Ì≈Ú «¬‘ ‘À «’ ◊π» Á∆ ‹Ø«Â-¡≥◊ ÙÏÁ »Í Ë≈ ’∂ ◊ÃøÊ «Ú⁄ √πÙØ«Ì ‘À ¡Â∂ «¬√ ‹Ø«Â Á∂ ÍÃ’≈Ù ˘ √ø√≈ «Ú⁄ πÙÈ≈¿∞‰ Ú≈√Â∂ ‹π◊«Â Á∆ ÒØÛ ı≈Ò√≈ Í≥Ê Í»∆ ’Á≈ ‘ÀÕ ◊π» Í≥Ê ¡º‹ Á∂ ‘≈Ò≈ª ˘ √≈‘Ó‰∂ º÷ ’∂ ◊π» «◊¡≈È Á∆ ÍÃ’≈ÙÓ≈ÈÂ≈ Á≈ «Ú√Â≈ ’È Ú≈√Â∂ ‹π◊«Â Á∆ ÚÂØ∫ Á≈ ¡«Ë’≈∆ ‘ÀÕ ı≈Ò√∂ Á∆ ◊πÂ≈ Á≈ ÓÂÒÏ «¬‘ ‘À «’ Í≥Ê «’√∂ «Ú¡’Â∆ Á≈ ’ج∆ «ÚÙ∂Ù Á‹≈ È‘ƒ ‘À √◊Ø∫ √≈∂ «√º÷ª «Ú⁄ Ì≈Â∆ Ì≈Ú ÍÀÁ≈ ’È Á∆ ‹π◊Â∆ ‘ÀÕ Í≥Ê ÍÃÚ≈«‰Â «√º÷ «‘ ÓÔ≈Á≈ ¡È∞√≈, «Â¡≈ Ï «Â¡≈ «√øÿª Á∂ √Ó»‘ ˘ ◊π» Í≥Ê ¡≈÷Á∂ ‘ÈÕ «¬√ Á∆ «Â¡≈∆ Á√ª ◊π» √≈«‘Ï≈È È∂ ’∆Â∆ ¡Â∂ Á√Ó Í≈ÂÙ≈‘ ‹∆ È∂ «¬√ Á≈ ¡≥ÂÓ √»Í ÏøÈ∑ ’∂ ◊π«¡≈¬∆ √Ω∫Í∆Õ «√º÷∆ «Ú⁄ ◊π» ◊ÃøÊ ¡Â∂ ◊π» Í≥Ê Á≈ ¡ÈØ÷≈ √πÓ∂Ò ‘ÀÕ «¬’ Á≈ √øÏøË ◊π» ÍøÍ≈ Á∂ «√˪’ ͺ÷ È≈Ò ‘À ‹Á«’ Á»‹∂ Á≈ «ÚÚ‘≈’ ͺ÷ È≈ÒÕ «√˪’ ͺ÷Ø∫ √Ã∆ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï ‹∆ ◊π» ‘È ¡Â∂ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï Á∂ «√˪ª ˘ √ø√≈ º’ ’∆Â∆Ó≈È ’È Íº÷Ø∫ Í≥Ê ◊π» ‘ÀÕ ÁØÚ∂∫ «¬’ Á»‹∂ Á∂ Í»’ ‘ÈÕ ¡√Ò «Ú⁄ ◊π»-Í≥Ê, ◊π» ◊ÃøÊ Á∂ «√˪ ˘ √Ó≈‹ «Ú⁄ «ÚÚ‘≈’ ÂΩ ”Â∂ √Ê≈Í ’È Á≈ ’≈‹ ’Á≈ ‘ÀÕ 4

◊π» ’≈Ò ÂØ∫ Ï≈¡Á ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï Á∆ ¡◊Ú≈¬∆ «Ú⁄ ı≈Ò√≈ Í≥Ê È∂ Úº‚∆¡ª ÓºÒª Ó≈∆¡ªÕ «√˪ ˘ «ÂÒª‹Ò∆ È≈ «ÁºÂ∆ Ï∂Ùº’ ÏøÁ ÏøÁ ’‡Ú≈¿∞‰∂ ͬ∂, ÷ØÍ∆¡ª ¿∞Â≈ «ÁºÂ∆¡ª ◊¬∆¡ª, ⁄÷Û∆¡ª ”Â∂ ⁄≈Û Â±øÏ≈ ±øÏ≈ ’∆Â∂ ◊¬∂, ¡≈«¡ª È≈Ò √∆ ÁØÎ≈Û Ú∆ ’∆Â∂ ◊¬∂Õ Í ’∆ Ó‹≈Ò √∆ «¬‘Ȫ Â√∆«‘¡ª Á∆ «’ ¿∞‘ «√º÷∆ Á∂ «¬‘Ȫ ÍÀØ’≈ª ˘ «√º÷ «√˪ª ÂØ ’ج∆ ‡º√ ÂØ∫ Óº√ Ú∆ ’ √’Á≈Õ «√º÷ «Ó√Òª ω∆¡ªÕ √Á≈ Úº÷∆¡ª Úº÷∆¡ª «Ó√Òª Á∂ ¡≈◊» ‘πøÁ∂ ‘ج∂ Ú∆ ◊π» Í≥Ê Á∂ »Í «Ú⁄ ‹πÛ ’∂ ÏÀ·Á∂ Â∂ ¡≈͉∆ ’ΩÓ Á∂ √πÈ«‘∆ Ì«Úº÷ Ò¬∆ ¯À√Ò∂ ’Á∂Õ ¡Òº◊ ‘πøÁ∂ ‘ج∂ Ú∆ «¬’ »Í «Ú⁄ «Ú⁄Á∂ ‘∂Õ Í Ó‘≈≈‹≈ ‰‹∆ «√øÿ È∂ Ùı√∆ ≈‹ ’≈«¬Ó ’’∂ ◊πÓÂ∂ Ú◊∆¡ª ÍøÍ≈Úª ˘ ıÂÓ ’ ’∂ ı≈Ò√∂ ¡Â∂ ◊π» Í≥Ê Á∆ ¿∞µ⁄Â≈ ˘ ÍÃÌ≈«Ú ’∆Â≈Õ ¡≥◊∂˜∆ ≈‹ √Ó∂∫ Ó‘øª Á∆ ‚∂∂Á≈∆ «ÚπºË Í≥Ê’ Ì≈ÚÈ≈Úª ÓπÛ ¿∞‹≈◊ ‘ج∆¡ªÕ «√øÿ √Ì≈ Ò«‘ Á∂ ÍÃ⁄≈ √Á’≈ ’ΩÓ ÓπÛ ‹≈◊ ͬ∆ Â∂ ¡≈͉∂ ◊πË≈Óª ˘ Ó‘øª Â∂ ‚∂∂Á≈ª ’ØÒØ∫ ¡≈͉≈ ı»È ‚ØÒ∑ ’∂ ¡≈˜≈Á ’Ú≈ «Ò¡≈Õ Í ¡≈˜≈Á∆ ÂØ∫ Ï≈¡Á √øÂ-ÍÃÊ≈ ¡Â∂ ‚∂∂Á≈ª Á≈ ¡Ó Ú∂Ò Úª◊ Ú≈Ë≈ ‘؉ ’’∂ Í≥Ê’ Ú≈«¬Âª, Í≥Ê’ ¿∞µ⁄Â≈ ¡Â∂ ◊π» Í≥Ê Á∂ «√˪ ¿∞µÂ∂ «Ú¡’Â∆Ú≈Á∆-√Ø⁄ ‘≈Ú∆ ‘Ø ◊¬∆ ‘À «‹√ È∂ «√º÷ ‹Ê∂ÏøÁ∆ ˘ Ë«Û¡ª «Ú⁄ Úø‚ «ÁºÂ≈ ‘À ¡Â∂ Í≥Ê’ Ù’Â∆ ÷∆‰-÷∆‰ ‘Ø ◊¬∆ ‘ÀÕ ◊ÃøÊ ◊πÂ≈ ª ˜Ø È≈Ò ÍÃ⁄≈∆ ‹≈ ‘∆ ‘À Í Í≥Ê-◊π» Á≈ «Ú⁄≈ ¡º‹ ‚∂≈Ú≈Á∆ Â∂ «Ú¡’Â∆Ú≈Á∆ √Ø⁄ Á∂ Ë»ø¬∂∫ ¡≥Á ËπøÁÒ≈ ‘Ø«¬¡≈ Ș ¡≈ «‘≈ ‘ÀÕ Ú؇ª Á∆ ≈‹È∆Â∆ È∂ «√º÷ √Ø⁄ Â∂ «√˪ ˘ «¤º’∂ ”Â∂ ‡ø◊ ’∂ ‚∂≈Ú≈Á È≈Ò √ªfi Í≈ Ò¬∆ ‘ÀÕ È≈È’Ù≈‘∆ ’À¶‚ [email protected]@C Á≈ ’ÂÒ Ú∆ «¬’ √≈˜Ù Á≈ ‘∆ «‘º√≈ ‘ÀÕ ’ΩÓ ˘ ¡º‹ ÓπÛ ÚÁ∆¡ª, √πÁ∆¡ª, Óº«√¡≈, Í»ÈÓ≈Ù∆ ¡Â∂ √ø◊ªÁª Á∆ ÙÂø‹ ÷∂Ò «Ú⁄ ¡ÍÃÀÒ [email protected]

¡À√≈ ¿∞Òfi≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ ‘À «’ ¿∞‘ ¡≈͉∆ «È¡≈∆ ¡Â∂ «ÈÚ∂’Ò∆ ‘Ø∫Á ˘ ◊Ú≈¿∞∫Á∆ Ș ¡≈¿∞∫Á∆ ‘ÀÕ ≈‹È∆Â∆ Á∂ ·∂’∂Á≈ Ë≈«Ó’ ÍÁÚ∆¡ª ”Â∂ √πÙØ«Ì «Ú¡’Â∆¡ª ˘ ¡≈͉∂ «¬Ù≈«¡ª ”Â∂ ÍπÂÒ∆ Úª◊ È⁄≈ ‘∂ ‘ÈÕ ’ΩÓ∆ ¯À√«Ò¡ª «Ú⁄ ËÛ≈ ÓØ‘∆ ‘Ø «◊¡≈ ‘À Â∂ Í≥Ê’ √Ø⁄ ¡Â∂ ‹π◊Â∆ Í»∆ Â∑ª ◊≈«¬Ï Ș ¡≈ ‘∆ ‘ÀÕ ◊π» √≈«‘Ï≈È È∂ ◊π» Í≥Ê ˘ ’∂ÚÒ ’∞fi ’∞ «Ú¡’Â∆¡ª Á≈ «¬’º· È‘ƒ √◊Ø∫ √Óπº⁄∂ «Â¡≈ Ï «Â¡≈ «√øÿª Á≈ √Ó»‘ ω≈«¬¡≈ √∆Õ «√º÷ «¬«Â‘≈√ «Ú⁄ «’Â∂ Ú∆ Í≥Ê’ ¯À√«Ò¡ª Ò¬∆ ’ج∆ ÷≈√ «ÚÙ∂Ù ‹Ê∂Á≈ª Á≈ «ÚË∆ «ÚË≈È È‘ƒ ‘À √◊Ø∫ √Ó»‘ ı≈Ò√≈ Í≥Ê Á≈ ¡«Ë’≈ ‘ÀÕ «√¡≈√∆ ÒØ’ª ‹ª Í≈‡∆¡ª ÚÒØ∫ È∆Ô ’∆Â∂ ◊¬∂ «Ú¡’Â∆ ’Á∂ Ú∆ ’ΩÓ∆ Ì≈ÚÈ≈Úª Á∆ Â‹Ó≈È∆ ‹ª Í»Â∆ È‘ƒ ’ √’Á∂, √◊Ø∫ ¿∞‘ ª ¿∞‘Ȫ ˘ ÍÁÚ∆¡ª Á∂‰

Ú≈«Ò¡ª Á∂ ‘ºÊª «Ú⁄ ÷∂‚ ’∂ ¿∞‘Ȫ Á∆¡ª Ú؇ª ͺ’∆¡ª ’È Á≈ ’øÓ ‘∆ ’Á∂ «‘‰◊∂Õ ‘π‰ √Óª ‘À «’ Í≥Ê ÁÁ∆, «√º÷ √Ø⁄ º÷‰ Ú≈Ò∂, ’ÁÓ È≈Ò ’ÁÓ «ÓÒ≈ ’∂, ¡÷ΩÂ∆ ¡≈◊»¡ª Á∂ ÓÈ√»«Ï¡ª ˘ ‹Ø «√º÷ «√˪ª Á≈ ’ÂÒ ’È Ú≈Ò∂ ‘È, √¯Ò È≈ ‘؉ Á∂¬∆¬∂ Â∂ Í≥Ê’ √Ø⁄ Á∆ ØÙÈ∆ ˘ √ø√≈ º’ Í‘πø⁄≈¬∆¬∂Õ √≈‚≈ «ÚÙÚ≈√ ‘À «’ “ı≈Ò√≈ ¡’≈Ò Íπ÷ ’∆ ¯Ω‹” ‘؉ Á∂ È≈Â∂ «¬√ Á∆ º«÷¡≈ √Ã∆ ¡’≈Ò Íπ÷ È∂ ‘∆ ’È∆ ‘ÀÕ Ï∆Â∂ √Ó∂∫ «Ú⁄ Ú∆ ‘È∂∆¡ª fiπÒÁ∆¡ª ‘∆¡ª ‘È Í ÙÏÁ ◊π» Á∆ ØÙÈ∆ ˘ ’Á∂ Ú∆ ’ج∆ ıÂÓ È‘ƒ ’ √«’¡≈Õ ı≈Ò√≈ Í≥Ê Ú∆ ‘π‰ ◊π» Í≥Ê Á∂ »Í «Ú⁄ ÍÃ◊‡ ‘Ø ’∂ ¡≈͉∆ Ó≥˜Ò ÚºÒ ÚË∂, √Óª Ó≥◊ ’Á≈ ‘ÀÕ «√Á≈ ’Í» «√øÿ ‹∆ (¡≈¬∆.√∆.¡Àµ√.) «Ò÷Á∂ ‘È «’ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ Á≈ «√˪ «¬‘ ‘À «’

ÍÃ≈«’Â’ ÍÃ◊Â∆ ¿∞µÂ∂ ª ÓÈ∞º÷ Á≈ Ú√∆’≈ È‘ƒ, Í ¡«Ë¡≈ÂÓ’ ÍÃ◊Â∆ ÓÈ∞º÷ ¡Ë∆È ‘ÀÕ ı≈Ò√≈ Í≥Ê Á∆ √≈‹‰≈ Á≈ Ó»Ò Â∂ ¡ÓÒ∆ ’≈È «¬‘ «√˪ ‘∆ ‘À ¡Â∂ ı≈Ò√∂ Á≈ ÍÃØ◊≈Ó Â∂ ¡≈Ù≈-¿∞Á∂Ù «¬‘ ‘À «’ «’√∂ ‘≈Ò «Ú⁄ Ú∆ ¡Â∂ «’√∂ ’≈Ò-È∆Â∆ Á∂ ÍÃÌ≈Ú ‘∂· ÍÃ≈Ë∆ÈÂ≈ √Ú∆’≈ È≈ ’∂ : «’√‘»ø ’∆ «¬‘ ’≈‰ È Ë ‘ÀÕ ≈‹ ’À∫ «¬’∂ Ò Ó ‘À® (ÍÃ≈⁄∆È Í≥Ê ÍÃ’≈Ù)

√Ø «ÈÓÒ Í≥Ê ÂØ∫ ◊π» Í≥Ê Á≈ √Ì ÂØ∫ Úº‚≈ ‘º√ «¬‘Ø ‘∆ ‘À «’ ¡«Ë¡≈ÂÓ’ Ù’Â∆ ¡Â∂ ≈‹√∆ ÍÃÌ»√ºÂ≈ «¬’º·∆¡ª ‘؉ ¡Â∂ ı≈Ò√≈ ¡≈͉∆ ≈‘∂ Â∞Á≈ ‘Ø«¬¡≈ ¡≈͉∆ Ó≥˜Ò ÚºÒ ÚËÁ≈ ‘∂ Â∂ ÍÃÓ≈ÂÓ Á∆ ÓΩ‹ Á∆¡ª ¿∞‚≈∆¡ª Ó≈Á≈ ‘∂Õ ∏‘‹∆ «√øÿ, ‹¶Ë IHADI-BABIG

«’Ú √«⁄¡≈≈ ‘ج∆¡À √«⁄¡≈≈ Á≈ ¡Ê ‘À √º⁄≈, ¬∆Ó≈ÈÁ≈ ¡Â∂ √‘∆ «Ú¡’Â∆Õ √Ã∆ ◊π» È≈È’ Á∂Ú ‹∆ “‹Íπ ‹∆ √≈«‘Ï” «Ú⁄ √π¡≈Ò »Í «Ú⁄ ¡≈÷Á∂ ‘È «’ √«⁄¡≈≈ (√º⁄ Ú≈Ò∂, ºÏ Ú≈Ò∂) «’Ú∂∫ ‘ج∆Á≈ ‘À ¡Â∂ ’±Û Á∆ Á∆Ú≈ ‹Ø √≈‚∂ ¡≈Ò∂-Áπ¡≈Ò∂ ÷Û∑∆ ‘À, «’Ú∂∫ ‡π‡ º Á∆ ‘À? ◊π» ‹∆ ¡≈Í ‘∆ «¬√ √π¡≈Ò Á≈ ‹π¡≈Ï «ÁøÁ∂ ‘ج∂ ¡≈÷Á∂ ‘È «’ ºÏ Á∆ ˜≈ «Ú⁄ ⁄ºÒ‰ Ú≈Ò∂ ‘∆ √«⁄¡≈∂ ‘Ø √’Á∂ ‘ÈÕ «¬√ Ú≈√Â∂ √≈˘ ◊π» Á∆ ¡◊Ú≈¬∆ «Ú⁄ ‘∆ ‹∆ÚÈ ◊π˜≈È≈ ⁄≈‘∆Á≈ ‘ÀÕ «¬‘ ◊π» Ï≈‘ «’Â∂ È‘ƒ, √◊Ø∫ «Ú⁄≈Ë≈≈ Á∂ »Í «Ú⁄ ÓÈ∞º÷ Á∂ ¡≥Á ‘∆ Úº√Á≈ ‘ÀÕ ºÏ Á∆ ¡≈Ú≈˜ ÓºËÓ Âª ÍÀ √’Á∆ ‘À Í «¬‘ «ÏÒ’∞Ò ıÂÓ È‘ƒ ‘πøÁ∆Õ «¬√ ÓºËÓ ‘Ø ⁄πº’∆ ¡≈Ú≈˜ ˘ ‘∆ ÍÃÌ» Á∆ «√¯Â-√≈Ò≈‘ Áπ¡≈≈ ÓπÛ ‹◊≈¿∞‰≈ ÍÀ∫Á≈ ‘ÀÕ «¬√ Ò¬∆ ¡≥Á Úº√Á∆ ÍÃÌ»-‹Ø ˘ ‹◊≈¿∞‰≈ ÍÀ∫Á≈ ‘ÀÕ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

«Î ‹ÁØ∫ «¬‘ ‹Ø ‹≈◊ ÍÀ∫Á∆ ‘À ª ¡≥Á Á∆ ÓºËÓ ÍÀ ⁄πº’∆ ¡≈Ú≈˜ √≈¯√≈¯ √π‰≈¬∆ Á∂‰ Òº◊ ÍÀ∫Á∆ ‘ÀÕ «¬¿∞∫ ‹∆ÚÈ √º⁄ (ÍÃÌ») Ú≈Ò≈ ‘Ø ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ ◊πÏ≈‰∆ Á∂ Í≈·, Ú∆⁄≈ ¡Â∂ ¿∞ÍÁ∂Ù Á∆ ’Ó≈¬∆ È≈Ò «¬√ ¡Ú√Ê≈ ”Â∂ Íπº‹∆Á≈ ‘ÀÕ ‹ÁØ∫ Ò≈Ò⁄ ¡Â∂ ıπÁˆ˜∆ Á∆¡ª ÓÈ-Ì≈¿∞∫Á∆¡ª «÷º⁄ª «Ú¡’Â∆ ˘ ⁄≈∂ Í≈«√¡ª ÂØ∫ ÿ∂Á∆¡ª ‘È Âª ¿∞√ È∂ ¡≈͉∂ ¡≥Á ‘∆ ’Ó≈¬∆ ‘ج∆ Â≈’ (Ù’Â∆) È≈Ò ‘∆ «¬È∑ª ÂØ∫ Ï⁄ ’∂ «È’Ò‰≈ ‘πøÁ≈ ‘ÀÕ ’≈Ó, ¥ØË, ÒØÌ, ÓØ‘ ¡Â∂ ‘ø’≈ ¿∞µÂ∂ ¯Â«‘ ¡≥Á ‹◊Á∆ ‹Ø È≈Ò ‘∆ Í≈¬∆ ‹ªÁ∆ ‘ÀÕ Ïπ∆¡ª ÏÒ≈Úª ÂØ∫ «¬‘ ‹◊Á∆ ‹Ø ‘∆ ÓÈ∞º÷ Á∆ ≈÷∆ ’ √’Á∆ ‘ÀÕ Ïπ≈¬∆ ¬∂È∆ ¤∂Â∆ ÓÈ∞º÷ ”Â∂ ‘ÓÒ≈ ’Á∆ ‘À «’ ¿∞‘ «¬√ Á∂ ‘≈È∆’≈’ ÈÂ∆«‹¡ª Ï≈∂ √Ø⁄ ‘∆ È‘ƒ Í≈¿∞∫Á≈Õ 5

¿∞‘ «’√∂ «√¡≈‰∂ «Ú¡’Â∆ ÂØ∫ È∂’ √Ò≈‘ Ú∆ È‘ƒ ÒÀ Í≈¿∞∫Á≈Õ ‹Ø ¯À√Ò≈ ’È≈ ‘À, ¿∞‘ ¡≈Í ¡Â∂ Â∞ø ’Á≈ ‘ÀÕ ÓÈ∞º÷ ˘ ‘¿∞ÓÀ «¬√ ’Á ‹’Û ÒÀ∫Á∆ ‘À «’ ¿∞‘ ¿∞√ ˘ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∆ ¡≈Ú≈˜ √π‰È ‘∆ È‘ƒ «ÁøÁ∆Õ ¡≈Ó ÓÈ∞º÷ «¬√ Á∂ ÍÃÌ≈Ú «Ú⁄ ¡≈ ‹ªÁ∂ ‘È Â∂ ¡≈͉∂ ¡√Ò «ÈÙ≈È∂ ÂØ∫ ÷≥πfi ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ «¬√ Ò¬∆ ‘¿∞ÓÀ ˘ ¡≈͉∂ ¡≥Á È≈ ÚÛÈ «Á˙Õ ¡≈͉∂ ¡≥ÁÒ∆ ‹Ø ˘ ‹◊≈˙Õ ¡≈͉∂ ¡≥Á ÏÀ·∂ ºÏ Ì≈Ú ¡≈͉∆ ¡≈ÂÓ≈ ˘ ͤ≈‰Ø ¡Â∂ Ò≈Ò⁄ Â∂ ıπÁ◊˜∆ ÂØ∫ Ï⁄‰ Á∂ ÔÂÈ ’ØÕ ¡«‹‘≈ ’È È≈Ò ‘∆ ¡√ƒ √«⁄¡≈∂ ω √’Á∂ ‘ªÕ ∏√Ï‹∆ «√øÿ «Í≥‚ fiºÓ‡, ‚≈: «¬¡≈Ò∆ ’Òª «˜Ò∑≈ ´«Ë¡≈‰≈[email protected] ÓØÏ≈: [email protected]@BEB

¡ÍÃÀÒ [email protected]

ÙÏÁ-«Ú⁄≈

ËÈ≈√∆ Ï≈‰∆ Ì◊ª ’∆ ËøÈ≈® ◊ØÍ≈Ò Â∂≈ ¡≈Â≈® ‹Ø ‹È Â∞Ó∆ Ì◊«Â ’øÂ∂ «ÂÈ ’∂ ’≈‹ √Ú≈Â≈® 1® ‘≈¿∞® Á≈«Ò √∆Ë≈ Ó≈◊¿∞ ÿ∆¿∞® ‘Ó≈ ÷π√∆ ’À «È ‹∆¿∞® ÍÈ©∆¡≈ ¤≈ÁÈ∞ È∆’≈® ¡È≈‹π Ó◊¿∞ √ √∆ ’≈® 1® ◊¿± ÌÀ√ Ó◊¿∞ Ò≈Ú∂∆® «¬’ Â≈‹«È Â∞∆ ⁄ø◊∂∆® ÿ ’∆ ◊∆‘«È ⁄ø◊∆® ‹È∞ ËøÈ≈ Ò∂ÚÀ Ó≥◊∆® 2® (695) ËÈ≈√∆ ≈◊ «Ú⁄ ¿∞⁄≈‰ ’∆Â∂ «¬√ ÙÏÁ «Ú⁄ Ì◊ ËøÈ≈ ‹∆ Á√Á∂ ‘È «’ Ì◊ ¡Â∂ ÍÃÌ» Á≈ «ÙÂ≈ ¿∞µ⁄∂-√πº⁄∂ «Í¡≈ ¡Â∂ Ï‘π È∂ÛÂ≈ Á≈ «ÙÂ≈ ‘ÀÕ ‹ÁØ∫ ÓÈ∞º÷ Ì◊Â∆ Á∆ Í«‘Ò∆ Í¿∞Û∆ ”Â∂ ÍÀ ËÁ≈ ‘À ª ¿∞√Á∂ ¡≥Á ÍÃÌ» Á≈ “Ì¿∞” («ÈÓÒ ‚) ‘πøÁ≈ ‘ÀÕ «¬‘ “Ì¿∞” ÓÈ∞÷ º ˘ “ÍÃÌ» Á∂ Ì≈‰∂” «Ú⁄ ⁄ºÒ‰ Ò¬∆ ÍÃ∂Á≈ ‘À ¡Â∂ Ì◊ «‹¿∞∫-«‹¿∞∫ Ì◊Â∆ Á∆¡ª Í¿∞Û∆¡ª ⁄Û∑Á≈ ‘À, ¿∞‘ ÍÃÌ» Á∆ È∂ÛÂ≈ ¡È∞ÌÚ ’Á≈ ‘ÀÕ ¿∞√Á∂ ÓÈ «Ú⁄Ø∫ Áπ«È¡≈Ú∆ Ì¿∞ ÿ‡‰ Òº◊ ÍÀ∫Á≈ ‘À Â∂ ¿∞√Á∆ ʪ “Ì≈¿∞” («Í¡≈) ÒÀ‰ Òº◊ ÍÀ∫Á≈ ‘ÀÕ Ì◊Â∆ Á∆ ¡≈÷∆ Í¿∞Û∆ ”Â∂ Íπº‹‰ √Ó∂∫ Áπ«È¡≈Ú∆ “Ì¿∞” Í»∆ Â∑ª ÷ÂÓ ‘Ø ‹ªÁ≈ ‘À ¡Â∂ “Ì≈¿∞” ¿∞√Á∆ ʪ ÓºÒ ÒÀ∫Á≈ ‘ÀÕ ÍÃÌ» Â∂ Ì◊ «¬’-»Í ‘Ø ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ ¬∂√∂ ¡Ú√Ê≈ Á≈ «˜’ ’«Á¡ª ‘Ø«¬¡ª ª Ì◊ ’Ï∆ ‹∆ È∂ ¡≈«÷¡≈ √∆ : ¡Ï ¿∞ ‹≈«¬ ⁄„∂ «√øÿ≈√«È «ÓÒ∂ ‘À √≈«ø◊Í≈È∆® ≈Ó ’Ï∆≈ ¬∂’ ̬∂ ‘À ’Ø«¬ È √’À ͤ≈È∆® (≈Ó’Ò∆, ’Ï∆ ‹∆¿∞, 969)

ÍÃ∂Ó, Ì◊ Á∂ ÓÈ ¡≥Á ¡ÈßÁ ¡ÊÚ≈ ÷∂Û≈ ÍÀÁ≈ ’Á≈ ‘À Â∂ Ì◊ ˘ ‘ Í≈√∂ ˜º∂-˜º∂ «Ú⁄ ÍÃÌ» ‘∆ ÍÃÌ» «Ú÷≈¬∆ «ÁøÁ≈ ‘ÀÕ Ì◊ ˘ «¬¿∞∫ Ó«‘√»√ ‘πøÁ≈ ‘À «‹Ú∂∫ ¿∞‘ ÍÃÌ» »Í∆ √≈◊ «Ú⁄ Â≈∆¡ª Ò≈ «‘≈ ‘ØÚ∂Õ Ì◊ «¬’ «Èº’∂ Ï≈Ò Á∆ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

◊ØÍ≈Ò Â∂≈ ¡≈Â≈ «È¡≈¬∆∫ ÍÃÌ» È≈Ò «Í¡≈ ’Á≈ ‘ÀÕ «‹√ Â∑ª Ϻ⁄≈ ¡≈͉∂ «ÍÂ≈ Á∆ ‘˜»∆ «Ú⁄ «‘øÁ≈ ¡≈͉∂ ¡≈Í ˘ ¡≈√∂ Ú≈Ò≈ √ÓfiÁ≈ ‘À, ¿∞√Á∂ ÓÈ «Ú⁄ «’√∂ ‘Ø Á∆ ÓπÊ≈‹∆ Á≈ Ì≈Ú Âº’ ÍÀÁ≈ È‘ƒ ‘πøÁ≈ Â∂ ¿∞‘ «ÈÙ«⁄ø «‘øÁ≈ ‘ÀÕ ·∆’ «¬√∂ Â∑ª Ì◊ ¡≈͉∂ ÍÃÌ»-«ÍÂ≈ Á∂ «Í¡≈ «Ú⁄ ÷∆Ú≈ ‘Ø«¬¡≈, √ø√≈ ÚÒØ∫ Ï∂ÍÚ≈‘ ‘Ø ‹ªÁ≈ ‘À, «’√∂ Á≈ ‚-Ì¿∞ ¿∞√Á∂ È∂Û∂ È‘ƒ ¡≈¿∞∫Á≈Õ ¿∞‘ Ï∂«¯’ ‘Ø ’∂, ÍÃÌ» Á∆ Ï≈ÁÙ≈‘ (√ø√≈) «Ú⁄ «Ú⁄Á≈ ‘ÀÕ Ì◊ Á∆ ¡À√∆ ÁÙ≈ Á≈ Úȉ ◊πÏ≈‰∆ «Ú⁄ «¬øfi ’∆Â≈ «◊¡≈ ‘À : ‘« ’∂ Ì◊ √Á≈ √π÷Ú≈√∆® Ï≈Ò √πÌ≈«¬ ¡Â∆ ¿∞Á≈√∆® ¡«È’ ø◊ ’«‘ Ï‘π Ì≈Â∆ «‹¿∞ «ÍÂ≈ Í»Â∞ Ò≈‚≈«¬Á≈® (Ó≈», √ØÒ‘∂ Ó: 5, 1076)

√øÂÈ ¡Ú È ’≈‘» ‹≈È∆® Ï∂ÍÚ≈‘ √Á≈ ø«◊ ‘« ’À ‹≈ ’Ø Í≈÷π √π¡≈Ó∆® ‘≈¿∞® (‡Ø‚∆, Ó: 5, 711)

Ì◊ ‹È≈ ’¿∞ √Á≈ ¡ÈßÁπ ‘À ‘« ’∆ÂÈ∞ ◊≈«¬ «Ï◊√≈ÚÀ® (¡≈√≈ Ó: 5, 373)

ÍÃÌ»-«ÍÂ≈ È≈Ò ‹π«Û¡≈ ÓÈ∞º÷ ¡≈͉∆¡ª √ø√≈’ ÒØÛª Ò¬∆ Ú∆ Ú≈«‘◊π» ÚºÒ ‘∆ Ú∂÷Á≈ ‘À, «’¿∞∫«’ ¿∞√Á≈ ͺ’≈ ÌØ√≈ ω ‹ªÁ≈ ‘À «’ ÍÃÌ» ‘∆ √Ì ’≈√∂ Á≈ Ó≈Ò’ ‘À; ÍÃÌ» ‘∆ Á≈Â≈ ‘À «¬√ Ò¬∆ «’√∂ ‘Ø ÓÈ∞º÷ Á≈ ˙‡¡≈√≈ È‘ƒ º’‰≈ ⁄≈‘∆Á≈Õ ¡À√≈ ÓÈ∞º÷ ÍÃÌ» ¡º◊∂ Ï∂ÈÂ∆¡ª-‹ØÁÛ∆¡ª ’Á≈ ¡≈÷Á≈ ‘À : ÓÀ Â≈‰∞ Á∆Ï≈‰∞ ±‘À Ó∂∂ √π¡≈Ó∆ ÓÀ Â∞Ëπ ¡≈◊À ¡Á≈«√® ÓÀ ‘Øπ Ê≈¿∞ È≈‘∆ «‹√π Í«‘ ’¿∞ Ï∂ÈßÂ∆ Ó∂≈ Áπ÷π √π÷π Â∞fi ‘∆ Í≈«√® (√»‘∆, Ó: 4, 735)

Óª◊¿∞ ≈Ó Â∂ √«Ì ÊØ’® Ó≈È∞÷ ’¿∞ ‹≈⁄ √ÃÓπ Í≈¬∆¡À 6

ÍÃÌ ’À «√Ó«È ÓØ÷® (ËÈ≈√∆, Ó: 5, 682)

Î∆Á≈ Ï≈« Í≈«¬¡À ÏÀ√‰≈ √ª¬∆ ÓπfiÀ È Á∂«‘® ‹∂ ± ¬∂ÚÀ ÷√∆ ‹∆¿∞ √∆‘π Ò∂«‘® 42® (√ÒØ’ √∂÷ Î∆Á ‹∆¿∞ ’∂, 1380)

√ø√≈∆ (√ø√≈’ ÍÁ≈ʪ Á∂ ÓØ‘ È≈Ò «ÒÏÛ∂ ‘ج∂) ÓÈ∞º÷ª Á∆ ‘≈Ò ª «¬‘ ‘À «’ ¿∞‘ Áπ«È¡≈Ú∆ ÍÁ≈ʪ Á∆ Í»Â∆ Ò¬∆ Á-Á ̇’Á∂ «ÎÁ∂ ‘È, ·∆’ ¿∞√ ’∞ºÂ∂ Á∆ Â∑ª «‹√Á≈ ’ج∆ «¬’ Ó≈Ò’ È‘ƒ ‘ÀÕ ¡«‹‘∂ ÓÈ∞º÷ª Á≈ ÍÃÌ» ¿∞µÂ∂ ÌØ√≈ È‘ƒ ‘πøÁ≈, ¿∞È∑ª È∂ ÍÃÌ»-ÍÃ∆ ˘ «‹øÁ Á≈ √‘≈≈ È‘ƒ ω≈«¬¡≈ ‘πøÁ≈Õ ¡«‹‘∂ Ì◊Â∆‘∆‰ ÓÈ∞÷ º ª Á∆ ÌÀÛ∆ ÁÙ≈ Á≈ «˜’ ’«Á¡ª ‘Ø«¬¡ª √Ã∆ ◊π» Â∂◊ Ï‘≈Á ‹∆ ÎπÓ≈¿∞∫Á∂ ‘È : «ÏÊ≈ ’‘¿∞ ’¿∞È «√¿∞ ÓÈ ’∆® ÒØ«Ì ◊«Ã√˙ Á√ ‘» «Á√ Ë≈Ú ¡≈√≈ Ò≈«◊˙ ËÈ ’∆® 1® ‘≈¿∞® √π÷ ’À ‘∂«Â Ï‘πÂ∞ Áπ÷π Í≈Ú √∂Ú ’ ‹È ‹È ’∆® Áπ¡≈«‘ Áπ¡≈« √π¡≈È «‹¿∞ ‚ØÒ ȑ √πË ≈Ó Ì‹È ’∆® 1® Ó≈È√ ‹ÈÓ ¡’≈Ê ÷ØÚ Ò≈‹ È ÒØ’ ‘√È ’∆® È≈È’ ‘« ‹√π «’¿∞ È‘∆ ◊≈Ú ’∞Ó«Â «ÏÈ≈√À ÂÈ ’∆® 2® (≈◊π ¡≈√≈, Ó: 9, 411)

√ø√≈∆¡ª Á∂ ¿∞Ò‡ ÍÃÌ» Ì◊ Á≈ «¬‘ ¡‡ºÒ «ÚÙÚ≈√ ‘πøÁ≈ ‘À «’ Á≈Â≈ ª ’∂ÚÒ «¬’ ÍÃÌ» ‘∆ ‘À, Ï≈’∆ ª √Ì Ó≥◊Â∂ ‘È, «¬√ Ò¬∆ ÓÈ∞º÷ ”Â∂ ‡∂’ È‘ƒ º÷‰∆ ⁄≈‘∆Á∆ : ‘« «¬’Ø Á≈Â≈ Ó≥◊∆¡À ÓÈ «⁄ø«Á¡≈ Í≈¬∆¡À® ‹∂ Á»‹∂ Í≈√‘π Ó≥◊∆¡À Â≈ Ò≈‹ Ó≈¬∆¡À® (Ú‚‘ø√ ’∆ Ú≈, Ó: 4, 590)

Ê≈È ÊÈß« «Ú «‘¡≈ Í≈ÏÑÓπ ÍÃÌπ √Ø«¬® ¡ÍÃÀÒ [email protected]

√ÌÈ≈ Á≈Â≈ ¬∂’∞ ‘À Á»‹≈ È≈‘∆ ’Ø«¬® («√∆≈◊π, Ó: 5, 45)

Ó≈È∞÷ ’∆ ‡∂’ «ÏÃÊ∆ √Ì ‹≈È∞® Á∂ÚÈ ’¿∞ ¬∂’À Ì◊Ú≈È∞® «‹√ ’À Á∆¡À ‘À ¡ÿ≈«¬® Ï‘π« È «Âz√È≈ Ò≈◊À ¡≈«¬® (◊¿∞Û∆, √π÷ÓÈ∆, Ó: 5, 281)

¡À√∆ ‘∆ Ì◊Â∆-Ì≈ÚÈ≈ Á≈ ÍÃ◊‡≈Ú≈ Ì◊ ËøÈ≈ ‹∆ È∂ «Ú⁄≈-¡Ë∆È ÙÏÁ «Ú⁄ ’∆Â≈ ‘ÀÕ ¡≈Í ¡≈͉∂ ¡≈Í ˘ ¡≈Â≈ ’’∂ «Ò÷Á∂ ‘ÈÕ “¡≈Â≈” ÙÏÁ ◊πÏ≈‰∆ «Ú⁄ ’∂ÚÒ «¬’ Ú≈ ‘∆ ¡≈«¬¡≈ ‘À ¡Â∂ «¬‘ √ø√«¥Â Á∂ ÙÏÁ “¡≈” ÂØ∫ Ï«‰¡≈ ‘À, «‹√Á≈ ¡Ê ‘À : Ó≥◊Â≈, «Ì÷≈∆, ÒØÛÚøÁ, ÏÒ‘∆‰, Áπ÷∆¡≈ ¡≈«ÁÕ «¬‘ Ò¯˜ ¡≈͉∂ ¡≈Í ˘ ¿±‰≈ ‹ª ¡Ë»≈ Áº√‰ Ò¬∆ Ú«Â¡≈ ‹ªÁ≈ ‘À, «‹Ú∂∫ “‘Ó ÓÀÒ∂ Â∞Ó ¿∞‹Ò ’Â∂ ‘Ó «È◊πÈ Â± Á≈Â≈® (613)” Ú≈Ò∂ ÙÏÁ «Ú⁄ ÍÃÌ» ˘ √Ï-◊π‰ √øÍ≥È Áº«√¡≈ «◊¡≈ ‘À Â∂ ¡≈͉∂ ¡≈Í ˘ «È◊π‰, Ó»÷, Í≈Í∆, ÓÀÒ∆ Ӻ Ú≈Ò≈, ÍÃÌ» Á∆ ÌÒ≈¬∆ È≈ ‹≈ȉ Ú≈Ò≈ ¡≈«Á ¡≈«÷¡≈ «◊¡≈ ‘ÀÕ «¬‘ ¡Á≈√ ‹ª Ï∂ÈÂ∆ ’È Á≈ «¬’ „ø◊ ‘ÀÕ Á∂Ú◊øË≈∆ ≈◊ Á∂ «¬’ ÙÏÁ «Ú⁄ Ú∆ √Ã∆ ◊π» ¡‹È Á∂Ú ‹∆ «ÈÓÂ≈-Ì≈ÚÈ≈ Á≈ ÍÃ◊‡≈Ú≈ ’«Á¡ª ‘Ø«¬¡ª ‹ØÁÛ∆ ’È Ú≈Ò∂ Ò¬∆ ¡≥È≈∑ , Ò»Ò≈ (¡Í≥◊) ◊»◊ ø ≈

Â∂ Ó»÷ ¡≈«Á ÙÏÁ ÚÂÁ∂ ‘È : ¡≥Ë ◊πø◊ «Í≥◊πÒ Ó«Â ‘∆È≈ ÍÃÌ ≈÷‘π ≈÷È‘≈≈® ’È ’≈ÚÈ‘≈ √ÓÊ≈ «’¡≈ È≈È’ ‹ø «Ï⁄≈≈® (Á∂Ú◊øË≈∆, Ó: 5, 530)

«Ú⁄≈ ¡Ë∆È ÙÏÁ «Ú⁄ Ì◊ ËøøÈ≈ ‹∆ ¡≈͉∂ ÍÃÌ»-Á≈Â∂ ¡º◊∂ √ø√≈’ Ú√ª Á∆ Í»Â∆ Ò¬∆ ‹ØÁÛ∆ ’Á∂ ‘ÈÕ ÙÏÁ Á∂ ¡Ê «¬√ ÍÃ’≈ ‘È : ◊ØÍ≈Ò Â∂≈ ¡≈Â≈® ‹Ø ‹È Â∞Ó∆ Ì◊«Â ’øÂ∂ «ÂÈ ’∂ ’≈‹ √Ú≈Â≈® 1® ‘≈¿∞® ÍÁ ¡Ê : ◊ØÍ≈Ò∏ËÂ∆ ˘ Í≈Ò‰ Ú≈Ò≈, ÍÃÌÕ» ¡≈Â≈∏ÒØÛÚøÁ, Ó≥◊Â≈, «Ì÷≈∆Õ ¡Ê : ‘∂ ËÂ∆ Á∂ Í≈Ò‰ Ú≈Ò∂ ÍÃÌ»! ÓÀ∫ Â∂∂ Á Á≈ Ó≥◊Â≈ ‘ª (Ó∂∆¡ª ÒØÛª Í»∆¡ª ’); «‹‘Û∂ ÓÈ∞º÷ Â∂∆ Ì◊Â∆ («√ÓÈ) ’Á∂ ‘È Â±ø ¿∞È∑ª Á∂ ’øÓ «√∂ ⁄≈Û∑Á≈ ‘À∫Õ 1Õ ‘≈¿∞Õ Á≈«Ò √∆Ë≈ Ó≈◊¿∞ ÿ∆¿∞® ‘Ó≈ ÷π√∆ ’À «È ‹∆¿∞® ÍÈ©∆¡≈ ¤≈ÁÈ∞ È∆’≈® ¡È≈‹π Ó◊¿∞ √ √∆ ’≈® 1® ÍÁ ¡Ê : √∆Ë≈∏¡≈‡≈Õ Ó≈◊¿∞∏ÓÀ∫ Ó≥◊Á≈ ‘ªÕ ‹∆¿∞∏«‹øÁ ÓÈÕ ÍÈ©∆¡≈∏ ‹π º ∆Õ ¤≈ÁÈ∞∏’ºÍÛ≈Õ È∆’≈∏ √Ø‘‰≈Õ √ √∆ ’≈ ¡È≈‹∏¿∞‘ ¡≥È ‹Ø ÍÀÒ∆ ˘

√ºÂ Ú≈∆ Ú≈‘ ’∂ ÍÀÁ≈ ’∆Â≈ ‘ØÚ∂Õ 1Õ ¡Ê : ÓÀ∫ Â∂∂ ’ØÒØ∫ Á≈Ò, ¡≈‡≈ Â∂ «ÿ¿∞ Ó≥◊Á≈ ‘ª, «‹‘Û≈ Ó∂∆ «‹øÁ ˘ ‘ ؘ √π÷∆ º÷∂Õ ÓÀ∫ ‹πºÂ∆ Â∂ √Ø‘‰≈ ’ºÍÛ≈ Ú∆ Ó≥◊Á≈ ‘ª ¡Â∂ √ºÂª √∆¡ª Á≈ ¡≥È Ú∆ Â∂∂ ’ØÒØ∫ ‘∆ Ó≥◊Á≈ ‘ªÕ 1Õ ◊¿± ÌÀ√ Ó◊¿∞ Ò≈Ú∂∆® «¬’ Â≈‹«È Â∞∆ ⁄ø◊∂∆® ÿ ’∆ ◊∆‘«È ⁄ø◊∆® ‹È∞ ËøÈ≈ Ò∂ÚÀ Ó≥◊∆® 2® ÍÁ ¡Ê : Ò≈Ú∂∆∏ÁπË º Á∂‰ Ú≈Ò∆Õ Â≈‹«È Â∞∆∏¡Ï∆ ÿØÛ∆Õ ◊∆‘«È∏ «◊щ∆, «¬√Âz∆Õ ‹È∏Á≈√Õ Ó≥◊∆∏Ó≥«◊, Ó≥◊ ’∂Õ ¡Ê : ‘∂ ◊ØÍ≈Ò! ÓÀ∫ ÁπºË Á∂‰ Ú≈Ò∆ ◊ª-Óºfi Ú∆ Ó≥◊Á≈ ‘ª Â∂ «¬’ ¡Ï∆ ÿØÛ∆ Ú∆ ⁄≈‘∆Á∆ ‘ÀÕ ÓÀ∫ Â∂≈ Á≈√ ËøÈ≈ ÂÀÊØ∫ Ó≥◊ ’∂ ÿ Á∆ ⁄ø◊∆ «¬√Â∆ Ú∆ ÒÀ∫Á≈ ‘ªÕ √ͺه ‘À : A. ÙÏÁ “¡≈Â≈” Á≈ ¡Ê ‘À∏ÒØÛÚøÁ, Ó≥◊Â≈ ‹ª Áπ÷∆¡≈Õ «¬√Á≈ ¡≈Â∆ Ú≈Ò∂ ÙÏÁª È≈Ò ’ج∆ √øÏøË È‘ƒÕ (¿∞∫fi “¡≈Â∆” Ï≈∂ «¬√ «Ú⁄ ’ج∆ «˜’ Ú∆ È‘ƒ ‘À, «’¿∞∫«’ “¡≈Â∆” «Ú⁄ ÎπºÒ, Á∆Ú∂ ¡≈«Á’ Á≈ ‘؉≈ ˜»∆ ‘ÀÕ) B. ◊πÓ«Â ¡È∞√≈ ÍÃÌ» Á≈ ¡√Ò∆ Ì◊ ¿∞‘∆ ‘À ‹Ø ÁπÈ∆¡ª Á∆ «’ ’≈ ’Á≈ ‘Ø«¬¡≈ ÍÃÌ» Á∆ Ì◊Â∆ (È≈Ó«√ÓÈ) ’Á≈ ‘ÀÕ

«√º÷ «ÓÙÈ∆ ’≈Ò‹ Á∂ ÏÀ∫’ ¡’≈¿±∫‡ ÈßÏ √’Òª/Í≈·’ª ˘ Ï∂ÈÂ∆ ’∆Â∆ ‹ªÁ∆ ‘À «’ ¿∞‘ ‘∂· «Ò÷∆¡ª ÏÀ∫’ª Á∆¡ª Ù÷≈Úª «Ú⁄ ‘Àµ‚-¡≈«¯√ Á∂ ¡’≈¿±∫‡ «Ú⁄ «ÏȪ «’√∂ Ú≈Ë» ⁄≈‹˜ Á∂ «¬’ «ÁÈ «Ú⁄ [email protected]@@ πͬ∂ º’ ‹Ó∑ª ’Ú≈ √’Á∂ ‘ÈÕ

ÏÀ∫’ Á≈ È≈Ó 1. Central Bank of India 2. HDFC Bank 3. ICICI Bank

¡’≈¿»∫‡ ÈßÏ 1700 8177 91 134 11 0000 63856 00 170 103 0934

Ïª⁄ Brown Road, Ludhiana Gill Road, Ludhiana. Feroze Gandhi Market, Ludhiana

ÿ ÏÀ·∂-«Ï·≈¬∂ ÁØ-√≈Ò≈ «√º÷ «ÓÙÈ∆ ͺÂ «Ú‘≈ ’Ø√ «Ú⁄ Á≈ıÒ≈ ÒÀ ’∂ «√º÷ ËÓ Á∆ √‘∆ Â∂ Í»∆ ‹≈‰’≈∆ ‘≈√Ò ’ØÕ ÍÃ≈√ÍÀ’‡√ (Î≈Ó, «√Ò∂Ï√ ¡≈«Á) [email protected] πͬ∂ Á∆¡ª ‚≈’-«‡’‡ª Ì∂‹ ’∂ ’≈Ò‹ Á∂ ÍÂ∂ ÂØ∫ Ó≥◊Ú≈¿∞Õ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

7

¡ÍÃÀÒ [email protected]

√Ú≈Ò? ‹Ú≈Ï √Ú≈Ò : «¬È∑ª Â∞’ª Á∂ ¡Ê Áº√Ø∏ ÿØ Áπ÷≥~ ¡«È’ ‘Âø∑ ‹ÈÓ Á≈«Ázø Ó‘≈ «Ï÷~≈Áø® «Ó‡ø √◊Ò «√Óø ‘« È≈Ó È≈È’ ‹À√∂ Í≈Ú’ ’≈√‡ Ì√Ó≥ ’ث® 18® ∏‘Ïø√ «√øÿ √‹È, Ê≈¬∆ÒÀ∫‚

‹Ú≈Ï : “√ÒØ’ √‘√«¥Â∆ Ó‘Ò≈ 5” Ï≈‰∆ Á≈ «¬‘ AHÚª √ÒØ’ ‘ÀÕ «¬√ «Ú⁄ √«Â◊π» ‹∆ ¿∞ÍÁ∂Ù ’Á∂ ‘È «’ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∂ È≈Ó Á≈ «√ÓÈ «Í¤Ò∂ ’∆Â∂ ‘ج∂ √≈∂ ’∞’Óª Á∂ √≈∂ √ø√’≈ª Á≈ È≈Ù ’ «ÁøÁ≈ ‘ÀÕ ÍÁ ¡Ê : ‘Âø∏ ~ ‘º«Â¡≈, ı»È, ’ÂÒÕ Á≈«Ázø∏¡≈Ò√, ◊∆Ï∆Õ «Ï÷~≈Áø∏ fi◊Û∂, Íπ¡≈Û∂Õ Í≈Ú’∏¡º◊Õ ’≈√‡∏ ’≈Ù‡, Òº’Û∆Õ Ì√Ó∏√π¡≈‘Õ ÿØ∏ «Ì¡≈È’Õ ’Ø«Â∏’ «ÁøÁ∆ ‘ÀÕ ¡Ê : «Ì¡≈È’ Áºπ÷ ’Ò∂Ù, ’∆Â∂ ‘ج∂ ¡È∂’ª ı»È (’ÂÒ), ‹ÈÓª-‹ÈÓªÂª Á∆ ◊∆Ï∆, Úº‚∂-Úº‚∂ Íπ¡≈Û∂∏«¬È∑ª √Ì Á∂ √ø√’≈, ‘∂ È≈È’! ÍÓ≈ÂÓ≈ Á≈ È≈Ó «√ÓÈ È≈Ò «Ó‡ ‹ªÁ∂ ‘È, «‹Ú∂∫ ¡º◊ Òº’Ûª ˘ √π¡≈‘ ’ «ÁøÁ∆ ‘ÀÕ ¿∞⁄≈È ( ~ ) Ô Á≈ «⁄øÈ∑ ‘ÀÕ «¬√ Ò¬∆ Áπ÷≥~, ‘Âø~, «Ï÷~≈Áø Á≈ ¿∞⁄≈È ¥ÓÚ≈ Áπ÷Ôø, ‘ÂÔø, «Ï÷Ô≈Áø ‘ØÚ∂◊≈Õ √Ú≈Ò : «¬’ Íë√ºË ÍÃ⁄≈’ È∂ √≈‚∂ Ù«‘ Á∂ «¬’ «¬«Â‘≈√’ ◊πÁπ¡≈∂ «Ú⁄ ’Ê≈ ’«Á¡ª «’‘≈ «’ √Ã∆ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï Á∂ ¡≥’ 1289 ”Â∂, ◊π» È≈È’ Á∂Ú ‹∆ È∂ Ó≈√ Ï≈∂ ‹Ø «Ú⁄≈ «ÁºÂ∂ ‘È, ¿∞‘ ÙÏÁ ÏÃ≈‘Ó‰ ˘ √øÏØËÈ ’∆Â≈ «◊¡≈ ‘À, «√º÷ª Ò¬∆ È‘ƒÕ ÙÏÁ Á≈ ¿∞ÍÁ∂Ù √Ó»‘ √≈Ë√ø◊ Ú≈√Â∂ ‘À «’ È‘ƒ?

◊ÃøÊ √≈«‘Ï Á∆ Ï≈‰∆ √Ï-√ªfi∆ Ï≈‰∆ ‘À ¡Â∂ √≈∆ ÓÈ∞º÷Â≈ Á∂ ’«Ò¡≈‰ Ò¬∆ ¿∞⁄≈È ’∆Â∆ ‘ج∆ ‘ÀÕ «¬√ ◊ºÒ ˘ √ͺه ’«Á¡ª ‘Ø«¬¡ª ◊π» ¡ÓÁ≈√ ‹∆ ¿∞ÍÁ∂Ù ’Á∂ ‘È «’ ‹∂’ Ó‘ªÍπ÷ «’√∂ Á∂ √øÏøË «Ú⁄ «√º«÷¡≈ Á≈ Ï⁄È ÏØÒÁ∂ ‘È Âª ¿∞‘ «√º«÷¡≈ √≈∂ √ø√≈ Ò¬∆ √ªfi∆ ‘πøÁ∆ ‘À : ÍÊ≈«¬ √≈÷∆ Ó‘≈Íπ÷ ÏØÒÁ∂ √≈fi∆ √◊Ò ‹‘≈ÈÀ® (√ÒØ’, Ó: 3, 647)

[ÍÊ≈«¬∏«’√∂ Á∂ √ÏøË «Ú⁄, «’√∂ ˘ √øÏØËÈ ’’∂Õ √≈÷∆∏«√º«÷¡≈, ¿∞ÍÁ∂ÙÕ] ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï ‹∆ Á∆ √øÍ»ÈÂ≈ ”Â∂ ◊π» ¡‹È Á∂Ú ‹∆ È∂ Ú∆ “Ó≥πÁ≈Ú‰∆ Ó‘Ò≈ 5” «Ú⁄ Ï⁄È ’∆Â≈ ‘À «’ ¡√ƒ ◊π» ◊ÃøÊ »Í∆ Ê≈Ò «Ú⁄ ¿∞µ⁄≈ ¡≈⁄È (√Â∞), √øÂØ÷ ¡Â∂ ¡≈ÂÓ’ ‹∆ÚÈ Á∆ √»fi (Ú∆⁄≈) »Í∆ «ÂøÈ Ú√±¡ª Í≈¬∆¡ª ‘È; ¡≈«Ӓ ‹∆ÚÈ Á∂‰ Ú≈Ò≈ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á≈ È≈Ó Ú∆ Í≈«¬¡≈ ‘ÀÕ «¬√ Ê≈Ò «Ú⁄ ÍØ√∂ ‘ج∂ «¬√ ¿∞ÍÁ∂Ù (È≈Ó) »Í∆ ÌØ‹È ˘ «‹‘Û≈ Ú∆ «Ú¡’Â∆ ¤’∂◊≈ ¿∞√Á≈ ¿∞Ë≈ ‘ØÚ∂◊≈, Ì≈Ú ¿∞‘ «Ú’≈ª ÂØ∫ Ï⁄ ‹≈Ú∂◊≈ : Ê≈Ò «Ú«⁄ «Âø«È Ú√± ͬ∆˙ √Â∞ √øÂØ÷π Ú∆⁄≈Ø® ¡≥«ÓàÈ≈Óπ ·≈’∞ ’≈ Í«¬˙ «‹√ ’≈ √Ì√π ¡Ë≈Ø® ‹∂ ’Ø ÷≈ÚÀ ‹∂ ’Ø Ìπø⁄À «Â√ ’≈ ‘Ø«¬ ¿∞Ë≈Ø® (1429) √Ú≈Ò : √≈‚∂ ◊πÁπ¡≈∂ «Ú⁄ Ó≈ÿ Á∆ √ø◊êÁ ˘ ÏÛ∂ √«Â’≈ È≈Ò ÓÈ≈¿∞∫Á∂ ‘ÈÕ ’∆ «¬√˘ ◊πÍπÏ «’‘≈ ‹≈ √’Á≈ ‘À?

∏¡Ó∆’ «√øÿ, ´«Ë¡≈‰≈

∏¡Ó «√øÿ, Á∂‘≈Á»È ’À∫‡

‹Ú≈Ï : Í≥«‚ ˘ √øÏØËÈ ’«Á¡ª ◊π» È≈È’ Í≈ÂÙ≈‘ È∂ ‹Ø «Ú⁄≈ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï ‹∆ «Ú⁄, ¡≥’ 1289-90 Á∂ ¿∞⁄≈È ’∆Â∂ ÁØ √ÒØ’ª (““Í«‘Òª Ó≈√‘π «Èß«Ó¡≈ Ó≈√À ¡≥Á« Ú≈√π®”” ¡Â∂ ““Ó≈√π Ó≈√π ’« Ó»÷∞ fi◊Û∂ «◊¡≈È∞ «Ë¡≈È∞ È‘∆ ‹≈‰À®””) «Ú⁄ «ÁºÂ∂ ‘È ¿∞‘ «’√∂ «¬’ ‹≈ ‹ª ËÓ Á∂ ÓÈ∞º÷ª Ò¬∆ È‘ƒ ‘È, √◊Ø∫ √ø√≈ Á∂ √Ó»‘ ÒØ’ª Ò¬∆ ‘ÈÕ √Ã∆ ◊π»

‹Ú≈Ï : Í«‘Ò∆ ◊ºÒ ª «¬‘ ‘À «’ «√º÷ ËÓ (◊πÏ≈‰∆) «Ú⁄ √≈∂ Ó‘∆«È¡ª Â∂ √≈∂ «ÁȪ ˘ «¬’ √Ó≈È Ó≥«È¡≈ «◊¡≈ ‘ÀÕ «¬√ Ò¬∆ «√º÷ ËÓ «Ú⁄ √ø◊ªÁ, Óº«√¡≈, Í»ÈÓ≈Ù∆ ¡≈«Á Á∆ ’ج∆ «ÚÙ∂ÙÂ≈ È‘ƒ ‘ÀÕ «¬‘ Úº÷∆ ◊ºÒ ‘À «’ ¡«◊¡≈ÈÂ≈ ’≈È «√º÷ «¬È∑ª «ÁȪ ˘ “ÓÈ≈¿∞∫Á∂” ‘ÈÕ Ó≈ÿ∆ Ú≈Ò∂ «ÁÈ Óπ’Â√ «Ú÷∂ «ÚÙ∂Ù

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

8

«¬’º· ’∆Â∂ ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ «¬‘ «¬’º· ¿∞µÊ∂ Ù‘∆Á ‘ج∂ [email protected] Óπ’«Â¡ª Á∆ Í«ÚºÂ Ô≈Á «Ú⁄ ’∆Â∂ ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ «¬√ ’’∂ Í≥‹≈Ï ¡Â∂ ‘Ø ÍÃÁ∂Ùª «Ú⁄ «¬√ «ÁÈ «√º÷ ◊πÁπ¡≈«¡ª «Ú⁄ «ÚÙ∂Ù Á∆Ú≈È √‹≈¬∂ ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ ◊πÍπÏ Á≈ ¡Ê ‘À : ◊π» Á≈ ÍπÏÕ «¬√ Ò¬∆ ◊πÍπÏ ¿∞È∑ª «Á‘≈«Û¡ª ˘ ‘∆ «’‘≈ ‹≈ √’Á≈ ‘À, ‹Ø ◊π» √≈«‘Ï≈È Á∂ ‹∆ÚÈ È≈Ò √øÏøË ‘Ø‰Õ «’√∂ ‘Ø «¬«Â‘≈√’ «ÁÈ ‹ª √ø◊ªÁ ¡≈«Á ˘ ◊πÍπÏ È‘ƒ «’‘≈ ‹≈ √’Á≈Õ √Ú≈Ò : √≈‚∂ Ù«‘ Á∂‘≈Á»È «Ú⁄ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ Á≈ ÍÃ’≈Ù ÍπÏ «ÂøÈ ◊πÁπ¡≈«¡ª «Ú⁄ BH Á√øÏ ˘ ¡Â∂ Ï≈’∆ Ò◊Ì◊ CB ◊πÁπ¡≈«¡ª «Ú⁄ ‹ÈÚ∆ Á∆ Í≥‹ Â∆’ ˘ ÓÈ≈«¬¡≈ ‹≈ «‘≈ ‘ÀÕ ◊πÍπÏ Á∆¡ª «¬‘ ÁØ Â∆’ª «’¿∞∫ ‘È ‹∆? «¬√ Á≈ ’∆ ‘ºÒ ‘À ‹∆? ∏¡Ó «√øÿ, Á∂‘≈Á»È ’À∫‡

‹Ú≈Ï : «Ï’Ó∆ √øÓ Á∂ “⁄øÁ ÚÙ” ÓπÂ≈Ï’ ÍØ‘ √πÁ∆ √ÂÚƒ ˘ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ Á≈ ÍÃ’≈Ù ÍπÏ ÓÈ≈«¬¡≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ «¬‘ «ÁÚ√, ¬∆√Ú∆ √øÈ ¡È∞√≈ «¬’ √≈Ò «Ú⁄ ÁØ Ú≈ ¡≈¿∞∫Á≈ ‘À, «¬’ √≈Ò ¡≈¿∞∫Á≈ ‘∆ È‘ƒÕ «¬√ Á≈ ‘ºÒ √øÈ [email protected]@C «Ú⁄ √Ã∆ ¡’≈Ò Âı ÚÒØ∫ Â∂ ÙÃØ. ◊π. ÍÃ. ’Ó∂‡∆ ÚÒØ∫ ‹≈∆ ’∆Â∂ ◊¬∂ “È≈È’Ù≈‘∆ ’À¶‚” Áπ¡≈≈ ’º„ «Ò¡≈ «◊¡≈ √∆, «‹√ ¡È∞√≈ «¬‘ ◊πÍπÏ ‘ √≈Ò E ‹ÈÚ∆ ˘ ¡≈¿∞∫Á≈ ‘ÀÕ √ºÂ √≈Ò “E ‹ÈÚ∆” ˘ ‘∆ ◊πÍπÏ ÓÈ≈«¬¡≈ ‹ªÁ≈ «‘≈ Í ¡⁄≈È’ [email protected]@ ¬∆: «Ú⁄ “ÈÚª È≈È’Ù≈‘∆ ’À¶‚” ¡øÌ ’ «ÁºÂ≈ «◊¡≈, «‹√ ’’∂ ‘π‰ Î∂ Á√Ó Í≈ÂÙ≈‘ Á≈ ÍÃ’≈Ù ÍπÏ «¬’ √≈Ò «Ú⁄ ÁØ Ú≈ ¡≈Ú∂◊≈ Â∂ Á»‹∂ √≈Ò «Ú⁄ ¡≈Ú∂◊≈ ‘∆ È‘ƒÕ ‹Á º’ ÓπÛ ’∂ √øÈ [email protected]@C Ú≈Ò≈ Ó»Ò È≈È’Ù≈‘∆ ’À¶‚ ¡ÍÈ≈«¬¡≈ È‘ƒ ‹ªÁ≈, ¿∞ÁØ∫ º’ «¬‘ ÌøÏÒÌ»√≈ Ï«‰¡≈ ‘∆ ‘∂◊≈Õ ¡√ƒ «¬√ ◊ºÒ Á∂ Íπ˜Ø ‘≈Ó∆ ‘ª «’ ◊π» √≈«‘Ï≈È Á∂ ÍπÏ «È√«⁄ Â∆’ª ”Â∂ ‘∆ ¡≈¿∞‰∂ ⁄≈‘∆Á∂ ‘È «‹Ú∂∫ «’ Ó»Ò È≈È’Ù≈‘∆ ’À¶‚ [email protected]@C «Ú⁄ «È√«⁄ ’∆Â∂ ◊¬∂ ‘ÈÕ ¡ÍÃÀÒ [email protected]

√Ú≈Ò : Ϻ«⁄¡ª ˘ ¡≥«ÓÃÂÍ≈È «’øÈ∆ ¿∞Ó ”⁄ ’Ú≈ Á∂‰≈ ⁄≈‘∆Á≈ ‘À? ‹Ú≈Ï : Ϻ«⁄¡ª ˘ «’√ ¿∞Ó «Ú⁄ ¡≥«ÓÃÂÍ≈È ’Ú≈«¬¡≈ ‹≈Ú∂∏«¬√ Ï≈∂ ’ج∆ ͺ’≈ «ÈÔÓ È‘ƒ ‘ÀÕ «√º÷ «‘ ÓÔ≈Á≈ «Ú⁄ ’∂ÚÒ «¬øÈ≈ ‘∆ «Ò«÷¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ‘À «’ “Ï‘π ¤Ø‡∆ ¡Úº√Ê≈ (¿∞Ó) Á≈ È≈ ‘ØÚ∂, ‘ØÙ √øÌÒ∆ ‘ØÚ∂Õ” √≈‚∆ ≈«¬ «¬‘ ‘À «’ ‹ÁØ∫ Ϻ⁄≈ ÙπºË Í≈· ’È Á∂ ÔØ◊ ‘Ø ‹≈Ú∂, «‘ª Á≈ Í≈Ò‰ ’ √’∂ ¿∞ÁØ∫ ‘∆ ¡≥«ÓÃÂÍ≈È ’Ú≈¿∞‰≈ ⁄≈‘∆Á≈ ‘ÀÕ ¡≥«ÓÃÂÍ≈È ’Ú≈¿∞‰ ÂØ∫ Í«‘Òª Ϻ⁄∂ Á∆ «Â¡≈∆ ’Ú≈¿∞‰∆ ˜»∆ ‘ÀÕ Ï⁄ÍÈ ÂØ∫ ‘∆ Ϻ⁄∂ ˘ «ÈÂÈ∂Ó Á∂ Í≈· Ú∂Ò∂ È≈Ò «Ï·≈«¬¡≈ ‹≈Ú∂Õ ¿∞√ ˘ ◊πÏ≈‰∆ Á∂ ¡ʪ, ¿∞⁄≈È, «‘ª-’∞«‘ª ¡Â∂ «¬«Â‘≈√ «√‹‰ Ú≈Ò∂ «√øÿª Á∂ ‹∆ÚÈ Á∆ ‹≈‰’≈∆ «ÁºÂ∆ ‹≈Ú∂Õ «¬√ È≈Ò Ïº⁄∂ Á∂ ÓÈ ¡≥Á ¡≥«ÓÃÂÍ≈È ’È Ò¬∆ ¿∞ÂÙ≈‘ ÚË∂◊≈ Â∂ ¿∞‘ ¡≈Í ‘∆ ¡≥«Óऒ‰ Ò¬∆ «Â¡≈ ‘Ø ‹≈Ú∂◊≈Õ ¡≥«Óऒ‰ ÂØ∫ Í«‘Òª Ϻ⁄∂ ˘ ¡≥«ÓàÁ∆ ¡«‘Ó∆¡Â Á≈ ¡«‘√≈√ ‘؉≈ Ï‘π ˜»∆ ‘ÀÕ √Ú≈Ò : “√øÂ≈ Ó≈È¿∞ Á»Â≈ ‚≈È¿∞ «¬‘ ’∞‡Ú≈∆ Ó∂∆®” Â∞’ Á≈ ’∆ ¡Ê ‘À?

‹≈‰◊∂Õ √øÂ≈ Ó≈È¿∞ Á»Â≈ ‚≈È¿∞ «¬‘ ’∞‡Ú≈∆ Ó∂∆® «ÁÚ√ À«È Â∂∂ Í≈¿∞ ÍÒØ√¿∞ ’∂√ ⁄Ú« ’« Î∂∆® 1® ¡Ê : ¡≈͉∂ «¬√ √∆ »Í∆ Ù«‘ Á∆ ≈÷∆ Ò¬∆ Ó∂≈ ¯˜ «¬‘ ‘À «’ ÓÀ∫ ÌÒ∂ ◊π‰ª (√øª) ˘ ‹∆-¡≈«¬¡ª ¡≈÷ª Â∂ «Ú’≈ª (Á»Âª) ˘ Ó≈ ’º„ªÕ ‘∂ ÍÃÌ»! «ÁÈ-≈ ÓÀ∫ Â∂∂ ⁄È Í√ª ¡Â∂ ¡≈͉∂ ’∂√ª Á≈ ⁄Ω Â∂∂ ⁄Ȫ ¿∞Â∂ fiπÒ≈Úª (Ì≈Ú, «‘Á∂ ÂØ∫ Â∂≈ ÚºË ÂØ∫ ÚºË √«Â’≈ ’ª)Õ «¬È∑ª Â∞’ª «Ú⁄ ¡≈¬∂ ¡Ω÷∂ Ò¯˜ª Á∂ ¡Ê «¬√ Â∑ª ‘È : ÁÏ≈«∏Á (ÁÚ≈˜∂) ”Â∂Õ ÏÁÈ∞∏Ó≥‘ » Õ Í√≈«∏«÷Ò≈ ’∂, ÷ØÒ∑ ’∂Õ ‘Ó∏¡√ƒ, ÓÀ∫Õ Ó≈È¿∞∏Ó≈È¿∞∫, ÓÀ∫ ¡≈Á «ÁøÁ≈ ‘ª, ‹∆-¡≈«¬¡ª ¡≈÷Á≈ ‘ªÕ Á»Â∏«Ú’≈Õ ‚≈È¿∞∏ÓÀ∫ Áø‚ «ÁøÁ≈ ‘ª, Ó≈ Ì‹≈¿∞∫Á≈ ‘ªÕ ’∞‡Ú≈∏ ’ØÂÚ≈Ò, Ù«‘ Á≈ ≈÷≈, √∆ »Í∆ Ù«‘ Á≈ ≈÷≈Õ ’∞‡Ú≈∆∏ ≈÷∂ Á≈ ¯˜Õ «ÁÚ√∏«ÁÈÕ ÍÒØ√¿∞∏ ÓÀ∫ ÓÒÁ≈ ‘ª, ÿπº‡Á≈ ‘ªÕ ’«∏ω≈ ’∂Õ Î∂∆∏Î∂ƒ, ÓÀ∫ Î∂Á≈ ‘ªÕ √Ú≈Ò : √øÍπ‡ Í≈· ÂØ∫ ’∆ Ì≈Ú ‘À? «¬√ Á∆ ◊πÓ«Â «Ú⁄ ’∆ Ó‘≈ÈÂ≈ ‘À?

∏«’Í≈Ò «√øÿ, ÈÚªÙ«‘

∏‘ÁÙÈ «√øÿ, ͇∂Ò È◊, ÈÚƒ «ÁºÒ∆

‹Ú≈Ï : «¬‘ Í≈ÚÈ Â∞’ Ì◊ ’Ï∆ ‹∆ Á∂ ≈Ó’Ò∆ ≈◊ «Ú⁄ ¿∞⁄≈È ’∆Â∂ ÙÏÁ, ‹Ø ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï ‹∆ Á∂ ¡≥’ 969 ¿∞µÂ∂ ¡≥«’ ‘À, Á∆ Í«‘Ò∆ Â∞’ ‘ÀÕ «¬√ Á∂ ¡Ê √Ófi‰ Ò¬∆ «¬√ ÙÏÁ Á∆¡ª ‘≈¿∞ Á∆¡ª Â∞’ª Á∂ ¡Ê Í«‘Òª ’È∂ ˜»∆ ‘È, ‹Ø «¬√ ÍÃ’≈ ‘È : ‘Ó ’±’ Â∂∂ ÁÏ≈«® Ì¿∞’«‘ ¡≈◊À ÏÁÈ∞ Í√≈«® Ì◊ ‹∆ ÎπÓ≈¿∞∫Á∂ ‘È «’ ‘∂ ÍÃÌ» ÓÀ∫ Â∂∂ ÁÚ≈˜∂ ”Â∂ ÏÀ·≈ ‘Ø«¬¡≈ «¬’ ’∞ºÂ≈ ‘ª, Â∂ Ó≥»‘ ¡◊ª‘ ÚË≈ ’∂ ÌΩ∫’ «‘≈ ‘ª; Ì≈Ú «’ Â∂∂ Á ”Â∂ ‹Ø ÓÀ∫ Â∂∆ «√¯Â √≈Ò≈‘ ’ «‘≈ ‘ª, «¬‘ ¡≈͉∂ √∆ ˘ «Ú’≈ª »Í∆ ’∞º«Â¡ª ÂØ∫ Ï⁄≈¿∞‰ Ò¬∆ ‘À; «‹Ú∂∫ «¬’ ’∞ºÂ≈ «’√∂ ‘Ø ◊Ò∆ Á∂ ’∞º«Â¡ª ÂØ∫ ¡≈͉∂ ¡≈Í Á∆ ≈÷∆ ’È Ò¬∆ ÌΩ∫’Á≈ ‘ÀÕ ‘π‰ √Ú≈Ò «Ú⁄Ò∆ Â∞’ Â∂ ¿∞√ ÂØ∫ ¡◊Ò∆ Â∞’ Á∂ ¡Ê «ÓÒ≈ ’∂ ’∆Â∂ ‹ªÁ∂ ‘È, «‹√ È≈Ò ¡Ê Í»∆ Â∑ª √ͺه ‘Ø

‹Ú≈Ï : «’√∂ Â∞’ ˘ Ì≈ÚÈ≈ ¡È∞√≈ ÎÒ Á∂‰ Ú≈Ò∆ Ó≥È ’∂, ‘∂’ ÙÏÁ, Í¿∞Û∆ ‹ª √ÒØ’ ¡≈«Á ÂØ∫ Í«‘Òª Â∂ Ó◊Ø∫ ÍÛ∑È≈, √øÍπ‡ Ò≈¿∞‰≈ ¡≈÷Á∂ ‘ÈÕ «‹Ú∂∫ «’ “√◊Ò ÓÈØÊ Í»∂®” ¡≈«Á √⁄π ‹π◊≈«Á √⁄π® ‘À Ì∆ √⁄π È≈È’ ‘Ø√∆ Ì∆ √⁄π®” “√◊Ò ÓÈØÊ Í»∂”Õ «¬√ Â∑ª ’È≈ ◊πÏ≈‰∆ Á∆ «È≈Á∆ ’È≈ ‘ÀÕ “√øÍπ‡ Í≈·” ÏÃ≈‘Ó‰∆ ∆Â∆ Á∆ È’Ò ‘À, ‹Ø ◊πÓ«Â «Ú⁄ ÍÃÚ≈È È‘ƒÕ √≈∆ ◊πÏ≈‰∆ ‘∆ ÎÒÁ≈Â∆ ¡Â∂ ÓÈ∞º÷ Á≈ ‹∆ÚÈ √ÎÒ ’È Ú≈Ò∆ ‘ÀÕ ÒØÛ ‘À ◊πÏ≈‰∆ ˘ «Í¡≈ Â∂ ÙË≈ √«‘ ÙπºË ÍÛ∑È, «Ú⁄≈È ¡Â∂ ◊π-¿∞ÍÁ∂Ù ¡È∞√≈ ‹∆ÚÈ ‹∆¿±‰ Á∆Õ √Ú≈Ò : ‹∂’ Í≈· ’È «Ú⁄ «ÏÂ∆ È≈ Ò◊Á∆ ‘ØÚ∂, ª ’∆ “‘·” ’’∂ Í≈· ’È≈ ¿∞«⁄ ‘À?

∏«Ë¡≈È «√øÿ, ≈‹Íπ≈

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

∏‘Ïø√ «√øÿ, ¡≥Ï≈Ò≈

‹Ú≈Ï : ‹∂ ’ ÿ Á≈ ’øÓ ’È, Áπ’≈È-Á¯Â ‹≈‰ Â∂ ‘Ø √ø√≈’ ’øÓ9

’≈ ’È Ò¬∆ «ÏÂ∆ ‹ª ÓÈ È≈ ’∂ ª ’∆ ’Á∂ ‘Ø? ’∆ ’øÓ-’≈ «¬√ Ò¬∆ ¤º‚ «ÁøÁ∂ ‘Ø «’ «ÏÂ∆ È‘ƒ «‡’Á∆? ‹∂ ’øÓ-’≈ È‘ƒ ¤‚Á∂ ª Í≈· «’¿∞∫ ¤º«‚¡≈ ‹≈¬∂Õ ÓÈ ˘ È∆Ú∂∫ Í≈√∂ Ò≈¿∞‰≈ ‘ØÚ∂ ª ¡≈Í ‘∆ Òº◊ ‹ªÁ≈ ‘À, Í «’√∂ ⁄ø◊∂ Í≈√∂ Ò≈¿∞‰≈ ‘ØÚ∂ ª ÔÂÈ ’È≈ ÍÀ∫Á≈ ‘ÀÕ ¡ºÊ∂ ÿØÛ∂ ˘ Úº√ «Ú⁄ ’È Ò¬∆ ¿∞√ ˘ ⁄≈Ï’ª Ú∆ Ó≈È∆¡ª ÍÀ∫Á∆¡ª ‘ÈÕ ÓÈ Ï≈‘ ̇’∂ ª ÿ∂ ’∂ ÙÏÁ ÚºÒ ÓØÛÈ≈ ⁄≈‘∆Á≈ ‘ÀÕ Ò◊≈Â≈ ¿∞µÁÓ ’È Â∂ √≈ÚË≈È ‘؉ È≈Ò ÓÈ Ì‡’‰≈ ¤º‚ Á∂Ú∂◊≈ Â∂ «‡’ ‹≈Ú∂◊≈Õ ¡«‹‘≈ ¿∞µÁÓ ‘· È‘ƒ √◊Ø∫ √º⁄∆ ’≈ ‘ÀÕ ÓÈ Á∆ «¬’≈◊Â≈ Ò¬∆ ÍÃÌ» ¡º◊∂ ¡Á≈√ Ú∆ ’Á∂ «‘‰≈ ⁄≈‘∆Á≈ ‘ÀÕ √Ú≈Ò : ’∆ Ì≈¬∆ √≈«‘Ï Ì≈¬∆ ÓÈ∆ «√øÿ ‹∆ ˘ Ù‘∆Á ’È Ú≈«Ò¡ª ˘ «’√∂ «√º÷ È∂ √˜≈ «ÁºÂ∆ √∆? ∏√π÷«‹øÁ «√øÿ, Ï«·ß‚≈

‹Ú≈Ï : Ì≈¬∆ ÓÈ∆ «√øÿ ‹∆ «√º÷ Í≥Ê Á∂ Ó‘≈È «ÚÁÚ≈È ¡Â∂ ◊πÏ≈‰∆ Á∂ «Ú¡≈«÷¡≈’≈ √ÈÕ ¡≈Í ÁÏ≈ √≈«‘Ï ¡≥«ÓÃÂ√ Á∂ ◊ÃøÊ∆ ‘∂ √ÈÕ «√º÷ ¿∞È∑ª Á≈ Ì≈∆ √«Â’≈ ’Á∂ √ÈÕ ¿∞È∑ª Á∆ Ù‘∆Á∆ È∂ «√øÿª Á∂ «ÁÒª ¡≥Á ◊πº√∂ Á∂ ̪ÏÛ Ï≈Ò «ÁºÂ∂Õ ¿∞È∑ª Á∂ ÏøÁ-ÏøÁ ’º‡‰ Á∆ √˜≈ ’≈˜∆ “¡ÏÁπÒ ˜≈’” Á∆ «È◊≈È∆ «Ú⁄ Ìπ◊Â≈¬∆ ◊¬∆ √∆Õ È≈Ò∂ ¿∞‘ Ì≈¬∆ √≈«‘Ï Á∆ «◊ÃÎÂ≈∆ Ú∂Ò∂ Ò÷Í ≈¬∂ Á∂ È≈Ò √∆Õ √Ø √Óª Í≈ ’∂ «√øÿª È∂ ’≈˜∆ Á∂ ‹ºÁ∆ «Í≥‚ ¡Ò∆◊Û∑ («˜Ò∑≈ ◊π‹ªÚ≈Ò≈) ˘ ¿∞‹≈Û ’∂ ¿∞√ Á≈ È≈Ó “¡’≈Ò ◊Û∑” º«÷¡≈ Â∂ √Á≈ ¡ºÿÛ «√øÿ ‹∆ È∂ ’≈˜∆≤ ˘ «ÁÈ-«Á‘≈Û∂ ’ÂÒ ’ «ÁºÂ≈Õ «‹√ ’≈˜∆ È∂ ¯ÂÚ≈ «ÁºÂ≈ √∆, ¿∞√ ˘ √Á≈ Ê≈‹ «√øÿ ‹∆ È∂ ¿∞√ Á∂ ÿ (Óπ‹ø◊, Ò≈‘Ω) ‹≈ ’∂ ’ÂÒ ’ «ÁºÂ≈Õ ÁØ Úº‚∂ ‘«Â¡≈∂ ¡ÏÁπÒ √ÓºÁ ı≈È Ô±√Θ¬∆ ¡Â∂ (ı≈È Ï‘≈Á) ˜’∆¡≈ ı≈È ¡‹∂ Ï≈’∆ √ÈÕ ¡ÏÁπÒ √ÓºÁ ı≈È ˘ ÈÚ≈Ï ’Í» «√øÿ ‹∆ È∂ ‘ÓÒ≈ ’’∂ ÎÛ «Ò¡≈ Â∂ ¿∞√ ˘ ÿØ«Û¡ª Á∂ Ó◊ ÏøÈ∑ ’∂ ÿ√∆«‡¡≈ «◊¡≈Õ «¬øfi ¿∞√Á∆ ÓΩ ‘Ø ◊¬∆Õ ¡≈͉∂ ¡≈Í ˘ ı≈È Ï‘≈Á ¡÷Ú≈¿∞‰ Ú≈Ò∂ ˜’∆¡≈ ı≈È È∂ «√øÿª Á∂ ‚ ’≈È «’Ò∑∂ ÂØ∫ Ï≈‘ «È’Ò‰≈ ÏøÁ ’ «ÁºÂ≈Õ ¿∞‘ ‚Á≈ Ó≈≈ ’≈«¬ª Á∆ ÓΩ ӫ¡≈Õ ¡ÍÃÀÒ [email protected]

Í≈·’ «Ò÷Á∂ ‘È... «¬‘ ’À√∂ È◊ ’∆ÂÈ ‘È? Ó∂≈ ‹ÈÓ [email protected]«Ú¡ª Á∂ ¡øÌ «Ú⁄ ¡≥«ÓÃÂ√ «Ú⁄ ‘Ø«¬¡≈ √∆Õ Ï⁄ÍÈ «Ú⁄ ÓÀ∫ ¿∞‘ ÍØ√‡ («¬Ù«Â‘≈) ¡≈Ó ÂΩ ”Â∂ Á∂÷Á≈ «‘≈ ‘ª «‹È∑ª «Ú⁄ ◊πÍπϪ ÓΩ’∂ ’º„∂ ‹≈‰ Ú≈Ò∂ “‹¨√” Á≈ √Â≈ «Ò«÷¡≈ ‘πøÁ≈ √∆Õ Íø± ¿∞È∑ª ‹Ò»√ª Á∂ ÓΩ’∂ ÓÀ∫ ’Á∂ Ú∆ ÷≈‰ Ú≈Ò∂ ÍÁ≈Ê Úø‚∂ ‹ªÁ∂ È‘ƒ Ú∂÷Õ∂ √ºÂ«Ú¡ª Á∂ ¡øÌ «Ú⁄ ÓÀ∫ «ÁºÒ∆ ¡≈ «◊¡≈ √∆Õ «¬ºÊ∂ ‘∆ ÓÀ∫ «¬ø‹∆È∆¡«ø◊ Á∆ ÍÛ∑≈¬∆ ’∆Â∆ Â∂ ‘π‰ «¬ºÊ∂ ͺ’∂ ÂΩ ”Â∂ «‘ «‘≈ ‘ªÕ «Í¤Ò∂ ’∞fi √≈Òª ÂØ∫ “‹¨√” Á∆ ʪ ”Â∂ “È◊ ’∆ÂÈ” ÙÏÁ Á∆ ÚÂØ∫ Ùπ» ‘Ø ◊¬∆ ‘ÀÕ Ò◊Í◊ [email protected] √≈Òª ÂØ∫ «¬√ ÂÏÁ∆Ò∆ Ï≈∂ √Ø⁄Á≈ «‘≈ ‘ª, Í ÓÀ˘ ’ج∆ ·Ø√ ’≈‰ È‘ƒ ÒºÌ≈Õ ÓÀ∫ ª «¬‘∆ √ÓfiÁ≈ √∆ «’ “È◊ ’∆ÂÈ” Á≈ ¡Ê Ù«‘ª Á∆¡ª ◊Ò∆¡ª «Ú⁄ Ò ’∂ ’∆ÂÈ ’Á∂ ‹≈‰≈ ‘À Í Ú≈√ÂÚ «Ú⁄ «¬øfi ‘Ø È‘ƒ «‘≈Õ ’∆ «¬√ “’∆ÂÈ” Á≈ Ì≈Ú ÒØ’ª ˘ ̪Â-̪ Á∂ ÍÁ≈Ê ÷π¡≈¿∞‰≈ ¡Â∂ Ó◊Ø∫ ’≈◊˜ Á∆¡ª ÷≈Ò∆ ÍÒ∂‡ª/’ºÍª ¡≈«Á ˘ √Û’ ”Â∂ √πº‡Á∂ ‹≈‰≈ ‘À «‹È∑ª ˘ Á»‹∂ «ÁÈ ’≈ÍØ∂ÙÈ Á∂ √Î≈¬∆ ’Ó⁄≈∆ ¡≈ ’∂ √≈¯ ’Á∂ ‘È? ’∆ È◊ ’∆ÂÈ Á≈ ¡Ê √Û’ª ˘ √‡≈Òª Á∂ È≈Ò Ì∆ º÷‰≈ ‘À ‹ª ÒØ’ª ¡Â∂ Áπ’≈ÈÁ≈ª Áπ¡≈≈ «Â¡≈ ’∆Â∆¡ª Ú√ª ÚÂ≈¿∞‰ Ò¬∆ ‹¨√ ˘ ¶Ó∂ √Ó∂∫ Ò¬∆ ʪ-ʪ Ø’∆ º÷‰≈ ‘À? «¬√ È≈Ò ’∂ÚÒ “‹¨√” ˘ ‘∆ Á∂ È‘ƒ ‘πøÁ∆ √◊Ø∫ Ø◊∆¡ª ˘ «Ò‹≈¿∞‰ Ú≈Ò∂ Ú≈‘È (¡À∫Ï»ÒÀ∫√˜) Ú∆ π’∂ «‘øÁ∂ ‘ÈÕ «¬‘ Ú∆ ÷Â≈ Ï«‰¡≈ «‘øÁ≈ ‘À «’ ¡À∫Ï»ÒÀ∫√ Á∂ ‘√ÍÂ≈Ò «Ú⁄ Í‘π⁄ ø ‰ ÂØ∫ Í«‘Òª ‘∆ «’Â∂ Ó∆˜ Á∆ ÓΩ È≈ ‘Ø ‹≈Ú∂Õ √º⁄∆ ◊ºÒ «¬‘ «’ ’ºÒ∑ Ó∂∂ √ÍπºÂ ˘ “È◊ ’∆ÂÈ” ’’∂ (≈‹Ω∆/ ’∆Â∆ È◊ Á∂ «¬Ò≈’∂ «Ú⁄) ’∂ÚÒ «ÂøÈ «’ÒØÓ∆‡ ‹≈‰ Ò¬∆ IE «Ó≥‡ Òº◊∂Õ «¬ßÈ≈ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

√Óª ‘∆ «ÂøÈ ¡À∫Ï»ÒÀ∫√ª π’∆¡ª ‘∆¡ªÕ ÓÀ˘ “√Ø Áπ Á∆ ⁄Ω’∆” Ó◊Ø∫ ◊πÁπ¡≈∂ ÂØ∫ ¡≈͉∂ ÿ, ’∂ÚÒ [email protected] Ó∆‡ Á∆ Á»∆ ”Â∂ Íπº‹‰ «Ú⁄ DE «Ó≥‡ Òº◊∂ «’¿∞∫«’ «¬’ √‡≈Ò È∂ √Â≈ ÿ∂∆ º«÷¡≈ √∆Õ ◊πÁπ¡≈≈ ÁÓÁÓ≈ √≈«‘Ï («È˜≈ÓπÁ∆È ¬∆√‡) ÂØ∫ ⁄ºÒ ’∂ È◊ ’∆ÂÈ ÌØ◊Ò [email protected]@ Ú‹∂ Ù≈Ó Íπº‹≈ ¡Â∂ ¡≈͉∆ Ó≥«˜Ò ◊πÁπ¡≈≈ Ïø◊Ò≈ √≈«‘Ï «Ú÷∂ ¡ºË∆ ≈ Á∂ Ó◊Ø∫ Íπº‹≈Õ ’∆ √⁄Óºπ⁄ «¬√∂ ˘ ‘∆ “È◊ ’∆ÂÈ” ¡≈÷Á∂ ‘ÈÕ ¡º‹ √Ú∂∂ [email protected]@ Ú‹∂ ’∞fi ◊Ò∆¡ª «Ú⁄Ø∫ ◊π˜«¡≈ ª ’∞fi Ê≈Úª ”Â∂ ’±Û∂ Á∂ Úº‚∂-Úº‚∂ „∂ Òº◊∂ ‘ج∂ √È ¡Â∂ ◊Ò∆¡ª «Ú⁄ Disposable Plates Á∆¡ª Ò≈¬∆Ȫ Òº◊∆¡ª ‘ج∆¡ª √ÈÕ ‹∂ √‡≈Ò Ò≈¿∞‰∂ ˜»∆ ‘∆ ‘È Âª ÍÃÏøË’ª ˘ ¡«‹‘≈ ÍÃÏøË ’È≈ ⁄≈‘∆Á≈ ‘À «’ √‡≈Ò ÿº‡Ø-ÿº‡ ÁØ «’ÒØÓ∆‡ Á∆ Á»∆ ”Â∂ Òº◊‰, ¿∞‘ Ú∆ «ÂøÈ-⁄≈ √‡≈Ò ‘∆ ‘Ø‰Õ ‘ª, Í≈‰∆ Á∂ √‡≈Ò ’∞fi ÿº‡ Á»∆ Â∂ Ò≈¬∂ ‹≈‰Õ ’∆ √≈‚∂ ◊π» √≈«‘Ï≈È È∂ «¬√ Â∑ª Á∂ È◊ ’∆ÂȪ Á∆ «Í Í≈¬∆ √∆Õ ÓÀ˘ ª ◊πÏ≈‰∆ «Ú⁄Ø∫ ’ج∆ ¡À√≈ ¡≈Á∂Ù/ ¿∞ÍÁ∂Ù ÍÛ∑È ˘ È‘ƒ «Ó«Ò¡≈Õ ‹∂ Â∞‘≈‚∂ («√º÷ «ÓÙÈ∆ ’≈Ò‹ Á∂) «Ú⁄≈ª «Ú⁄ Ó∂∆ √Ø⁄‰∆ ·∆’ ‘À ª √Ã∆ ¡’≈Ò Âı √≈«‘Ï ˘ Ï∂ÈÂ∆ ’Ø «’ «¬√ √ÏøË «Ú⁄ „π’Úª “‘π’ÓÈ≈Ó≈” ‹≈∆ ’∆Â≈ ‹≈Ú∂Õ ÓÀ∫ «¬√ Ò¬∆ ¡≈Í ‹∆ Á≈ Ï‘π ËøÈÚ≈Á∆ ‘ØÚª◊≈Õ ∏√Ï‹∆ «√øÿ

[email protected]

“√≈«‘Ϙ≈Á∂” Ò¯˜ Á≈ √«Â’≈ Á≈√ «’√∂ «Í≥‚ «Ú⁄ Ë≈«Ó’ ÍÃØ◊≈Ó Ú∂÷‰ «◊¡≈ √∆Õ ¿∞µÊ∂ ¡÷≥‚ Í≈· √≈«‘Ï ‹∆ Á∂ ÌØ◊ Í≈¬∂ ◊¬∂, ¿∞Íø ◊π» ’∆ Ï≈‰∆ Á≈ ’∆ÂÈ ‘Ø«¬¡≈Õ Ï≈¡Á «Ú⁄ ¿∞µÊ∂ «’√∂ Ï≈Ï≈ ‹∆ È∂ ¡≈¿∞‰≈ √∆Õ «’√∂ Ú‹∑≈ 10

’’∂ ¿∞‘ Ï≈Ï≈ ‹∆ ¡≈Í È‘ƒ ¡≈ √’∂Õ ¿∞‘Ȫ È∂ √ø◊ª ˘ «ÁºÂ∂ ‘ج∂ √Ó∂∫ ¡È∞√≈ ¡≈͉∂ ÍπºÂ ˘ ¿∞µÊ∂ √ø◊ª ˘ ÁÙÈ Á∂‰ Ú≈√Â∂ Ì∂‹ «ÁºÂ≈Õ ‹ÁØ∫ ¿∞√ Ï≈Ï∂ Á≈ ÍπºÂ ¿∞√ ‹◊∑≈ ”Â∂ Í‘πø«⁄¡≈ √≈∆ √ø◊ È∂ √≈«‘Ï √Ã∆ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï ˘ ¤º‚ ’∂ ¿∞√ Ï≈Ï∂ ˘ ÓºÊ∂ ‡∂’‰∂ Ùπ» ’ «ÁºÂ∂Õ ‘ ¡≈ÁÓ∆ Á∆ ˜πÏ≈È ”Â∂ «¬‘Ø ◊ºÒ √∆ «’ Ï≈Ï≈ ‹∆ È∂ ¡≈͉∂ √≈«‘Ϙ≈Á∂ ˘ Ì∂‹ «ÁºÂ≈ ‘ÀÕ Ï≈«Ï¡ª Á∂ Úº‚∂ √≈«‘Ϙ≈Á∂ ¡≈ ◊¬∂ ‘ÈÕ Á≈√ ¿∞µÊ∂ ‘≈˜ √∆Õ «¬‘ ◊ºÒ ‹ÁØ∫ Ó∂∂ ’øȪ º’ Í‘πø⁄Á∆ √∆ ÓÈ ÏÛ≈ Áπ÷∆ ‘πøÁ≈ √∆ Ì≈Ú∂∫ «’ ¿∞‘ √ø◊ª ¿∞√ Ï≈Ï∂ ˘ ÏÛ≈ Úº‚≈ πÂÏ≈ Á∂ ‘∆¡ª √È, Ó∂∆ √Ø⁄ ÓπÂ≈Ï’ √≈«‘Ϙ≈Á∂ ’∂ÚÒ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ Á∂ √ÍπºÂ √»Ï∆ ÔØË∂ √≈«‘Ϙ≈Á≈ Ï≈Ï≈ ¡‹∆ «√øÿ, Ï≈Ï≈ ‹πfi≈ «√øÿ, Ï≈Ï≈ ˜Ø≈Ú «√øÿ, Ï≈Ï≈ Ϋ‘ «√øÿ ‹∆ ‘∆ √ÈÕ ÷≈√ ’’∂ «¬‘ Ï∂ÈÂ∆ ¿∞‘Ȫ ‚∂∂Á≈ª ‹ª ¡≈Í≥» ω∂ √øª ˘ ‘À, «‹‘Û∂ ¡≈͉∆ ¡ΩÒ≈Á ‹Ø Ì≈Ú∂∫ «’øÈ∆ Ú∆ ⁄ø◊∆ ‘ØÚ∂, Á∂ È≈Ó È≈Ò √≈«‘Ϙ≈Á≈ ÙÏÁ ‹ØÛ ’∂ «¬√ Í«ÚºÂ ÙÏÁ Á≈ ¡ÍÓ≈È ’ ‘∂ ‘ÈÕ Â∞√ƒ «¬«Â‘≈√ ÂØ∫ ⁄ø◊∆ Â∑ª Ú≈’Î ‘Ø, ⁄≈ √≈«‘Ϙ≈«Á¡ª Á∆ «ÁºÂ∆ ‘ج∆ Ù‘≈Á ¡Â∂ √»Ï∆Â≈ ˘ Ó∂∂ È≈ÒØ∫ ÚºË ‹≈‰Á∂ ‘ØÕ ¤Ø‡∂ √≈«‘Ϙ≈«Á¡ª Á∆ Ù‘≈Á ¿∞‘ √‘øÁ Á∆¡ª ’ø˪ ¡º‹ º’ Ω∫◊‡∂ ÷Û∑∂ ’ Á∂‰ Á≈ √ϻ Í∂Ù ’Á∆¡ª ‘ÈÕ ¡º‹ Á∂ ¡≈Í≥» ω≈¬∂ “√≈«‘Ϙ≈Á∂” ˘ ’ج∆ ËÓ Ò¬∆ ’∞Ï≈È∆ Á∂‰ Ú≈√Â∂ ·ß‚∂ Ïπ‹ «Ú⁄ º÷‰ Ò¬∆ «’‘≈ ‹≈Ú∂ ª Ù≈«¬Á ¿∞‘ A ÿ≥‡∂ «Ú⁄ ÁØÚ∂∫ Ï≈‘ª ÷Û∑∆¡ª ’’∂ ÷ÛØ ‹≈Ú∂◊≈Õ Á≈√ ¿∞‘Ȫ ‚∂∂Á≈ª ‹ª ¡≈Í≥» ω∂ √øª ˘ ‘ºÊ ‹ØÛ ’∂ Ï∂ÈÂ∆ ’Á≈ ‘À «’ ¿∞‘ ◊π» √≈«‘Ï ‹∆ Á∂ √≈«‘Ϙ≈«Á¡ª Á∂ «¬«Â‘≈√ ˘ «’Â∂ «Ú‘Ò∂ ÏÀ· ’∂ ÍÛ∑È Â∂ «Ú⁄≈È Â∂ Ó∂∆ «¬√ «Ú⁄≈ ”Â∂ ◊Ω ’ÈÕ ¡≥ «Ú⁄ Á≈√ (Ï≈’∆ Á∂÷Ø √¯≈ AD ”Â∂) ¡ÍÃÀÒ [email protected]

√ø’‡ «ÈÏ≈Ï∂ ’Ø ÷≈Ò√≈ ÏÈ≈ÔØ ‘À «’Í≈Ò «√øÿ “⁄øÁÈ”, ´«Ë¡≈‰≈, ÓØÏ≈: IIADA-ACBAC √øÈ AFII Á∆ ÚÀ√≈÷∆ √ø√≈ Á∂ «¬«Â‘≈√ «Ú⁄ «¬’ «ÚÙ∂Ù √Ê≈È º÷Á∆ ‘ÀÕ «¬√ «ÁÈ ¡’≈Ò-»Í ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ È∂ ËÓ ¡Â∂ ËÓ∆¡ª Á∆ º«÷¡≈ Ò¬∆ “¡’≈Ò Íπ÷ Á∆ ÎΩ‹” «‹√ ˘ ÷≈Ò√≈ Í≥Ê «’‘≈ ‹ªÁ≈ ‘À, Á∆ «√‹È≈ ’∆Â∆ √∆Õ ÷≈Ò√≈ Í≥Ê Á∆ «√‹È≈ È≈Ò Á√Ó Í≈ÂÙ≈‘ Á∆ ¡ÁÌπÂ, ÍÃÌ≈ÚÙ≈Ò∆, ¡ÁπÂ∆ ¡Â∂ ⁄ÓÂ’≈∆ Ùı√∆¡Â ÁπÈ∆¡ª Á∂ √≈‘Ó‰∂ ¡≈¿∞∫Á∆ ‘ÀÕ «¬√ ÂØ∫ ◊π» √≈«‘Ï Á∆ ’ΩÂ’ ÚÂ≈¿∞‰ Á∆ ’Ò≈ (art of dramaturgy) Á≈ ÍÃ◊‡≈Ú≈ Ú∆ ‘πøÁ≈ ‘ÀÕ ◊π» Í≈ÂÙ≈‘ È∂ ◊π» È≈È’ √≈«‘Ï Áπ¡≈≈ ⁄Ò≈¬∂ “«ÈÓÒ Í≥Ê” ˘ ÷≈Ò√≈ Í≥Ê Á≈ √Ê≈¬∆ È≈Ó Á∂ ’∂ «¬’ Әϻ Â∂ Ù’Â∆Ù≈Ò∆ Ë≈«Ó’-√Ó≈«‹’≈‹È∆«Â’ √ø◊·È ’≈«¬Ó ’∆Â≈ «‹√ Á≈ ¿∞Á∂Ù ËÓ ¡ÊÚ≈ ¡º¤≈¬∆ (√⁄≈¬∆) ˘ √Á∆Ú ’≈Ò Ò¬∆ ‹≈∆ º÷‰≈, Ïπ≈¬∆ ˘ ÈºÊ Í≈¿∞‰≈ ¡Â∂ ¡«Ë¡≈ÂÓ’ Â∂ ÈÀ«Â’ ’Áª-’∆Óª Á∂ Ë≈È∆ «Ú¡’Â∆¡ª ˘ ‘À∫’ÛÏ≈˜, ¡º«Â¡≈⁄≈∆ ÓÈ∞º÷ª/Ù’Â∆¡ª ÂØ∫ Ï⁄≈¿∞‰ Á≈ ͺ’≈ Â∂ √Á∆Ú∆ ÍÃÏøË ’È≈ √∆Õ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ Á≈ ‘˜»∆ ’Ú∆ √ÀÈ≈ÍÂ∆ ÷≈Ò√≈ Í≥Ê Á∆ «√‹È≈ Á∂ ¿∞ÁÙ ∂ ˘ «¬√ Â∑ª Úȉ ’Á≈ ‘À : ¡√π √øÿ≈Ï∂ ’Ø Áπ‹È ’∂ Ó≈Ï∂ ’Ø, √ø’‡ «ÈÏ≈Ï∂ ’Ø ÷≈Ò√≈ ÏÈ≈ÔØ ‘ÀÕ

«Ú⁄Ø∫ ¡≥«Óऒ≈ ’∂ ◊π» √≈«‘Ï È∂ ‹≈ÂÍ≈Â, ¿±⁄-È∆⁄, ¡Ó∆-◊∆Ï, «¶◊Ì∂Á Á∂ «Ú⁄≈ª ˘ «√º÷ª «Ú⁄Ø∫ Ó»ÒØ∫ ‘∆ ıÂÓ ’ «ÁºÂ≈Õ «¬øfi ÏÃ≈‘Ó‰∆ Ú‰Úø‚ ˘ Í»∆ Â∑ª ºÁ ’ «ÁºÂ≈Õ Í≥‹’’≈ª ˘ √Ì ¡≥«ÓÃÂË≈∆¡ª Ò¬∆ Ò≈˜Ó∆ ω≈ ’∂ √Ì Á≈ √»Í Ú∆ «¬’Ø «‹‘≈ ’ «ÁºÂ≈Õ «ÈÂÈ∂Ó Á∆¡ª Ï≈‰∆¡ª Áπ¡≈≈ √Ì «Ú⁄ «Ú⁄≈Ë≈’ ¬∂’Â≈ ÍÀÁ≈ ’∆Â∆Õ √Ì «√º÷ª «Ú⁄ ¬∂’Â≈ ˘ ‘Ø Íπ÷Â≈ ’È Ò¬∆ √Ì Á≈ «¬’Ø Ë≈«Ó’ «ÍÂ≈ (◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ), «¬’Ø ‹ÈÓ-√Ê≈È (’∂√◊Û∑ √≈«‘Ï) ¡Â∂ «¬’Ø Ú≈√∆ (¡ÈßÁÍπ √≈«‘Ï) «ÈÔ ’ «ÁºÂ∂ ◊¬∂Õ Ó◊Ø∫ ‹≈ ’∂ Ó≈Â≈ √≈«‘Ï ’Ω ‹∆ ˘ √Óπº⁄∂ ÷≈Ò√≈ Í≥Ê Á∆ Ó≈Â≈ ‘؉ Á≈ Ó≈‰ Ï÷«Ù¡≈ «◊¡≈Õ «¬√ √Ì ’≈√∂ Á≈ ¡«‹‘≈ ÓÈØ-«Ú«◊¡≈È’ ¡√ ‘Ø«¬¡≈ «’ √≈∂ «√º÷ ¬∂’Â≈ Á∂ ͺ’∂ √»Â «Ú⁄ Ϻfi ◊¬∂Õ «√Á≈ ’Í» «√øÿ ÷≈Ò√≈ «√‹È≈ Á∂ «Í¤Ø’Û «Ú⁄ Í≥‹ √ø’ÒÍ (Concepts) Ó≥ÈÁ∂ ‘È : (¿) ¡≈ÂÓ-ÍÓ≈ÂÓ≈ ˘ «¬º’ ’È≈ (Absorption of the Individual into the infinite Soul) (¡) √Ó≈ÈÂ≈ ¡Â∂ √ø√≈Ì≈¬∆⁄≈∂ Á≈ √ø’ÒÍ (Equilitarian & Global Fraternity) (¬) ≈‹È∆Â∆ Á∂ ÈÚ∂∫ «√˪ (ËÓ Ú≈Ò∆ Â∂ ’͇‘∆‰ ≈‹È∆Â∆∏Open Diplomacy)

(◊π √ØÌ≈ ◊ÃøÊ, Í≥‹Úª ¡«Ë¡≈«¬)

÷≈Ò√∂ Á∂ ◊π‰ª Á≈ «˜’ Ì≈¬∆ ÈßÁ Ò≈Ò «√øÿ ‹∆ Á∂ ÂÈ÷≈‘È≈Ó∂ «Ú⁄ «¬øfi ’∆Â≈ «◊¡≈ ‘À : ÷≈Ò√≈ √Ø«¬ Ï≈‰∆ «‘ Ò≈«¬Õ ÷≈Ò√≈ √Ø«¬ √≈ Óπ«‘ ÷≈«¬Õ ÷≈Ò√≈ √Ø«¬ «ÈËÈ ’¿∞ Í≈ÒÀÕ ÷≈Ò√≈ √Ø«¬ ÁπÙ‡ ’Ø ◊≈ÒÀÕ √Ì «¬√Â∆-Íπ÷ª ˘ «¬’Ø ‘∆ Ï≈‡∂ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

(√)

«√º÷ √ø◊·È Á∆ ӘϻÂ∆

(‘)

ÈÚƒ »‘ λ’‰ Á≈ √ø’ÒÍ

◊π» ‹∆ Á∆ Í≥Ê «Ú⁄ ¡Ì∂ÁÂ≈ : ÷≈Ò√≈ Í≥Ê Á∆ «√‹‰≈ Ó◊Ø∫ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ Í≈ÂÙ≈‘ È∂ «¬’ ¡«‹‘≈ ¡ÁπºÂ∆ ’≈‹ ’∆Â≈, «‹√ Á∆ «Ó√≈Ò √ø√≈ Á∂ «¬«Â‘≈√ «Ú⁄ È‘ƒ «ÓÒÁ∆Õ «‹È∑ª Í≥‹-«Í¡≈«¡ª ˘ ÷πÁ ¡≥«Óऒ≈«¬¡≈ √∆, ¡≈Í È∂ ¿∞È∑ª ¡º◊∂ ‘ºÊ ‹ØÛ 11

’∂ ¡≥«ÓàÁ∆ ‹≈⁄È≈ ’∆Â∆Õ ¿∞È∑ª ÂØ∫ ¡≥«Óफ’¡≈ ¡Â∂ «¬øfi ◊π»-⁄∂Ò∂ Á∂ ¡≥Â ˘ «Ó‡≈ «ÁºÂ≈Õ ÷≈Ò√∂ Á≈ √º⁄≈ Í≈ÂÙ≈‘, ı≈Ò√∂ Á≈ «√‹’ ¡≥«ÓÃÂÍ≈È ’’∂ ÷≈Ò√∂ «Ú⁄ ¡Ì∂Á ‘Ø «◊¡≈Õ ◊π» Á∆ Ùı√∆¡Â ¡Â∂ √Ó»‘ Ù’Â∆¡ª ı≈Ò√∂ «Ú⁄ √Ó≈ ◊¬∆¡ªÕ «¬√ Á≈ ‹Ø ÍÃÌ≈Ú «Í¡≈ ¿∞√ Á≈ «˜’ «√‚È∆ √ÍÀ∫√ («Ó√«‡«√˜Ó «¬È Ú‚ ««Ò‹È˜, Í≥È≈ [email protected]) È∂ «¬øfi ’∆Â≈ ‘À : ““¡«ÈßÈ ÙË≈¨ ¡Â∂ ◊π» Á∂ √øÏøË «¬’ Á»√∂ «Ú⁄ Ò∆È ‘؉ Á∆ ¡Ú√Ê≈ Á∂ Ú∆ ‘Ø √’Á∂ ‘ÈÕ «ÙÙ ◊π» Á∆ ¡≈ÂÓ⁄∂ÂÈÂ≈ «Ú⁄ ÍÚ∂Ù ‘Ø ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ «√º÷ ËÓ «Ú⁄ «√º÷ Á≈ ◊π» «Ú⁄ ¡Ì∂Á ‘Ø ’∂ ¡≈ÂÓ’ Ó∂Ò Á≈ «Ú⁄≈ ÏÛ≈ ÍÃÏÒ «‘≈ ‘ÀÕ ◊π» «√Î «¬’ «√º÷ È≈Ò ‘∆ ¡Ì∂Á È‘ƒ, ÏÒ«’ √≈∂ Í≥Ê È≈Ò ¡Ì∂Á ‘À, ¡Â∂ «√º÷ª Á∆ √≈∆ ‹Ê∂ÏøÁ∆ «Ú⁄ ¿∞√ Á∆ Ù’Â∆ «Ú¡≈Í’ ‘ÀÕ «√º÷ Í≥Ê, ¿∞È∑ª («√º÷ª) Á≈ ◊π» ¡‹∂ Ú∆ «‹¿±∫Á≈ ‘ÀÕ”” «¬√∂ Â∑ª ‘∆ ‚≈: ◊ø‚≈ «√øÿ È∂ («√º÷ «¬«Â‘≈√ : ADFI-AGFE, Í≥È≈ HE-HF) ÏȘ, ’«ÈßÿÓ ¡Â∂ ¡ÀÒ«Îø√‡È Á∂ ‘Ú≈Ò∂ È≈Ò «Ò«÷¡≈ ‘À : ““◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ È∂ ¡≈͉∂ ¡≥«ÓàÁπ¡≈≈ ¡≈͉≈ ‹∆ÚÈ «√º÷ª Á∂ ¡≥Á Ì «ÁºÂ≈ ¡Â∂ ¿∞È∑ª ¿∞Â∂ ¡≈͉∆ Ùı√∆¡Â Á∆ ¤≈Í Ò≈ «ÁºÂ∆Õ ¿∞È∑ª Á∂ «⁄‘È-⁄º’ ¿∞Â∂ «¬’ Á∂Ú-ÒØ’∆ ÍÃÌ≈Ú √∆, ‹Ø ¿∞È∑ª Á∂ «√º÷ª ˘ √ͺه »Í «Ú⁄ «Á÷≈¬∆ «ÁøÁ≈ √∆Õ ¿∞È∑ª Á∆ ¤≈Í È≈Ò «√º÷ª Á∂ ÓÈ Á∆ ωÂ È≈ ’∂ÚÒ ¿∞µ⁄∆ ¡Â∂ ÏÁÒ∂ ‘ج∂ »Í «Ú⁄ √≈‘Ó‰∂ ¡≈¿∞∫Á∆ √∆, √◊Ø∫ Ó≈ÈÚÚøÙ-«Ú«◊¡≈È Á∂ Ó≈‘ª Á∂ ‹Ï∂ Á∂ ¿∞Ò‡ «¬√ Á≈ ÍÁ≈Ê’ ÂΩ ”Â∂ Ú∆ ¡√ ‘Ø«¬¡≈ ¡Â∂ ¿∞È∑ª Á∂ «‹√Ó≈È∆ ¡≥◊ª ˘ Ú∆ Ú‚ºÂ‰ ÍÃ≈Í ‘ج∆Õ ¿∞‘ √∆’ √πøÁÂ≈ ¡Â∂ «¬ıÒ≈’∆ Ù≈È Á∂ ÈÓ»È∂ √Ófi∂ ‹≈‰ Òº◊ ͬ∂Õ √≈∂ ’ΩÓ∆ √πÌ≈¡ «Ú⁄ «¬’ Ó‘≈È Í«ÚÂÈ ¡ÍÃÀÒ [email protected]

¿∞ÂÍ≥È ‘Ø «◊¡≈Õ ¿∞‘ ÒØ’ Ú∆ «‹È∑ª ˘ ÓÈ∞º÷Â≈ Á∆ ÂÒ¤‡ √Ó«fi¡≈ ‹ªÁ≈ √∆ ÏÁÒ ’∂ ÏÛ∂ Ú«⁄ºÂ ¡Â∂ Ó‘≈È Ï‰≈ «ÁºÂ∂ ◊¬∂ «‹Ú∂∫ «’ ’ج∆ ‹≈Á» ’ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ ‘ØÚ∂Õ fi≈Û± Á∂‰ Ú≈Ò∂, È≈¬∆ ¡Â∂ ‘ÒÚ≈¬∆, «‹È∑ª È∂ ÂÒÚ≈ ˘ ’Á∂ ‘ºÊ Ò≈ ’∂ Ú∆ È‘ƒ √∆ Á∂«÷¡≈ ¡Â∂ «‹È∑ª Á∆¡ª ÍπÙª Á∆¡ª ÍπÙª ¡÷ΩÂ∆ ¿∞µ⁄∆¡ª ÙÃ∂‰∆¡ª Á∂ «ÈÓ≈‰∂ Á≈√ª Ú‹Ø∫ ¿∞Óª Á∆¡ª ¿∞Óª ¶ÿ≈ ◊¬∆¡ª √È, ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ Á∆ ¿∞ÂÙ≈‘∆ ¡◊Ú≈¬∆ «Ú⁄ Ù’Â∆Ù≈Ò∆ ÔØË∂ ω ◊¬∂Õ ¿∞‘ ’Á∂ Ú∆ ÌÀÌ∆ ȑƒ ‘ج∂ ¡Â∂ ◊π» Á∂ ‘π’Ó ”Â∂ ÓΩ Á∂ Ó≥»‘ «Ú⁄ ̺‹ ÚÛÈ Ò¬∆ √Á≈ «Â¡≈ «‘øÁ∂ √ÈÕ”” √øÈ AFII Á∆ ÚÀ√≈÷∆ È∂ ˆπÒ≈Ó∆ Á≈ ‹∆ÚÈ Ï√ ’È Ú≈«Ò¡ª ˘ ¡≈˜≈Á∆ Ó≈ȉ Á∂ ÔØ◊ ω≈ «ÁºÂ≈Õ Óπ‘øÓÁ ÒÂ∆¯ «Ò÷Á≈ ‘À : ““◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ Á≈ ¿∞Á∂Ù ¿∞µ⁄≈ √∆ ¡Â∂ ¿∞È∑ª È∂ «‹√ ’øÓ ˘ ¡ø«Ì¡≈ √∆, ¿∞‘ Ó‘≈È √∆Õ......«¬‘ √Ì ’∞fi ¿∞È∑ª Á∆ Ï’ Â∂ Ú«‚¡≈¬∆ ‘À «’ «È«‹øÁ Â∂ «ÒÂ≈Û∂ ‘ج∂ ÒØ’ ‹Ê∂ÏøÁ ‘Ø ◊¬∂ Â∂ ¿∞È∑ª È∂ ≈‹È∆Â’ ÍÃÌÂ≈ ÍÃ≈Í ’∆Â∆Õ....¿∞‘ (◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆) «¬√ Ú«‚¡≈¬∆ Á∂ ‘º’Á≈ Ú∆ √È «’ ¿∞È∑ª È∂ «¬’ ˆπÒ≈Ó ’ΩÓ ˘ «√÷≈«¬¡≈ «’ ≈‹√∆ Â≈’ ¡Â∂ ’ΩÓ∆ ¡≈˜≈Á∆ «’Ú∂∫ ÍÃ≈Í ’∆Á∆ ‘ÀÕ”” «¬øÁ» ̻ى ÏÀÈ‹∆ È∂ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ Áπ¡≈≈ ’«Ê È∆⁄ª ˘ ¿±⁄ ω≈¿∞‰ Á∆ ’≈Ó≈ Á≈ «˜’ «¬øfi ’∆Â≈ ‘À : ““¿∞È∑ª (◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆) È∂ Ì≈ Á∂ «¬«Â‘≈√ «Ú⁄ ÈÚ∆¡ª Â≈’ª ˘ ‹ÈÓ «ÁºÂ≈Õ ¿∞È∑ª È∂ ‘≈∆¡ª ‘ج∆¡ª ÙÃ∂‰∆¡ª «Ú⁄Ø∫ «¬’ ÈÚ∂∫ ‹∆ÚÈ Â∂ Ù’Â∆ Ú≈Ò∆ ’ΩÓ Ï‰≈¬∆Õ ¿∞‘ ÒØ’ ‹Ø Í«‘Òª È∆⁄ Â∂ ¡Í«ÚºÂ √Ófi∂ ‹ªÁ∂ √È Â∂ Áπ’≈∂ ‹ªÁ∂ √È, ‘π‰ √ÈÓ≈È∂ ‹≈‰ Òº◊ ͬ∂Õ”” «¬√∂ Â∑ª Á∂ «Ú⁄≈ ’«ÈßÿÓ, ÓÀ’≈Ò¯, Ò≈Ò≈ ÁΩÒ ≈«¬ ¡≈∆¡≈ ¡≈«Á’ª È∂ Ú∆ ÍÃ◊‡ ’∆Â∂ ‘ÈÕ ‡∆. ¡ÀÒ. «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

Ú≈√Ú≈È∆ Ú∆ ¡≈͉∂ ‹˜Ï≈ª ˘ «¬øfi ÍÃ◊‡ ’Á≈ ‘À : ““‹Ø ’øÓ ‘˜≈ª Ò ’∂ Ú∆ È≈ ’ √’∂, ¿∞‘ «¬’ È∂ ‘∆ ’ «Á÷≈«¬¡≈Õ ‹Ø Í∆‘ ’∂ «Óº‡∆ «Ú⁄ «ÓÒ≈¬∂ ‹≈ ‘∂ √È Â∂ ‘∆«‰¡ª Úª◊ «‘‰ ¿∞µÂ∂ Ó‹Ï» ’∆Â∂ ‹≈ ‘∂ √È, ¿∞È∑ª ˘ ÷Û∑≈ ’∆Â≈Õ ◊Ò È≈Ò Ò≈«¬¡≈ ¡Â∂ “◊π» ’≈ Ï∂‡≈” ¡≈«÷¡≈Õ ¿∞È∑ª ˘ ¡≥«ÓàÈ≈Ò «ÈÚ≈«‹¡≈, Ù∂ ω≈«¬¡≈ Â∂ «√ ¿∞Â∂ ¤Â fiπÒ≈¬∂Õ”” ÷≈Ò√≈ √≈‹ ’∂ Á√Ó Í≈ÂÙ≈‘ È∂ «√º÷ª ˘ «¬’ Әϻ ’ΩÓ Á∂ »Í «Ú⁄ ÏÁÒ «ÁºÂ≈Õ Ë≈«Ó’-√Ó≈«‹’ ÷∂Âª «Ú⁄ «¬È’Ò≈Ï «Ò¡≈¿∞‰ Á∂ È≈Ò-È≈Ò «¬‘ ’ΩÓ «¬’ Ù’Â∆Ù≈Ò∆ ≈‹È∆Â’ Â≈’ Ú∆ ω∆Õ «¬√ Ï≈∂ ’∞fi Ò∂÷’ª Á∂ «Ú⁄≈ ‘∂·ª «ÁºÂ∂ ‹ªÁ∂ ‘È : ◊Ø’Ò ⁄øÁ È≈ø◊ : ““‹≈Â-Í≈ ÂØÛ ’∂, √≈«¡ª ˘ «¬’Ø-«‹‘∂ ¡«Ë’≈ «ÁºÂ∂Õ «¬’Ø Í»‹≈ -√Ê≈È, «¬’Ø Ô≈Â≈-¡√Ê≈È, «¬’Ø Ï≈‡∂ «Ú⁄Ø∫ √≈∆¡ª ‹≈ª ˘ ¡≥«Óऒ≈ ’∂, ¡Â∂ √≈«¡ª ˘ «¬’Ø «‹‘∆ «‘ Á∂ ’∂ Â∂ «¬√ ÂØ∫ Ú∆ ÚºË «¬’Ø fiø‚∂ ʺÒ∂, «¬’Ø Ò∆‚ ʺÒ∂ √ªfi∂ ¡≈ÁÙª Ò¬∆ «¬’º«·¡ª ’ ’∂ ◊π» ‹∆ È∂ «√º÷ª «Ú⁄ È≈ ‡πº‡‰ Ú≈Ò∆ ¬∂’Â≈ ÍÀÁ≈ ’∆Â∆ ¡Â∂ «¬’ ÒÛ∆ «Ú⁄ ÍØ «ÁºÂ≈Õ”” ’«ÈßÿÓ : ““«√º÷ª Á∂ ¡≈÷∆ ◊π» È∂ ÓπÁ≈ Â∂ «È«‹øÁ ÒØ’ª Á∆¡ª √πºÂ∆¡ª ’Òª ‹◊≈ ’∂, ¿∞È∑ª Á∂ ÓȪ «Ú⁄ √Ó≈«‹’ √πÂøÂÂ≈ ¡Â∂ ≈‹È∆Â’ «ÚÒº÷‰Â≈ ÍÀÁ≈ ’È Ò¬∆ (◊π») È≈È’ Á∂ Í«ÚºÂ Ì◊Â∆ ¡≈Ù∂ Ò¬∆ √Á∆Ú∆ ⁄≈¡ Ì«¡≈Õ”” «¬Ï√‡È : ““«‘øÁπ√Â≈È Á∂ «¬«Â‘≈√ «Ú⁄ Í«‘Ò∆ Ú≈ ’ج∆ ËÓ «√¡≈√∆ Â≈’ ϫ‰¡≈ ¡Â∂ ¡À√∆ ’ΩÓ Á≈ ‹ÈÓ ‘Ø«¬¡≈ ‹Ø ¡≈͉∂ ¡≈Í «Ú⁄ «¬’ Úº÷∆ «’√Ó Á∆ √∆Õ «‘øÁπ√Â≈È È∂ Í«‘Òª ¡À√∆ ’ΩÓ È‘ƒ Á∂÷∆ √∆Õ È∆Úƒ ‹≈ Ú≈Ò∂ (’«ÊÂ) ⁄»‘Û∂, ⁄«Ó¡≈, È≈¬∆, ¤ƒÏ∂ «‹È∑ª È∂ ’Á∆ Ù√Âª ˘ ‘ºÊ º’ È‘ƒ √∆ Ò≈«¬¡≈ ¡Â∂ ‹Ø ¿∞µ⁄∆¡ª ‹≈ª Á∂ ÍÀª ʺÒ∂ «ÒÂ≈Û∂ ‹ªÁ∂ √È, È∂ ◊π» ‹∆ Á∆ 12

¡◊Ú≈¬∆ ‘∂· «È∂ Ï‘≈Á∆ Á∂ ◊π‰ ‘∆ È≈ ◊둉 ’∆Â∂ √◊Ø∫ ¿∞‘ ‘ Áπ÷∆ «¬È√≈È Ú≈√Â∂ ¡≈Í≈ Ú≈È Ò¬∆ «Â¡≈ ‘ج∂Õ”” “«√º÷ «¬È’Ò≈Ï” Á∂ Ò∂÷’ √Á≈ ‹◊‹∆ «√øÿ, «√º÷ Í≥Ê Á∆¡ª √Ì ÍÃ≈ÍÂ∆¡ª Á≈ ¡Ë≈ «√º÷ «Ú⁄≈Ë≈≈ ˘ Ó≥ÈÁ∂ ‘ÈÕ «¬√∂ Íπ√Â’ Á∂ Í≥È≈ C-D ”Â∂ ¡≈Í «Ò÷Á∂ ‘È : ““«¬√ («√º÷ Ò«‘) È∂ ‹≈Â-Í≈Â∆ √Ó≈‹ ÂØ∫ Ï≈‘ «√º÷ Í≥Ê ’≈«¬Ó ’∆Â≈ ¡Â∂ «√º÷ Í≥Ê È∂ (Íπ≈ÂÈ) Ë≈Ó’ ˆÒÏ∂ ˘ ’≈ÓÔ≈Ï∆ Á∂ È≈Ò ⁄À¶‹ ’∆Â≈Õ ’∞fi √Ó∂∫ Ò¬∆ «¬√ Ò«‘ Á∂ ‘ºÊ ‹ÈÂ’ «‘ª Ú≈Ò∆ ≈‹√∆ Â≈’ Ú∆ ¡≈¬∆Õ «¬‘ √Ì ’∞fi √ϺÏ∆ È‘ƒ √∆ Ú √’Á≈Õ «¬‘ «¬√ Ò¬∆ ‘Ø«¬¡≈ «’¿∞∫«’ «√º÷ ◊π»¡ª È∂ √Ì √Ó≈‹’ ‹ª ≈‹√∆ Ó√«Ò¡ª (‹Ø «˜øÁ◊∆ «Ú⁄ Í∂Ù ¡≈¿∞‰) È≈Ò È«‹º·‰≈ ¡Â∂ ¿∞È∑ª ˘ ‘ºÒ ’È≈ «√º÷ ËÓ Á∂ ≈‘ Á≈ «¬’ ¡‡πº‡Úª ¡≥◊ ω≈«¬¡≈Õ «¬√ ’’∂ «√º÷ ËÓ Á∂ «√˪ ˘ √Ófi∂ ψÀ «√º÷ Ò«‘ ˘ Í»≈ È‘ƒ √Ó«fi¡≈ ‹≈ √’Á≈Õ «√º÷ Ò«‘ È∂ ‹Ø ≈‹√∆ Ù’Ò ÎÛ∆ ¿∞‘ «√º÷ ËÓ Á≈ ≈‹√∆ »Í √∆Õ”” ¡«‹‘∆¡ª Ú«‚¡≈¬∆¡ª Ú≈Ò∂ ÷≈Ò√≈ Í≥Ê Á≈ ÓÀ∫Ï ‘؉≈ Ú∆ Úº‚∂ Ó≈‰ Ú≈Ò∆ ◊ºÒ ‘ÀÕ Íë√ºË «ÚÁÚ≈È ‚≈: ÓØ‘È «√øÿ Á∆Ú≈È≈ «¬√ √ÏøË∆ ¡≈͉∂ Ì≈Úª ˘ «¬√ Â∑ª ÍÃ◊‡ ’Á∂ ‘È : ““Ó∂∂ Ò¬∆ ı≈Ò√≈ Í≥Ê Á≈ ÓÀ∫Ï ‘؉≈ «¬’ ¡«‹‘≈ «¬È≈Ó ‘À, «‹‘Û≈ «’ ¡≥«ÓÃÂÍ≈È ’’∂ «‹º«Â¡≈ ‹≈ √’Á≈ ‘ÀÕ ‹Ø «’ Í»È √øÂÍπ‰∂ ¡Â∂ Ï‘≈Á∆, «ÈÙ’≈Ó ÒØ’-√∂Ú≈ ¡Â∂ ¿∞µ⁄ÂÓ ¡≈⁄È Á∆ ¡≥«ÓÃÂ-¡«ÌÒ≈÷∆ ÂØ∫ Ó≥◊ ’Á≈ ‘ÀÕ”” «√Á≈ ’Í» «√øÿ Áπ¡≈≈ «Ò÷ “ÚÀ√≈÷∆ ¡≈¯ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ” Á∆ Ì»«Ó’≈, Introduction «Ú⁄Ø∫, Í≥È≈ ACAD) Í≥Ê ⁄È≈ Á≈ «¬«Â‘≈√ ”Íπ ÍÃÌ≈Ú √øÈ GAB «Ú⁄ Ï√∂ Á∂ ‘≈’Ó ‘‹≈‹ Á∂ √ÀÈ≈ÍÂ∆ Óπ‘øÓÁ «ÏÈ ’≈√Ó È∂ ÊØÛ∑∂ «‹‘∂ «√Í≈‘∆¡ª Á∆ √‘≈«¬Â≈ È≈Ò «√øË ¡ÍÃÀÒ [email protected]

Íê (‹Ø «¬√ √Ó∂∫ Í≈«’√Â≈È «Ú⁄ ‘À) ”Â∂ ’Ϙ≈ ’ «Ò¡≈ √∆Õ «‹√ Ú∂Ò∂ ÂØ∫ ÓπˆÒª Á≈ «‘øÁπ√Â≈È «Ú⁄ ¡≈¿∞‰≈ ¡øÌ ‘Ø«¬¡≈Õ «¬√ Á∂ Ó◊Ø∫ [email protected] ’∞ √≈Ò Âº’ «ÚÁ∂Ù∆¡ª Á∂ Ì≈ ¿∞µÍ ¤Ø‡∂-¤Ø‡∂ ‘ÓÒ∂ ‘πøÁ∂ ‘∂Õ √øÈ IGG «Ú⁄ √Ïπ’Â◊∆È È∂ Úº‚≈ ’«‘∆ ‘ÓÒ≈ ’∆Â≈Õ «‘øÁ»¡ª ¡Â∂ ¿∞È∑ª Á∂ Ó≥Áª Á∆ º‹ ’∂ Ï∂ÍÂ∆ ’∆Â∆Õ «Î ¿∞√ Á∂ ÍπºÂ Ó«‘Ó»Á ◊˜ÈÚ∆ È∂ √øÈ [email protected]@A ÂØ∫ ‘ÓÒ∂ ¡øÌ ’∆Â∂ ¡Â∂ AG Ú≈ Ì≈ «Ú⁄ ´º‡ Ó⁄≈¬∆Õ ¡≈͉∂ ABÚ∂∫ ‘ÓÒ∂, √øÈ [email protected] «Ú⁄ «¡≈√ ‹»È≈◊Û∑ Á∂ Íë√ºË Ó≥Á √ØÓÈ≈Ê ˘ ´º«‡¡≈Õ Óπ‘øÓÁ ◊Ω∆, ’∞ÂÏÁ∆È ¡ÀÏ’, Óπ‘øÓÁ Ïı«Â¡≈ «÷Ò‹∆, ¡Ò≈¿∞Á∆È «÷Ò‹∆, «ÎؘÙ≈‘ Â∞◊Ò’, Ï«‘ÒØÒ ÒØË∆, «√’øÁ ÒØË∆ ¡≈«Á’ª È∂ Ì≈ÂÚ≈√∆¡ª ¿∞µÂ∂ Ú«‘Ù∆¡≈È≈ ˜πÒÓ ’∆Â∂Õ «¬ÊØ∫ Á∂ ‹Ú≈«Û¡ª ˘ ´º«‡¡≈, «‘øÁ» Ó≥Á „≈‘ ’∂ Ó√«‹Áª ωÚ≈¬∆¡ª, ËÓ Íπ√Â’ª ¡Â∂ Íπ√Â’≈Ò∂ √≈Û∂, Òº÷ª «‘øÁ»¡ª ˘ ’ÂÒ ’∆Â≈, ‘˜≈ª ÈΩ‹Ú≈È Ï∆Ï∆¡ª ˘ ◊ØÒ∆¡ª (Á≈√∆¡ª) ω≈«¬¡≈ Â∂ ¡≈͉∂ ‘Óª «Ú⁄ º«÷¡≈, ÎΩ‹∆ √Á≈ª ¡Â∂ «√Í≈‘∆¡ª «Ú⁄ Úø‚ «ÁºÂ∆¡ª ¡Â∂ ◊˜È∆ ¡≈«Á’ Ù«‘ª «Ú⁄ Ú∂⁄∆¡ªÕ Ù«‘ª Á∂ Ù«‘ ´º‡∂ ¡Â∂ √≈Û-Ì»’ ’∂ ÂÏ≈‘ ’ «ÁºÂ∂Õ ◊π» È≈È’ √≈«‘Ï Á∂ Ú∂Ò∂ Ï≈Ï È∂ ’«‘∆ ‘ÓÒ≈ ’∆Â≈Õ ¿∞√ Á∂ ˜πÒÓª Á≈ ◊π» ‹∆ È∂ ¡≈͉∂ ⁄≈ ÙÏÁª «Ú⁄ «˜’ ’∆Â≈Õ ‹‘ª◊∆ Á∂ ˜≈ÒÓ≈È≈ ≈‹ «Ú⁄ ◊π» ¡‹È Á∂Ú ‹∆ Á∆ Ù‘∆Á∆ ‘ج∆Õ √Ì ÂØ∫ Ú«‘Ù∆¡≈È≈ ≈‹ ¡Ω◊ ø ˜∂Ï Á≈ √∆Õ ¿∞√È∂ «¬√Ò≈Ó Á∂ Ú≈Ë∂ Á∂ Ȫ ‘∂· ¡≈͉∂ ≈‹ Á∆¡ª ‹Û∑ª ˘ ͺ«’¡ª ’∆Â≈Õ ¿∞√ È∂ Òº÷ª Ï∂ÁØÙ∂ ¡Â∂ «È¡≈√∂ «‘øÁ»¡ª ˘ ÂÒÚ≈ Á∂ ˜Ø È≈Ò Óπ√ÒÓ≈È Ï‰≈«¬¡≈Õ ‹Á ◊π» Â∂◊ Ï‘≈Á ‹∆ È∂ «¬√ ¡«È¡ª «ÚπºË ¡≈Ú≈˜ ¿∞·≈¬∆ ª ¿∞È∑ª ˘ Â∂ ¿∞È∑ª Á∂ «√º÷ª ˘ ¡È∂’ª Â√∆‘∂ Á∂ ’∂ Ù‘∆Á ’ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ «¬‘ fiÒ’ ‘À ÷≈Ò√≈ Í≥Ê Á∆ «√‹È≈ ÂØ∫ Í«‘Ò∂ «¬«Â‘≈√ Á∆Õ ÷≈Ò√≈ Í≥Ê Á∆ ⁄È≈ È∂ «‘øÁπ√Â≈È Á∂ «¬«Â‘≈√ ˘ «¬’ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

ÈÚª ÓØÛ «ÁºÂ≈Õ «¬√ «¬«Â‘≈√’ ÿ‡È≈ Á∂ Ò◊Í◊ [email protected] √≈Òª Ó◊Ø∫ Ï≈Ï≈ ÏøÁ≈ «√øÿ Ï‘≈Á È∂ √ØÈ∆Í ÂØ∫ ’∞fi √À∫’Û∂ «√º÷ª Á∆ ÎΩ‹ È≈Ò «¬√Ò≈Ó∆ ≈‹ Á∂ ◊Û∑ª ˘ «Óº‡∆ «Ú⁄ «ÓÒ≈¿∞‰≈ Ùπ» ’∆Â≈ ¡Â∂ √Ó≈‰≈, √„Ω≈ ¡Â∂ √«‘øÁ Ú◊∂ Әϻ «¬√Ò≈Ó∆-Ù’Â∆ ’∂∫Áª ”Â∂ ’Ϙ≈ ’’∂ ¿∞µÊ∂ ¡≈͉∂ ÚÒØ∫ ‘≈’Ó «ÈÔ ’∆Â∂Õ AD Ó¬∆, [email protected] ˘ √«‘øÁ ”Â∂ ’Ϙ≈ ’’∂ “«√º÷ ≈‹” Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ √„Ω∂ ¡Â∂ È≈‘È Á∂ «Ú⁄’≈ Óπ÷«Ò√◊Û∑ ˘ “ÒØ‘◊Û∑” Á≈ È≈Ó Á∂ ’∂ ÷≈Ò√≈ ≈‹ Á∆ ≈‹Ë≈È∆ ω≈«¬¡≈Õ ◊π»-È≈È’◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ Á∂ È≈Ó Á≈ «√º’≈ ‹≈∆ ’∆Â≈, √«‘øÁ Á∆ «‹ºÂ ÂØ∫ ÈÚª √øÓ ‹≈∆ ’∆Â≈Õ «˜ÓƒÁ≈∆ «√√‡Ó ıÂÓ ’∆Â≈ ¡Â∂ ’«Ê È∆Ú∆¡ª ‹≈ª Á∂ ÒØ’ª ˘ ¡≈˜≈Á∆ Á≈ √π÷ Ó≈ȉ Á∂ ÔØ◊ ω≈«¬¡≈Õ «¬«Â‘≈√’≈ ¬∆ÚÈ «Ò÷Á≈ ‘À : “«√º÷ª Á∂ ’Ϙ∂ ‘∂· ¡≈¬∂ √≈∂ Í◊«‰¡ª «Ú⁄ Íπ≈‰∂ ∆Â∆-«Ú≈‹ª Á≈ ¿∞Ò‡-ÍπÒ‡ ‘Ø ‹≈‰≈ ‘À≈È ’È Ú≈Ò≈ Â∂ Óπ’Ó ø Ò ’øÓ √∆Õ «¬’ (’«ÊÂ) È∆⁄ ‹ª ⁄Ó≈ Ò¬∆, «‹√ ˘ «‘øÁπ√Â≈È∆¡ª «Ú⁄ ¡ºÂ È∆Úª √Ó«fi¡≈ ‹ªÁ≈ ‘À, «√Î ÿ ¤º‚ ’∂ ¡≈◊» (ÏøÁ≈ «√øÿ) Í≈√ Í‘πø⁄‰≈ ‘∆ ‘πøÁ≈ √∆ «’ ÊØÛ∑∂ √Ó∂∫ «Ú⁄ ‘∆ ¿∞‘ ¡≈͉∆ «ÈÔ∞’Â∆ Á≈ ‘π’Ó ‘ºÊƒ ÒÀ ’∂ ¡≈͉∆ ‹ÈÓ-Ì»Ó∆ Á≈ Ó≈Ò’ ω ¡≈¿∞∫Á≈ √∆Õ ‹ÁØ∫ ¿∞‘ ¡≈͉∆ √‘ºÁ ”Â∂ ¡≈ ÍÀ ËÁ≈ ª ¿∞µ⁄-‹≈Â∆ Ú≈Ò∂, ’∞Ò∆È ¡Â∂ ËÈ≈„ ÒØ’ ¿∞√ Á≈ √π¡≈◊ ’È Ò¬∆ ¡≈ ‹ªÁ∂, ¡Â∂ ¿∞√ ˘ ¡≈͉∂ È≈Ò («Í≥‚/’√Ï∂ «Ú⁄) «Ò¡≈¿∞∫Á∂Õ ¿∞µÊ∂ Íπº‹ ’∂ «¬‘ ÒØ’ ‘ºÊ ÏøÈ∑∆ ¿∞√ Á∂ √≈‘Ó‰∂ ÷Û∑∂ ‘Ø ‹ªÁ∂ ¡Â∂ ¿∞√ Á∂ ‘π’Ó Á∆ ¿∞‚∆’ ’Á∂Õ ’∆ Ó‹≈Ò, ’ج∆ ¿∞√ Á∆ ‘π’Ó¡Á»Ò∆ ’ √’Á≈Õ”” (Latter Mughals) ‹∂ «¬‘ ÊØÛ∑-«⁄≈ (√øÈ [email protected]) ≈‹ ‘ºÊØ∫ ⁄Ò≈ «◊¡≈ ª ˜πÒÓ Á∆¡ª ‹Û∑ª Íπº‡ ’∂ ËÓ Á≈ ≈‹ √Ê≈Í ’È Ò¬∆ ˜ØÁ≈ √øÿÙ ¤∂Û «ÁºÂ≈Õ Ú∂Ò∂ Á∆ ‘’±Ó Á≈ Í≥‹≈Ï «Ú⁄ Ⱥ’ «Ú⁄ ÁÓ ’ «ÁºÂ≈Õ √’≈ È∂ √øÈ AGCC «Ú⁄ ÷≈Ò√∂ ˘ ÷πÙ ’È Ò¬∆ ‹◊∆ Ú∆ «ÁºÂ∆Õ ‹Á 13

÷≈Ò√∂ Á∆¡ª √◊Ó∆¡ª «Ú⁄ ’ج∆ «„ºÒ-Óº· È≈ ¡≈¬∆ ª ‹◊∆ ˜Ï ’ Ò¬∆Õ √øÈ AGDF ¡Â∂ AGFB «Ú⁄ ÁØ ÿº¨ÿ≈∂ ‘ج∂Õ Í«‘Ò∂ «Ú⁄ Á√ ‘˜≈ ¡Â∂ Á»‹∂ «Ú⁄ Â∆‘ ‘˜≈ Á∂ Ò◊Ì◊ «√º÷ Ù‘∆Á ‘ج∂Õ Í √øÿ٠ª Ú∆ Óº·≈ È≈ «Í¡≈Õ √øÈ AGDH Á∆ ÚÀ√≈÷∆ ˘ AA «Ó√Òª Á∆ «√‹È≈ ’’∂, ÁÒ ÷≈Ò√≈ È≈Ó Á≈ √ø◊·È ω≈«¬¡≈ «◊¡≈ «‹√ È∂ ¡ÀÒ≈È ’∆Â≈ «’ “Í≥‹≈Ï «√º÷ª” Á≈ ‘ÀÕ Í≥‹≈Ï Á∂ ÒØ’ Í·≈‰ª Á∂ ‘Ó«Ò¡ª ¡Â∂ Óπ√ÒÓ≈È ‘≈’Óª ÂØ∫ «¬øÈ∂ Âø◊ ¡≈ ◊¬∂ √È «’ ¿∞È∑ª È∂ «√º÷ª ÂØ∫ º«÷¡≈ Á∆ Ó≥◊ ’∆Â∆Õ «¬√ Â∑ª ≈÷∆ «√√‡Ó Á≈ ¡øÌ ‘Ø«¬¡≈Õ «Ó√ÒÁ≈ª È∂ ¡≈͉∂ «¬Ò≈«’¡ª Á∂ ÒØ’ª ÂØ∫ ‘≈Û∆-√Ω‰∆ «Ú⁄ √’≈∆ ’ (‡À’√) Á≈ Í≥‹Úª «‘º√≈ ÒÀ ’∂ ÒØ’ª Á∆ º«÷¡≈ ’È∆ Ùπ» ’∆Â∆Õ «¬√ Â∑ª ÒØ’ Óπ◊Òª ¡Â∂ ¡¯◊≈È∆¡ª Á∂ ‘Ó«Ò¡ª ÂØ∫ «È√«⁄ø ‘Ø ’∂ «‘‰ Òº◊∂Õ ‹¶Ë Áπ¡≈Ï Á∂ ◊ÚÈ ¡Á∆È≈ Ï∂◊ È∂ ¡≈͉∂ «¬Ò≈’∂ Á∆ ≈÷∆ Ò¬∆ √øÈ AGEG «Ú⁄ «√º÷ª ˘ A,BE,@@@ π«Í¡≈ “≈÷∆” Ú‹Ø∫ «ÁºÂ≈Õ AGFB Á∂ Úº‚∂ ÿº¨ÿ≈∂ «Ú⁄ [email protected],@@@ «√º÷, ¡«‘ÓÁÙ≈‘ ¡ÏÁ≈Ò∆ Á∆¡ª ÎΩ‹ª È≈Ò √øÿÙ √Ó∂∫, Ù‘∆Á ‘ج∂ √ÈÕ Í «¬√∂ √≈Ò ‘∆ Á∆Ú≈Ò∆ Ú≈Ò∂ «ÁÈ «√º÷ª È∂ ¡ÏÁ≈Ò∆ Á∆¡ª ÎΩ‹ª È≈Ò ¡≥«ÓÃÂ√ «Ú÷∂ ‚‡ ’∂ Ô∞ºË ’∆Â≈Õ «√º÷ª ÂØ∫ ‘≈ ÷≈ ’∂ “¬∂Ù∆¡≈ Á≈ Ó‘≈È ‹ÈÀÒ” ≈ Á∂ ‘È∂∂ «Ú⁄ ͺÂ≈ Ú≈⁄ «◊¡≈Õ √øÈ AGFA ¡Â∂ AGFE «Ú⁄ «√º÷ª È∂ Ò≈‘Ω ”Â∂ ‘ÓÒ∂ ’∆Â∂Õ AGFA «Ú⁄ √: ‹º√≈ «√øÿ ¡≈‘¨Ú≈Ò∆¡≈ ˘ “√πÒÂ≈È∞Ò ’ΩÓ” Á∆ ÍÁÚ∆ È≈Ò «ÈÚ≈«‹¡≈ «◊¡≈ ¡Â∂ AGFE «Ú⁄ ◊π» È≈È’-◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ Á∂ È≈Ó Á≈ «√º’≈ ⁄Ò≈«¬¡≈Õ AD ‹ÈÚ∆, AGFD ˘ «√º÷ª È∂ √«‘øÁ Á∂ ¯Ω‹Á≈ ˜ÀÈ-ı≈È ˘ Ó≈ ’∂ √«‘øÁ ”Â∂ ͺ’≈ ’Ϙ≈ ’ «Ò¡≈Õ Ù«‘ ˘ Í»∆ Â∑ª ÏÏ≈Á ’ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ ¡ÍÃÀÒ [email protected]

«¬√ «‹ºÂ È≈Ò √«‘øÁ Á≈ Í»≈ ÍêÂ, ‹Ø [email protected] Ó∆Ò ¶Ó≈ Â∂ [email protected] Ó∆Ò ⁄ΩÛ≈ √∆, «√º÷ª Á∂ ’Ϙ∂ «Ú⁄ ¡≈ «◊¡≈Õ √øÈ AGFE ÂØ∫ AGHG º’ «√º÷ª È∂ «ÁºÒ∆ ”Â∂ AE ‘ÓÒ∂ ’∆Â∂Õ AA Ó≈⁄ AGHC ˘ √: Ïÿ∂Ò «√øÿ, √: ‹º√≈ «√øÿ ¡≈‘¨Ú≈Ò∆¡≈ ¡Â∂ √: ‹º√≈ «√øÿ ≈Ó◊Û∑∆¡≈ ÚÒØ∫ Ò≈Ò «’Ò∑∂ ”Â∂ ’Ϙ≈ ’’∂ ÷≈Ò√¬∆ fiø‚≈ Ò«‘≈«¬¡≈ «◊¡≈Õ G ‹πÒ≈¬∆, AGII ˘ Ó‘≈≈‹≈ ‰‹∆ «√øÿ Á∆ ¡◊Ú≈¬∆ ‘∂· Ò≈‘Ω ”Â∂ ͺ’≈ ’Ϙ≈ ’ «Ò¡≈ÕÓ≈⁄ AHDI º’ «√º÷ª È∂ Ò≈‘Ω ”Â∂ ≈‹ ’∆Â≈Õ «Î ¡≥◊∂˜ª «ÚπºË √øÿÙ Ùπ» ‘Ø«¬¡≈Õ ◊πÁπ¡≈≈ Ò«‘ ¡Â∂ ϺÏ ¡’≈Ò∆ Ò«‘ ⁄ºÒ∆, ◊πÁπ¡≈∂ ¡≈˜≈Á ’≈¬∂Õ ¡◊√Â, AIDG º’ ¡≥◊∂˜ª «ÚπºË √øÿÙ ⁄º«Ò¡≈; Ì≈ ¡≈˜≈Á

‘Ø«¬¡≈Õ Ì≈Ú∂∫ «√º÷ Á∂Ù Á∆ ’∞ºÒ ¡≈Ï≈Á∆ Á≈ A½ ÍÃÂ∆Ù ‘∆ √È, Í ¡≈˜≈Á∆ Á∆ ÒÛ≈¬∆ «Ú⁄ «√º÷ª È∂ [email protected]% «‘º√≈ Í≈«¬¡≈Õ Á∂Ù Á∆ Úø‚ √Ó∂∫ [email protected] Òº÷ «√º÷ Ï∂ÿ ‘ج∂; «¬’ Òº÷ Ó≈∂ ◊¬∂ ¡Â∂ AGE ÂØ∫ ÚºË «¬«Â‘≈√’ ◊πÁπ¡≈∂ «√º÷ª ÂØ∫ «Ú¤Û ◊¬∂Õ ¡≈˜≈Á Ì≈ «Ú⁄ Ï≈Ï Á∂ Ù«‘∆ ω ’∂ «‘‰ Ò¬∆ √øÿÙ ’È≈ «Í¡≈, ÓØ⁄∂ Ò≈¿∞‰∂ ͬ∂, ‘˜≈ª È∂ ‹∂Ò∑ Ô≈Â≈ ’∆Â∆ ¡Â∂ √À∫’Û∂ Ù‘∆Á ‘ج∂Õ AIHD Á∂ ‹»È ¡Â∂ ÈÚøÏ «Ú⁄ √’≈ ¡Â∂ √’≈ ⁄Ò≈¿∞∫Á∆ Í≈‡∆ ÚÒØ∫ «√º÷ª Á∆ È√Ò’∞Ù∆ ’È Á∂ ÌÍ» ÔÂÈ ’∆Â∂ ◊¬∂Õ «√º÷ ÈΩ‹Ú≈Ȫ È∂ Ù‘∆Á∆¡ª Á∂ ’∂ AHÚƒ √Á∆ Ú≈Ò≈ «¬«Â‘≈√ Áπ‘≈¡ «ÁºÂ≈Õ ˜Ó≈È∂ È∂ Ú∂«÷¡≈ «’ «√º÷ª «Ú⁄ AFII Á∆ ÚÀ√≈÷∆ ˘ ¤’≈¬∂ ◊¬∂ ¡≥«ÓÃÂ

Á∆ Ì≈ÚÈ≈ ¡‹∂ Ú∆ «‹¿∞∫ Á∆ «Â¿∞∫ ’≈«¬Ó ‘ÀÕ «Í¤Ò∂ [email protected] √≈Òª «Ú⁄ „≈‘∂ ◊¬∂ √’≈∆ ‹Ï, Ó∆‚∆¬∂ Áπ¡≈≈ ’∆Â∂ ◊¬∂ ÁπÙ-ÍÃ⁄≈ ¡Â∂ «√º÷ ¡≈◊»¡ª ÚÒØ∫ ¡≈͉∂ Î˜ª ÂØ∫ Ó≥»‘ ÓØÛ∂ ‹≈‰ ’’∂ ¡Â∂ ’ج∆ √ͺه √∂Ë È≈ «ÁºÂ∆ ‹≈‰ ’’∂, «Î’≈ÍÃ√ Â≈’ª ÚÒØ∫ «√º÷ª Á∂ Ë≈«Ó’, √Ó≈«‹’ ¡Â∂ «√¡≈√∆ Ó√«Ò¡ª «Ú⁄ ÁıÒ Á∂‰ ’’∂ «√º÷ ÈΩ‹Ú≈Ȫ «Ú⁄ ÿØ «È≈√Â≈ ¡≈¬∆ ‘À ¡Â∂ ¿∞‘ ËÓ ÂØ∫ Á» ‹≈‰ Òº◊ ͬ∂ ‘ÈÕ «√º÷∆ ’Áª’∆Óª ˘ Â∂˜∆ È≈Ò «Â¡≈◊‰ Òº◊ ͬ∂ ‘ÈÕ....¡º‹ Í≥Ê-ÍÃ√ «√º÷ª ÂØ∫ √Óª ÂÈ, ÓÈ ¡Â∂ ËÈ Á∆ ’∞Ï≈È∆ Ó≥◊Á≈ ‘À ª «’ ÈΩ‹Ú≈Ȫ ˘ ÓπÛ ’∂ ◊πÓ«Â ◊≈‚∆ ≈‘ ”Â∂ Í≈«¬¡≈ ‹≈ √’∂Õ ’∆ ¿∞‘ ¡≈͉≈ ¯˜ ͤ≈ȉ◊∂?

Í≈·’ «Ò÷Á∂ ‘È.......(√¯≈ [email protected] Á∆ Ï≈’∆) Á∆ Ï∂ÈÂ∆ ‘À «’ √≈«‘Ϙ≈Á∂ ’∂ÚÒ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ Á∂ ‘∆ ‘ج∂ ‘ÈÕ Ô≈Á ‘∂ «’ ¿∞‘Ȫ ⁄≈ √≈«‘Ϙ≈«Á¡ª ÂØ∫ Ï≈¡Á “√≈«‘Ϙ≈Á≈” ÒΘ Á∆ ÚÂØ∫ ÏøÁ ‘Ø ◊¬∆ ‘ÀÕ ¡√ƒ «¬√ (πÂÏ∂) ‹ª Í«ÚºÂ ÙÏÁ ˘ ¡≈͉ √ÍπºÂª Á∂ È≈Ó È≈Ò ‹ØÛ ’∂ «¬√ Á≈ «È≈Á È≈ ’∆¬∂Õ ¿∞√ Ù‘∆Á «ÍÂ≈ Á∂ ÍπºÂ, ¡Â∂ Ù‘∆Á ÍπºÂª Á∂ «ÍÂ≈ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ Ó‘≈≈‹ ˘ Ô≈Á ’«Á¡ª ◊πº√≈ È≈ ’«˙, √◊Ø∫ «Ú⁄≈ ’«˙! ◊πÏ≈‰∆ ÍÛ∑Ø, ◊πÏ≈‰∆ ¡È∞√≈ ¡≈͉≈ ‹∆ÚÈ ‹∆˙ Â∂ ¡≥«Óà¤’Ø «√øÿ √‹ØÕ √π÷Á∆Í «√øÿ √ÍπºÂ √: ‹◊∆ «√øÿ «Í≥‚ Â∂ ‚≈: ⁄∆⁄≈ (¡≥«ÓÃÂ√) ÓØÏ≈: [email protected]

ÓΩ ÂØ∫ Ï≈¡Á Á≈ ‘º√ (Ì∂Á) : ◊πÏ≈‰∆ ÂØ∫ √∂Ë ◊πÓ«Â Á∂ ¡’≈Á«Ó’ ÷∂Âª «Ú⁄ «ÚÁÚ≈È ¡≈͉∂ «ÁzÙ‡∆’؉ ˘ √‘∆ √≈Ï ’È Ò¬∆ ¡≈Í√ «Ú⁄ «√ø◊ Î√≈¬∆ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

º÷Á∂ ‘ÈÕ ¡≈͉∆ «¬√ ÷∂‚ «Ú⁄ ¿∞‘ ◊πÓ«Â/◊πÏ≈‰∆ √ø’Òͪ Ï≈∂ «ÚØË∆ «Ú⁄≈ º÷‰ Ú≈Ò∂ «ÚÁÚ≈Ȫ ÍÃÂ∆ Ó≥Á∆ ˜Ï≈È Ú‰Ø∫ Ú∆ ◊π∂˜ È‘ƒ ’Á∂Õ ¿∞È∑ª ”⁄Ø∫ ÚË∂∂ «ÚÁÚ≈È «¬‘ Ó≥ȉ ˘ «Â¡≈ È‘ƒ ‘πøÁ∂ «’ ‹∂’ Ú∂ÁªÂ’ Í‘πø⁄ ¡≈Ë≈« ◊πÏ≈‰∆ Á∆ «Ú¡≈«÷¡≈ ◊Ò ‘À, ª ͺ¤Ó∆ √Ø⁄ ¡È∞√≈ ’∆Â∆ ◊πÏ≈‰∆ Á∆ «Ú¡≈«÷¡≈ Ú∆ ·∆’ È‘ƒ ‘Ø √’Á∆Õ Ï≈‘∆ ÍÃÌ≈Úª ÂØ∫ «ÏȪ ◊πÏ≈‰∆ Á∆ «Ú¡≈«÷¡≈ ’«Á¡ª, ‘À≈È ‘Ø ‹≈¬∆Á≈ ‘À «’ ◊π» √≈«‘Ï≈È È∂ ’Â≈ Á∆ ‘Ø∫Á Á∂ ‘º√ ˘ «’Ú∂∫ «Ï¡≈È ’∆Â≈ ‘ÀÕ Í«‘Ò∂ ◊πÁ∂Ú (◊π» È≈È’ √≈«‘Ï) ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï Á∂ Í≥È≈ 152 (Í¿∞‰À Í≈‰∆ ¡◊È∆ ’≈ Ó∂´®) ¿∞Â∂ ÏÛ∂ √»÷Ó „ø◊ È≈Ò ’Â∂/ Ú≈«‘◊π» Á∆ ‘Ø∫Á ˘ Ú‰È ’Á∂ ‘ÈÕ ¡≈Í ÓÈ∞º÷ Á∆ «È‹∆ ‘¿∞ÓÀ Á≈ ÷≈’≈ «÷º⁄ ’∂, ¿∞√Á∆ Úº÷∆ ͤ≈‰ Ï≈∂, ‹Ø «’ ¿∞√ Á∆ «È‹∆ ‘¿∞ÓÀ Áπ¡≈≈ ω≈¬∆ ‘πøÁ∆ ‘À, Ï≈∂ √Ófi≈¿∞∫Á∂ ‘ÈÕ «¬‘ Â√Ú∆ ¿∞√ «È‹∆ ¡È∞ÌÚ Áπ¡≈≈ Ú∂÷∆ ‹≈ √’Á∆ ‘À, 14

«‹‘Û≈ ¡È∞ÌÚ ◊π» È≈È’ Á∂Ú ‹∆ ’ØÒ √∆Õ ¡√ƒ √Ì Âª ’∂ÚÒ ¡≈͉∂ ¡≥Á≈«˜¡ª Á∂ ¡Ë≈ ”Â∂ ÒΘª Á∂ Ó∆È≈ ω≈¿∞‰ Á∆¡ª ’Ø«ÙÙª ’Á∂ ‘ª, ‹ÁØ∫ «’ ıπÁ ·Ø√ ¡È∞ÌÚ ÂØ∫ «‘ ‘πøÁ∂ ‘ªÕ ¡≈˙! Ï≈‘∆ ÍÃÌ≈Úª ÂØ∫ Óπ’ ‘Ø ’∂ ÙÏÁ (◊πÏ≈‰∆) Á∆ ◊«‘≈¬∆ «Ú⁄ ‹≈ ’∂ «Ú⁄≈ ’∆¬∂ Â∂ «¬øfi ’«Á¡ª ◊πÏ≈‰∆ «Ú⁄ ÚÂ∂ Ò¯˜ª Á∂ ⁄ø◊∆ Â∑ª √Ê≈«Í ‘Ø ⁄πº’∂ ¡ʪ Á∆ ʪ ”Â∂ ÈÚ∂∫ ¡Ê È≈ ÿÛ∆¬∂Õ ¡Â∂ ¡≈͉∂ «Èº‹∆ ¿∞Á∂Ùª ¡È∞√≈ ω≈¬∆, «Èº‹∆ ‘¿∞ÓÀ «Â¡≈◊ ’∂ ◊π» ¡≈Ù∂ ˘ √Ófi‰ Á≈ ÔÂÈ ’∆¬∂Õ «¬‘ «Èº‹∆ ‘¿∞ÓÀ ‘∆ ‘À ‹Ø √≈˘ Íπº·∂ (ˆÒÂ) √Â∂ ”Â∂ Í≈ «ÁøÁ∆ ‘ÀÕ ◊πÏ≈‰∆ Áº√Á∆ ‘À «’ ¡«‹‘∆ ‘¿∞ÓÀ ˘ ¡’≈Ò Íπ÷ Í√øÁ È‘ƒ ’Á≈Õ ¿∞ÍØ’Â ˘ ÍÛ∑Ø, «Ú⁄≈Ø Â∂ «Ú⁄≈ √ªfi∂ ’ØÕ http://www.gursoch.com/ gurmat-vichar/mystery-behinddeath ¡ÍÃÀÒ [email protected]

Ó∂≈ ÏÀÁπ ◊π» ◊Ø«ÚøÁ≈

√Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Á∆ Ï≈‰∆ : «Ú«ÌøÈ Í«Í∂÷ √: √π÷Á∂Ú «√øÿ* √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ ◊πÓ«Â ’≈«ÚË≈≈ Á∂ Á»√∂ ◊π» Ï≈‰∆’≈ ‘ÈÕ √Ã∆ ◊π» È≈È’ Á∂Ú ‹∆ ¿∞Íø «√º÷ ËÓ ¡Â∂ ◊πÏ≈‰∆ Á∂ ÍÃ⁄≈-Í≈√≈ «Ú⁄ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ È∂ ¡≈͉∆ ¡«‘Ó Ì»«Ó’≈ ¡Á≈ ’∆Â∆Õ ¿∞È∑ª È∂ ¡≈͉∆ √»fi-Ï»fi, «ÚÁÚÂ≈ ¡Â∂ ¡«Ë¡≈ÂÓ’ Ù’Â∆ È≈Ò «√º÷ ËÓ ˘ Ú∂Ò∂ Á∆¡ª ÓπÙ«’Òª ÂØ∫ √πº«÷¡Â ’«Á¡ª «¬√ ˘ «ÈÚ∂’Ò∂ ¡Â∂ Úº÷Â≈ ÌÍ» ËÓ Ú‹Ø∫ «Ú◊√‰ «‘ ¡≈͉≈ Ó‘ºÂÚÍ»È ÔØ◊Á≈È Í≈«¬¡≈Õ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ È∂ ◊π» È≈È’ Í≈ÂÙ≈‘ Á∂ Í≈¬∂ Í»«È¡ª ”Â∂ ⁄Ò«Á¡ª «√º÷ ËÓ Á∂ «Ú’≈√ Á∂ È≈Ò-È≈Ò «√º÷ Ú≈«¬Âª ‹Ø «’ √Ã∆ ◊π» È≈È’ Á∂Ú ‹∆ Á∂ √Ó∂∫ ÂØ∫ ‘∆ Ùπ» ‘Ø ⁄πº’∆¡ª √È, ˘ È≈ ’∂ÚÒ «ÈÌ≈«¬¡≈ √◊Ø∫ «¬È∑ª Á≈ «Ú¡≈Í’ Í≈√≈ Ú∆ ’∆Â≈Õ √Ã∆ ◊π» È≈È’ √≈«‘Ï ‹∆ Á∂ ‹ØÂ∆-‹Ø √Ó≈¿∞‰ ÂØ∫ Ï≈¡Á «√º÷ ËÓ ˘ «¬’ ¡«‹‘∂ ◊π» Á∆ ÒØÛ √∆ ‹Ø È≈ ’∂ÚÒ ÂºÂ’≈Ò∆È ‘≈Òª «Ú⁄ «√º÷ Ó Á∆ ÔØ◊ ¡◊Ú≈¬∆ ’ √’∂ √◊Ø∫ «¬√ Á≈ ÍÃ⁄≈-Í≈√≈ Ú∆ «Ú¡≈Í’ ͺË ”Â∂ ’ √’∂Õ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ È∂ √π⁄º‹∆ ¡◊Ú≈¬∆ È≈Ò «¬√ ’≈‹ ˘ Í»≈ ’∆Â≈ ¡Â∂ «√º÷ ËÓ Á∆ Úº÷∆ ͤ≈‰ ˘ Ï’≈ º÷‰ «Ú⁄ ¡«‘Ó Ì»«Ó’≈ ¡Á≈ ’∆Â∆Õ ◊π» √≈«‘Ï È∂ È≈ ’∂ÚÒ ◊π» È≈È’ Á∂Ú ‹∆ Áπ¡≈≈ ¿∞⁄≈È ’∆Â∆ Ï≈‰∆ Á∂ ÍÃ√≈ Á≈ ‘∆ ’≈‹ ’∆Â≈ √◊Ø∫ ÷πÁ Ú∆ Ï≈‰∆ «√‹‰≈ ’’∂ ◊πÏ≈‰∆ Á∂ ÍÃ√≈ «Ú⁄ Ú∆ ¡≈͉≈ ÔØ◊Á≈È Í≈«¬¡≈Õ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Áπ¡≈≈ «⁄ FC √ÒØ’ √Ã∆ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï «Ú⁄ Á‹ ‘ÈÕ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ È∂ ¡≈͉∂ Ì≈ÚÍÃ◊‡≈Ú∂ Ò¬∆ ’∂ÚÒ √ÒØ’ ’≈«Ú-»Í Á∆ ‘∆ ÚÂØ∫ ’∆Â∆ ‘ÀÕ Ì≈Ú∂∫ «’ ¿∞È∑ª ÂØ∫ *ÍÃØ‹À’‡ ÎÀÒØ, Í≥‹≈Ï∆ ¡«Ë¡ÀÈ √’±Ò, ◊π» È≈È’ Á∂Ú Ô±È∆Ú«√‡∆, ¡≥«ÓÃÂ√Õ

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

Í«‘Òª Ì◊ Ù∂÷ Î∆Á ‹∆, Ì◊ ’Ï∆ ‹∆ ¡Â∂ √Ã∆ ◊π» È≈È’ Á∂Ú ‹∆ Ú∆ √ÒØ’ ’≈«Ú-»Í «Ú⁄ Ï≈‰∆ «√‹‰≈ ’ ⁄πº’∂ √È ¡Â∂ ¿∞È∑ª È∂ √ÒØ’ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ ‘ØȪ ’≈«Ú-»Í≈’≈ª Á∆ ÚÂØ∫ Ú∆ ’∆Â∆ √∆ Í √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ È∂ Ï≈‰∆ «√‹‰≈ Ò¬∆ ’∂ÚÒ √ÒØ’ ’≈«Ú-»Í ˘ ‘∆ Ó≈«Ë¡Ó ω≈«¬¡≈Õ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Á∂ √ÒØ’ª ˘ √Ã∆ ◊π» ¡‹È Á∂Ú ‹∆ È∂ √Ã∆ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï ‹∆ Á∆ √øÍ≈ÁÈ≈ √Ó∂∫ Úº÷-Úº÷ ◊π» √≈«‘Ï≈È √Ã∆ ◊π» È≈È’ Á∂Ú ‹∆, √Ã∆ ◊π» ¡ÓÁ≈√ ‹∆ ¡Â∂ √Ã∆ ◊π» ≈ÓÁ≈√ ‹∆ Áπ¡≈≈ «⁄ Ú≈ª «Ú⁄ ¡≥«’ ’ «ÁºÂ≈Õ Ú≈ª ª Ì≈Ú∂∫ ◊π» √≈«‘Ï≈È È∂ ⁄∆¡ª Â∂ ’¬∆ √ÒØ’ Ú∆ Ú≈’≈ ◊π» √≈«‘Ï Áπ¡≈≈ ‘∆ «⁄ ‘πÁ ø ∂ √È Íø± «Î Ú∆ √Ã∆ ◊π» ¡‹È Á∂Ú ‹∆ È∂ ¡≈͉∆ √øÍ≈Á’∆ √»fi-Ï»fi È≈Ò √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Áπ¡≈≈ ⁄∂ ¡≈Ù∂ ¡È∞’±Ò Úº÷-Úº÷ √ÒØ’ Úº÷-Úº÷ Ú≈ª «Ú⁄ ¡≥«’ ’ «ÁºÂ∂Õ «¬ºÊ∂ «¬‘ ÂºÊ Ú∆ ÚȉÔØ◊ ‘À «’ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ ‘ØȪ Ï≈‰∆’≈ª Á∂ √ÒØ’ Ú∆ Ú≈ª «Ú⁄ ¡≥«’ ’∆Â∂ ◊¬∂ ‘ÈÕ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Úº÷-Úº÷ «Ú«Ù¡ª ˘ Ï≈‰∆ «Ú⁄ «Ï¡≈È ’Á∂ ‘ÈÕ Ì≈Ú∂∫ «’ ◊π» √≈«‘Ï Á≈ Ó»Ò ÓÈØÊ ¡«Ë¡≈ÂÓ’ «Ú⁄≈Ë≈≈ Á∆ ÍÃ√Â∞Â∆ ’È≈ √∆ Í ¿∞‘ ’∂ÚÒ «¬ÊØ∫ º’ ‘∆ √∆Ó ȑƒ ‘∂ √◊Ø∫ ¿∞È∑ª È∂ √Ó’≈Ò∆È √Ó≈‹-√º«Ì¡≈⁄≈’ √Ø’≈ª È≈Ò ¡≈͉≈ È≈Â≈ ‹ØÛ«Á¡ª «¬È∑ª Á∆ ¡«Ì«Ú¡’Â∆ Ú∆ ¡≈͉∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄ ’∆Â∆ ‘ÀÕ ¿∞È∑ª Áπ¡≈≈ ⁄∂ ◊¬∂ √ÒØ’ª Á≈ «ÚÚ∂⁄È ’«Á¡ª ¿∞È∑ª Á∆ Ï≈‰∆ Á∂ Úº÷-Úº÷ Í«Í∂÷ «ÁzÙ‡∆◊Ø⁄ ‘πøÁ∂ ‘ÈÕ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Á∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄ √Ã∆ ◊π» È≈È’ Á∂Ú ‹∆ Á∆ Ï≈‰∆ Úª◊ ¡«Ë¡≈ÂÓ’ «⁄øÂÈ ¡Â∂ √Ó≈‹15

√º«Ì¡≈⁄≈’ «⁄øÂÈ √Ó≈ȪÂ »Í «Ú⁄ Í∂Ù ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Á∆ Ï≈‰∆ ¡«Ë¡≈ÂÓ’ «Ú⁄≈Ë≈≈ ¡ÊÚ≈ Í≈ÒΩ«’’ √øÁ̪ È≈Ò Ú≈Ï√Â≈ ‘πøÁ∆ ◊πÓ«Â «⁄øÂÈ Á∂ Úº÷-Úº÷ √ø’Òͪ «‹Ú∂∫ ÍÓ≈ÂÓ≈, ◊π», ◊πÓπ÷, ÓÈÓπ÷, ‹◊Â, ‘¿∞ÓÀ ¡≈«Á’ ˘ Ú∆ ÍÃ√Â∞ ’Á∆ ‘ÀÕ «¬√ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ √Ó’≈Ò∆È √Ó≈«‹’, √º«Ì¡≈⁄≈’ Í«√«ÊÂ∆¡ª (‹Ø «’ ¡È∂’ª ’∞∆Â∆¡ª È≈Ò ÌÍ» √È) √ÏøË∆ Ú∆ ÷≥‚È∆ √π «Ú⁄ ¡≈͉≈ ¡≈ÒØ⁄È≈ÂÓ’ ÍÃÚ⁄È «√‹Á∂ ‘ÈÕ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Á∆ Ï≈‰∆ Á≈ Ó»Ò ÓÈØÊ ¡«Ë¡≈ÂÓ’ «⁄øÂÈ Á∆ ÍÃ√Â∞Â∆ ’È≈ √∆ «¬√ Ò¬∆ ¿∞È∑ª È∂ ¡«Ë¡≈ÂÓ’ «Ú⁄≈Ë≈≈ Á∂ Úº÷-Úº÷ √ø’Òͪ ˘ ÍÃ√Â∞ ’È Á≈ ’≈‹ ’∆Â≈Õ ÍÓ≈ÂÓ≈ ¡«Ë¡≈ÂÓ’ «Ú⁄≈Ë≈≈ Á≈ Ëπ≈ ‘πøÁ≈ ‘ÀÕ Ì≈Â∆ ËÓ ÍøÍ≈ «Ú⁄ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∂ Ï≈∂ ‘π‰ º’ ÁØ Ë≈È≈Úª ‘∆ ÍÃ⁄º«Ò ‘∆¡ª ‘ÈÕ Í«‘Ò∆ «Ú⁄≈Ë≈≈ Ú≈Ò∂ ÒØ’ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∂ √◊π‰ √»Í ˘ Ó≥ÈÁ∂ ‘ÈÕ ◊π‰ √«‘ Ì◊Â∆ ˘ √◊π‰ Ì◊Â∆ Ó≥«È¡≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ ◊π‰ ÂØ∫ Ì≈Ú Ó≈«¬¡≈ Á∂ «ÂøÈ ◊π‰ª ‹Ø, √ÂØ ¡Â∂ ÂÓØ ÂØ∫ «Ò¡≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ «¬√ «Ú⁄≈Ë≈≈ Ú≈Ò∂ ÒØ’ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∂ ¡ÚÂ≈Ú≈Á∆ √»Í ˘ Ó≥ÈÁ∂ ‘ÈÕ ¿∞È∑ª ¡È∞√≈ ÍÓ≈ÂÓ≈ È∂ ’¬∆ Ú≈ ËÂ∆ ¿∞µÍ ¡ÚÂ≈ª Á∂ »Í «Ú⁄ ‹ÈÓ «Ò¡≈ ‘ÀÕ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∂ Ï≈∂ Á»‹∆ Ë≈È≈ ¿∞√ Á∂ «È◊π‰ ‘Ø‰ √ÏøË∆ ‘ÀÕ «È◊π‰ «Ú⁄≈Ë≈≈ ˘ Ó≥ȉ Ú≈Ò∂ ÍÓ≈ÂÓ≈ ˘ «’√∂ √∆Ó≈ «Ú⁄ ÏøÈ∑‰ Á∂ «ÚπºË ‘ÈÕ ÍÓ≈ÂÓ≈ «Èø’≈ ‘ÀÕ ¿∞‘ √≈∂ Ïë‘Ó≥‚ «Ú⁄ Í√«¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ ¿∞√ Á∆ ’ج∆ Ê≈‘ È‘ƒ Í≈¬∆ ‹≈ √’Á∆ ¡Ê≈ ¿∞‘ ¡Ê≈‘ ‘ÀÕ ÍÓ≈ÂÓ≈ ˘ «È◊π‰ Ó≥ȉ ¡ÍÃÀÒ [email protected]

˝ √«Â È≈Óπ ’Â≈ Íπ÷π «ÈÌ¿∞ «ÈÚÀπ ¡’≈Ò Ó»«Â ¡‹»È∆ √ÀÌø ◊πÍÃ√≈«Á® (1)

«Â√π «Ú«⁄ ‹ø ¿∞Í≈«¬ ’À Á∂÷À Ê≈«Í ¿∞Ê≈«Í® «’√ ÈØ ’‘∆¡À È≈È’≈ √Ìπ «’¤∞ ¡≈Í∂ ¡≈«Í® (475) √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Á∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄ «¬‘ «Ú⁄≈ ÍÃ√Â∞ ‘Ø«¬¡≈ ‘À «’ ÍÓ≈ÂÓ≈ Áπ¡≈≈ ‹∆Úª Á∆ ¿∞ÂÍÂ∆ ’È, ¿∞È∑ª Á≈ Í≈Ò‰-ÍØÙ‰ ¡ÊÚ≈ º«÷¡≈ ¡Â∂ ¡÷∆ ”Â∂ ¿∞È∑ª ˘ ÷ÂÓ ’È Á≈ ’≈‹ Ú∆ ÍÓ≈ÂÓ≈ Áπ¡≈≈ ‘∆ ’∆Â≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ ◊π» √≈«‘Ï Á∂ «¬‘ «Ú⁄≈ ÍøÍ≈◊ ÏÃ≈‘Ó‰∆ «Ú⁄≈Ë≈≈ Á≈ ÷≥‚È ’Á∂ ‘È «‹√ ¡È∞√≈ «√ÃÙ‡∆ Á∆ ¿∞ÂÍÂ∆ ÏÑÓ≈ Áπ¡≈≈, Í≈Ò‰-ÍØÙ‰ «ÚÙ˘ Áπ¡≈≈ ¡Â∂ √øÿ≈È Á≈ ’≈‹ «ÙÚ ‹∆ Áπ¡≈≈ ’∆Â≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ «¬√ Â∑ª ◊π» √≈«‘Ï È≈ ’∂ÚÒ ¡≈͉∆ Ï≈‰∆ ≈‘ƒ ¡«Ë¡≈ÂÓ’ «Ú⁄≈ª ˘ ‘∆ ÍÃ√Â∞ ’Á∂ ‘È √◊Ø∫ ÍøÍ≈ Á∂ ¿∞Ò‡ ÈÚ∆È «Ú⁄≈Ë≈≈ Á≈ √ø⁄≈ Ú∆ ’Á∂ ‘ÈÕ

√Ã∆ ◊π» È≈È’ Á∂Ú ‹∆ È∂ ÍÓ≈ÂÓ≈ Ï≈∂ ¡≈͉∂ «Ú⁄≈ª Á∆ ¡«Ì«Ú¡’Â∆ “Ó»Ò Ó≥Â” «Ú⁄ ’ «ÁºÂ∆ ¡Â∂ «Î ¡≈͉∆¡ª ‘ØȪ Ï≈‰∆¡ª «Ú⁄ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∂ «¬È∑ª ◊π‰ª ˘ «Ï¡≈È ’∆Â≈ ‘ÀÕ ◊π» ‹∆ Á∂ ÍÓ≈ÂÓ≈ √ÏøË∆ «Ú⁄≈ª ˘ Á∂÷«Á¡ª ¿∞È∑ª Á∆ Óπº÷ √π «È◊π‰ ÏÃ‘Ó Á∆ ‘À Íø± ¡≈͉∂ «Ú⁄≈ª Á∂ ÍÃ◊‡≈Ú∂ Ò¬∆ ¿∞È∑ª È∂ «È◊π‰ ÏÃ‘Ó ¿∞µÍ ’¬∆ ◊π‰ª ˘ ¡≈Ø«Í ’ «Ò¡≈ ‘ÀÕ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∆¡ª Ó»Ò-Ó≥Â «Ú⁄ ¡≥«’ ¡√∆ÓÂ≈ Á∆¡ª Ë≈È∆ «ÚÙ∂ÙÂ≈Úª ˘ ¿∞È∑ª Á∂ ÍÚÂ∆ ◊π» √≈«‘Ï≈È È∂ ¡≈͉∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄ Í∂Ù ’∆Â≈Õ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Ú∆ ¡≈͉∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∆¡ª «ÚÙ∂ÙÂ≈Úª ˘ «Ï¡≈È ’È Á≈ ’≈‹ ’Á∂ ‘ÈÕ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Á∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∆ √Ú-«Ú¡≈Í’Â≈ Á≈ Í«‘¨ Ó»Â∆Ó≈È ‘πøÁ≈ ‘ÀÕ ◊π» √≈«‘Ï ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∆ √Ú-«Ú¡≈Í’Â≈ ˘ «ÈÓÈ ¡≥«’ √ÒØ’ ≈‘ƒ Á√≈¿∞∫Á∂ ‘È : ¡≈Í∂ √≈‹∂ ’∂ ¡≈«Í ‹≈¬∆ «Ì ÷À ¡≈«Í®

√Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ ¡≈͉∆ Ï≈‰∆ ≈‘ƒ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∂ «Á¡≈¨ÍÈ Ú≈Ò∂ √»Í ˘ Ú∆ ¡◊Ì»Ó∆ «Ú⁄ «Ò¡≈¿∞‰ Á≈ ’≈‹ ’Á∂ ‘ÈÕ ÍÓ≈ÂÓ≈ ‹∂’ ‹∆Úª ˘ ÍÀÁ≈ ’Á≈ ‘À ª ¿∞Ȫ∑ Á∆ Í≈Ò‰≈ Ò¬∆ ¿∞È∑ª Á∂ ÌØ‹È Á≈ ÍÃÏøË Ú∆ È≈Ò ‘∆ ’ «ÁøÁ≈ ‘ÀÕ ◊π» √≈«‘Ï ÓÈ∞º÷ ˘ «⁄øÂ≈Óπ’ «‘‰ Á≈ ¿∞ÍÁ∂Ù «ÁøÁ∂ ‘ج∂ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∆ ÓÈ∞º÷ª ˘ Í≈Ò‰ Ú≈Ò∆ «ÚÙ∂ÙÂ≈ ¿∞µÍ Ú∆ ˜Ø «ÁøÁ∂ ‘È : È≈È’ «⁄≥Â≈ Ó«Â ’‘π «⁄≥Â≈ «Â√ ‘∆ ‘∂«¬® ‹Ò Ó«‘ ‹≥ ¿∞Í≈«¬¡È∞ «ÂÈ≈ «Ì Ø‹∆ Á∂«¬® ˙ÊÀ ‘‡∞ È ⁄Ò¬∆ È≈ ’Ø «’√ ’∂«¬® √¿∞Á≈ Ó»«Ò È ‘ØÚ¬∆ È≈ ’Ø Ò¬∂ È Á∂«¬® ‹∆¡≈ ’≈ ¡≈‘≈π ‹∆¡ ÷≈‰≈ ¬∂‘π ’∂«¬® «Ú«⁄ ¿∞Í≈¬∂ √≈«¬≈ «ÂÈ≈ «Ì √≈ ’∂«¬® È≈È’ «⁄≥Â≈ Ó ’‘π (955) «⁄≥Â≈ «Â√ ‘∆ ‘∂«¬® 1® ¡«‹‘≈ √Ï-√ÓºÊ ÍÓ≈ÂÓ≈ ‹Ø «’ √≈∆ «√ÃÙ‡∆ Á≈ ’Â≈, ¿∞√ Á≈ Í≈Ò‰‘≈

Ú≈«Ò¡ª Á∂ ¡«‹‘∂ «Ú⁄≈ ‘ÈÕ ◊πÏ≈‰∆ ÍÓ≈ÂÓ≈ ˘ «È◊π‰ ‹ª √◊π‰ «Ú⁄ Úø‚ ’∂ È‘ƒ Ú∂÷Á∆ √◊Ø∫ ¿∞‘ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∆ √Ï-«Ú¡≈Í’Â≈ Á∆ ‘≈Ó∆ ‘À : «È◊πÈ∞ ¡≈«Í √◊πÈ∞ Ì∆ ˙‘∆® ’Ò≈ Ë≈« «‹«È √◊Ò∆ ÓØ‘∆® (287) √ͺه ‘À «’ ◊πÏ≈‰∆ «Ú⁄ ÍÓ≈ÂÓ≈ ˘ √Ï-Ù’Â∆Ó≈È ¡Â∂ ’∂ÚÒ «¬’ Ó≥«È¡≈ «◊¡≈ ‘ÀÕ «¬‘ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∆ ¬∂’Â≈ Á∆ ÓπÁ¬∆ ‘ÀÕ «¬√ «Ú⁄ ¡ÚÂ≈ª Á∂ ‹Ø Ȫ ¡≈¬∂ ‘È ¿∞‘ «√Î ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∆ √Ú¿∞µ⁄Â≈ ˘ ÍÃ◊‡ ’È Á≈ Ó≈«Ë¡Ó ‘È ¿∞Á∂Ù È‘ƒÕ ◊πÏ≈‰∆ Á≈ ¿∞Á∂Ù ’∂ÚÒ «¬’ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∆ ‘Ø∫Á ˘ «ÁzÛ∑ ’Ú≈¿∞‰≈ ‘ÀÕ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∂ Ï≈∂ √Ã∆ ◊π» È≈È’ Á∂Ú ‹∆ È∂ “Ó»Ò Ó≥Â” «Ú⁄ ¡≈͉∂ «Ú⁄≈ ¡≥«’ ’∆Â∂ ‘È :

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

16

¡Â∂ √øÿ≈’ ‘À, ÍÃÂ∆ ÓÈ∞º÷ Á∆ «’√ «’√Ó Á∆ Í‘π⁄ ø ‘؉∆ ⁄≈‘∆Á∆ ‘À? «¬√ ÍÃÙÈ Á∂ ¿∞µÂ Ú‹Ø∫ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ ÓÈ∞º÷ ˘ «¬‘ ¿∞ÍÁ∂Ù ’Á∂ ‘È «’ ¡«‹‘∂ √Ï-Ù’Â∆Ó≈È ÍÓ≈ÂÓ≈ ¡º◊∂ ’∂ÚÒ ¡˜Ø¬∆ ¡Á≈√ ‘∆ ’∆Â∆ ‹≈ √’Á∆ ‘ÀÕ ÍÓ≈ÂÓ≈ ˘ ‘π’Ó È‘ƒ ’∆Â≈ ‹≈ √’Á≈ √◊Ø∫ ¿∞√ Á≈ ‘π’Ó Ó≥ȉ≈ ÍÀ∫Á≈ ‘ÀÕ ‹∂’ ÓÈ∞º÷ ˘ «’√∂ «’√Ó Á∆ √Óº«√¡≈ Í∂Ù ¡≈Ú∂ ª ¿∞√ Á≈ «¬’Ø-«¬’ ‘ºÒ ÍÓ≈ÂÓ≈ ¡º◊∂ ¡Á≈√ Ï∂ÈÂ∆ ’È≈ ‘πøÁ≈ ‘À : ¡≈Í∂ ‹≈‰À ’∂ ¡≈«Í ¡≈Í∂ ¡≈‰À ≈«√® «Â√À ¡◊À È≈È’≈ (1093) ÷«Ò«¬ ’∆⁄À ¡Á≈«√® ◊π» Á∆ Ó‘ºÂÂ≈ ˘ √≈∂ ËÓª «Ú⁄ ÍÃÓπº÷Â≈ È≈Ò √Ú∆’≈«¡≈ «◊¡≈ ‘ÀÕ ÍÓ≈ÂÓ≈ ¡Â∂ ‹∆Ú≈ÂÓ≈ Á∂ «ÓÒ≈Í «Ú⁄ ◊π» Á∆ Ì»«Ó’≈ ¡«Â Ó‘ºÂÚÍ»È ‘πøÁ∆ ‘ÀÕ ‹∆Ú≈ÂÓ≈ Á≈ ÍÓ≈ÂÓ≈ È≈Ò Ó∂Ò ’≈¿∞‰≈, ¿∞√ ˘ √‘∆ Ó≈◊ ”Â∂ ⁄ºÒ‰ Ò¬∆ ÍÃ∂« ’È≈ ¡Â∂ «ÚÙ∂-«Ú’≈ª ˘ ÷ÂÓ ’’∂ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á≈ È≈Ó ¿∞√ Á∂ «‘Á∂ «Ú⁄ Ú√≈¿∞‰≈ ◊π» Á≈ ÍÃÓπº÷ ’≈‹ ‘ÀÕ ◊π» Á≈ Ù≈Ï«Á’ ¡Ê “‘È∑∂∂ ˘ Á» ’È Ú≈Ò≈” ‘ÀÕ «’√∂ ‹«◊¡≈√» Á∂ ‹∆ÚÈ «Ú⁄Ø∫ ¡«◊¡≈ÈÂ≈ Á∂ ‘È∑∂∂ ˘ Á» ’’∂ «◊¡≈È Á≈ ⁄≈ȉ ÎÀÒ≈¿∞‰ Ú≈Ò∂ ˘ ◊π» «’‘≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ Ó‘≈È ’ØÙ «Ú⁄ ◊π» Á∂ ¡Ê «È◊Ò‰ ¡Â∂ √Ófi≈¿∞‰ Á∂ Á√≈¬∂ ◊¬∂ ‘ÈÕ “‹Ø ¡◊Ô≈È ˘ ÷≈ ‹ªÁ≈ ¡Â∂ «√º÷ ˘ ÂÂ…◊Ô≈È √Ófi≈¿∞∫Á≈ ‘À ¿∞‘ ◊π» ‘ÀÕA ÍÓ≈ÂÓ≈ È≈ÒØ∫ «Ú¤Û∆ ‘ج∆ ‹∆Ú≈ÂÓ≈ Á∂ ¿∞√ È≈Ò ÍπÈ-Ó∂Ò «Ú⁄ Ú∆ ◊π» ‘∆ Ó≈«Ë¡Ó ωÁ≈ ‘ÀÕ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∆ √Øfi∆ ÓÈ∞º÷ ˘ ¡≈͉∂ ¡≈Í È‘ƒ ‘Ø √’Á∆Õ ¿∞√ ˘ ¡«‹‘∆ √»fi ◊π» ‘∆ ¡≈͉∆ ÔØ◊ ¡◊Ú≈¬∆ ‘∂· ÍÃÁ≈È ’Á≈ ‘ÀÕ ¡«Ë¡≈ÂÓ’ «Ú’≈√ Ò¬∆ ◊π» Á∆ ¡◊Ú≈¬∆ Ò≈˜Ó∆ ‘ÀÕ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Á∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄ ◊π» Á∆ Ó«‘Ó≈ ◊≈¬∆ ◊¬∆ ‘ÀÕ ¿∞È∑ª Á∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄ ◊π» Ï≈∂ «‹‘Û∂ «Ú⁄≈ «ÓÒÁ∂ ‘È, ¿∞È∑ª ˘ ◊πÓ«Â ’≈«Ú «Ú⁄ ◊π» ¡ÍÃÀÒ [email protected]

ÍÃÂ∆ ÙË≈ Á≈ «√÷ «’‘≈ ‹≈ √’Á≈ ‘ÀÕ ¿∞È∑ª Á∆ Ï≈‰∆ Á≈ ¡«Ë¡ÀÈ ’∆«Â¡ª «¬’ Ó‘ºÂÚÍ»È È∞’Â≈ «¬‘ ¿∞ÌÁ≈ ‘À «’ ¿∞È∑ª Á∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄ ◊π» Á≈ √ø√Ê≈◊ √»Í ¡«Ì«Ú¡’ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ √≈‘Ó‰∂ √ø√Ê≈◊ ◊π», √Ã∆ ◊π» È≈È’ Á∂Ú ‹∆ √È, «¬√ Ò¬∆ ¡≈Í ‹∆ Á∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄ √ø√Ê≈◊ ◊π» Á∆ ◊ºÒ ¡«Ë’ ‘ج∆ ‘ÀÕB √Ã∆ ◊π» È≈È’ Á∂Ú Í≈ÂÙ≈‘ ‹∆ ¡≈Í ‹∆ Á∂ ◊π» √ÈÕ ¿∞È∑ª ÍÃÂ∆ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Á∂ ÓÈ «Ú⁄ ¡Ê≈‘ «Í¡≈, √«Â’≈ √∆Õ «¬√ «Í¡≈, √«Â’≈ Á≈ ÍÃ◊‡≈Ú≈ ¿∞È∑ª Á∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄Ø∫ √«‘‹∂ ‘∆ ͤ≈«‰¡≈ ‹≈ √’Á≈ ‘ÀÕ √Ã∆ ◊π» È≈È’ Á∂Ú ‹∆ Ò¬∆ √«Â’≈ ¡Â∂ «ÈÓÂ≈-Ì≈Ú Á≈ ÍÃ◊‡≈Ú≈ ¡≈Í È∂ «ÈÓÈ ¡≥«’ √ÒØ’ ≈‘ƒ ’∆Â≈ ‘À : «‹√π «Í¡≈∂ «√¿∞ È∂‘π «Â√π ¡≈◊À Ó« ⁄Ò∆¡À® «ËÃ◊π ‹∆Ú‰∞ √ø√≈« (83) Â≈ ’À Í≈¤À ‹∆Ú‰≈® ÓÈ∞º÷∆ √∆ «Ú⁄Ò≈ ÓÈ ‘∆ ¡√Ò «Ú⁄ ¿∞√ Á∂ Áπº÷-√π÷ Ò¬∆ «˜øÓ∂Ú≈ ‘πøÁ≈ ‘ÀÕ ‹∂’ ÓÈ ÓØ‘-Ó≈«¬¡≈ ˘ «Â¡≈◊ ’∂ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∆ Ì◊Â∆ «Ú⁄ Ò∆È ‘Ø ‹≈Ú∂ ª Óπ’Â∆ Á≈ ÁÚ≈˜≈ ÷πºÒ∑ √’Á≈ ‘ÀÕ Íø± «¬ºÊ∂ √Ú≈Ò ¿∞·Á≈ ‘À «’ ÓÈ ˘ ÓØ‘ Ó≈«¬¡≈ ÂØ∫ «’Ú∂∫ ¿∞Í≈Ó ’∆Â≈ ‹≈Ú∂? ‹ÁØ∫ ÓÈ∞º÷ ¡≈͉∂ ÓÈ ˘ √≈ˉ ÚºÒ ¡◊√ ‘πøÁ≈ ‘À ª ¿∞√ Á∆ √Ì ÂØ∫ ÚºË √‘≈«¬Â≈ ◊π» ‘∆ ’Á≈ ‘ÀÕ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ È∂ Ú≈ √≈ø◊ «Ú⁄Ò∂ ¡≈͉∂ «¬’ √ÒØ’ «Ú⁄ «¬√ Á∆ Í∂Ù’≈∆ «¬’ »Í’ ≈‘ƒ ’∆Â∆ ‘ÀÕ Ó≈«¬¡≈ »Í∆ Â≈Ò∂ È≈Ò ÏøÁ ‘ج∂ ÓÈ Á∂ ÁÚ≈˜∂ ˘ ÷ØÒ∑‰ Ò¬∆ ◊π» ˘ ’∞ø‹∆ Áº«√¡≈ ‘ÀÕ ◊π» ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ ‘Ø ’ج∆ Ú∆ «¬‘ ’≈‹ È‘ƒ ’ √’Á≈ : ◊ππ ’∞ø‹∆ Í≈‘» «ÈÚ´ ÓÈ∞ ’Ø·≈ ÂÈ∞ ¤«Â® È≈È’ ◊π «ÏÈ∞ ÓÈ ’≈ Â≈’∞ È ¿∞ÿÛÀ ¡Ú È ’∞ø‹∆ ‘«Ê® (1237) ¿∞ÍØ’Â ’ÊÈ ÂØ∫ √ͺه ‘À «’ ◊π» ‘∆ ÓÈ∞º÷ ˘ ÓØ‘-Ó≈«¬¡≈ ÂØ∫ «ÈÒ∂Í ’È «Ú⁄ Ó‘ºÂÚÍ»È Ì»«Ó’≈ ¡Á≈ ’Á≈ ‘À ¡Â∂ ¿∞√ ˘ √º⁄∂ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∆ ͤ≈‰ ’≈ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

’∂ ‹∆ÚÈ-Óπ’ ’Á≈ ‘ÀÕ Í ‹∂ √º⁄≈ ◊π» È≈ «ÓÒ∂ ª √«ÊÂ∆ «’√ ÍÃ’≈ Á∆ ‘ØÚ◊ ∂ ∆? √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ È∂ «¬√ √«ÊÂ∆ Á≈ Úȉ ÍÃÌ≈ÚÙ≈Ò∆ „ø◊ È≈Ò ’∆Â≈ ‘ÀÕ ¡≈√≈ ’∆ Ú≈ «Ú⁄ ¿∞È∑ª Á≈ «ÈÓÈ «Ò÷ √ÒØ’ ¡«‹‘∆ √«ÊÂ∆ Á∆ Í∂Ù’≈∆ ’Á≈ ‘À : ‹∂ √¿∞ ⁄øÁ≈ ¿∞◊Ú«‘ √»‹ ⁄Û«‘ ‘‹≈® ¬∂Â∂ ⁄≈ȉ ‘Ø«Á¡ª (463) ◊π «ÏÈ∞ ÿØ ¡≥Ë≈® √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ ¡≈͉∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄ «‹‘Û∂ ◊π» Á∆ ÍÃ≈ÍÂ∆ ¿∞µÍ ÏÒ «ÁøÁ∂ ‘È ¿∞‘ ◊π» Í»È √ÓºÊ ‘ÀÕ ¡«‹‘≈ ◊π» ⁄ø◊∂ ’Óª È≈Ò ‘∆ «ÓÒÁ≈ ‘À ¡Â∂ ¿∞√ Á∆ «’Í≈-«ÁzÙ‡∆ È≈Ò ‘∆ Í»È ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∆ ÍÃ≈ÍÂ∆ ‘Ø √’Á∆ ‘À : ’«Ó Í»À Í»≈ ◊π» Í»≈ ‹≈ ’≈ ÏØ´® È≈È’ Í»≈ ‹∂ ’∂ ÿ‡À È≈‘∆ ÂØ´® (146)

ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∆ ÍÃ≈ÍÂ∆ ◊π» Á∂ ≈‘ƒ ‘∆ ‘πøÁ∆ ‘ÀÕ ◊π» ‘∆ ¡≈͉∆ «’Í≈ Áπ¡≈≈ ÓÈ∞º÷ ˘ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á≈ «ÓÒ≈Í ‘≈√Ò ’Ú≈ √’Á≈ ‘ÀÕ Íø± ◊π» Á∂ Áº√∂ Ó≈◊ ”Â∂ ⁄ºÒ‰≈ Ú∆ Ï‘π ¡Ω÷≈ ’≈‹ ‘ÀÕ ◊π» Áπ¡≈≈ Á√≈¬∂ Ó≈◊ ¿∞µÍ ’∂ÚÒ ◊πÓπ÷ ‘∆ ⁄ºÒ √’Á≈ ‘ÀÕ ◊πÓ«Â «Ú⁄≈Ë≈≈ «Ú⁄ ◊πÓπ÷ Á≈ √ø’ÒÍ ¡Â∆ Ó‘ºÂÚÍ»È √Ê≈È º÷Á≈ ‘ÀÕ ◊πÓπ÷ Á≈ Ù≈Ï«Á’ ¡Ê ¿∞√ ÓÈ∞º÷ ÂØ∫ ‘À «‹√ Á≈ Óπº÷ ◊π» ÚºÒ ‘ØÚ∂Õ «‹‘Û≈ ÓÈ∞º÷ ÓØ‘Ó≈«¬¡≈ ÂØ∫ «ÈÒ∂Í ‘Ø ’∂ ¡≈͉∂ «‘Á∂ «Ú⁄ ÍÃÌ»-ÍÓ≈ÂÓ≈ Á≈ È≈Ó Ú√≈¿∞∫Á≈ ‘À, ¿∞√ Á∂ Ì≈‰∂ ˘ «Óº·≈ ’’∂ Ó≥ÈÁ≈ ‘À, ¿∞√ ˘ ◊πÓπ÷ ¡≈«÷¡≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ ◊π» √≈«‘Ï È∂ ¡«‹‘∂ ◊πÓπ÷ «Ú¡’Â∆ ˘ ¿∞µ⁄≈ Á‹≈ «ÁºÂ≈ ‘ÀÕ ¡«‹‘≈ ◊πÓπ÷ ÓÈ∞÷ º ‘∆ ÍÓ≈ÂÓ≈ È≈Ò «ÓÒ≈Í Á≈ ¡ÈßÁ Ó≈‰ √’Á≈ ‘ÀÕ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Á∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄ ◊πÓπ÷ «Ú¡’Â∆ Ò¬∆ “√π‹≈÷∂” ÙÏÁ Á≈ ÍÃÔØ◊ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ ‘Ø«¬ √π‹≈÷≈ È≈È’≈ (954) √Ø «’¿∞ ¿∞fi«Û Í≈«¬® √π‹≈÷≈ ¡ÊÚ≈ ◊πÓπ÷ «Ú¡’Â∆ ÓØ‘Ó≈«¬¡≈ «Ú⁄ ÷«⁄ ȑƒ ‘πøÁ≈ √◊Ø∫ ÍÃÌ» 17

ÍÃ∂Ó «Ú⁄ ø«◊¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ÍÓ≈ÂÓ≈ ÍÃ≈ÍÂ∆ Á∂ Ó≈◊ ¿∞µÍ ¡◊√ «‘øÁ≈ ‘ÀÕ «‹ºÊ∂ ◊πÓπ÷ √’≈≈ÂÓ’ Ì≈ÚÈ≈ Ú≈Ò≈ ÙÏÁ ‘À, ¿∞µÊ∂ ÓÈÓπ÷ ÓÈ Á∆ Íë’Â∆ È’≈≈ÂÓ’ ÍÃÌ≈Ú Ú≈Ò∆ ‘ÀÕ ◊πÓπ÷ «‹ºÊ∂ ◊π» ˘ Óπº÷ º÷Á≈ ‘À ¿∞µÊ∂ ÓÈÓπ÷ ÓÈ ˘ Óπº÷ º÷‰ Ú≈Ò≈ ‘πøÁ≈ ‘ÀÕ ÓÈÓπ÷ «Ú¡’Â∆ √≈≈ ’∞fi ‹≈‰Á≈ÏπfiÁ≈ Ú∆ ÓØ‘-Ó≈«¬¡≈ «Ú⁄ ˆÒÂ≈È «‘øÁ≈ ‘ÀÕ ¡«‹‘≈ ÓÈÓπ÷ «Ú¡’Â∆ “’Â∂” ˘ ÌπÒ≈ ’∂ “«’” È≈Ò ¡≈͉≈ È≈Â≈ ‹ØÛ ÒÀ∫Á≈ ‘ÀÕ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ ¡«‹‘∂ ÓÈÓπ÷ «Ú¡’Â∆ ˘ ¡≥È∑≈ ’«‘øÁ∂ ‘È : ¡≥Ë∂ ¬∂«‘ È ¡≈÷∆¡«È «‹È Óπ«÷ ÒØ«¬‰ È≈«‘® ¡≥Ë∂ √∂¬∆ È≈È’≈ ÷√Ó‘π ÿπÊ∂ ‹≈«‘® (954)

◊π» √≈«‘Ï Áπ«È¡≈Ú∆ ¡≥«È∑¡ª Á∂ √ø’ÒÍ Á≈ ÷≥‚È ’Á∂ ‘ج∂ ¡≈«Ӓ ÂΩ ”Â∂ ¡≥È∑∂ ‘ج∂ «Ú¡’Â∆ Á≈ «˜’ ’Á∂ ‘ÈÕ ◊π» √≈«‘Ï ¡È∞√≈ ¡≥È∑∂ ¿∞‘ È‘ƒ «‹È∑ª Á∆¡ª ¡º÷ª È‘ƒ ÏÒ«’ ¡√Ò ¡≥È∑∂ ª ¿∞‘ ‘È ‹Ø ¡º÷ª ‘؉ Á∂ Ï≈Ú‹»Á ÍÓ≈ÂÓ≈ ÂØ∫ Á»∆ ω≈¬∆ º÷Á∂ ‘ÈÕ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Á∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄ Ó≈«¬¡≈ Á∂ √ø’ÒÍ Á∆ ÍÃ√Â∞Â∆ Ú∆ ‘ج∆ ‘ÀÕ Ó≈«¬¡≈ Á≈ «√˪ Ì≈Â∆ ÁÙÈ «Ú⁄ Ó‘ºÂÚÍ»È √Ê≈È º÷Á≈ ‘ÀÕ Ó≈«¬¡≈ Ï≈∂ Úº÷-Úº÷ ËÓª «Ú⁄ «ÌøÈÂ≈Úª Ú≈Ò∂ «Ú⁄≈ ÍÃ⁄º«Ò ‘∂ ‘È Íø± √≈∂ ËÓ «¬√ ◊ºÒ ¿∞µÍ «¬’Ó ‘È «’ Ó≈«¬¡≈ «¬’ È’≈≈ÂÓ’ ÍÃÌ≈Ú Ú≈Ò∆ Ù’Â∆ ‘ÀÕ «¬‘ ‹∆Ú≈ÂÓ≈ ˘ ¡≈͉∂ ‹≈Ò «Ú⁄ Î√≈ ’∂ ¿∞√ ˘ ÍÓ≈ÂÓ≈ ’ØÒØ∫ Á» ’Á∆ ‘ÀÕ ⁄≈‘∂ Ó≈«¬¡≈ Ú∆ ÍÓ≈ÂÓ≈ Áπ¡≈≈ ‘∆ «√«‹Â ‘À Íø± ̇’∂ ‘ج∂ ÓÈ∞º÷ «¬√ ˘ ‘∆ √º⁄ Ó≥È ÒÀ∫Á∂ ‘ÈÕ ¿∞‘ «¬√ Á∂ ’Â≈ ÍÃÌ» ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∂ È≈Ó ˘ «Ú√≈ «ÁøÁ∂ ‘ÈÕ ◊πÓ«Â «Ú⁄≈Ë≈≈ ¡È∞√≈ Ó≈«¬¡≈ √ø√≈ ‹ª «√ÃÙ‡∆ Á∆ ⁄È≈ Á∂ «’√∂ ¡«◊¡≈ ’≈È ¡Â∂ «¬√ Á∂ «Ó«Ê¡≈ ‹ª ¡√«Ê ‘؉ Á∂ ‘º√Ó¬∆ ÍÃÙÈ Á≈ √»⁄’ ÙÏÁ ‘ÀÕ √Ã∆ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï «Ú⁄ Ó≈«¬¡≈ ˘ «¬’ ¡«‹‘∆ ¡ÍÃÀÒ [email protected]

Ù’Â∆ Ú‹Ø∫ Í«Ì≈«Ù ’∆Â≈ «◊¡≈ ‘À «‹‘Û∆ √≈˘ ÏÃ‘Ó ’ØÒØ∫ Á» ’Á∆ ‘ÀÕ ‹∆Ú «¬√ Á∂ ÍÃÌ≈Ú È≈Ò ÍÓ≈ÂÓ≈ ˘ ÌπÒ≈ «ÁøÁ≈ ‘ÀÕ «¬√ Á∆ ’ج∆ Úº÷∆ ‘Ø∫Á È‘ƒ ‘ÀÕ «¬‘ ÍÓ≈ÂÓ≈ Áπ¡≈≈ ‘∆ ÍÀÁ≈ ’∆Â∆ ◊¬∆ ‘ÀÕC ◊π» √≈«‘Ï≈È ¡È∞√≈ «¬‘ √≈≈ «ÁzÙ‡Ó≈È Í≈√≈ Ó≈«¬¡≈ ‘ÀÕ «¬‘ ÏÃ‘Ó «⁄ ‘ÀÕ «¬‘ √≈∆ Ó≈«¬¡≈ ¿∞√ Á∂ ¡Ë∆È ‘À ¡Â∂ «¬√ Á∆ ¡≈͉∆ √πÂøÂ ‘Ø∫Á È‘ƒ ‘ÀÕ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Á∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄ Ó≈ÈÚ ˘ Ó≈«¬¡≈ ÂØ∫ Ï⁄‰ Á≈ ¿∞ÍÁ∂Ù Ú≈-Ú≈ «ÁzÛ∑≈«¬¡≈ «◊¡≈ ‘ÀÕ ¡√Ò «Ú⁄ ‹∆Ú≈ÂÓ≈ ˘ ÍÓ≈ÂÓ≈ ÂØ∫ «Ú¤ØÛÈ Ú≈Ò∆ Ù’Â∆ Ó≈«¬¡≈ ‘∆ ‘ÀÕ ÓÈ∞º÷ ˘ Ó≈«¬¡≈ ÂØ∫ Ï⁄‰ Á≈ ¿∞ÍÁ∂Ù «Áø«Á¡ª √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ ¡≈͉∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄ «ÈÓÈ ¡≥«’ ’ÊÈ ’Á∂ ‘È : ≈«Â ’≈«‰ ËÈ∞ √ø⁄∆¡À ÌÒ’∂ ⁄Ò‰∞ ‘Ø«¬® È≈È’ È≈«Ò È ⁄Ò¬∆ (787) «Î« ͤ∞Â≈Ú≈ ‘Ø«¬® Ó≈«¬¡≈ «Ú⁄ ÷«⁄ ‘Ø«¬¡≈ ÓÈÓπ÷∆ ‹∆Ú ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∂ È≈Ó ˘ «Ú√≈ ’∂ ¡È∂’ª «Ú’≈ª «Ú⁄ ˆÒÂ≈È «‘øÁ≈ ‘ÀÕ «¬È∑ª «Ú’≈ª «Ú⁄Ø∫ ‘∆ «¬’ ÍÃÓπº÷ «Ú’≈ ‘¿∞ÓÀ ‘ÀÕ ““«√º÷ ‹∆ÚÈ-‹≈⁄ «Ú⁄ ‘¿∞ÓÀ ˘ «‘Á∂ ¡Â∂ ÓÈ Á≈ √Ì ÂØ∫ «Ì¡≈È’ Ø◊ √Ó«fi¡≈ «◊¡≈ ‘ÀÕ «‹√ ˘ «‹øÈ∆ ‹ÒÁ∆ ‘Ø √’∂ «Ó‡≈¿∞‰≈ ˜»∆ ‘ÀÕ ¡«ÌÓ≈È, ¡‘ø’≈, ıπÁ∆ ◊πÓ≈È Ú◊∂ ÙÏÁ ‘¿∞ÓÀ Á∂ √Ó¡Ê∆ Ò◊Á∂ ‘ÈÕ Ï≈∆’∆ È≈Ò Ú∂«÷¡≈ ‹≈Ú∂ ª “«√Ë ◊Ø√«‡” «Ú⁄ √Ã∆ ◊π» È≈È’ Á∂Ú ‹∆ ’«‘øÁ∂ ‘È «’ ÁπÈ∆¡≈ ¡Â∂ Áπ«È¡≈Ú∆ «ÙÂ∂ ‘¿∞ÓÀ ”⁄Ø∫ ÍÀÁ≈ ‘πøÁ∂ ‘È ¡Â∂ Á¡√Ò ‘¿∞ÓÀ ‘∆ √ø√≈ Á∆ ⁄È≈ Á≈ Ó»Ò ’≈È ‘ÀÕ («’¿∞∫«’ ‘¿∞ÓÀ ’≈È ‘∆ ¡≈Ú≈◊ÚÈ Á≈ ⁄º’ ⁄ÒÁ≈ ‘À)ÕD √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Ú∆ ‘¿∞ÓÀ √ÏøË∆ ¡≈͉∂ «Ú⁄≈ «ÈÓÈ ¡≥«’ ¡È∞√≈ ÍÃ√Â∞ ’Á∂ ‘È : ‘¿∞ÓÀ ¬∂‘≈ ‹≈«Â ‘À ‘¿∞ÓÀ ’Ó ’Ó≈«‘® ‘¿∞ÓÀ ¬∂¬∆ ÏøËÈ≈ «Î« «Î« ‹ØÈ∆ Í≈«‘® «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

‘¿∞ÓÀ «’Ê‘π ¿»Í‹À «’Â∞ √ø‹«Ó «¬‘ ‹≈«¬® ‘¿∞ÓÀ ¬∂‘Ø ‘π’Óπ ‘À Í«¬¡À «’«Â «Î≈«‘® ‘¿∞ÓÀ Á∆ÿ Ø◊π ‘À Á≈» Ì∆ «¬√π Ó≈«‘® «’Í≈ ’∂ ‹∂ ¡≈͉∆ Â≈ ◊π ’≈ √ÏÁπ ’Ó≈«‘® È≈È’∞ ’‘À √π‰‘π ‹È‘𠫬Â∞ √ø‹«Ó Áπ÷ ‹≈«‘® 2® (466) ◊π» √≈«‘Ï ¡È∞√≈ ‘¿∞ÓÀ «¬’ ¡«‹‘≈ Ø◊ ‘À «‹√ «Ú⁄ √≈≈ √ø√≈ ◊ë√¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ ÓÈ∞º÷ ‘¿∞ÓÀ Á∂ ¡Ë∆È ‘Ø ’∂ ¡È∂’ª ‹»È∆¡ª «Ú⁄ ̇’Á≈ «ÎÁ≈ ‘ÀÕ ¿∞‘ ÓÈ∞º÷ ˘ ‘¿∞ÓÀ ÂØ∫ Ï⁄‰ Á≈ ¿∞ÍÁ∂Ù ’Á∂ ‘ÈÕ ◊π» ‹∆ ¡È∞√≈ ‘¿∞ÓÀ ÂØ∫ Ï⁄‰ Á≈ √≈ËÈ Ú∆ ‘ÀÕ ¿∞‘ ‘À ◊π» Á∂ ÙÏÁ Á∆ ’Ó≈¬∆Õ «√º÷ ËÓ «Ú⁄ √∂Ú≈ Á≈ Ú∆ ¡«Â¡«Ë’ Ó‘ºÂÚ ‘ÀÕ √∂Ú≈ ’È Á∂ È≈Ò ‘∆ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∆ ÍÃ≈ÍÂ∆ Á∂ Ó≈◊ ¿∞µÍ ⁄º«Ò¡≈ ‹≈ √’Á≈ ‘ÀÕ √º⁄∂ ÓÈ È≈Ò ◊π» Á∆ ’∆Â∆ √∂Ú≈ ‘∆ ÓÈ∞º÷ ˘ ÍÃÌ» «ÓÒ≈Í Á≈ ÓΩ’≈ ÍÃÁ≈È ’Á∆ ‘ÀÕ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Ú∆ ¡≈͉∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄ “√∂Ú≈” Á∂ √ø’ÒÍ √ÏøË∆ √Ófi≈¿∞∫«Á¡ª √∂Ú≈ ’È Ú≈Ò∂ ˘ “¡√Ò∆ √∂Ú’” Ï‰È Á≈ Ó≈◊ Á√≈¿∞∫Á∂ ‘È : ¬∂‘ «’È∂‘∆ ⁄≈’∆ «‹Â∞ Ì¿∞ ÷√Ó È ‹≈«¬® È≈È’ √∂Ú’∞ ’≈„∆¡À (475) «‹ √∂Â∆ ÷√Ó √Ó≈«¬® √∂Ú≈ ’È Á≈ «¬’ «ÚË∆-«ÚË≈È ÍÃ√Â∞ ’«Á¡ª √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Áº√Á∂ ‘È «’ ’∂ÚÒ ÂÈ È≈Ò ’∆Â∆ √∂Ú≈ ‘∆ ÍÃÚ≈È È‘ƒ ‘πøÁ∆ √◊Ø∫ ÂÈ Á∂ È≈ÒÈ≈Ò ÓÈ Ú∆ Í»È »Í «Ú⁄ Ó≈Ò’ Á∂ ÍÃÂ∆ √Ó«Í ‘؉≈ ⁄≈‘∆Á≈ ‘ÀÕ «ÏȪ «’√∂ ‚ Ì¿∞ Á∂ ÍÃ∂Ó Ì≈ÚÈ≈ È≈Ò ’∆Â∆ √∂Ú≈ ‘∆ ¡≈«÷’≈ ÍÃÚ≈È ‘πøÁ∆ ‘ÀÕ ¡«‹‘∆ «’√Ó Á∆ √∂Ú≈ ’∂ÚÒ ◊πÓπ÷ «Ú¡’Â∆ ‘∆ ’ √’Á≈ ‘À ‹Ø ¡≈͉∂ ¡≈Í ˘ Í»È »Í «Ú⁄ ÍÃÌ» «Í¡≈ «Ú⁄ Ò∆È ’ ÒÀ∫Á≈ ‘ÀÕ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ «⁄ Ï≈‰∆ ¡≈͉∂ √Ó’≈Ò∆È ‘≈Ò≈ È≈Ò Ú∆ 18

Ú≈Ï√Â≈ ‘πøÁ∆ ‘ÀÕ ÓºË’≈Ò∆È ’≈Ò÷≥‚ «Ú⁄ √Ó≈‹-√º«Ì¡≈⁄≈’ Í«√«ÊÂ∆¡ª «¬√ «’√Ó Á∆¡ª ω ⁄πº’∆¡ª √È «’ ⁄ø◊∆ √Ø⁄, È∂’-È∆Â∆ Ú≈Ò∂ ÓÈ∞º÷ Á≈ √Ó≈‹ «Ú⁄ ’ج∆ √«Â’≈ È‘ƒ √∆, «¬√ Á∂ Óπ’≈ÏÒ∂ √Á◊π‰ª ÂØ∫ «Ú‘»‰∂ ¡Â∂ ’Á≈⁄≈∆ ÒØ’ª Á∆ √Ó≈‹ «Ú⁄ ÍëÂÙ·≈ ’≈«¬Ó ‘Ø ⁄πº’∆ √∆Õ ◊π» √≈«‘Ï ¡«‹‘∂ ‘≈Ò≈ Á≈ Úȉ «¬√ Í’≈ ’Á∂ ‘È : È≈¿∞ Î’∆À Í≈«Â√≈‘π Ó»÷ Í≥«‚Â∞ È≈¿∞® ¡≥Ë∂ ’≈ È≈¿∞ Í≈÷» ¬∂ÚÀ ’∂ ◊π¡≈¿∞® «¬Ò«Â ’≈ È≈¿∞ ⁄¿∞Ë∆ ’±Û∆ Í»∂ Ê≈¿∞® È≈È’ ◊πÓπ«÷ ‹≈‰∆¡À (1288) ’«Ò ’≈ ¬∂‘π «È¡≈¿∞® √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Á∆ Ï≈‰∆ Òؒͺ÷∆ «Ú⁄≈Ë≈≈ Á∆ Ë≈È∆ ‘πøÁ∆ ‘ج∆ ¡≈Ó ÒØ’ª ˘ √øÏØ«Ë ‘πøÁ∆ ‘ÀÕ «’¿∞∫«’ ◊π» √≈«‘Ï Á≈ Ó»Ò ÓÈØÊ ¡≈Ó ‹ÈÂ≈ ˘ «Ú’≈ª ÂØ∫ Óπ’ ’’∂ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∂ √º⁄∂ Ó≈◊ ¿∞µÍ Í≈¿∞‰≈ √∆Õ «¬√ Ò¬∆ ¿∞È∑ª È∂ ‹È-√≈Ë≈È ˘ √Ω«÷¡ª √Ófi ¡≈ ‹≈‰ Ú≈Ò∆ Ì≈Ù≈ «Ú⁄ ¡≈͉∂ «Ú⁄≈ª Á≈ ÍÃ◊‡≈Ú≈ ’∆Â≈Õ ¡≈Ó ‹ÈÂ≈ º’ √ø⁄≈ ’È Ò¬∆ ¿∞È∑ª Á∆ Ì≈Ù≈ «Ú⁄ ¡≈͉∂ «Ú⁄≈ª ˘ ÍÃ√Â∞ ’È Á∂ «√º‡∂ Ú‹Ø∫ ¿∞È∑ª Á∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄ ’¬∆ ¡«‹‘∂ ’ÊÈ Ú∆ ¡≈ ◊¬∂ ‘È ‹Ø «’ ¡≈Ó ‹ÈÂ≈ Á∆ ÏØÒ∆ «Ú⁄ ⁄-«Ó⁄ ’∂ ¡÷≈‰ª Á≈ Á‹≈ ÍÃ≈Í ’ ◊¬∂ ‘ÈÕ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Á∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄ ¡≈¬∂ «¬‘ ’ÊÈ «¬√ ÍÃ’≈ ‘È : ∏Ó≥Âz∆ ‘Ø«¬ ¡·±«‘¡≈ È≈◊∆ Ò◊À ‹≈«¬® ¡≈͉ ‘Ê∆ ¡≈͉À Á∂ ’±⁄≈ ¡≈Í∂ Ò≈«¬® (148) ∏‹∂ √¿∞ ⁄øÁ≈ ¿∞◊Ú«‘ √»‹ ⁄Û«‘ ‘‹≈® ¬∂Â∂ ⁄≈ȉ ‘Ø«Á¡ª ◊π «ÏÈ∞ ÿØ ¡≥Ë≈® (463) ∏‘¿∞ÓÀ Á∆ÿ Ø◊π ‘À Á≈» Ì∆ «¬√π Ó≈«‘® (466) (Ï≈’∆ Á∂÷Ø √¯≈ DH ”Â∂) ¡ÍÃÀÒ [email protected]

«È¡≈≈ ÷≈Ò√≈

’∆ «√º÷ ÓÂ; «‘øÁ» Ó Á∆ √πË≈ Ò«‘ √∆ ‹ª «¬’ √πÂøÂ «¬È’Ò≈Ï? ’ÈÒ («.) Á∂«ÚøÁ «√øÿ*

Ì≈ Á≈ Ï‘π«◊‰Â∆ √Ó≈‹, √Á∆¡ª ÂØ∫ «√º÷ »Í∆ √πøÁ Ï≈Ò’ Á≈ Ú‚-Ú‚∂≈ ‘؉ Á≈ «’Á≈ «ËøŸØ˜Ø∆ «ÈÌ≈¿∞‰ «Ú⁄ «Ú¡√ «‘≈ ‘ÀÕ ¡º‹ √≈„∂ Í≥‹ √Ω √≈Òª Ï≈¡Á Ú∆ ¿∞√ Á∂ «¬È∑ª ÔÂȪ «Ú⁄ ’ج∆ ’Ó∆ È‘ƒ ¡≈¬∆Õ √Ω √≈Ò Í«‘Ò∂ «√º÷ª ˘ «‘øÁ» √≈Ï ’È Á≈ „π’Úª ‹Ú≈Ï Ì≈¬∆ ’≈‘È «√øÿ È≈Ì≈ È∂ ¡≈͉∆ «’Â≈Ï “‘Ó «‘øÁ» È‘ƒ” ≈‘ƒ ·Ø’ ’∂ «ÁºÂ≈Õ √Ó’≈Ò∆ «√º÷ª ˘ ¡≈͉∆ ‘Ø∫Á ‘∆ ÓÒ∆¡≈Ó∂‡ ‘πøÁ∆ «Áº√∆Õ «√øÿ √Ì≈ Ò«‘ ¡Â∂ ¿∞√ ÂØ∫ Ï≈¡Á ◊πÁπ¡≈≈ √πË≈ Ò«‘ È∂ «Ú◊ÛÁ∆ √«ÊÂ∆ ˘ √øÌ≈Ò ’∂ «√º÷∆ Ú’≈ ˘ ÓπÛ ÂØ∫ √π‹∆ ’∆Â≈Õ ¡≈͉∂ ◊ΩÚÓ¬∆ «Ú√∂ ˘ ‘∆ È‘ƒ, Ï‘π«◊‰Â∆ √Ó≈‹ Á∆¡ª ◊πÓ«Â ÍÃÂ∆ Ì≈ÚÈ≈Úª ¡Â∂ «ÏÂ∆¡ª ˘ Ú∆ √ø‹∆Á◊∆ È≈Ò ÒÀ‰≈ Ùπ» ’∆Â≈Õ Ì≈ Á∆ √πÂøÂÂ≈ Á≈ √»‹ ¿∞ÁÀ ‘؉ «Ú⁄ Ï‘πÂ≈ √Óª È‘ƒ √∆ ‹ÁØ∫ ¡≈. ¡À√. ¡À√. Ú◊∆¡ª √ø√Ê≈Úª Á≈ ‹ÈÓ ‘Ø«¬¡≈ ¡Â∂ «‹È∑ª Á≈ ÓÈØÊ Óπº„ ÂØ∫ ‘∆ Ì≈ ˘ «‘øÁ» ≈‹ «Ú⁄ ÚÀ«Á’ Ò∆‘ª ”Â∂ √Ê≈Í ’È≈ √∆Õ Ì≈ Á∆ Úø‚ ÂØ∫ Ï≈¡Á Í≥‹≈Ï «Ú⁄ Í≥‹≈Ï∆¡ª ˘ ¡Â∂ ı≈√ ’’∂ «√º÷ª ˘ ‹Ø √øÂ≈Í fiºÒ‰∂ ͬ∂ ¿∞È∑ª Á∆ ‘≈È ¡≈¿∞‰ Ú≈Ò∆¡ª Í∆Û∑∆¡ª Ú∆ fiÒÁ∆¡ª «‘‰◊∆¡ªÕ

ÔÂÈ ’∆Â≈ «’ «√º÷ Í≥Ê «‘øÁ» Ó «Ú⁄Ø∫ ¿∞Í‹∆ Ï‘πͺ÷∆ √πË≈ Ò«‘ √∆ «‹√ È∂ ¡≈͉∆ Úº÷∆ ‘Ø∫Á ˘ Ï’≈ º«÷¡≈ ‘ÀÕ Í Ó»Ò »Í «Ú⁄ «¬‘ «‘øÁ» ‘∆ ‘ÈÕA «√º÷ «Ú⁄≈Ë≈≈ ˘ Í»È ÂΩ ”Â∂ È≈ √Ófi √’‰ ’≈È ’∞fi «ÚÁ∂Ù∆ «¬«Â‘≈√’≈ª È∂ Ú∆ ¡≈͉∆¡ª «Ò÷ª «Ú⁄ «√º÷ª ˘ «‘øÁ» ¡Â∂ «‘øÁ»Ú≈Á ÂØ∫ Úº÷ È‘ƒ Ó≥«È¡≈Õ «¬È∑ª «Ú⁄Ø∫ ‡øÍ ¡Â∂ Ó≈¿∞«√ Ï¨Ó Î∆Ò‚ ¡Â∂ Ï≈Ê Á∂ È≈¿∞∫ ÚȉÔØ◊ ‘ÈÕ ‡øÍ È∂ ª «¬ÊØ∫ º’ «Ò÷ «ÁºÂ≈ «’ ◊π» È≈È’ «¬’ ͺ’≈ «‘øÁ» √∆ «‹√ È∂ Ú∂Áª ¡Â∂ Íπ≈‰ª Á∆ «√º«÷¡≈ Á∆ ÍÃØÛ∑Â≈ ’∆Â∆Õ È≈ø◊ È∂ «√º÷ Ó ˘ «‘øÁ» ËÓ Á≈ ¡≥◊ Ó≥ÈÁ∂ ‘ج∂ «¬√ ˘ ¡≈∆¡≈ √Ó≈‹ Úª◊»ø «¬’ √πË≈ Ò«‘ √≈Ï ’È Á≈ Í»≈ ÔÂÈ ’∆Â≈ ‘ÀÕ ¡≈͉∆ ÁÒ∆Ò ˘ ·Ø√ ω≈¿∞‰ Ò¬∆ ¡≈∆¡≈ √Ó≈‹ Â∂ «√º÷ ËÓ Á∆¡ª √ªfi∆¡ª ◊ºÒª ”Â∂ ˜Ø «ÁºÂ≈ Í ¡√«‘ÓÂ∆ Ú≈Ò∂ ͺ÷ª ˘ ¡º÷Ø∫-ÍØ÷∂ ‘∆ «‘‰ «ÁºÂ≈ÕB Ï¨Ó Î∆Ò‚ Á≈ ’«‘‰≈ ‘À «’ Sikhism is Universally Hindu.3 Ì≈Ú «√º÷ √Ú«Ú¡≈Í’ »Í «Ú⁄ «‘øÁ» ‘∆ ‘ÈÕ Ï≈Ê È∂ «¬√ ◊ºÒ Á∆ ÍπÙ‡∆ «¬‘ ’«‘ ’∂ ’∆Â∆ «’ ““¿∞‘ (È≈È’) ª Ó»Ò »Í «Ú⁄ «‘øÁ» √∆ Í ¿∞‘ Ú∂Áª, Ù≈√Âª ¡Â∂ ’∞≈È ÂØ∫ Ï∂Óπ÷ √∆Õ””D

Ï‘π-«◊‰Â∆ √Ó≈‹ «√º÷ª ˘ «‘øÁ» √≈Ï ’È Á∂ ¡≈‘ «Ú⁄ ‹π‡∂ ‘∂ Â∂ «√º÷ «ÚÁÚ≈È ¿∞È∑ª Á∆ ’» È∆Â∆ ˘ ̪ÍÁ∂ «√º÷ Í≥Ê ˘ ’ΩÓ Á∂ Á‹∂ º’ ¿∞Ì≈È «Ú⁄ ‹ÂÈÙ∆Ò ‘∂Õ «‘øÁ» «¬«Â‘≈√’≈ «‹È∑ª «Ú⁄Ø∫ √Ã∆ ◊Ø’Ò ⁄øÁ È≈ø◊ ÍÃÓπº÷ ‘È, È∂ «¬‘ √≈Ï ’È Á≈

Ì≈ Á∆ ÚÂÓ≈È ≈‹È∆Â’ √«ÊÂ∆ «Ú⁄ Ï‘π«◊‰Â∆ √Ó≈‹ Á∆ ÍÃÚ’Â≈ √ø√Ê≈ ¡≈. ¡À√. ¡À√. ‘ √øÌÚ ¡√øÌÚ ÔÂÈ «Ú⁄ ‹π‡∆ ‘À «’ «√º÷ª ˘

ADB, Ó‹∆·∆¡≈ «¬È’Ò∂Ú, Í«‡¡≈Ò≈Õ ÓØÏ≈: @[email protected]

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

1. Transformation of Sikhism by G.C. Narang. 2. Philosophy of Sikhism, Sher Singh, M.A. Ph.D., P.83, F.N.1 3. Ibid 4. Philosophy of Sikhism, Giani Sher Singh

19

ͱ∆ Â∑ª «‘øÁ»ÂÚ Á∂ ’∂√∆ ø◊ «Ú⁄ ø◊ «ÁºÂ≈ ‹≈¬∂Õ «Í¤Ò∂ ’¬∆ √≈Òª ÂØ∫ ¿∞È∑ª Á∆¡ª ◊Â∆«ÚË∆¡ª Â∂˜ ‘ÈÕ √π⁄∂ «√º÷ ‘ ‘∆Ò∂ È≈Ò ¿∞È∑ª Á∆¡ª ⁄≈Òª ˘ ÌªÍ ’∂ ÙªÂ-«ÚÁØ‘ «Ú⁄ «Ú¡√ ‘È Í ÌØÒ∂-Ì≈Ò∂ «√º÷ª Ò¬∆ ¿∞È∑ª Á∆¡ª ÓØÓØ·◊‰∆¡ª ◊ºÒª Á∂ Ó≈«¬¡≈-‹≈Ò «Ú⁄ Î√‰ ÂØ∫ Ï⁄ √’‰≈ ¡Ω÷≈ ‘ÀÕ ’∞fi «√º÷ √ø√Ê≈Úª «¬√ Úø◊≈ ˘ √Ú∆’≈ ’Á∂ ‘ج∂ «¬√ Â∑ª Á∂ Ìø‚∆ ÍÃ⁄≈ Á≈ „π’Úª ‹Ú≈Ï Á∂ ‘∆¡ª ‘ÈÕ “‘Ó «‘øÁ» È‘ƒ” Á∆ Â∑ª √Á≈ Ó∂‘ «√øÿ (⁄º„≈) Á∆ «Ò÷∆ Íπ√Â’ Are Sikhs a Nation (’∆ «√º÷ «¬’ ’ΩÓ ‘À?) ¤Í∆ «‹√ È∂ «√º÷ Ó Á∆ «ÚÒº÷‰Â≈ ˘ «¬’ √πÂøÂ ’ΩÓ Á∆ »Í-∂÷≈ «Ú⁄ √Ú-«Ú¡≈Í’ ͺ÷Ø∫ ¡ÍÈ≈¡ ÒÀ‰ Á∆ ÍÃØÛ∑Â≈ ’∆Â∆Õ «¬ºÊ∂ «¬’ ÍÃÙÈ Á≈ ¿∞·‰≈ √πÌ≈Ú’ ‘À «’ ’∆ ’ج∆ √πË≈ Ò«‘ «¬’ ÈÚ∂∫ Ó ˘ ‹ÈÓ Á∂ ’∂ ¿∞√ Á≈ «ÈÓ≈‰ ’ √’Á∆ ‘À ‹Ø «⁄√Ê≈¬∆ ‘؉ Á∂ ◊π‰ ¡≈͉∂ «Ú⁄ √Óج∆ º÷? ∂ ‹∂ È‘ƒ ª Ô’∆ȉ ¡«‹‘∂ ’≈‹ «’√∂ «¬È’Ò≈Ï Á∆ ‘∆ Á∂‰ ‘Ø √’Á∆ ‘ÀÕ ¡ºº‹ ’¬∆ «‘øÁ»-«√º÷ «⁄øÂ’ª Á∆¡ª √ºÊª «Ú⁄ «¬‘ Ï«‘√ Á≈ «ÚÙ≈ ω ⁄πº«’¡≈ ‘À «’ ’∆ «√º÷ ÓÂ ÓºË ’≈Ò «Ú⁄ ¡≈¬∆ «‘øÁ» Ó Á∆ √πË≈ Ò«‘ Á∆ ¿∞Í‹ ‘À ‹ª «¬’ √πÂøÂ »Í «Ú⁄ «Úº„∂ «¬È’Ò≈Ï Á∆ «◊‰∆-«ÓºÊ∆ Á∂‰? ‹ÁØ∫ «√º÷ Ó ˘ √πË≈ Ò«‘ ◊Á≈«È¡≈ ‹ªÁ≈ ‘À ª «¬√ ˘ Ì◊Â∆ Ò«‘ Á≈ “ÚË≈¿∞‰” ’«‘ ’∂ ‘∆ ÍÃ⁄≈«¡≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ

√πË≈ Ò«‘ ¡Â∂ «¬È’Ò≈Ï Á∂ Ó≈ÍÁø‚ «√º÷ Ó «‘øÁ» ËÓ Á∆ √πË≈ Ò«‘ √∆ ‹ª «‘øÁ» ËÓ Á∂ «√˪ª «ÚπºË «¬È’Ò≈Ï? «¬√ «ÚÙ∂ ˘ ¡º◊∂ ÚË≈¿∞‰ ÂØ∫ ¡ÍÃÀÒ [email protected]

Í«‘Òª √πË≈ Ò«‘ ¡Â∂ «¬È’Ò≈Ï ”Â∂ Ò≈◊» Ó≈ÍÁø‚ª Á∆ Í«Ì≈Ù≈ «ÓºÊ ÒÀ‰∆ √‘∆ ‘ØÚ∂◊∆ ª «’ «ÚÙ∂ Á∆ »Í-∂÷≈ «ÈË≈ √∆Ó≈ ∂÷≈Úª ÂØ∫ Ï≈‘ È≈ ‹≈Ú∂Õ «ÚÙ∂ Á∂ ’∞fi Terms of Reference (√∆Ó≈ «ÈÁ∂ÙÈ) ‘È ‹Ø √≈‚∂ ¡«Ë¡ÀÈ ˘ «ÁÙ≈ «ÈÁ∂Ù Á∂‰ «Ú⁄ √‘≈¬∆ ‘؉◊∂Õ √πË≈ Ò«‘ ¡Â∂ «¬È’Ò≈Ï ≈‹È∆Â’ ¡Â∂ √Ó≈‹’ √≈«¬ø√ Á∂ «ÚÙ∂ ‘È «‹È∑ª Á∆ ÚÂØ∫ ËÓ Á∂ ÷∂Â «Ú⁄ Ú∆ ’È∆ ¡ÔØ◊ È‘ƒ «’¿∞∫«’ «√º÷ Ó «Ú⁄ ËÓ Â∂ ≈‹È∆Â∆ ¡º‚∂ È‘ƒ ‘È ¡Â∂ È≈ ‘∆ ËÓ √Ó≈‹’ Á÷Ò ÂØ∫ Úª«fi¡≈ ‘ÀÕ √πË≈ Â∂ «¬È’Ò≈Ï √Ó≈‹’, ¡≈Ê’, ≈‹È∆Â’, ‹ª Ë≈Ó’ ‘Ø √’Á∂ ‘ÈÕ ÁØÚª Á≈ ÍÃÌ≈Ú «’√∂ «¬’ ‹ª «¬’ ÂØ∫ ÚºË ”Â∂ ÍÀ‰≈ √πÌ≈«Ú’ ‘ÀÕ «’¿∞∫«’ √≈‚≈ «Ú⁄≈ «ÚÙ≈ «‘øÁ» Ó È≈Ò ‹π«Û¡≈ ‘À, «¬√ Ò¬∆ √πË≈ ‹ª «¬È’Ò≈Ï Á∂ Ó≈ÍÁø‚ «¬È∑ª ÁØÚª Á∂ √øÁÌ «Ú⁄ ¡≥’‰∂ √‘∆ «‘‰◊∂Õ √πË≈ Ò«‘ «Ú⁄ ÍÃ⁄ºÒ ÍÉ≈Ò∆ Á∆¡ª ¿»‰Â≈¬∆¡ª ˘ ͤ≈‰ ’∂ ¿∞√ ÍÉ≈Ò∆ ˘ ÚË∂∂ ’≈◊ ω≈¿∞‰ Á≈ ¡≈‘ ’∆Â≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ ÍÉ≈Ò∆ Á∂ Ó»Ò-„ª⁄∂ «Ú⁄ ’ج∆ Í«ÚÂÈ È‘ƒ «Ò¡≈«¬¡≈ ‹ªÁ≈Õ «¬È’Ò≈Ï «Ú⁄ ÍÉ≈Ò∆ ˘ ¡ÔØ◊ ’≈ Á∂ ’∂ ¿∞√ ˘ «Â¡≈◊ «ÁºÂ≈ ‹ªÁ≈ ‘À ¡Â∂ ¿∞√ Á∆ ‹◊∑≈ «¬’ ÈÚƒ ÍÉ≈Ò∆ Ò≈◊» ’∆Â∆ ‹ªÁ∆ ‘À ‹Ø Ú‰ Ú≈«Ò¡ª Á∂ √≈∂ «Ù’Ú∂-«Ù’≈«¬Âª «Ó‡≈¿∞‰ Á≈ ÔÂÈ ’Á∆ ‘ÀÕ «¬‘ ˜»∆ È‘ƒ ‘πøÁ≈ «’ ÈÚ-Ò≈◊» ÍÉ≈Ò∆ √Ï ◊π‰-√øÍ≥È ‘ØÚ∂Õ √Ó∂∫ Á∂ È≈Ò ¿∞√ Á∆ ÍÃÌ≈Ú’Â≈ Á≈ ÓπÒª’‰ ’’∂ √πË≈ ’∆Â≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ √πË≈ Ò«‘ √Ó≈‹ Á∂ Ë≈Ó’ ‹ª ≈‹È∆Â’ „ª⁄∂ ˘ ÏÁÒ‰ Á∆ √ÓºÊ≈ È‘ƒ º÷Á∆Õ ÍÃ⁄ºÒ ’Áª-’∆Óª Á∆ √πË≈¬∆ Ó≈Â ’’∂ ¿∞È∑ª ˘ ÚË∂∂ ÍÃÚ≈ÈÔØ◊ ω≈«¬¡≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ «¬È’Ò≈Ï ÍÃ⁄ºÒ ≈‹È∆Â’ ‹ª/¡Â∂ Ë≈Ó’ „ª⁄∂ ”Â∂ ÌÚª Ú≈ ‘πøÁ≈ ‘ÀÕ «‹√ «Ú⁄ √Ó≈‹ Á∆¡ª «⁄’≈Ò ÂØ∫ ¤∞Í∆¡ª ‹ª ¡√øÂ∞Ù‡∆ Á∆¡ª Ì≈ÚÈ≈Úª ˘ Ú∂◊ «ÓÒÁ≈ ‘ÀÕ «¬È’Ò≈Ï «Ú⁄ «ÈÙ≈È≈ ¿∞√ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

ÍÉ≈Ò∆ Á≈ Ó»Ò Ó ‘πøÁ≈ ‘À; Íπ≈‰∂ ‹»Ò∂ Úª◊»ø √πº‡‰ Á∆ ÒØÛ ‘πøÁ∆ ‘ÀÕ √: ‹◊‹∆ «√øÿ ¡≈͉∆ Íπ√Â’ “«¬È’Ò≈Ï∆ Ò«‘ª Á∂ ÍÃ√ø◊ «Ú⁄ «√º÷ Ò«‘” «Ú⁄ «Ò÷Á∂ ‘È, ““«¬È’Ò≈Ï∆ Ò«‘ª ÁºÏ∆-’∞⁄Ò∆ ‹ÈÂ≈ ˘ ÁÏ≈¿∞‰, ’∞⁄Ò‰ ¡Â∂ ´º‡‰÷√π‡ º ‰ Ú≈Ò∂ Íπ≈ÂÈ ⁄Ò∂ ¡≈ ‘∂ «√√‡Óª (ÍÉ≈Ò∆¡ª) ˘ ‹Û∑Ø∫ Íπº‡‰ Á≈ ‡∆⁄≈ ¡Í‰≈¿∞∫Á∆¡ª ‘È ¡Â∂ «¬√ Ó≥ÂÚ ˘ ÍÃ≈Í ’È Ò¬∆ «√-ËÛ Á∆ Ï≈˜∆ Ò≈ Á∂∫Á∆¡ª ‘ÈÕ ¿∞‘ √πË≈’ Ò«‘ª Á∂ ¿∞Ò‡ ¡«‹‘∂ «√√‡Óª «Ú⁄ ¤Ø‡∂-Ó؇∂ √πË≈ ’’∂ √øÂ∞Ù‡ È‘ƒ ‘Ø √’Á∆¡ªÕ E ‹ÈÂ≈ ˘ √øÂ≈ÍÈ Ú≈Ò∂ «√√‡Ó ≈ÂØ-≈ ÍÀÁ≈ È‘ƒ ‘πøÁ∂Õ ¡«‹‘∂ «√√‡Ó «Ëø◊ؘØ∆ ¡Â∂ ÷πÁ◊˜∆ Á∆ ¡Ó-Ú∂Ò Úª◊»ø ÚË∂ ‘πÁ ø ∂ ‘ÈÕ √πË≈ Ò«‘ «Ú⁄ ’ج∆ ¡≈ÁÙ È‘ƒ ¿∞Ò∆«’¡≈ ‹ªÁ≈Õ ‹Ø ÍÃ⁄ºÒ ‘À ¿∞‘ ‘∆ Ò≈◊» «‘øÁ≈ ‘ÀÕ «¬È’Ò≈Ï «Ú⁄ ÈÚ∂∫ ¡≈ÁÙ Á∆ ÿ≈ÛÈ≈ ‘πøÁ∆ ‘À «‹√ «Ú⁄ «¬’ ÈÚƒ «Ú⁄≈Ë≈≈ «√‹∆ ‹ªÁ∆ ‘ÀÕ ““«¬‘ «Ú⁄≈Ë≈≈ ‘∆ «¬È’Ò≈Ï Á∆ «‹øÁ ‹≈È ‘πøÁ∆ ‘ÀÕ Í «¬√ «Ú⁄≈Ë≈≈ ˘ «÷º⁄‰ Ú≈Ò∆ Ù’Â∆ ª ‘∆ ωÁ∆ ‘À ‹∂ «¬√ È≈Ò ‹˜Ï≈ Á≈ √πÓ∂Ò ‘ØÚ∂ÕF Ï∂Ùº’ «¬È’Ò≈Ï Á≈ ‹ÈÓ √≈Ë≈È ¡≈ÁÓ∆¡ª ÂØ∫ ‘πøÁ≈ ‘À «‹È∑ª Á∆ «˜øÁ◊∆ ÓÈØÌ≈Úª È≈Ò ÒÀ√ ‘πøÁ∆ ‘ÀÕ «¬È∑ª ÓÈØÌ≈Úª Á∆ Í»Â∆ ‘∆ «¬È’Ò≈Ï Á∂ «¬ø‹‰ Á≈ ¬ƒËÈ ‘ÀÕ «¬√ Á∂ ¿∞Ò‡ √πË≈ Ò«‘ «Ú⁄ ‹ÈÂ≈ Á∆¡ª ÓÈØÌ≈ÚÈ≈Úª Á∆ «ÂzÍÂ∆ Ùº’∆ «‘øÁ∆ ‘ÀÕ √πË≈ Ò«‘ Á∂ ÏfiÚ∂∫ ‡∆⁄∂ Í«‘Òª ‘∆ «ÓºÊ∂ ‘πÁ ø ∂ ‘ÈÕ ÍÉ≈Ò∆ Á∂ √πË≈ È≈Ò «¬È∑ª ‡∆«⁄¡ª «Ú⁄ ’ج∆ Î’ È‘ƒ ¡≈¿∞∫Á≈ Ì≈Ú∂∫ ‡∆«⁄¡ª Á∆ ÍÃ≈ÍÂ∆ ’∞fi √π÷≈Ò∆ ‘Ø ‹≈Ú∂Õ ‹∂ ‹È √≈Ë≈È «ÓºÊ∂ ‡∆«⁄¡ª ÂØ∫ ¡√øÂ∞Ù‡ ‘À ª √πË≈ «¬√ Ì≈ÚÈ≈ ˘ Á» ’È Á∆ ‘≈Ó∆ È‘ƒ ÌÁ≈Õ «¬È’Ò≈Ï «Ú⁄ ϺfiÚ∂∫ ‡∆⁄∂ ‘πøÁ∂ ‘È ¡Â∂ ¿∞È∑ª Á∆ ÍÃ≈ÍÂ∆ Ú≈√«ڒ ¡◊Ú≈¬∆ ¡Â∂ √∂Ë F. «¬È’Ò≈Ï∆ Ò«‘ª Á∂ ÍÃ√ø◊ «Ú⁄, ‹◊‹∆ «√øÿ, Í≥È≈ A G. ¿∞‘∆, Í≥È≈ [email protected]

20

Ó≥◊Á∆ ‘ÀÕ «¬√ ÂØ∫ «ÏȪ ⁄ø◊∆-ÌÒ∆ ¡≈ÁÙ’ «Ú⁄≈Ë≈≈ Ë∆-Ë≈¬∆ «‘ ‹ªÁ∆ ‘À ‹ª «ÓºÊ∂ ÓÈØÊ Í»È ’È ÂØ∫ ¡√ÓºÊ ‘Ø ‹ªÁ∆ ‘ÀÕ «¬È’Ò≈Ï ˘ √∂Ë Á∂‰ Ú≈Ò≈ ’ÊÈ∆ Â∂ ’È∆ Á≈ √»≈ ‘ØÚ∂Õ ¡≈͉∂ «ÓÙÈ Á∆ √⁄≈¬∆ «Ú⁄ ͺ’≈ ÌØ√≈ º÷Á≈ ‘Ø«¬¡≈ ÏÒ∆Á≈È Á∆ √∆Ó≈ º’ Â∞È ˘ «Â¡≈ ‘∂Õ ¡«‹‘≈ ¡≈◊» ¡≈͉∂ ÍÀØ’≈ª, ‹Ê∂ÏøÁ∆¡ª Â∂ √ø√Ê≈Úª «Ú⁄ ÈÚ∂∫ ¡≈ÁÙª È≈Ò «Ùø◊≈∆ ÈÚƒ »‘ λ’‰ Á∂ √ÓºÊ ‘؉≈ ˜»∆ ‘ÀÕ √πË≈ Ò«‘ √ºÂ≈Ë≈∆¡ª Á∆ ’≈◊π˜≈∆ Á≈ ¡≥◊ ‘ÀÕ √πË≈ √Ó≈‹’ «‘ ‘Ø √’Á≈ ‘À ‹ª √ºÂ≈Ë≈∆ «‘ÂÕ Í ¿∞√ Á∆ Â≈Ó∆Ò √ºÂ≈ Á∂ ˜Ø È≈Ò ‘∆ ’≈¬∆ ‹≈ √’Á∆ ‘ÀÕ ‹È √≈Ë≈È «‘ √πË≈ Á∆ ÍÃÚ≈È◊∆ ‹È √≈Ë≈È Á∆ ¡≈͉∆ Ó˜∆ ”Â∂ «ÈÌ ‘πøÁ∆ ‘À ‹ÁØ∫ º’ √ºÂ≈Ë≈∆ «È˜≈Ó ¿∞√ ˘ Ò≈◊» ‘؉ Á≈ ’ج∆ ’≈˘È È‘ƒ ω≈ Á∂∫Á∂Õ «‹√ ˘ È≈ √π÷≈Ú∂, ¿∞‘ ‘ ÔÂÈ È≈Ò «¬√ ˘ ¡º÷Ø∫ ÍØ÷∂ ’Á≈ «‘øÁ≈ ‘ÀÕ «√º‡∂ Ú‹Ø∫ ‹ÈÂ≈ «Ú⁄ ¡È∞Ù≈√È‘∆‰Â≈ ÚËÁ∆ ‘À ‹Ø «’√∂ Â∑ª Á≈ »Í Ë≈ √’Á∆ ‘ÀÕ ≈‹È∆Â’ «¬È’Ò≈Ï Á∂ ¿∞Ò‡ Ë≈Ó’ «¬È’Ò≈Ï Á≈ √ºÂ≈ √ÃØ ´º«‡¡≈-÷√πº«‡¡≈ ‹È √≈Ë≈È ‘∆ ‘πøÁ≈ ‘À, √ºÂ≈Ë≈∆ «È˜≈Ó È‘ƒÕ ‹∂ √ºÂ≈Ë≈∆ «È˜≈Ó Á∆ Ù«‘ «ÓÒ ‹≈Ú∂ ª «¬È’Ò≈Ï∆ ¡≈ÁÙª Á∂ «ÓºÊ∂ ‡∆«⁄¡ª Á∆ ÍÃ≈ÍÂ∆ √«‘‹∂ ‘∆ ‘Ø ‹ªÁ∆ ‘ÀÕ «¬√ Á∂ ¿∞Ò‡ «√¡≈√∆ «¬È’Ò≈Ϫ Ò¬∆ ‘«Ê¡≈ Â∂ ¡Ê-«ÚÚ√Ê≈ ¡«Èº÷ÛÚª ¡≥◊ Ó≥«È¡≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ ¡≈ÁÙÚ≈Á ÓÈ∞º÷ ˘ ¿∞⁄∂∆ ÈÀ«Â’Â≈ ¡ÍÈ≈¿∞‰ Á≈ ÍÃ∂È≈ √ÃØ ‘πøÁ≈ ‘ÀÕ ¡≈ÁÙ Á∆ ¡Í‰ºÂ ‘∆ ÓÈ∞º÷ ¡≥Á «È‹∆ «‘ª Á∂ «Â¡≈◊ Á≈ ’≈È Ï‰Á∆ ‘ÀÕ Esprit de Corps Ì≈Ú ÁÒ Ì≈ÚÈ≈ Â∂ ÁÒ «Ï‘Â∆ Á≈ ‹˜Ï≈ ÍÀÁ≈ ‘πøÁ≈ ‘ÀÕ ‡∆⁄∂ Á∆ Í»Â∆ Ò¬∆ √ø’ÒÍ ÚËÁ≈ ‘ÀÕ ¡≈͉∂ ¡≈Í ÂØ∫ ¿∞· ’∂ Á»√«¡ª Á∂ «‘ Á∆ ◊ºÒ √πfiÁ∆ ‘ÀÕ ¡≈⁄‰’ Â∂ √Á≈⁄≈’ √πË≈ ‘∆ «¬È’Ò≈Ï∆ Phase ˘ ÈÚƒ ø◊ Ï÷ÙÁ∆ ‘ÀÕ ¡«‹‘∆ ø◊ «¬È’Ò≈Ï Á∆ √øÍ»È √ÎÒÂ≈ ÂØ∫ Ï≈¡Á ¡ÍÃÀÒ [email protected]

‘ «¬È’Ò≈Ï∆ ‹ª ◊À-«¬È’Ò≈Ï∆ Á∂ ‹∆ÚÈ «Ú⁄ Á∂÷‰ ˘ «ÓÒÁ∆ ‘ÀÕ «¬‘ «¬’ ÍÃÙø√È∆Ô ◊ºÒ ‘πøÁ∆ ‘À «’ «¬È’Ò≈Ï∆¡ª Á∆ ’∞fi ’∞ ÈÎ∆ ¡≈͉∂ √Á≈⁄≈’ ◊π‰ª Á∂ ÍÃ÷Í ∂ ‰ Projection È≈Ò «’«ȡª ‘Ø ÓÈ∞º÷ª Á∂ ‹∆ÚÈ-‹≈⁄, √Ø⁄-«Ú⁄≈, ’ÊÈ∆-’È∆ ˘ ÍÃÌ≈Ú ’ Á∂∫Á∂ ‘ÈÕ ‹ÁØ∫ ¡≈Á√’ ‡∆«⁄¡ª Á∆ √⁄≈¬∆ ¿∞‹≈◊ ‘؉ Ò◊Á∆ ‘À ª √≈∂ √Ó≈‹ Á≈ ⁄«ºÂ ‘∆ ÏÁ«Ò¡≈ ‹≈ÍÁ≈ ‘ÀÕ “Never have so few done so much for so many”7 Ì≈Ú «¬ÂÈ∂ ÊØ«Û∑¡ª È∂ «¬ÂÈ≈ ’∞fi «¬ÂÈ∆ Úº‚∆ √ø«÷¡≈ Ò¬∆ ’Á∂ È‘ƒ ’∆Â≈Õ √πË≈ Ò«‘ «Ú⁄ ¡«‹‘≈ ’ج∆ ÍÃÂ∆«ÏøÏ È‘ƒ «ÓÒÁ≈Õ √≈Î ‘À «’ √πË≈ Ò«‘ √Ó≈‹ Á∂ √Á≈⁄≈’ ͺ÷ ˘ ÍÃÎπºÒ ’È «Ú⁄ √‘≈¬∆ È‘ƒ ‘Ø √’Á∆Õ

‘πÁ ø ∆¡ª ‘ÈÕ

«¬È’Ò≈Ï Ï‘πÂ∆ ‘≈Ò «Ú⁄ «ÈÓ≈‰∂ ‹È-√≈Ë≈È Á∆ Ò«‘ ‘πøÁ∆ ‘ÀÕ «¬√ Á≈ Ú‘≈¿∞‰ ¿∞ÍÓπ÷∆ ‘πÁ ø ≈ ‘ÀÕ ÏπË º ∆‹∆Ú∆ «¬√ Ò«‘ Á≈ «‘º√≈ ω ’∂ ÔØ◊ ¡◊Ú≈¬∆ ’È «Ú⁄ ÂÂÍ «‘øÁ∂ ‘ÈÕ √πË≈ Ò«‘ Á≈ Ú‘≈¡ È∆⁄≈‰ ÚºÒ ‘πøÁ≈ ‘ÀÕ «¬√ Ò¬∆ «¬√ «Ú⁄ «È˜≈Ó Á≈ ‘ºÊ ‘Ø √’Á≈ ‘À ‹ª «È˜≈Ó ÂØ∫ Ï≈‘ «‘øÁ∂ ¡«‹‘∂ «Ú¡’Â∆¡ª Á≈, ‹Ø ‹È √≈Ë≈È «Ú⁄ √«Â’≈ÔØ◊ Ó≥È∂ ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ

«’ÂÈ∆ Ú«⁄ºÂ ◊ºÒ ‘À «’ «‘øÁ» Ó Á∆¡ª Í«ÚºÂ «’Â≈Ϫ «Ú⁄ «¬‘ ¡º÷ («‘øÁ») ÍÛ∑È ˘ Ú∆ È‘ƒ «ÓÒÁ≈Õ ¡º‹ º’ «’√∂ Ú∆ «ÚÁÚ≈È È∂ (Ì≈Â∆ ‹ª ͺ¤Ó∆) «‘øÁ»«¬˜Ó Á∆ √øÍ»È Í«Ì≈Ù≈ Á∂‰ «Ú⁄ √ÎÒÂ≈ ÍÃ≈Í ȑƒ ’∆Â∆Õ “¡ÀÈ√≈¬∆’ÒØÍ∆‚∆¡≈ ¡≈Î «Ò∆‹È ¡À∫‚ ¡À«Ê’√ «Ú⁄ ‚ÏÒÔ± ’π’ «Ò÷Á≈ ‘À∏ “No problem is more difficult than that of framing a definition of Hinduism, Many of the tests proposed from time to time are obiviously inadequate.” Ì≈Ú «‘øÁ» Ó Á∆ Í«Ì≈Ù≈ ÿÛÈ∆ «¬’ ‹«‡Ò ’≈‹ ‘À «’¿∞∫«’ Ú’Â Ú’Â ”Â∂ ‹Ø Ú∆ ‹ª⁄ ÍÛÂ≈Ò Á∂ ¡Ë≈ √πfi≈¬∂ ◊¬∂ ‘È, √≈∂ ‘∆ ¿±‰∂ «√ºË ‘πøÁ∂ ‘∂ ‘ÈÕ ‚≈: ≈Ë≈ «¥ÙÈÈ ¡È∞√≈, ““«‘øÁ»«¬˜Ó Á≈ ¡Ê ‘À Úº÷Úº÷ ÎÒ√«Î¡ª, ËÓª, «Ó«Ê‘≈√’ ‹≈Á»◊∆¡ª Á≈ √ø◊·ÈÕH

√πË≈ Ò«‘ «Ú⁄ ¡≥ÁØÒÈ È‘ƒ ‘πøÁ≈Õ ¿∞√ «Ú⁄ «¬È’Ò≈Ï∆ ø◊ ȑƒ ‘πøÁ∆Õ Í «¬È’Ò≈Ï Á∂ ¡≥Á «¬’ È‘ƒ ’¬∆ √πË≈ «¤Í∂ ‘πøÁ∂ ‘È ‹Ø ¡≈͉∂ ¡≈Í ‘∆ Ò≈◊» ‘Ø ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ «¬√Â∆¡ª ˘ Ú؇ Á∂‰ Á≈ ‘º’ √πË≈ ‘À Í «√º÷ ËÓ «Ú⁄ ’∞Û∆Ó≈ ˘ Ó≥»‘ È≈ Ò≈¿∞‰≈ «¬È’Ò≈Ï∆ ’ÁÓ √∆Õ √πË≈ Ò«‘ «Ú⁄ ÍÃ⁄ºÒ √ø√Ê≈Úª ¿∞√∂ Â∑ª ‹ª ‘Ò’∆-ÎπÒ’∆ (modification) √ØË’≈∆ È≈Ò ’øÓ ’Á∆¡ª ‘ÈÕ «¬È’Ò≈Ï ’¬∆ ÈÚ∆¡ª √ø√Ê≈Úª ˘ ‹ÈÓ «ÁøÁ≈ ‘À, ‹Ø ‹È √≈Ë≈È Á∂ «‘ «Ú⁄ ’øÓ-’≈ ’Á∆¡ª ‘ÈÕ ¡«‹‘∆¡ª √ø√Ê≈Úª «¬È’Ò≈Ï Á∂ ¡≈ÁÙª Á∆ ‡∆⁄≈-Í»Â∆ Á≈ ¡≥◊ G. ¡«◊¡≈ÂÕ

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

«ÚÙ∂ ˘ Í»∆ Â∑ª √Ófi‰ Ò¬∆ «‹ºÊ∂ ¡√ƒ √πË≈ Ò«‘ ¡Â∂ «¬È’Ò≈Ï Á∂ Ó≈ÍÁø‚ «È»Í‰ ’∆Â∂ ‘È, ¿∞√ ÂØ∫ ¡◊Ò≈ ⁄È ¿∞√ Ë≈Ó’ ÷≥‚ Ï≈∂ √ø÷∂Í Í „π’Ú∂∫ »Í «Ú⁄ ◊ºÒ ’È∆ ωÁ∆ ‘À «‹√ È≈Ò «√º÷ ËÓ Á≈ È≈Û±¡≈ ¡‹∂ Ú∆ ¿∞√ Á∂ √∆ È≈Ò ‹Ø«Û¡≈ ‹≈ «‘≈ ‘ÀÕ «‹Ú∂∫, «√º÷ «‘øÁ» Ó Á≈ «‘º√≈ ‘È, ¿∞√ Á≈ «¬’ √øÍÃÁ≈«¬ ‘ÈÕ «√º÷ Ó Á∆ ‘Ø∫Á «‘øÁ» Ó Á∂ Ï≈‘ ’ÒÍÈ≈ Ú∆ È‘ƒ ’∆Â∆ ‹≈ √’Á∆Õ «‘øÁ» Ó Á∂ «Ú◊Û∂ ‘ج∂ ’∞fi ¡≥Ùª Á∂ √πË≈ ’≈È ‘∆ «√º÷ ‘Ø∫Á «Ú⁄ ¡≈¬∂Õ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï ⁄‘πø¡ª Ú∂Áª Á≈ √≈ ‘ÀÕ ÷≈Ò√≈ Í≥Ê «‘øÁ» ËÓ Á∆ „≈Ò ‘À, Ú≈ ’È Ò¬∆ Ìπ‹≈ ‘À∏Í ‘À «‘øÁ» ‘∆Õ Ú◊À≈ Ú◊À≈....

ÍÃÙÈ ¿∞·Á≈ ‘À «’ «¬‘ ÙÏÁ «’ºÊØ∫ ¡≈«¬¡≈? «¬√ Á∆ «◊‰Â∆ ÁπÈ∆¡ª Á∂ ÍÓπ÷ º ËÓª «Ú⁄ «’Ú∂∫ Ù∆’ ‘ج∆? «’¿∞∫«’ «√º÷ Ó Á≈ √øÏøË «¬√ È≈Ò Ó≥«È¡≈ ‹ªÁ≈ ‘À «¬√ Ò¬∆ «¬√ Á∂ «Ú’≈√

8. Indian Philosophy by Dr. Radha Krishnan, P. 92

21

«Ú⁄ È≈ ‹ªÁ∂ ‘ج∂ «¬’ Í≥¤∆-fi≈ Ó≈ ÒÀ‰∆ ωÁ∆ ‘ÀÕ ¡≈∆¡È Á∂ Ì≈ ¡≈¿∞‰ ÂØ∫ Í«‘Òª «¬ÊØ∫ Á∂ Ú≈√∆ Áz≈ÚÛ ¡÷Ú≈¿∞∫Á∂ √ÈÕ ¿∞È∑ª Á∆ ¡≈͉∆ √Ø⁄, «Ú⁄≈ ¡Â∂ ËÓ √∆ ‹Ø Ï‘πÂ≈ ’’∂ ’∞„ø◊≈ «‹‘≈ ª«Âz’Ú≈Á √∆Õ Ì≈ Á∂ ¿∞µÂ-ͺ¤Ó «Ú⁄ «√øË ÈÁ∆ Á∂ ¡≈√-Í≈√ «¬’ ‘Ø √º«Ì¡Â≈ ‹∆¡ ‘∆ √∆ ‹Ø ¡º‹ ÁπÈ∆¡ª Á∆¡ª ÍÃ≈⁄∆È √º«Ì¡≈Â≈Úª «Ú⁄Ø∫ «◊‰∆ ‹ªÁ∆ ‘ÀÕ «¬√ √º«Ì¡Â≈ Á∆ ¡≈͉∆ ‘∆ √Ó≈‹’, ≈‹È∆Â’, ¡≈Ê’ ¡Â∂ Ë≈Ó’ Í«‘⁄≈‰ √∆Õ ¡≈∆¡È˜ Á∂ Ì≈ Á∆ ËÂ∆ ”Â∂ ’ÁÓ º÷‰ ÂØ∫ Í«‘Òª ¿∞Ȫ∑ Ò¬∆ «√øË ÿ≈‡∆ Úº‚≈ ÍÛ≈¡ √∆ «‹ºÊ∂ ’¬∆ √Á∆¡ª º’ ¡≈∆¡È˜ π’∂Õ «¬√ Ø’ Á∂ ’≈È ÁØÚ∂∫ √º«Ì¡≈Â≈Úª Á≈ Í√Í Ó∂Ò Ú«Ë¡≈ «‹√ ÂØ∫ «¬’ ÈÚ∂∫ ø◊-»Í Á∆ √º«Ì¡Â≈ È∂ ‹ÈÓ «Ò¡≈Õ «√øË ÿ≈‡∆ Á∂ Ú≈√∆ ¿∞√ Ú’Â Ï‘π «Ú’≈√Ù∆Ò ‘Ø ⁄πº’∂ √ÈÕ «√øË ÿ≈‡∆ ”⁄Ø∫ ͺ¤Ó∆ Á∂Ùª Á∂ ÒØ’, «¬È∑ª Ú√È∆’ª ˘ ‘∆ “«√øË» È≈¿∞∫” È≈Ò √ºÁÁ∂ √È, «‹√ Á≈ ¡ÍÌzøÙ »Í “«‘øÁ»” Ï«‰¡≈Õ «‘øÁ», Ì≈Ú «√øË» ÒØ’ ¡≈͉∆¡ª ‹ÓªÁ» «ÏÂ∆¡ª Á∂ Ú√ Ì≈ Á∂ Í»Ï Â∂ Áº÷‰∆-Í»Ï ÚºÒ ÚË∂, «‹ºÊ∂ ¿∞È∑ª Á≈ «ÓÒ≈Í Ì≈ Á∂ Á≈ÚÛ∆ ÒØ’ª È≈Ò ‘Ø«¬¡≈Õ «¬√ «¬Ò≈’∂ «Ú⁄ ‘ Â∑ª Á∆ ¿∞µÈÂ∆ Á∆ Úº‚∆ √øÌ≈ÚÈ≈ Ú∂÷ ’∂ ¿∞‘ √Ì «¬ÊØ∫ Á∂ ‘Ø ’∂ ‘∆ «‘ ◊¬∂Õ «√º‡∂ Ú‹Ø∫ «√øË» ÿ≈‡∆ Á∂ «ÓÙ ¡≈∆¡È˜ È∂ ’∞fi ¡≈͉∂ ’ØÒØ∫ Á≈ÚÛ∆ ÒØ’ª ˘ «ÁºÂ≈ ¡Â∂ ’∞fi ¿∞È∑ª ÂØ∫ «Ò¡≈Õ «¬È∑ª «ÓÒ◊ØÌ≈ √º«Ì¡≈Â≈Úª È∂ ¡º‹ Á∂ «‘øÁ» Ó Á∂ Óπ„Ò∂ »Í ˘ ‹ÈÓ «ÁºÂ≈ÕI «¬√∂ «Ú⁄≈ Á∆ ÍπÙ‡∆ ““«ÂzÁ∂Ú ’Ê≈”” «Ú⁄ Ú∆ ‘πøÁ∆ ‘ÀÕ[email protected] «‘øÁ» Ó Á∂ Óπ„Ò∂ »Í ¿∞Â∂ ‹ÀÈ, ÏπºË, «¬√Ò≈Ó ¡Â∂ ¬∆√≈¬∆ Ó Á≈ ÍÃÌ≈Ú Ú∆ «Í¡≈Õ «ÓÒ◊ØÌ≈ √º«Ì¡Â≈ ‘Ø «ÓÒ◊ØÌ≈ ‘πøÁ∆ ‘∆Õ ‚≈’‡ ≈Ë≈ «¥Ù‰È Á≈ 9. Philosophy of Sikhism by Giani Sher Singh, M.A. Ph.D. P. 83-84 [email protected] «ÂzÁ∂Ú ’Ê≈, «¥Â À«Ú. Ï∆.Ï∆. ≈¬∂, ÍÃ’≈Ù’ «Ê¿±Ò≈‹∆’Ò √ÀÓ∆È∆, AIHH

11. Philosophy of Sikhism, P. 85

¡ÍÃÀÒ [email protected]

«¬Ù≈≈ ’∞fi «¬√∂ Â∑ª Á∆ «÷⁄Û∆ ÚºÒ ‘∆ ‘ØÚ∂◊≈ «‹√ ˘ ¿∞√ È∂ «‘øÁ» Ó Á≈ È≈¿∞∫ «ÁºÂ≈ ‘ÀÕ ‚≈: Ù∂ «√øÿ «Ò÷Á∂ ‘È «’ “With this ancestorship, I am not inclined to believe that Sikhism is mere Hinduism.”11 Ì≈Ú «¬√ Â∑ª Á∂ «Ú√∂ ˘ Á∂÷Á∂ ÓÀ∫ È‘ƒ Ó≥ÈÁ≈ «’ «√º÷«¬˜Ó «‘øÁ» Ó ‘∆ ‘ÀÕ «Î Ó»Ò »Í «Ú⁄ «‘øÁ» Ó «’‘Û≈ ‘À? Á≈ÚÛ∆, «√øË √º«Ì¡Â≈ Ú≈Ò≈ ‹Ø «ÓÒ◊ØÌ≈ ¡≈∆¡È˜ ÒÀ ’∂ ¡≈¬∂ √È ‹ª «¬√ «ÓÒ◊ØÌ≈ Ú‹»Á Ú≈Ò≈ «‹√ ¿∞µÍ ÏπºË, ‹ÀÈ, «¬√Ò≈Ó ¡Â∂ ¬∆√≈¬∆ Ó Ú∆ ÊØÛ∑≈-Ï‘πÂ≈ ‘≈Ú∆ ‘Ø«¬¡≈Õ ¿∞ÍØ’Â √øÁÌ «Ú⁄ «‘øÁ» ËÓ Á∆ ’ج∆ Ú∆ «Ú√«Âz ¡≈Ë≈ Ú≈Ò∆ Í«Ì≈Ù≈ «√º÷ Ó ˘ ¡≈͉∆ Ïπº’Ò «Ú⁄ È‘ƒ ÒÀ √’Á∆Õ ““«‘øÁ» Ó ˘ √Ófi‰ Ò¬∆ √‘∆ √∂Ë Âª «¬‘ ‘À «’ «¬√ ˘ ËÓ È≈ √Ófi ’∂ «¬’ √º«Ì¡Â≈ ‹≈«‰¡≈ ‹≈Ú∂, «‹Ú∂∫ Íπ≈ÂÈ √º«Ì¡≈Â≈Úª ¿∞È∑ª Á∂ ËÓ-√»Â ÂØ∫ ‹≈‰∆¡ª ‹ªÁ∆¡ª √ÈÕ”” (Ú≈¬∆’¿±∫‡ √À«Ó¿∞Ò-«ÎÒ≈√Î∆ AICH) ÚÂÓ≈È «‘øÁ» Ó Ì≈Ú∂∫ ¤∂ √’±Òª Á∂ ¡≈√∂ ¿∞√«¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ Í «¬√ Á∂ «ÈÂ≈ÍÃÂ∆ ‹∆ÚÈ «Ú⁄ ÏÃ≈‘Ó‰Ú≈Á, ÚÀÙÈÚ-Ú≈Á, ÙÀÚ-Ú≈Á, ÔØ◊ Ó ‘∆ ÍÃË≈È ‘ÈÕ ÔØ◊-Ó ˘ ¤º‚ ’∂ Ï≈’∆ √Ì Á∆ Ú≈◊‚Ø ÍÃØ‘Â ÙÃ∂‰∆ Á∂ ‘ºÊ ‘ÀÕ «¬È∑ª √Ì Á∆¡ª ◊Â∆«ÚË∆¡ª ÏÃ≈‘Ó‰ Á∂ ‘π’Ó È≈Ò ‘∆ ⁄ÒÁ∆¡ª ‘È, «‹Ú∂∫ : ’Ï∆ Ï≈ÓÈ∞ ◊π» ‘À ‹◊ ’≈...® (1377)

¡≈͉∆ √ºÂ≈ ω≈¬∆ º÷‰ Á∂ ¿∞√ È∂ √Ì ‘∆Ò∂ ’∆Â∂Õ «‘øÁ» Ó «Ú⁄ ’ج∆ Ú∆ ’Ó ÏÃ≈‘Ó‰ Á∆ ¡≈«◊¡≈ ÂØ∫ «ÏȪ È‘ƒ ‘Ø √’Á≈Õ «‘øÁ» ‹È √≈Ë≈È Á∆ Ó≈È«√’Â≈ ¿∞Â∂ ÏÃ≈‘Ó‰∆ ‚ Â∂ ÏÃ≈‘Ó‰∆ Ó≈«¬¡≈-‹≈Ò «¬√ ’Á ‘≈Ú∆ √∆ «’ «¬’Ø «‹‘∂ Í≥‹ª ºª ÂØ∫ ω∂ ÓÈ∞º÷ Ú‰ Úø‚ ’≈È È∆⁄, ¡¤±Â Â∂ √Ó≈‹ Á≈ Áπ’≈«¡≈ «‘º√≈ ω ’∂ «‘ ◊¬∂Õ ÏÃ≈‘Ó‰∆ √Ó≈‹ «Ú⁄ Ù»Áª Á∆ ‘≈Ò ÂØ∫ ’Ω‰ È‘ƒ Ú≈’¯? ¿∞‘ (ÏÃ≈‘Ó‰) ¡≈Í √Ì √Ó≈‹’ ◊πÈ≈‘ª ÂØ∫ Óπ’ √∆Õ «¬ÊØ∫ º’ «’ ≈‹≈ Ú∆ ¿∞√ ˘ «’√∂ ◊πÈ≈‘ Á∆ √˜≈ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

È‘ƒ Á∂ √’Á≈ √∆Õ ËÂ∆ Á∆ ‘ ⁄∆˜ ÏÃ≈‘Ó‰ Á∆ ÓÒ’∆¡Â Ó≥È∆ ‹ªÁ∆ √∆Õ ÏÃ≈‘Ó‰ ˘ Á≈È “√Ú◊” Á∂ ÁÚ≈˜∂ ÷πÒ∑Ú≈ √’Á≈ √∆Õ ‹◊ Á≈ √≈≈ ËÈ ÏÃ≈‘Ó‰ Á≈ Ó≥«È¡≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ Ú≈Â≈ÚÈ ÓÈ∞º÷∆ ‹∆ÚÈ ˘ Ï‘π ÍÃÌ≈Ú ’Á≈ ‘ÀÕ ¿∞√ Á∂ ‹∆ÚÈ-Ó≈◊ ˘ „≈Ò‰ «Ú⁄ ¡«‘Ó «’Á≈ «ÈÌ≈¿∞∫Á≈ ‘ÀÕ Ú≈Â≈ÚÈ Á≈ ÍÃÌ≈Ú √π÷≈Úª (+ve) Ú∆ ‘Ø √’Á≈ ‘ÀÕ ÓÈ∞º÷∆ √∆Ó≈Úª «È√⁄ ‘؉ ’≈È «¬√ √ª⁄∂ Á≈ Ò≈Ì ‹ª ‘≈È∆ Á≈ √Â Ú∆ «È√⁄ ‘πøÁ≈ ‘ÀÕ «¬√∂ Ú≈Â≈ÚÈ «Ú⁄ ’∞fi ¡«‹‘∂ «Ú¡’Â∆ Ú∆ ‹ÈÓ ÒÀ∫Á∂ ‘È «‹È∑ª Á∆¡ª √∆Ó≈Úª ¡√≈Ë≈È ÍºË º’ ¤Ø‘ ‘∆¡ª ‘πøÁ∆¡ª ‘ÈÕ ¿∞‘ ¡«‹‘∂ Ú≈Â≈ÚÈ «Ú⁄ «Ú⁄«Á¡ª ‘Ø«¬¡ª Ú∆ ¡≈͉∂ «Ú⁄≈ª È≈Ò «’√∂ «¬È’Ò≈Ï ˘ ‹ÈÓ «ÁøÁ∂ ‘ÈÕ ◊π» È≈È’ √≈«‘Ï ‹∆ Á≈ ¡≈◊ÓÈ ’∞fi «¬√∂ Â∑ª Á∆¡ª ÍÃ√«ÊÂ∆¡ª «Ú⁄ ‘∆ ‘Ø«¬¡≈ «‹√ Ï≈∂ ¿∞‘ ¡≈Í ¯Ó≈¿∞∫Á∂ ‘È : ’«Ò ’≈Â∆ ≈‹∂ ’≈√≈¬∆ ËÓπ Í≥÷ ’« ¿∞‚«¡≈® ’±Û∞ ¡Ó≈Ú√ √⁄π ⁄øÁzÓ≈ (145) Á∆√À È≈‘∆ ’‘ ⁄«Û¡≈® «¬È’Ò≈Ï∆ «Ú¡’Â∆¡ª Ï≈∂ ‚≈: Ù∂ «√øÿ ¡≈͉∆ Íπ√Â’ “«ÎÒ≈√Î∆ ¡≈Î «√÷«¬˜Ó” «Ú⁄ «Ò÷Á∂ ‘È : “However revolutionary they may be, their ideas and ideals, practices, activities can only be explained by reference to conditions under which they conceived those ideas and under which they tried to put them into practice.”12 Ì≈Ú : ““¡«‹‘∂ «Ú¡’Â∆ «‹ÂÈ∂ Ú∆ «¬È’Ò≈Ï∆ «ÏÂ∆ Á∂ ‘؉, ¿∞È∑ª Á∂ «Ú⁄≈ ¡Â∂ ¡≈ÁÙ, ’Ó Â∂ ’≈‹Ù∆ÒÂ≈ ª ‘∆ Úȉ ‘Ø √’Á∆ ‘À ‹ÁØ∫ ¿∞√ Ú≈Â≈ÚÈ ¡Â∂ ¿∞ÂÍ≥È ‘ج∂ ‘≈Ò≈ª ˘ Ú∆ Óπº÷ º÷∆¬∂, «‹È∑ª «Ú⁄ ¿∞È∑ª È∂ ¿∞È∑ª ¡≈ÁÙª ˘ «√«‹¡≈ Â∂ ‘ø„≈«¬¡≈Õ”” 22

¿∞ÍØ’Â ◊ºÒ ˘ √Ófi‰ Ò¬∆ ˜»∆ ‘À «’ «√º÷ Ó Á∂ ‹ÈÓ Ú∂Ò∂ Ì≈Â∆ √Ó≈‹ «Ú⁄ «Ú⁄ ‘∆¡ª ÍÃ√«ÊÂ∆¡ª ˘ Ú∆ Ú≈⁄∆¬∂ ¡Â∂ ¡«‹‘∂ ¡‰√π÷≈Ú∂∫ Ó≈‘ΩÒ «Ú⁄ Ú∆ ¡≈͉∂ «ÚÙÚ≈√ª ˘ ÍÃ⁄≈«¡≈ ¡Â∂ ÍÃ√≈«¡≈ ‹≈Ú∂Õ

ÓºË ’≈Ò Á∆¡ª ÍÃ√«ÊÂ∆¡ª : Ë≈Ó’ ‘≈Ò≈ : ◊π» È≈È’ √≈«‘Ï Á∂ ¡≈◊ÓÈ √Ó∂∫ ”Â∂ ‹Ø ‘≈Ò≈ √È ¿∞È∑ª ˘ √≈«‘Ϫ È∂ ¡≈Í ‘∆ ¿∞µÍ ¡≈¬∂ ÙÏÁ «Ú⁄ Úȉ ’ «ÁºÂ≈ ‘ÀÕ «¬√ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ ‘Ø ÙÏÁ (‹À√∆ ÓÀ ¡≈ÚÀ ÷√Ó ’∆ Ï≈‰∆...(722) Ú∆ Ï≈Ï Á∂ ‘ºÒ∂ È≈Ò √øÏøË ¿∞√ Ú’Â Á∆ ‘≈Ò ”Â∂ ÌÚª ⁄≈ȉ≈ Í≈¿∞∫Á∂ ‘ÈÕ «‘øÁ» ‹È √≈Ë≈È Á∆ ‘≈Ò ÏÃ≈‘Ó‰∆ ÍÃÌ≈Ú ‘∂· ÙØ’Ó¬∆ ‘Ø ⁄πº’∆ √∆Õ «¬È∑ª Á≈ ‹∆ÚÈ ◊ø◊≈/Â∆Ê «¬ÙÈ≈È, «ÂÒ’, Ó≈Ò≈, ËØÂ∆ ¡≈«Á Í«‘ȉ ¡Â∂ ÏÃ≈‘Ó‰ Á∂ Áº√∂ ’Ó-’ª‚ª «Ú⁄ ‘∆ Î√ ’∂ «‘ «◊¡≈ √∆Õ Ë≈Ó’ Íπ√Â’ª ˘ ÍÛ∑È Á≈ ‘º’ «√Î ÍÃØ«‘ (ÏÃ≈‘Ó‰) ÙÃ∂‰∆ ˘ ‘∆ √∆Õ Ù»Á ¡Â∂ «¬√Â∆ ˘ ª ËÓ Íπ√Â’ª Á∂ ¿∞ÍÁ∂Ù √π‰È Á≈ ‘º’ Ú∆ È‘ƒ √∆Õ √Ì Á∆ Óπ’Â∆ Á≈ √≈ËÈ ÏÃ≈‘Ó‰ ‘∆ ’ √’Á≈ √∆, «‹√ Ò¬∆ ¿∞√ ˘ º‹Úª Á≈È-Áº¤‰≈ Á∂‰≈ Ò≈˜Ó∆ √∆Õ Ï∂Ùº’ ÏÃ≈‘Ó‰, Ú∂Áª Â∂ ‘Ø ◊Ãøʪ Á≈ «◊¡≈Â≈ √∆, Í ¿∞√ Á≈ ¡≈͉≈ ‹∆ÚÈ ¡ÈÀ«Â’Â≈ È≈Ò ÒÀ√ √∆Õ ÷ºÂ∆ Ú‰ ‹Ø ËÓ º«÷¡’ ’’∂ ‹≈‰∂ ‹ªÁ∂ √È, «ÏÍ∆ ÍÃÌ≈Ú ‘∂· ¡≈͉∂ ÓÁ≈¿±Íπ‰∂ ˘ ˜ø◊ Ò◊Ú≈ ⁄πº’∂ √ÈÕ √Á∆¡ª Í«‘Ò∂ ÏπºË Ó Á∆ “¡«‘ø√≈ ÍÓØ ËÓ” «√º«÷¡≈ È∂ Ì≈Â∆¡ª «Ú⁄ √»Ï∆Â≈ Á∂ ◊π‰ √π’≈ ’∂ «ÚÁ∂Ù∆ Â≈’ª Ò¬∆ ¡≈͉∂ ÿ Á∂ «’Ú≈Û ÷ØÒ∑ «ÁºÂ∂ √ÈÕ ÏÁ«È˜≈Ó∆ ¡Â∂ ¡º«Â¡≈⁄≈ª È∂ ‹È√≈Ë≈È Á∆ Ó≈È«√’Â≈ ”Â∂ ÿØ-«÷≥ÈÂ≈ Á≈ ¡≈Ì≈√ ÍÀÁ≈ ’ «ÁºÂ≈ √∆Õ »‘≈È∆ Ú√∆’‰ ¡Â∂ ÷ÛØ È∂ ÒØ’ª Á∂ «ÁÒª «Ú⁄ „«‘øÁ∆ ’Ò≈ ’∞º‡-’∞º‡ ’∂ Ì «ÁºÂ∆ √∆Õ ⁄øÁ Óπ√ÒÓ≈Ȫ È∂ √Ó≥πÁ ≈‘ƒ ¡Â∂ ¿∞µÂ-ͺ¤Ó √«Â¡ª ≈‘ƒ Ì≈ »Í∆ “√ØÈ∂ Á∆ «⁄Û∆¡≈” ˘ º‹ ’∂ ´º«‡¡≈ ¡Â∂ «¬√Ò≈Ó∆ Í⁄Ó (fiø‚≈) ¡≈ ◊º«‚¡≈Õ ¡ÍÃÀÒ [email protected]

Ï≈‘Ø∫ ¡≈¬∂ ‘ÓÒ≈Úª È∂ «ÈÍ≥π√’ ‘ج∂ Ì≈Â∆¡ª Á∆ «¬º˜Â Â∂ √πÂøÂÂ≈ ´º‡∆Õ «‘øÁ» Ó≈È«√’Â≈ «¬√ ’Á ˆπÒ≈Ó ‘Ø ◊¬∆ «’ ¿∞È∑ª È∂ ¡≈͉∆ ‹∆ÚÈ-‹≈⁄ ¤º‚ ’∂ Óπ√ÒÓ≈È∆ ø◊-„ø◊ ¡Í‰≈¡ Ò¬∂, «‹Ú∂∫ : È∆Ò Ï√Âz Ò∂ ’ÍÛ∂ Í«‘∂ Â∞’ Í·≈‰∆ ¡Ó´ ’∆¡≈® (470)

»«√Ô± Á≈ ’«‘‰≈ ‘À «’ “To renounce liberty is to renounce manhood, the rights of humanity and even its duties.” Ì≈Ú : ““√πÂøÂÂ≈ Á≈ «Â¡≈◊ ¡≈͉∆ ÓÁ≈È◊∆, ÓÈ∞º÷∆ ’Áª’∆Óª ¡Â∂ ¡≈͉∂ Î˜ª Á≈ «Â¡≈◊ ‘ÀÕ”” √Ó≈‹’ ‘≈Ò≈ : Ӻ˒≈Ò «Ú⁄ Ì≈Â∆ √Ó≈‹’ ‘≈Ò≈ Ú∆ «’√∂ Â∑ª Â√ºÒ∆Ï÷Ù È‘ƒ √ÈÕ ÏÃ≈‘Ó‰ Ì≈Ú∂∫ ¡≈͉∂ Óπ√ÒÓ≈È ◊π¡ª„∆ ÍÃÂ∆ ¬∆ÈÂ≈ Á∆ Ì≈ÚÈ≈ º÷Á≈ √∆, Í ¡≈͉∂ Ó Á∂ È∆Ú∂∫ ÂÏ’∂ Á∂ Ú‰ ÚºÒ ¿∞√ Á≈ Úº¬∆¡≈ ˜≈ÒÓ≈È≈ ¡Â∂ «È≈Á Ì«¡≈ √∆Õ «‘øÁ» ‘ ÍÒ ¡≈͉∂ Óπ√ÒÓ≈È ‘≈’Óª Á∆ «Ó‘ Á∂ Í≈Â Ï‰È Ò¬∆ ‹∆¡-‘˜»∆ «Ú⁄ «‘øÁ∂ √È Ì≈Ú∂∫ ¿∞‘ Óπ√ÒÓ≈Ȫ ˘ ÓÒ∂¤ ’«‘øÁ∂ √ÈÕ √º⁄ ª «¬‘ ‘À «’ ¡≈Ó «‘øÁ» È≈◊«’ ÏÃ≈‘Ó‰ Á∆¡ª ÚË∆’∆¡ª ¡Â∂ Óπ√ÒÓ≈È «È˜≈Ó Á∂ «¬√Ò≈Ó∆’‰ Á∂ ¡º«Â¡≈⁄≈ª Á∂ ÍπÛª «Ú⁄ Í∆√∂ ‹≈ ‘∂ √ÈÕ ¡Ωª Á∆ ‘≈Ò Ú∆ Áπ÷∆ Ù»Áª ÂØ∫ ⁄ø◊∆ È‘ƒ √∆Õ »‘≈È∆ Ó≈◊ ”Â∂ ¿∞È∑ª Ò¬∆ ’ج∆ Ú∆ ≈‘ ÷πºÒ∑≈ È‘ƒ √∆Õ È≈ ¿∞‘ Ú∂Á, Íπ≈È Â∂ ËÓ Íπ√Â’ª ÍÛ∑ √’Á∆¡ª √È ¡Â∂ È≈ ‘∆ ¿∞‘ Í»‹≈-Í≈· «Ú⁄ Ù≈ÓÒ ‘Ø √’Á∆¡ª √ÈÕ «¬√ Â∑ª ÏÃ≈‘Ó‰∆ «ÚÙÚ≈√ ¡È∞√≈ ¿∞È∑ª Ò¬∆ √Ú◊ Á∂ «’Ú≈Û ÏøÁ √È ‹Ø «’ ¿∞√ Ú∂Ò∂ ‘ ÍÃ≈‰∆ Ò¬∆ ÍÃ∂ È≈ √ÃÂ Ø √∆Õ «¬√Â∆ Á∆ ¡≈͉∆ ’ج∆ ≈¬∂ È‘ƒ ‘πøÁ∆ √∆Õ ¿∞√ Á∆ Ì≈ÚÈ≈ Á∆ ’ج∆ ’Á È‘ƒ Ó≥È∆ ‹ªÁ∆ √∆Õ ÿ Á∆ ⁄≈-Á∆Ú≈∆ ÂØ∫ Ï≈‘ ¿∞È∑ª Ò¬∆ ’ÁÓ º÷‰≈ Ú∆ Ú«‹Â (ÓÈ∑ª) √∆Õ «¬‘Ø ‘∆ ‘Ù Óπ√«ÒÓ ¡Ωª Á≈ √∆Õ ¿∞‘ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

Ïπ’≈ Í«‘ȉ ÂØ∫ Ï◊À ÿ ÂØ∫ Ï≈‘ È‘ƒ «È’Ò √’Á∆ √∆Õ «‘øÁ» ÿ «Ú⁄ ÒÛ’∆ Á≈ ‹ÈÓ ¡ÍÙ◊È ’’∂ Ó≥«È¡≈ ‹ªÁ≈ √∆Õ ÒÛ’∆ ˘ ‹øÓ«Á¡ª ‘∆ Ó≈ Á∂‰ Á≈ «Ú≈‹ ÍÃ⁄ºÒ ‘Ø «◊¡≈Õ ≈‹È∆Â’ ‘≈Ò≈ : ÒØË∆¡ª Á∂ √Ó∂∫ ÂØ∫ Ï≈¡Á «Ú⁄ ÓπˆÒ ’≈Ò «Ú⁄ ≈‹È∆Â’ ÍÃÙ≈√È Ï‘π ‘∆ Ó≈Û≈ √∆Õ «ÌzÙ‡≈⁄≈, ËØ÷≈ËÛ∆ ¡Â∂ «˜ºÒ ¡≈Ó «‹‘∆ ◊ºÒ √∆Õ Ï∂«¬ø˜≈Ó∆ ¡Â∂ ØÒÿ⁄ØÒ≈ √≈∂ Á∂Ù «Ú⁄ ÎÀ«Ò¡≈ ‘Ø«¬¡≈ √∆Õ ’ÂÒØ◊≈ Á∆¡ª Ú≈Á≈ª ¡≈Ó √È ¡Â∂ «’√∂ Â∑ª Á∆ √π‰Ú≈¬∆ ‹ª ‹ª⁄ÍÛÂ≈Ò Á∆ ’ج∆ «ÚÚ√Ê≈ È‘ƒ √∆Õ «’√≈È Ó≈Ò∆¬∂ Á∂ ÏØfi ʺÒ∂ ÁºÏ∂ ‘ج∂ √ÈÕ Ì»Ó∆ √πË≈ª ÚºÒ «’√∂ Á≈ «Ë¡≈È È‘ƒ √∆Õ «ÙÚÂ÷Ø∆ ‘ ’øÓ ’È «Ú⁄ ⁄ÒÁ∆ √∆Õ «¬º˜Â, «È¡ª ¡Â∂ √Ó≈‹’ πÂÏ∂ ÷∆Á∂ Ú∂⁄∂ ‹ªÁ∂ √ÈÕ ◊π» È≈È’ √≈«‘Ï ‹∆ È∂ ¡«‹‘∆ ‘≈Ò ˘ ¡≈͉∂ ¿∞⁄≈∂ √ÒØ’ª «Ú⁄ ¡≥«’ ’∆Â≈ ‘À : √ÒØ’ Ó: 1 ’«Ò ‘ج∆ ’∞Â∂ Óπ‘∆ ÷≈‹π ‘Ø¡≈ ÓπÁ≈π®

’±Û∞ ÏØ«Ò ÏØ«Ò Ì¿∞’‰≈ ⁄»’≈ ËÓπ Ï∆⁄≈π® «‹È ‹∆Úø«Á¡≈ Í«Â È‘∆ Óπ«¬¡≈ Ó≥Á∆ √Ø«¬® «Ò«÷¡≈ ‘ØÚÀ È≈È’≈ ’Â≈ ’∂ √π ‘Ø«¬® 1® Ó: 1® øÈ≈ ‘ج∆¡≈ ÏØË∆¡≈ Íπ√ ‘ج∂ √¬∆¡≈Á® √∆´ √ø‹Óπ √π⁄ ÌøÈ∆ ÷≈‰≈ ÷≈‹π ¡‘≈‹π® √Óπ ◊«¬¡≈ ÿ« ¡≈͉À Í«Â ¿∞«· ⁄Ò∆ È≈«Ò® È≈È’ √⁄≈ ¬∂’∞ ‘À ¡¿∞π È √⁄≈ Ì≈«Ò® 2® (1242-43)

¡Â∂ ≈‹∂ √∆‘ Óπ’ÁÓ ’∞Â∂® ‹≈«¬ ‹◊≈«¬«È© ÏÀ·∂ √πÂ∂® ⁄≈’ È‘Á≈ Í≈«¬«È© ÿ≈¿∞® Â∞ «ÍÂ∞ ’∞«Â‘Ø ⁄«‡ ‹≈‘π® (1288) (Ï≈’∆ ¡◊Ò∂ ¡≥’ «Ú⁄)

’Á, «’ºÊ∂, ’∆ ‘؉À ∏‚≈: ÁÒ«ÚøÁ «√øÿ

’Á, «’ºÊ∂, ’∆ ‘؉À, ’∞fi Ú∆ ÍÂ≈ È‘ƒÕ ‹Ø ’ÈÀ∫, ¿∞‘ ’ÁÀ, ¿∞√ «ÏÈ Â≈ È‘ƒÕ ‹Ø ¿∞‘ ⁄≈‘∂ √Ì ’∞fi ¿∞‘ ‘∆ ‘؉≈ ‘À, ¿∞√Á∂ «ÏÈ ÏøÁ∂ «Ú⁄, ’∞fi Ú∆ √ºÂ≈ È‘ƒÕ ‹Á ⁄ø◊≈ ‘Ø ‹≈Ú∂, ¡≈÷∂ ÓÀ∫ ’∆Â≈, Ó≥Á≈ ‘ØÚ∂, ¡≈÷∂, Ó∂∆ ıÂ≈ È‘ƒÕ ’Á≈ „∂ ’Ó≈¬∆¡ª, Ó≈«¬¡≈ ÓØ«‘¡≈ ¬∂, Èß◊∂ ‹≈‰≈ ¡≈ı, Ò∆Û≈ ÒºÂ≈ È‘ƒÕ √ÌȪ Á∂ «Ú⁄ Úº√Á≈, √Ì ’∞fi Â’Á≈ ‘À, ¿∞‘ ’Á≈ ‘À √Ì Á∆, ¡≈Í≥»-ÓÂ≈ È‘ƒÕ ÒØ’ª Á≈ ’ ÌÒ≈, ÌÒ≈ ‘Ø ‹≈¬∂◊≈, √∂Ú≈ ’, Í ¡≈͉∆ ‘Ø∫Á ˘ ‹Â≈ È‘ƒÕ ’Á, «’ºÊ∂, ’∆ ‘؉À, ’∞fi Ú∆ ÍÂ≈ È‘ƒÕ ‹Ø ’ÈÀ∫, ¿∞‘ ’ÁÀ, ¿∞√ «ÏÈ Â≈ È‘ƒÕ 23

¡ÍÃÀÒ [email protected]

«Ú⁄≈Ë≈≈

◊πÏ≈‰∆ ”⁄ ·≈’∞ «¬ø‹∆: ‹Ø«◊øÁ «√øÿ*

Íπ≈ÂÈ Ë≈«Ó’ ◊Ãøʪ «Ú⁄ Ú«Â¡≈ «◊¡≈ “·’∞” √ø√«¥Â Ó»Ò Á≈ ÙÏÁ ‘À, «¬‘ ÙÏÁ “Á∂ÚÂ≈” Á≈ √Ó≈È≈Ê’ ‘À, Ì≈Ú Óπº‚ ’Á∆ÓØ∫ Ì≈ÂÚ≈√∆ ¡≈͉∂ Í»‹‰ÔØ◊ Á∂ÚÂ≈ ˘ “·’∞” ¡≈÷Á∂ √ÈÕ «ÚÙ∂Ù ÂΩ Â∂ «ÚÙ‰±ø ˘ “·’∞” «’‘≈ ‹≈‰≈ ÍÃ⁄º«Ò ‘Ø «◊¡≈ √∆Õ «¬øfi ÍÃÂ∆ ‘πøÁ≈ ‘À «’ Í»Ú-«¬«Â‘≈√’ √«Ó¡ª ÂØ∫ ‘∆, «‹√ ˘ ¡√ƒ ͺÊ-Ô∞º◊ ’’∂ ‹≈‰Á∂ ‘ª, Í≈-ÌΩ«Â’ Ù’Â∆¡ª ˘ Úº÷-Úº÷ ¡’≈ª Á∂ ͺÊª Á∂ »Í «Ú⁄ Í»‹‰ÔØ◊ Ó≥«È¡≈ ‹≈‰≈ ¡Â∂ ¿∞È∑ª ˘ ÷≈√¡√Ê≈Ȫ ”Í √Ê≈«Í ’∆Â∂ ‹≈‰≈ ¡øÌ ‘Ø«¬¡≈ √∆Õ ¡À√∂ ¡√Ê≈Ȫ ˘ «ÚÙ∂ÙÍ«ÚºÂ √Ó«fi¡≈ ‹ªÁ≈ «‹ºÊ∂ ÙË≈¨¡ª ˘ ÷≈√ √πº⁄Ó Â∂ ÙπºË Ì≈ÚÈ≈ «‘ ‹≈‰≈ ‘∆ «ÈÔÓÏºË ’∆Â≈ «◊¡≈Õ Á»√«¡ª «ÚËÓ∆¡ª ‹ª ÙË≈-«Ú‘»‰∂ Ïø«Á¡ª ˘ Í«ÚºÂ «ÓºÊ∂ ◊¬∂ ¡√Ê≈È Á∂ ¡≥Á ÍÃÚ∂Ù ‹ª ÁÙȪ Á∆ ÓÈ≈‘∆ √∆Õ ’∂ÚÒ Íπ‹≈∆¡ª ˘ «¬Ù‡ Á∆ È∂ÛÂ≈, √∂Ú≈√øÌ≈Ò Â∂ Í»‹≈-¡È∞Ù·≈È Á≈ ¡«Ë’≈ ÍÃ≈Í √∆Õ √ͺه ‘À «’ «¬Ù‡-«ÚÙ∂Ù ˘ «¬’ «ÈË≈« ʪ ”Í, ⁄≈Á∆Ú≈∆ Á∂ ¡≥Á “·≈’” «ÁºÂ≈ «◊¡≈ √∆, «‹ºÊ∂ √Ó≈‹’-ÍÃÏø˪ ¡Ë∆È ¡≈Ó ÒØ’≈¬∆ Á∂ ¡≈¿∞‰-‹≈‰ Ú≈√Â∂ Í»∆ Â∑ª π’≈Ú‡ª «È√«⁄ ‘Ø ◊¬∆¡ªÕ ÙË≈Ú≈È Ì◊ È∂ Ú∆ ’∂ÚÒ ¡≈͉∂ «È√«⁄Â-·’∞ ¡º◊∂ ‘∆ «√ «ÈÚ≈¿∞‰≈ Â∂ ÓÈΩª Ó≥ȉ∆¡ª √È, Á»√∂ Á∂Ú-¡√Ê≈Ȫ ”Í ‹≈‰≈ «ÈÙ∂Ë‹È’ √∆Õ Ì◊ ‹Èª È∂ «¬√ «¬Ù‡-»Í ”Í ‘∆ ÓÈØ«ÏÂ∆¡ª ˘ ·≈’‰≈, Ø’‰≈ ‹ª «¬’≈◊ ’È≈ ‘πøÁ≈ √∆ Ì≈Ú ¿∞‘ ’∂∫Á∆ «ÏøÁ» ‹Ø ÓÈ∞º÷∆-ÓÈ ˘ Ó≈«¬’ ÍÁ≈Ê’ ̇’‰∆¡ª ÂØ∫ Ø’ ’∂ ¡≥ÁÒ∆ »‘≈È∆ Ù’Â∆ ˘ ‹≈«◊à’ √’∂, ¿∞√˘ “·’∞” Ó≥«È¡≈ «◊¡≈Õ ¡«‹‘∂ *«‚͇∆ ⁄∆¯ «¬ø‹∆È∆¡ («‡≈:), CF-Ï∆/[email protected], «Ú’≈√ È◊, ´«Ë¡≈‰≈Õ ÓØÏ≈: [email protected]@F

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

Ë≈«Ó’ ¡√Ê≈Ȫ ˘ ·’∞ Áπ¡≈∂ ‹ª ·≈’∞Á…≈∂ ¡≈«÷¡≈ ‹ªÁ≈ √∆, Ì≈Ú ·º’∞ Á≈ ÁÚ≈˜≈, Á∂Ú Ó≥«Á ‹ª √Ú≈Ó∆ Á≈ ÿÕ √Óª ◊π˜«Á¡ª-◊π˜«Á¡ª «Ú«ÌøÈ «ÁÏ-Ù’Â∆¡ª Á≈ Ó»Â∆’È ‘Ø«¬¡≈, Á∂Ú∆ Á∂ګ¡ª Á≈ Ó≈ÈÚ∆¡≈’≈ ¡È∞√≈ ÍëÂÓ≈-»ÍªÂ‰ ‘Ø«¬¡≈, Í Í»Ï’≈Ò∆ ◊ØÒ-ͺÊ »Í∆ ·’∞ Â∂ «ÙÚ-«¶◊ Á∆ ¿∞Í≈√È≈ ÚÂÓ≈È √Ó∂∫ º’ ⁄Ò∆ ¡≈ ‘∆ ‘ÀÕ Íπ≈ÂÈ ÚÀÙ‰Ú ÍøÍ≈ Á∂ «¬√ ÙÏÁ ˘ “’Ò∑” È≈¿∞∫ Á∂ ̺‡ Ï≈‰∆’≈ È∂ ◊π» ≈ÓÁ≈√ ‹∆ ÍÃÂ∆ «¬øfl Ú«Â¡≈ ‘À : “’«Ú ’Ò~ ·’∞ ‘Á≈√ ÂÈ∂ ◊π ≈ÓÁ≈√ √ ¡Ì Ì∂® (1397) “·≈’∞” «¬√∂ ÙÏÁ Á≈ ÍÃ≈«’ »Í ‘À, ‹Ø «¬Ù‡-Á∂Ú ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ ÷ÙÂz∆¡ª ‹ª ÍëÂÙ«·Â «Ú¡’Â∆¡ª Á∂ Ȫ È≈Ò Ú∆ ‹Ø«Û¡≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ ÚÀÙ‰Ú-Ì◊Â∆ È≈Ò Ì≈ÚÈ≈ÂÓ’ ͺË ”Â∂ ‹πÛ∆ ‘Ø ÙÏÁ≈ÚÒ∆ Á∆ Â∑ª, «¬√ √ÏÁ Á∆ ÚÂØ∫ Ú∆ «È◊π‰Ú≈Á∆ √øª-Ì◊ª Â∂ ◊π» √≈«‘Ï≈È È∂ «√ÃÙ‡∆ Á∂ ’Â≈, ÌÂ≈ Â∂ ‘Â≈, Í≈ÏÑÓπ-ÍÓ∂√𠋪 ÍÃÌ»ÍÓ≈ÂÓ≈ Ú≈√Â∂ ’∆Â∆ ‘À, «‹Ú∂∫ «’ ÎπÓ≈È ‘À : ·≈’∞ Â∞Ó© √‰≈¬∆ ¡≈«¬¡≈® ¿∞« ◊«¬˙ Ó∂∂ ÓÈ ’≈ √ø√≈ ‹Ï Â∂ Á√È∞ Í≈«¬¡≈® (1218) ‹ª ““± ·≈’∞π Â∞Ó Í«‘ ¡Á≈«√® ‹∆¿∞ «Í≥‚∞ √Ìπ Â∂∆ ≈«√® Â∞Ó Ó≈ «ÍÂ≈ ‘Ó Ï≈«’ Â∂∂® Â∞Ó∆ «¥Í≈ Ó«‘ √»÷ ÿÈ∂∂® ’Ø«¬ È ‹≈ÈÀ Â∞Ó≈ ¡≥Â∞® ¿±⁄∂ Â∂ ¿±⁄≈ Ì◊Úø®”” «¬«Â¡≈«ÁÕ ◊πÏ≈‰∆ Á∂ «Ú«÷¡≈ «Ú¡≈«÷¡≈’≈ Ì≈¬∆ ◊πÁ≈√ ‹∆ Á√Úƒ Ú≈ Á∆ Â∂∑Úƒ Í¿∞Û∆ «Ú⁄ Ì◊ ËøÈ≈ ‹∆ È≈Ò √ÏøË √≈÷∆ Áπ¡≈≈ Íπ≈ÂÈ ·≈’∞-Í»‹≈ ˘ «¬¿∞∫ «Ï¡≈ÈÁ∂ ‘È : Ï≈Ó∑‰π Í»‹À Á∂ÚÂ∂ ËøÈ≈ ◊¿» ⁄≈Ú«‰ ¡≈ÚÀÕ ËøÈÀ «‚·≈ ⁄«ÒÂπ ¬∂‘π 24

Íπ¤À Ï≈Ó∑‰π ¡≈«÷ √π‰≈ÚÀÕ ·≈’π Á∆ √∂Ú≈ ’À ‹Ø «¬¤À √ج∆ ÎÒπ Í≈ÚÀÕ ËøÈ≈ ’Á≈ ‹ØÁÛ∆ ÓÀ «Ì Á∂‘ «¬’ ‹∂ ÂπËπ Ì≈ÚÀÕ ÍÊ𠫬’∞ ÒÍ∂«‡ ’« Á∂ ËøÈÀ ÈØ ◊ÀÒ ¤π‚≈ÚÀÕ ·≈’π ÈØ È∑≈Ú≈Ò ’À ¤≈«‘ ؇∆ ÒÀ ÌØ◊π ⁄Û∑≈ÚÀÕ ‘«Ê ‹Ø«Û «Ó≥È«Â ’À ÍÀƒ ÍÀ ÍÀ Ï‘πÂπ ÓÈ≈ÚÀÕ ‘¿π Ì∆ Óπ‘π È ‹π·≈Ò√ª »ø π·≈ ÓÀ «’‘π È √π÷≈ÚÀÕ ◊Ø√≈¬∆ Í«÷ ‘Ø«¬ ؇∆ ÷≈«¬ ¤≈«‘ Óπ«‘ Ò≈ÚÀÕ ÌØÒ≈ Ì≈¿π ◊Ø«ÏøÁπ «ÓÒ≈ÚÀ® 13® «¬√ ÍÃ√◊ ø Á≈ ¿∞ÍÁ∂Ù «¬‘ ‘À «’, «ÁzÛ∑ «ÚÙÚ≈√ Ì◊Â∆ Á≈ ˜»∆ Â∂ Óπ„Ò≈ ¡≥◊ ‘ÀÕ Ï≈‘Óπ÷∆ ⁄ø⁄ÒÂ≈¬∆ «È√⁄∂ ‘∆ «È◊»‰∆ Â∂ «È≈Ê ‘ÀÕ √≈∂ «ÚÁÚ≈È «ÁzÙ‡ªÂ Á∂ ‘Ó∂Ù≈ «¬’Ø ‘∆ ¿∞ÍÁ∂Ù≈ÂӒͺ÷ «Ú⁄≈È Ú≈Ò∂ «√˪ ˘ √Ú∆’≈Á∂ ¡≈¬∂ ‘ÈÕ «¬√ ’’∂ ¬∂Ê∂ ÏÃ≈‘Ó‰ Á∂ ¤Ò Â∂ ËøÈ≈ ‹∆ Á∆ È≈-Ú≈’¯∆¡Â È≈Ò ÍÃÔØ‹È È‘ƒ, ’∂ÚÒ ¿∞√ √º⁄∂ «ÚÙÚ≈√ Á∂ ¡≥Ù ˘ Ú∂÷‰≈ ‘À, ‹Ø Ì◊ ‹∆ Á∂ √»÷Ó «‘ÁÀ «Ú⁄ √º⁄Óºπ⁄ √Ó≈ «◊¡≈Õ √Ã∆ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï «Ú⁄ ¡≥’ 500 ¿∞µÍ, ≈◊ ◊»‹∆ Ó‘Ò≈ 5 Á∂ «√Ò∂÷ ¡Ë∆È «¬’ ÙÏÁ Á∆¡ª ‘≈¿∞ Ú≈Ò∆¡ª Í≥’Â∆¡ª ‘È : ·≈’∞ Â∞fi «ÏÈ∞ Ï∆¡≈ È ‘Ø® «⁄«Â «⁄ÂÚ¿∞ ‘« √È ¡≈Ë¿∞ «È÷¿∞ Â∞Ó∆ ˙® Í≥‹Ú∂∫ Í≈ÂÙ≈‘ √«Â◊π» ¡‹È Á∂Ú ‹∆, ¡≈͉∂ «¬Ù‡ ÍÃÌ»-ÍÓ∂Ù ˘ Óπı≈ÂÏ ‘πø«Á¡ª ¡≈͉≈ «√˪’ «ÚÙÚ≈√, ¡’∆Á≈ ‹ª ¬∆Ó≈È «ÈÙ«⁄ ’Á∂ ‘È «’ ‘∂ Ú≈«‘◊π»! Â∂∂ ÂØ∫ «ÏȪ ÓÀ∫ «’√∂ ‘Ø Á≈ ¡≈√≈ È‘ƒ º’Á≈, ÓÀ∫ «’√∂ ‘Ø Ù’Â∆ ‹ª ‘√Â∆ ”Í ÌØ√≈ È‘ƒ º÷Á≈ ¡Â∂ ¡√Ò∆¡Â «Ú⁄ Â∂∂ ÂØ∫ ψÀ ’ج∆ ‘Ø Á»√≈ Í»‹‰ÔØ◊, ¡ÍÃÀÒ [email protected]

¡≈≈ˉÔØ◊ ‹ª Ó≥ȉÔØ◊ ‘À ‘∆ ’ج∆ È‘ƒÕ ÓÀ∫ ¡≈͉∆ ⁄∂ÂÈ ø Â≈ «Ú⁄ ’∂ÚÒ, Ó∂∂ ·≈’∞ Ú≈«‘◊π», ÂÀ˘ ‘∆ ‘Ó∂Ù≈ Ô≈Á º÷Á≈ ‘ª, ‹∆Ì È≈Ò Â∂≈ ‘∆ È≈Ó ‹ÍÁ≈ ‘ª ¡Â∂ «˜øÁ◊∆ Á∂ ‘ ’≈‹ Á∆ √¯ÒÂ≈ Ú≈√Â∂, Â∂∆ ¡◊Ú≈¬∆ Â∂ √‘≈«¬Â≈ Ò¬∆ Ï∂ÈÂ∆¡ª-‹ØÁÛ∆¡ª ’Á≈ ‘ªÕ «‹Ú∂∫ «’ √≈˘ √≈«¡ª ˘ ÍÂ≈ ‘∆ ‘À, «’ Ë≈«Ó’-√ø√≈ «Ú⁄ Íπ≈ÂÈ ’≈Ò ¡Â∂ ¡‹Ø’∂ ÚÂÓ≈È √Ó∂∫ Ú∆, Úº÷-Úº÷ Ì≈◊ª «Ú⁄, È√Òª-’Ï∆«Ò¡ª «Ú⁄, ÒØ’, ¡≈ÍØ-¡≈͉∆¡ª ÍøÍ≈◊ Ó≈ÈÂ≈Úª ¡È∞√≈, «ÌøÈ-«ÌøÈ È≈Úª Ú≈Ò∂, ’¬∆ «ÚÙ∂Ù-Ê≈Úª ”Í √Ê≈«Í ‘ج∂ ¡Â∂ ’¬∆ ÍÃ’≈ Á∆¡ª Ï÷«ÙÙª ’È Ú≈Ò∂ Á∂Ú∆-Á∂ګ¡ª Á∆ Í»‹≈-¡⁄È≈ ’Á∂ ‘ÈÕ Âz≈√Á∆ «¬‘ ‘À «’ Ï‘πÁ∂ÚÚ≈Á Â∂ Ï‘π-¡ÚÂ≈Ú≈Á∆ «Ú⁄≈ª«ÚÙÚ≈√ª È∂ Í»∆ ÓÈ∞º÷Â≈ «Ú⁄ ¬∂’Â≈, «¬Â¯≈’ Â∂ √ªfi∆Ú≈ÒÂ≈ ˘ Úº‚∆ „≈‘ Ò≈¬∆ ‘ÀÕ ÓÈ∞º÷∆-È√Òª, ’Ï∆«Ò¡ª, Á∂Ùª-ÍÃÁ∂Ùª, ø◊ª-»Íª Â∂ ‹≈ÂÍ≈ «Ú⁄ Úø‚∂ ‘Ø«¬¡ª Ïø«Á¡ª È∂, ¡≈Í√∆ ‡’≈¿∞, ÚÀ-«ÚØË Â∂ ‹ø◊ª-Ô∞ºËª «Ú⁄, «¬È√≈È∆¡Â ˘ ’ÂÒØ◊≈ Ú≈Ò∂, √ÚÀÿ≈Â’ ı»È-÷≈«Ï¡ª ≈‘ƒ ˜«‘È∆¡Â ͺ÷Ø∫ ¡≈ÂÓ’-¡ËØ◊Â∆ ¡Â∂ ˜≈‘∆ ÂΩ ”Í ÏÏ≈Á∆ ‹ª «ÚÈ≈Ù Á∂ ≈‘ª ÚÒ ‘∆ ̇’≈¬∆ º«÷¡≈ ‘ÀÕ «√º÷ ◊π» √≈«‘Ï≈È È∂ Í»∂ ÓÈ∞º÷∆‹◊ «Ú⁄ ¡≈Í√∆ √ªfi, ÍÃ∂Ó-«Í¡≈, √π«‘ÁÂ≈ Â∂ √«‘⁄≈ ÂØ∫ ¿∞Í‹Á∆ “√Ϻ Á∂ ÌÒ∂” Ú≈Ò∆ Ú∆⁄≈Ë≈≈ Á≈ ¿∞ÍÁ∂Ù «ÁºÂ≈, Á»-Áπ∂‚∂ Á∂Ùª-ÍÃÁ∂Ùª «Ú⁄ Í‘πø⁄ ’∂ √Ï-’«Ò¡≈‰’≈∆ Ï≈‰∆ ≈‘ƒ «¬È√≈È∆ «¬Â¯≈’ Â∂ Ì≈¬∆⁄≈∂Á≈ ÍÃ⁄≈-ÍÃ√≈ ’∆Â≈Õ ¿∞È∑ª È∂ Úº÷-Úº÷ ÓÂ-ÓªÂª, Ó˜∑Ϫ, ËÓª Ú≈«Ò¡ª È≈Ò ËÓ ◊ØÙ‡ª ’∆Â∆¡ª ¡Â∂ ‘Ó«ı¡≈Ò «È◊π‰Ú≈Á∆ √øª-Ì◊ª Á∆ Ï≈‰∆ Á≈ “ÍØÊ∆ ÍÓ∂√ ’≈ Ê≈È” «Ú⁄ √ø’ÒÈ ’∆Â≈Õ «ÏȪ «’√∂ Ú÷∂Ú∂∫ ‹ª «ÚÂ’∂ ÂØ∫ ¡÷ΩÂ∆ È∆Úƒ ‹≈ È≈Ò √ÏøË ӑª-ÍπÙª Á∆ ºÏ∆-Ï≈‰∆ ˘ Ú∆ ¡≈͉∂ ¡≥«◊-√ø«◊, √Ã∆ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

«Ú⁄ ¡≥«’ ’«Á¡ª, Ì«Úº÷ «Ú⁄ √Á∆Ú’≈Ò Ò¬∆ √πº«÷¡Â Â∂ ÙË≈Ó¬∆ √ø⁄≈ Ú≈√Â∂ √ªÌ «Ò¡≈, «‹√ ˘ ¡º‹ ¡√ƒ √≈∂ “÷√Ó ’∆ Ï≈‰∆” ‹ª “Ëπ ’∆ Ï≈‰∆” Ú‹Ø∫ ÈÂ-Ó√Â’ ‘πøÁ∂ ‘ªÕ «¬Ù‡ ÍÃÌ» ‹ª “·≈’∞” ˘ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï Á∂ ¡øÌ «Ú⁄ ˝ ¡≈«÷¡≈ «◊¡≈ ‘À ¡Â∂ ¡º◊∂ ⁄Ò«Á¡ª √≈∂ √«Â’≈« ÍÃÌ»È≈Úª ˘ √Ó≈È≈Ê’ √Ófi«Á¡ª ÈÓ√’≈«¡≈ ‘ÀÕ ◊π» È≈È’ √≈«‘Ï Ï√ø ≈◊ Á∂ «¬’ ÙÏÁ «Ú⁄ ÎπÓ≈¿∞∫Á∂ ‘È «’ : “«√π È≈È’ ÒØ’≈ Í≈Ú ‘À® Ï«Ò‘≈∆ ‹≈¿∞ ‹∂Â∂ Â∂∂ È≈Ú ‘À® (1168) √ͺه ‘Ø«¬¡≈ «’ ˙√ ¬∂’Ø “·≈’∞” ˘ ‘∆ Úº÷-Úº÷ √«Ó¡ª, √Ê≈Ȫ ”Â∂ √≈Ë’ª È∂ ¡≈ÍØ-¡≈͉∂ ¡È∞ÌÚ-ÍÃ’≈Ù ¡È∞√≈ ¡º‚Ø-¡º‚∂ È≈Úª È≈Ò ÙË≈Í»Ú’ Í»«‹¡≈ ‘À, «‹Ú∂∫ «’ ≈Ó, ‘∆Ó, ¡ºÒ≈, ÓΩÒ≈, ◊Ø«ÏøÁ, ◊ØÍ≈Ò, ◊ØÚËÈ, Ó≈ËÚ, Ï∆·Ò, ’≈È∑≈, «¥ÙÈ «¬«Â¡≈«ÁÕ «¬’ ◊ºÒ Á≈ «ÚÙ∂Ù «Ë¡≈È º«÷¡≈ ‹≈‰≈ ⁄≈‘∆ÁÀ «’ “·≈’∞” ¡‹»È∆ √ÀÌø ‘À, “·≈’∞π √Ï∂ √Ó≈‰≈” (51) ‘À, Ì≈Ú ÍÃÌ»ÍÓ≈ÂÓ≈, ºÏ ‹∆ ‹ª Ì◊Ú≈È ‹ØÈ∆¡ª «Ú⁄ È‘ƒ ¡≈¿∞∫Á≈, ˙√ ˘ ‹ÈÓ-Ó‰, »Í ∂÷, ø◊ È√Ò ¡≈«Á Á∆¡ª √∆Ó≈Úª «Ú⁄ È‘ƒ √Ó«fi¡≈ ‹≈‰≈ ⁄≈‘∆Á≈Õ Óπ÷Ú≈’ ‘À : ⁄¥ «⁄‘È ¡π ÏÈ ‹≈«Â ¡π Í≈«Â È«‘È «‹‘® »Í ø◊ ¡π ∂÷ Ì∂÷ ’Ø¿± ’«‘ È √’ «’‘® ¡⁄Ò Ó»«Â ¡ÈÌ¿∞ ÍÃ’≈√ ¡«ÓÂØ«‹ ’«‘º‹À® ’Ø«‡ «¬øÁz «¬øÁz≈‰ Ù≈‘π Ù≈‘≈«‰ ◊«‰º‹À® «ÂzÌÚ‰ Ó‘∆Í √π È ¡√π È∂«Â È∂«Â ÏÈ «Âz‰ ’‘® ÂÚ √Ï È≈Ó ’ÊÀ ’ÚÈ ’Ó È≈Ó ÏÈ √πӫ® (‹≈Íπ √≈«‘Ï) ¡Â∂ Í≥‹Ú∂∫ È≈È’ ÌÀ¿∞ ≈◊ «Ú⁄ ¿∞⁄≈Á∂ ‘È «’ “√Ø Óπ÷π ‹Ò¿∞ «‹Â∞ ’‘«‘ ·≈’∞π ‹ØÈ∆®” (1136) «¬√ Â∑ª ◊πÏ≈‰∆ ÍÃÌ» ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∆ «¬º’Â≈ «Ú⁄Ø∫ ÓÈ∞º÷∆ ¬∂’Â≈, ÌºÍ‰Â≈, √Ó≈ÈÂ≈ Ï≈ÏÂ≈ Â∂ √⁄π ‘º’ «È¡ªÔ∞’ √Ó≈‹ «√‹‰ Á∆¡ª √øÌ≈ÚÈ≈Úª ˘ ¿∞‹≈◊ ’Á∆ ‘ÀÕ «Ú⁄≈Ë≈’ ¡≥Â-Ì∂Áª ˘ «¬¿∞∫ √Ó«fi¡≈ ‹≈ √’Á≈ ‘À «’ «‹ºÊ∂ Íπ≈ÂÈ 25

ËÓª Ú≈«Ò¡ª È∂ ¡≈͉∂ «¬Ù‡-ÍÃÌ» ‹∆ ˘ √Ê≈È◊ √∆Ó≈Úª «Ú⁄ Ïø«È∑¡≈ ‘Ø«¬¡≈ √∆ ¡Â∂ Ì◊Â∆-ÍÉ≈Ò∆¡ª, ÎØ’‡ ’Ó’ª‚ª Á∂ ∆Â∆ «Ú≈‹ ω ⁄πº’∂ √ÈÕ ◊πÏ≈‰∆ «Ú⁄Ò≈ √ø’Ò«Í “·≈’∞” “√◊Ò ÏÈ√Í«Â Ó«‘ ÏÀ√øÂπ √◊Ò Á»Ë Ó«‘ ÿ∆¡≈® ¿±⁄ È∆⁄ Ó«‘ ‹Ø«Â √Ó≈‰∆ ÿ«‡ ÿ«‡ Ó≈Ë¿∞ ‹∆¡≈®” «Ú⁄ »ÍªÂ‰ ‘Ø«¬¡≈ «Ú÷≈¬∆ «ÁøÁ≈ ‘ÀÕ “√π÷ÓÈ∆” Ï≈‰∆ Á∆ √Â∑≈Úƒ ¡Ù‡ÍÁ∆ Á∂ ¡≥Â◊ √Á≈ «Ê «‘‰ Ú≈Ò∂ ¡Â∂ √Ï «Ú¡≈Í’ “·≈’π” ‹∆ Á∆¡ª Ú«‚¡≈¬∆¡ª Á∂ È≈ÒÈ≈Ò Í√È‘≈-√∂Ú≈Á≈, Íπ‹≈∆ ‹ª «‹«◊¡≈√» Ì◊ Á∂ ’Ó-’ºڪ Á≈ ¿∞Ò∂÷ Ú∆ ’∆Â≈ «◊¡≈ ‘À : ·≈’∞ ’≈ √∂Ú’∞ ¡≈«◊¡≈’≈∆® ·≈’∞ ’≈ √∂Ú’∞ √Á≈ Í»‹≈∆® ·≈’∞ ’∂ √∂Ú’ ’À Ó«È ÍÂ∆«Â® ·≈’∞ ’∂ √∂Ú’ ’∆ «ÈÓÒ ∆«Â® ·≈’∞ ’¿∞ √∂Ú’∞ ‹≈ÈÀ √ø«◊® ÍÃÌ ’≈ √∂Ú’∞ È≈Ó ’À ø«◊® √∂Ú’ ’¿∞ ÍÃÌ Í≈ÒÈ‘≈≈® √∂Ú’ ’∆ ≈÷À «Èø’≈≈® √Ø √∂Ú’∞ «‹√π Á«¬¡≈ ÍÃÌ∞ Ë≈À® È≈È’ √Ø √∂Ú’∞ √≈«√ √≈«√ √Ó≈À® 3® (285)

«¬√∂ Â∑ª ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï ‹∆ Á∂ ¡≥’ 1160 ¿∞µÍ ≈◊ ÌÀ¿∞ ’Ï∆ ‹∆¿∞ Á∂ ¡≥Â◊«Â Íπ≈ÂÈ Â∂ ÈÚ∆È ËÓ«√˪ Á∂ Â∞ÒÈ≈ÂÓ’ ‘º√ ˘ √ͺه ’∆Â≈ «◊¡≈ ‘À : ‹Ø Í≈Ê ’¿∞ ’‘Â∂ Á∂Ú® Â≈ ’∆ «ÏÊ≈ ‘ØÚÀ √∂Ú® ‹Ø Í≈Ê ’∆ ͪ¬∆ Í≈«¬® «Â√ ’∆ ÿ≈Ò ¡‹ª¬∆ ‹≈«¬® 1® ·≈’∞π ‘Ó≈ √Á ÏØÒøÂ≈® √Ï ‹∆¡≈ ’¿∞ ÍÃÌ∞ Á≈È∞ Á∂Â≈® 1® ‘≈¿∞® ¡ø« Á∂¿∞ È ‹≈ÈÀ ¡øËπ® ÌÃÓ ’≈ ÓØ«‘¡≈ Í≈ÚÀ ÎøËπ® È Í≈Êπ ÏØÒÀ È≈ «’¤∞ Á∂«¬® ÎØ’‡ ’Ó «È‘ÎÒ ‘À √∂Ú® 2® (1160)

≈◊π ◊»‹∆ «Ú⁄ Ï≈Ï≈ È≈ÓÁ∂Ú ‹∆¿∞ Ú∆ Ó»Â∆ ‹ª ͺÊ-Í»‹≈ Á≈ ÷≥‚È ’«Á¡ª ÍÃ≈‰∆ Ó≈Â Á∆ √∂Ú≈ Ò¬∆ ¡ÍÃÀÒ [email protected]

Â’Ù∆Ò ¿∞ÍÁ∂Ù «ÁzÛ∑ ’Ú≈¿∞∫Á∂ ‘È : ¬∂’À Í≈Ê ’∆‹À Ì≈¿∞® Á»‹À Í≈Ê Ë∆¡À Í≈¿∞® ‹∂ ˙‘π Á∂¿∞  ˙‘π Ì∆ Á∂Ú≈® ’«‘ È≈ÓÁ∂¿∞ ‘Ó ‘« ’∆ √∂Ú≈® (525)

“˙¡≥’≈” Ï≈‰∆ «Ú⁄ Í≈ÏÑÓπÍÓ∂√π “·≈’∞” Á∆ «¬º’Â≈ ¡Â∂ «ÚÙÚ«Ú¡≈Í∆ ÓÈ∞º÷∆ √Ó≈ÈÂ≈-Ï≈ÏÂ≈ ˘ «ÏÒ’∞Ò ÈÚƒ-«ÈÚ∂’Ò∆ «ÚÒº÷‰ Á≈Ù«È’-Ô∞’Â∆ È≈Ò «È»Í‰ ’∆Â≈ «◊¡≈ ‘À : ·≈’∞π ¬∂’∞ √Ï≈¬∆ È≈«® Ï‘πÂ∂ Ú∂√ ’∂ ’±«Û¡≈«® (933) Ì≈Ú √≈≈ ‹∆Ú ‹◊ È≈∆¡ª ‘È Â∂ «¬º’Ø-«¬’ “·≈’∞” √ϺÂ-Óı¨’≈ Á≈ ÷√Ó ‹ª Ó≈Ò’-ÍÃÌ» ‘ÀÕ √≈«¡ª È≈Ò Í√Í-ÍÃÓ ∂ Â∂ Í≈Ò‰≈-ÍØÙ‰≈ ’È Á∆ √ªfi∆Á≈∆ ‘À, «¬’«Ó’Â≈ ‘ÀÕ √Ó√ «√ÃÙ‡∆, ‹∆Ú ‹ø±¡ª Â∂ ÓÈ∞º÷∆-ÙÃ∂‰∆¡ª «Ú⁄ “’Â≈ Íπ÷π” “√Ì Ó«‘ ‹Ø«Â ‹Ø«Â ‘À √Ø«¬Õ «Â√ ÁÀ ⁄≈È«‰ √Ì Ó«‘ ⁄≈ȉ∞ ‘Ø«¬®” (13) Úª◊ Ú «‘¡≈ ‘ÀÕ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ «¬’ √ÒØ’ «Ú⁄ ÎπÓ≈¿∞∫Á∂ ‘È : “¬∂’ «¥√Èß √Ï Á∂Ú≈ Á∂Ú Á∂Ú≈  ¡≈ÂÓ≈® ¡≈ÂÓ≈ Ï≈√πÁ∂Ú«√~ ‹∂ ’Ø ‹≈‰À Ì∂¿∞® È≈È’∞ Â≈ ’≈ Á≈√π ‘À √ج∆ «Èø‹È Á∂¿∞® (469) «¬√∂ Â∑ª, Í≥‹Ú∂∫ Í≈ÂÙ≈‘ ¡È∞√≈ “·≈’∞ ‹≈ «√Ó≈ ±ø Â≈‘∆® ’« «’Í≈ √Ï ÍëÂÍ≈Ò’ ÍÃÌ ’¿∞ √Á≈ √Ò≈‘∆® 1® ‘≈¿∞® √≈«√ √≈«√ Â∂≈ È≈Óπ √Ó≈¿∞ Â∞Ó ‘∆ ’¿∞ ÍÃÌ ¡≈‘∆® È≈È’ ‡∂’ ̬∆ ’Â∂ ’∆ ‘Ø ¡≈√ «Ï‚≈‰∆ Ò≈‘∆® (499500) √«Â◊πª Á≈ ¿∞ÍÁ∂Ù ‘À «’ ·≈’∞-ÍÃÌ» ‘ Ê≈Ú∂∫ ‘≈˜-È≈˜ ‘ÀÕ ¿∞√ Á∆ “Í»‹≈”

Ò¬∆ «’√∂ ’Ó ’ª‚ ‹ª «ÚÙ∂Ù ¡È∞Ù·≈È Á∆ ÒØÛ È‘ƒÕ «‹«◊¡≈√»-‹È Ì≈Ú∂∫ «’√∂ Ú∆ È≈¿∞∫ È≈Ò ˙√ ¡ÍøÍÍ≈ÏÃ‘Ó ‘√Â∆ Á≈, ‹Íπ-«√ÓÈ ’È, ¡≈≈ˉ ‹ª «Ë¡≈È ËÈ, «¬‘ ÍÃ’≈‹ Í»‰ √Ó͉ √«‘ Â∂ ÍÃ∂Ó-√ø‹Ø◊∆ ‘؉≈ ⁄≈‘∆Á≈ ‘ÀÕ Í»‹≈-¿∞Í≈ÙÈ≈ «Ú⁄ ·≈’∞ÍÃÌ» ˘ ‘∆ Ë∂Ô ÏÈ≈¿∞‰≈ ‘À, «’√∂ ‘Ø ÁπÈ∆¡≈Ú∆ ÍÃ≈ÍÂ∆ Ò¬∆ √≈ËÈ Ú‹Ø∫ È‘ƒ Ú«Â¡≈ ‹≈‰≈ ⁄≈‘∆Á≈Õ «¬√ ÍÃÊ≈«¬ ◊πÏ≈‰∆ Á∂ ¡≥Â◊«Â ¡È∂’ª √ø’∂ «ÓÒÁ∂ ‘È, «‹Ú∂∫ «’ : ·≈’∞π ◊≈¬∆¡À ¡≈ÂÓ ø«◊® √‰∆ Í≈ÚÈ È≈Ó «Ë¡≈ÚÈ (680) √‘«‹ √Ó≈ÚÈ √ø«◊® ÍÃÌ ’∆ ¿∞√« ’‘π √ø Ó∆® (295) √≈ÚË≈È ¬∂’≈◊ ⁄∆®

“√ÌÀ ÿ‡ ≈Óπ ÏØÒÀ ≈Ó≈ ÏØÒÀ® ≈Ó «ÏÈ≈ ’Ø ÏØÒÀ ∂® (988) Á≈ ¡«‘√≈√ ‘Ø ¡ªÚÁ≈ ‘ÀÕ «Î ¿∞√ ˘ Ó≈fi ’∆ Ú≈ «Ú⁄Ò∂ ◊π» È≈È’ Í≈ÂÙ≈‘ Á∂ √ÒØ’ª Á≈ ¡È∞ÌÚÍÃ’≈Ù∆ «◊¡≈È ÍÃ◊‡ ‘Ø ¡ªÚÁ≈ ‘À : È Á∂Ú Á≈ÈÚ≈ È≈® È «√Ë √≈«Ë’≈ Ë≈® ¡√«Â ¬∂’ «Á◊« ’∞¬∆® ¬∂’ Â∞¬∆ ¬∂’ Â∞¬∆® 2®... È √» √«√ Ó≥‚ÒØ® È √Í Á∆Í È‘ ‹ÒØ® ¡øÈ Í¿∞‰ «Êπ È ’∞¬∆® ¬∂’∞ Â∞¬∆ ¬∂’∞ Â∞¬∆® 4®... È «‹’∞ Á√ ¡≈ ’√∂® ‘Ó≈ ≈ ¬∂’∞ ¡≈√ Ú√∂® ¡√«Â ¬∂’∞ «Á◊ ’∞¬∆® ¬∂’ Â∞¬∆ ¬∂’∞ Â∞¬∆® 5® (144)

«‹È≈ «¬’ Ó«È «¬’ «⁄«Â «Ë¡≈«¬¡≈ √«Â◊π √¿∞ «⁄Â∞ Ò≈«¬® «ÂÈ ’∆ Áπ÷ Ìπ÷ ‘¿∞ÓÀ Ú‚≈ Ø◊π ◊«¬¡≈ «ÈÁØ÷ ̬∂ «ÒÚ Ò≈«¬® (1423) «¬«Â¡≈«Á’Õ “·≈’∞ Â∞fi «ÏÈ∞ Ï∆¡≈ È ‘Ø®” Á∂ Á≈Ù«È’ «√˪ Á∆ ◊«‘≈¬∆ ˘ ‹∂ √ø«÷Í »Í «Ú⁄ √Ófi‰≈ ‘ØÚ∂ ª, «¬¿∞∫ ‹≈‰∆¬∂ «’ «√ÃÙ‡∆ Á∆ √≈∆ ’∞ÁÂ, Í»∆ Íë’Â∆, ‹∆Ú-‹ø± Â∂ Ó≈ÈÚ-ÙÃ∂‰∆¡ª «Ú⁄ ˙√ «¬’Ø-«¬’ “Ú≈«‘◊π»” Á∆ ¡◊Ó-¡◊Ø⁄∆ √Ï’≈Ò∆ √ÓºÊ≈, ¿±‹≈, È≈Óπ, ‘√Â∆ ‹ª ‘Ø∫Á ‘∆ «ÁzÙ‡Ó≈È ‘Ø ‘∆ ‘ÀÕ «‹‘Û≈ Ú∆ ’ج∆ «¬√ Óπ„Ò∂ Â∂ ¡≥ÂÒ∂, Í≈ÏÑÓ-ÍÓ∂ÙÚ∆ ÍÓ-√º⁄ Á∂ Ì∂ ˘ Ïπºfi ÒÚ∂, ¿∞√ ˘ «Î ¡≈Ò∂-Áπ¡≈Ò∂

«¬øfl ◊πÏ≈‰∆ Á≈ «ÚÙÚ-«Ú¡≈Í∆ ÓÈ∞º÷Â≈ Ò¬∆ Ó≈◊ ÁÙÈ ‘À «’ «¬’Ø «¬’ Í≈ÏÑÓ-ÍÓ∂√π ˘ ‘∆ ‘Ó∂Ù≈ ⁄∂Â∂ «Ú⁄ º÷«Á¡ª √È≈ È≈Ò ˙√ Á≈ È≈Ó ‹Í«Á¡ª, √Ï«Ú¡≈Í∆ ⁄∂ÂÈ≈-√ºÂ≈ ”Í Í«’¡≈¬∆ È≈Ò ¬∆Ó≈È º÷«Á¡ª, ¡≈͉∆ ¡≥Â ¡≈ÂÓ≈ Á∆ ¡◊Ú≈¬∆ «Ú⁄ ‹∆ÚÈ ‹∆¿±‰≈ ‘ÀÕ “Á«¬¡≈Ò Íπ÷ √Ï ’∂ ·≈’∞ «ÏÈ¿∞ ’¿∞ ’ ‹Ø«® È≈Óπ ‹ÍÀ È≈È’∞ Á≈√π Â∞ÓØ ¿∞Ë«√ ¡≈÷∆ ÎØ®” (500) «¬√ √≈∂ ÍÃ’≈‹ Á∆ √‘∆ Â∂ √¯Ò ‹π◊Â∆ ˙√ ¡≈«Á-‹π◊≈Á∆ ÍÓ-√º⁄ ·≈’∞Ú≈«‘◊π» ˘ ‘∆ ¡≈͉≈ ¿∞Á∂Ù Â∂ ¡≈Á٠ω≈¿∞∫«Á¡ª, √≈∂ ’Ó-’ºڪ ˘ ◊πÏ≈‰∆-«√º«÷¡≈Úª Á∆ Ì≈ÚÈ≈ ¡È∞√≈ «È÷«Á¡ª-Í÷«Á¡ª ‹∆ÚÈ-‹≈⁄ Á∆ ÈÚ-ÿ≈Û ’È∆ ‘ÀÕ

√’Ò ÓØ◊≈ ’ØÒ Í‘πø⁄∆ √‘≈«¬Â≈ J J

√Ú: Ì≈¬∆ ÓÈ‹∆ «√øÿ ‹∆ (ÏÀ∫’ ÓÀÈ∂‹) Á∂ Í«Ú≈ ÚÒØ∫ √: ÁÒ∆Í «√øÿ ‹∆ «Í≥‚ ˺Ò∂ ’∂ (ÓØ◊≈) ÚÒØ∫

∏ ∏

[email protected]@ πͬ∂ [email protected]@ πͬ∂

J

√: ÏÒÁ∂Ú «√øÿ ‹∆ «‚͇∆ ÓÀÈ∂‹ ÏÀ∫’



[email protected]@ πͬ∂



[email protected]@ πͬ∂

ÚÒØ∫

J √: ’Â≈ Á≈√ ‹∆ (ÏÀ∫’ ÓÀÈ∂‹) ÚÒØ∫ «√º÷ «ÓÙÈ∆ ’≈Ò‹ ÚÒØ∫ √ÌȪ Á≈ ËøÈÚ≈Á ’∆Â≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

26

¡ÍÃÀÒ [email protected]

’≈«Ú-ÎπÒÚ≈Û∆

¿∞µ· Í≥Ê ı≈Ò√≈ ‘ØÙ Ó∂∫ ¡≈

λ’∆ »‘ √∆ «ÍÒ≈ ’∂ ÿπº‡ ¡≥«Óà∏√∂Ú≈ «√øÿ*

Â∂≈ √’±Ò ‘À Á≈«Â¡≈ ¡‹∆Ï „ø◊ Á≈Õ Úº÷∆ Â∑ª Á∆ ÚÁ∆ Í«‘È≈¬∆ ‹ªÁ∆Õ √∆√ ÂÒ∆ ”Â∂ º÷ ’∂ ¡≈¿∞‰ «‹‘Û∂ «Úº«Á¡≈ ¿∞È∑ª ˘ ’∂ÚÒ ÍÛ∑≈¬∆ ‹ªÁ∆Õ «√Ò∂Ï√ «Úº«Á¡≈ Á≈ √ø√≈ ÂØ∫ Úº÷≈ ‘À ÓÀÒ ‘¿∞ÓÀ Á∆ Í«‘Òª «Ó‡≈¬∆ ‹ªÁ∆Õ Â∂∆ «√º÷∆ Á∆ Èπ‘≈ ‘∆ Úº÷∆ ‘À ¤∞Í≈«¬¡ª ¤∞ÍÁ∆ È‘ƒ È≈ ¤∞Í≈¬∆ ‹ªÁ∆Õ Â∂∂ √’±Ò ”⁄Ø∫ ÍÛ∑ ’∂ ¡≈¬∂ «‹‘Û∂ ¡≈∂ «√ª Á∂ ¿∞µÂ∂ ⁄Ò≈¬∂ ‘º√ ’∂Õ √∆√ ’‡≈¬∂, ’‡≈¬∂ È≈ ’∂√ ¡ÀÍ «√º÷∆ «√Á’ √∆ ÂØÛ «ÈÌ≈¬∂ ‘º√ ’∂Õ √∂Ú’ ¡≈Í Á∂ Ú∆ ͺ’∂ «√Á’∆ √È ÏøÁ ÏøÁ √∆ «‹È∑ª ’‡≈¬∂ ‘º√ ’∂Õ ‘º√ ‘º√ ⁄Û∑∂ √∆ ⁄÷Û∆¡ª ”Â∂ «ÁºÂ≈ Ò‘» Â∂ ˜πÒÓ «Ó‡≈¬∂ ‘º√ ’∂Õ Â∂∂ ¿∞ÍÁ∂Ùª ”Â∂ «‹È∑ª È∂ ÎπºÒ ⁄≈Û∑∂ ‰ Ì»Ó∆ «Ú⁄ Ù‘∆Á∆¡ª Í≈ ◊¬∂ È∂Õ È∆‘ª «Ú⁄ «⁄‰ ’∂ Ù‘∆Á ‘Ø ◊¬∂ «¬º‡ª ËÓ Á∆¡ª ͺ’∆¡ª Ò≈ ◊¬∂ È∂Õ «‘≈ ÷Ω¯ È≈ ÓΩ Á≈ ˜≈ «‹øÈ≈ ÏπfiÁ∆ ‹Ø ˘ √Á≈ ‹◊≈ ◊¬∂ È∂Õ Á∂ ’∂ ’∞Ï≈È∆ ËÓ Â∂ ’ΩÓ ı≈Â Ò‘» ø«◊¡≈ «¬«Â‘≈√ ω≈ ◊¬∂ È∂Õ Î»’∆ »‘ √∆ «ÍÒ≈ ’∂ ÿπº‡ ¡≥«Óà’≈«¬¡≈-’ÒÍ ’∆Â∆, «√øÿ √‹≈ ’∂ ±øÕ «‘ ϫ‘ «Ú⁄, «‘‰ Á≈ ‘π’Ó ’∆Â≈ Óπ’øÓÒ ÂΩ ”Â∂, ÓÈ∞º÷ ω≈ ’∂ ±ø «Ó‡≈ ’∂ ˜πÒÓ, Ó˜¨Ó Á∂ ω∂ Ó√∆‘≈ ’∆Â∂ ¿∞Í’≈, √ø√≈ «Ú⁄ ¡≈ ’∂ ±øÕ ¿±⁄ È∆⁄ Á∂ Ì∂Â, «Ó‡≈¬∂ ÍÃ∆ÂÓ ’ΩÓª √≈∆¡ª ˘ ◊Ò∂ Ò≈ ’∂ ±øÕ *«√øÏÒ ’À∫Í, Ú≈‚ Èß: A, «‘. ¡≈. ¡À√. Íπ≈, «˜Ò∑≈ ‹øÓ» (‹øÓ»-’ÙÓ∆) ÓØÏ≈: IGIGE-BHCDF

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

∏«Í≥Ã: ‘Ì‹È «√øÿ (Ì≈¬∆ √≈«‘Ï)

¿∞µ· Í≥Ê ı≈Ò√≈ ‘ØÙ Ó∂∫ ¡≈, ¡Ω ÈϘ Í«‘⁄≈È ˜Ó≈È∂ ’∆, Ô∑ª ‘ ’ج∆ ¡ÍÈ∂ Á≈¿∞ Í∂ ‘À, √º⁄ Ï≈ ’‘»ø ÓÈ Ì≈È∂ ’∆Õ ¡Ï ‹Ø«Ù Í≥Ê ÷≈ÓØÙ È «‘, ◊ÀØ∫ È∂ Â∂≈ ÿ ¨‡ Ò∆¡≈, «¬øÈ ¶Í‡ ⁄Ø ´‡∂Ø∫ ’Ø, Â∞fi∂ ’√Ó ‘À ≈‘ Í∂ Ò≈È∂ ’∆Õ Ô∂ ÁøÌ∆, ÒØÌ∆, Í≈÷≥‚∆, Â∂∂ “È≈Ó” Í∂ ‚≈’≈ ‚≈Ò∂ ‘À∫, «¬È √Ì ’Ø ÷»Ï Ï∂Ï≈’∆ √∂, Â∞fi∂ ◊˜ ‘À √Ï’ «√÷≈È∂ ’∆Õ ‹Ø Â∂≈ ◊π» ⁄π≈Â∂ ‘À∫, È’Ò∆ ◊πÁ≈√ ÏÈ≈Â∂ ‘À∫, ¿∞È Áπ-«ÚÚ‘≈∆ ÁπÙ‡Ø∫ ’Ø, ÷ ‘√ ‘≈Ê «Á÷≈È∂ ’∆Õ ‹Ï Ù∂ ‹ø◊Ò √∂ ı≈Ò∆ ‘Ø, Ô≈ √Ø«¬¡≈ Ù≈«‘-‹ø◊Ò ‘Ø, ÂØ ¶◊Û∂ ¨ÓÛ ◊∆ÁÛ ’Ø, √»fi∂ ‘À ¡À∫· ‹Ó≈È∂ ’∆Õ ’Ì∆ È≈Á Â∞fi √∂ ‚Â≈ Ê≈, ¡ÏÁ≈Ò∆ Ì∆ ıÓ ÷≈Â≈ Ê≈, ÂÏ Â∞fi ’Ø ¬∂’ Ò◊È √∆ Ê∆, Áπ÷∆˙∫ ’≈ ÁÁ χ≈È∂ ’∆Õ ‹Ï Â∂∂ Á Í∂ ¡≈Â≈ Ê≈, ’ج∆ ÁÁ-Ó≥Á, ’ج∆ Áπ«÷¡≈≈, ÂØ «ÏÈ Í»¤∂ «’ ’ΩÈ Úπ‘ Ê≈, Â∞fi∂ ËπÈ Ê∆ ¿∞√∂ Ï⁄≈È∂ ’∆Õ Â±ø ¬∂’ ¡’≈Ò Íπ‹≈∆ ‘À, ¡Ω Ù≈‘∆ ¿∞√ √∂ Í≈Â≈ ‘À, Â∂∆ Ï∂«È¡≈˜∆ Á∂÷∆ Ê∆, ÈÚºÏ∆ ’Ø ·∞’≈È∂ ’∆Õ ‹Ï ÓπˆÒØ∫ È∂ Â∞¡º√Ï √∂, Â∂∂ √ ’≈ ÓØÒ ⁄π’≈«¬¡≈ Ê≈, ‘Ø ¡¿∞ Áz÷Ùª ¿∞Ì≈ ±ø, Â∞fi∂ ⁄≈‘ Ê∆ √ ’‡Ú≈È∂ ’∆Õ ˆÀ ’≈ Â∞fi∂ Â’≈˜≈ ‘À, ±ø Ú≈«√ ¿∞√ Á√Ó∂Ù ’≈ ‘À, «‹√ ¬∂’ ‘∆ ÓÈ Ó∂∫ ·≈È∆ Ê∆, «⁄Û∆¿∞∫ √∂ Ï≈˜ Â∞Û≈È∂ ’∆Õ “◊Ø«ÏøÁ ◊π»” ’≈ ı≈Ò√≈ ±ø, ‘À Ù≈‘∆ ’∆ ÍÚ≈˜ Â∂∆, ‘º’-Í⁄Ó ‹Ø ◊π È≈È’ ’≈, Â∞fi∂ ¯˜ ‘À «ÚÙÚ fiπÒ≈È∂ ’∆Õ Ïº√, ¬∂’ Ô≈Á‘≈È∆ Á∂È∆ Ê∆, ’ÛÚ≈ Ô∂ ¯˜ «ÈÌ≈È≈ Ê≈, ‹≈È∂, È ‹≈È∂, ±ø ‹≈È∂, ¡ÍÈ∆ Ê∆ ◊˜ √πÈ≈È∂ ’∆Õ

ˆ˜Ò ∏Ì≈¬∆ «ÈÓÒ «√øÿ ÷≈Ò√≈ «Í≥‚ ÊÒ∆ ÷πÁ, ØÍÛ, ÓØÏ≈: HDBGE-EGBAC

‹º◊ Á∂ «√‹‰‘≈ ˘ Ó∂≈ ’Ø«‡ ’Ø«‡ ÍÉ≈ÓÕ ◊π» ◊ÃøÊ «Ú⁄ Ï«‘ ’∂, Á∂Ú∂ ‹Ø ¡≈͉≈ ÍÀˆ≈ÓÕ ¡ºÒ≈, ≈Ó Â∂ ◊Ø«ÏøÁ, Ï∆·∞Ò, «’ÂÓ Èª √Ì ¿∞√ Á∂, È≈È’ Á∂ ÿ Í◊‡ ’∆Â≈, ¡Í‰≈ ¡√Ò∆ È≈ÓÕ Í∆Ú∂ «ÍÓ «Í¡≈Ò≈ «‹‘Û≈, Ò«‘øÁ∆ È‘ƒ ıπÓ≈∆, Ï≈˜ª Ú≈Ò≈ ʪ-ʪ Úø‚∂, Ì Ì ‘ºÊƒ ‹≈ÓÕ Ò≈ÒØ Ú◊∂ «’Â∆¡ª Á≈, ¿∞‘ Óπº„ ’Á∆Ó ÂØ∫ Ï∂Ò∆, Ó≥»‘ È‘ƒ Ò≈¿∞∫Á≈ ¿∞‘˘, «‹‘Û≈ ‘ØÚ∂ ‘º‚-‘≈ÓÕ È≈ ¿∞‘ «ÓÒÁ≈ Ó≥«Á Ó√«‹Á, È≈ ¿∞‘ ‹ø◊Ò-Ï∂Ò∂, ÙÏÁ Áπ¡≈≈ ÒºÌÁÀ ¿∞√Á≈, ÓÈ Á∂ «Úº⁄ Óπ’≈ÓÕ ÏøËÈ-Óπ’ ‘Ø «◊¡≈, ’∆Â∆ ºÏ Á∆ «‹È∑∂ ˆπÒ≈Ó∆, ““ÊÒ∆ Ú≈«ˇ¡≈”” ±ø Ú∆ ¿∞√ Á≈ ‘Ø ’∂ Ú∂÷ ˆπÒ≈ÓÕ 27

¡ÍÃÀÒ [email protected]

Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ «Í≥Ã: È√∆Ï «√øÿ √∂Ú’ ÁπÈ∆¡ª Á∂ «¬«Â‘≈√ «Ú⁄ ¡º‹ º’ «’√∂ ¡‹∆ÏØ-◊∆Ï ’ΩÂ’ Á∆ «Ó√≈Ò È‘ƒ «ÓÒÁ∆ «’ Òº÷ª Á∂ «¬’º· Á∂ √≈‘Ó‰∂ «’√∂ ÚÒØ∫ ‘ºÊ «Ú⁄ Èß◊∆ ÂÒÚ≈ ÎÛ ’∂ Ó≥◊ ’∆Â∆ ‘ØÚ∂ «’ ¿∞√ ˘ «¬’ √∆√ Á∆ ÒØÛ ‘ÀÕ ’ج∆ ‘À ¡«‹‘≈ ‹Ø √∆√ Á∂‰ Ò¬∆ «Â¡≈ ‘ØÚ? ∂ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ ≈Ó Á≈ Ì∂ Í≥‚≈Ò «Ú⁄Ø∫ ¿∞· ’∂ √Ì ÂØ∫ Í«‘Òª ◊π» Á∂ √≈‘Ó‰∂ √∆√ Ì∂‡ ’È Ò¬∆ «Â¡≈ ‘؉≈, Ú∂÷ ’∂ Í»≈ Í≥‚≈Ò Áø◊ «‘ «◊¡≈ √∆Õ [email protected] Ó≈⁄ AFII ˘ «Ú√≈÷∆ Ú≈Ò∂ «ÁÈ √≈«‘Ï∂ ’Ó≈Ò √Ã∆ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ÚÒØ∫ ’∆Â∂ ◊¬∂ «¬√ «ÚÙ≈Ò «¬’º· È∂ «¬’ ⁄ÓÂ’≈ ’È≈ √∆Õ √Ã∆ ◊π» È≈È’ Á∂Ú ‹∆ ÚÒØ∫ Ùπ» ’∆Â∆ ◊¬∆ «√º÷∆ Ò¬∆ ’∞fi «Áº√‘ºÁ∂ ’≈«¬Ó ’È∂ √ÈÕ ◊π» ‹∆ Á∆ Á»-«ÁzÙ‡∆ Á≈ «¬‘ «¬’ Ï‘π ں‚≈ «¥ÙÓ≈ √∆ «‹√ «Ú⁄Ø∫ ÷≈Ò√≈ Í≥Ê Á≈ ‹ÈÓ ‘Ø«¬¡≈ √∆Õ «¬‘ ’ج∆ «¬’ «ÁÈ Á∆ ÷∂‚ È‘ƒ √∆Õ ◊π» ‹∆ È∂ Ï‘π ‘∆ √»fi-Ï»fi È≈Ò ’¬∆ «⁄ª ÂØ∫ «Â¡≈∆ ’∆Â∆ ‘ج∆ √∆ «‹√ Ï≈∂ «√Î Â∂ «√Î ◊π» ‹∆ ‘∆ ‹≈‰Á∂ √ÈÕ «¬‘ ’ج∆ ¿∞√∂ «ÁÈ Á≈ ¡⁄øÌ≈ È‘ƒ √∆ «’ ◊π» ‹∆ È∂ Èß◊∆ ÂÒÚ≈ ÒÀ ’∂ √∆√ Ó≥«◊¡≈ Â∂ Á«¬¡≈ ≈Ó ‹∆ «Â¡≈ ‘Ø ◊¬∂Õ Ì≈Ú∂∫ «’√∂ ˘ Ú∆ «¬√ Ï≈∂ Â≈ Ú∆ «Ì‰’ È‘ƒ √∆ Í ◊π» ‹∆ ˘ Í»È ÌØ√≈ √∆ «’ ¿∞‘ ¡≈͉∂ «ÓÙÈ «Ú⁄ ˜» √ÎÒ ‘؉◊∂ «’¿∞∫«’ ¿∞È∑ª Í≈√ √≈Òª ÂØ∫ ‹ª «¬√ ÂØ∫ Í«‘Òª Ú∆ ¿∞È∑ª Á∂ «ÍÂ≈, Á≈Á∂, ÍÛÁ≈«Á¡ª Á∂ ÙË≈¨ Í∆Û∑∆-Á-Í∆Û∑∆ ◊π»¡ª Á∆ ÙÈ «Ú⁄ ¡≈¿∞∫Á∂ ‘∂ √È Â∂ ◊π» ‹∆ Á∆ ÙÈ «Ú⁄ ’¬∆ ¡«‹‘∂ √∂Ú’ ÓΩ‹»Á Ú∆ √ÈÕ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ ≈Ó ¿∞Î Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ Ú∆ ¿∞È∑ª √∂Ú’ª «Ú⁄Ø∫ «¬’ √ÈÕ ◊π» ¡ÓÁ≈√ ‹∆ Á∂ √Ó∂∫ ÂØ∫ ‘∆ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ Á∂ Íπ÷∂ ◊π» ÿ È≈Ò ‹πÛ∂ ‘ج∂ √ÈÕ ◊π» ¡ÓÁ≈√ ‹∆ Á∂ √∂Ú’ Ì≈¬∆ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

Á∆¡ª √≈÷∆¡ª √π‰≈¿∞∫Á∂ «‘øÁ∂ √ÈÕ

ÁπÈ∆¡≈ Á∂ «¬«Â‘≈√ Á≈ ¡‹∆ÏØ◊∆Ï ’ΩÂ’ : ‹ÁØ∫ ◊π» ‹∆ È∂ Èß◊∆ ÂÒÚ≈ ÎÛ ’∂ √∆√ Á∆ Ó≥◊ ’∆Â∆ ª √Ì ÂØ∫ Í«‘Òª Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ ‹∆ È∂ ¡≈͉∂ ¡≈Í ˘ Í∂Ù ’∆Â≈Õ Í≈Ø ‹∆ ‹πÒ’≈ Â∂ ÍÂÈ∆ Ï∆Ï∆ ≈Ó «Í¡≈∆ ¡Â∂ ¡◊Ø∫ ¿∞È∑ª Á∂ √ÍπºÂ ÿ» ‹∆ Â∂ ◊π∆¡≈ ‹∆ √ÈÕ Ì≈¬∆ ◊π∆¡≈ ‹∆ Â∂ Ó≈Â≈-«ÍÂ≈, ◊π» ≈Ó Á≈√ ‹∆ Â∂ ◊π» ¡‹È Á∂Ú ‹∆ Á∂ √∂Ú’ ‘∂Õ Ì≈¬∆ ◊π∆¡≈ ‹∆ Á≈ «Ú¡≈‘ Ï∆Ï∆ ºÂ≈ Á∂¬∆ È≈Ò ‘Ø«¬¡≈Õ ¡◊Ø∫ «¬È∑ª Á∂ √ÍπºÂ Ì≈¬∆ ’Ó≈Ò≈ ‹∆ ‘ج∂Õ «¬È∑ª Á≈ «Ú¡≈‘ Ï∆Ï∆ «¬¤≈ Á∂¬∆ È≈Ò ‘Ø«¬¡≈ Â∂ «¬È∑ª Á∂ √Íπ º  Ì≈¬∆ Ó¬∆¡≈ ≈Ó ‹∆ ‘ج∂ ‘ÈÕ Ì≈¬∆ ’Ó≈Ò≈ ‹∆ Â∂ ¿∞È∑ª Á∆ ÍÂÈ∆ È∂ ◊π» ‘«◊Ø«ÏøÁ √≈«‘Ï Á∂ ÁÏ≈ «Ú⁄ Ï‘π √∂Ú≈ ’∆Â∆ Â∂ Ì≈¬∆ Ó¬∆¡≈ ≈Ó È∂ ◊π» ‘«¥ÙÈ ‹∆ Â∂ ◊π» Â∂◊ Ï‘≈Á Á∂ √Ó∂∫ ‹Ê∂Á≈ Á∂ ÂΩ ”Â∂ √∂Ú≈ «ÈÌ≈¬∆Õ Ì≈¬∆ Ó¬∆¡≈ ≈Ó Á≈ «Ú¡≈‘ Ì≈¬∆ √πË≈ ‹∆ Á∆ √ÍπºÂ∆ √ØÌ≈ Á∂¬∆ È≈Ò ‘Ø«¬¡≈Õ «¬È∑ª Á∂ ÿ «¬’ ÎÚ∆ «ÁÈ ¡ÀÂÚ≈ AFFH ˘ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ ≈Ó Á≈ ‹ÈÓ ‘Ø«¬¡≈Õ ‹ÈÓ ¡√Ê≈È Ò≈‘Ω Ù«‘ (Í≈«’√Â≈È)Õ ‹ÈÓ ¡≥«ÓàÚ∂Ò∂ Á≈ ‘ÀÕ Á≈¬∆ Ó≥◊∆ ‹∆ È∂ Ï≈Ò’ Á≈ «⁄‘≈ Á∂÷ ’∂ ‘∆ ’«‘ «ÁºÂ≈ √∆, ““«¬‘ Ï≈Ò’ ’ج∆ Ó‘≈È ÍπÙ ‘ØÚ◊ ∂ ≈, Ó∂∂ ‹∆ÚÈ «Ú⁄ «¬‘ Í«‘Ò≈ Ï≈Ò’ ‘À «‹√ Á∂ ÁÙÈ ’’∂ «Í¡≈ Â∂ Á«¬¡≈ Á≈ √ØÓ≈ Îπº‡ «Í¡≈ ‘ÀÕ”” Á≈¬∆ Á∂ Ï⁄È √π‰ ’∂ «ÍÂ≈ Ó¬∆¡≈ ≈Ó È∂ Ï≈Ò’ Á≈ È≈ Á«¬¡≈ ≈Ó ‘∆ º÷ «ÁºÂ≈Õ Ì≈¬∆ Ó¬∆¡≈ ≈Ó ‹∆ ª Í«‘Òª ‘∆ ◊π» ÿ Á∂ «Í¡≈∂ √ÈÕ Ï≈Ò’ Á«¬¡≈ ≈Ó ˘ Ï⁄ÍÈ ÂØ∫ ‘∆ ÈÈ’≈‰≈ √≈«‘Ï, Í≥‹≈ √≈«‘Ï, ‚∂≈ √≈«‘Ï ¡≈«Á Á∂ ÁÙȪ Ò¬∆ ÒÀ ‹ªÁ∂ √È Â∂ ◊π» ÿ 28

«ÓÂ∆ B-C-AFHA ˘ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ ≈Ó ◊π» ‹∆ Á∂ ÁÙȪ Ò¬∆ ‹≈ ‘∂ ‹Ê∂ «Ú⁄ Ù≈ÓÒ √È «‹√ Á≈ ‹Ê∂Á≈ Ì≈¬∆ ‘È≈Ó Á≈√ √∆Õ «¬È∑ª Á∂ Ó≈Â≈-«ÍÂ≈ Ú∆ «¬√∂ ‹Ê∂ «Ú⁄ Ù≈ÓÒ √ÈÕ Ò≈‘Ω ÂØ∫ ⁄«Ò¡≈ «¬‘ ‹Ê≈ ¡≈«÷ ¡ÈßÁÍπ √≈«‘Ï Á∆ ËÂ∆ ”Â∂ Íπº‹ «◊¡≈ «‹ºÊ∂ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ ≈¬∂ ‹∆ «Ï≈‹Ó≈È √ÈÕ ’¬∆ «ÁÈ √ø◊ª È∂ ◊π» ‹∆ Á∂ ÁÙÈ Á∆Á≈∂ ’∆Â∂, Ú⁄È «ÏÒ≈√ ’∆Â∂ Â∂ Ú≈Í√∆ Ò¬∆ ⁄≈Ò∂ Í≈ «ÁºÂ∂, Í AC √≈Ò≈ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ ≈Ó ‹∆ ◊π» ‹∆ Á∆ √∂Ú≈ «Ú⁄ «¬ºÊ∂ ‘∆ «‘ ◊¬∂Õ Ò◊Ì◊ D √≈Ò ◊π» ‹∆ Á∆ ÙÈ «Ú⁄ ‘∆ ‘∂ ¡Â∂ ◊πÏ≈‰∆ Á∂ Í≈·, Ù√Â «Úº«Á¡≈, ÿØÛ √Ú≈∆, √ø◊ Á∆ √∂Ú≈ ¡≈«Á ’Á∂ ‘∂Õ ¿∞ÁØ∫ ‘∆ Ó≈Â≈ «ÍÂ≈ Á≈ Ò≈‘Ω ¡≈ ’∂ «ÓÒ ‹≈‰ Á≈, √πÈ∂‘≈ «Ó«Ò¡≈ ¡Â∂ ◊π» ‹∆ Á∆ ¡≈«◊¡≈ ÒÀ ’∂ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ ≈Ó Ò≈‘Ω Ú≈Í√ ¡≈ ◊¬∂Õ «¬ºÊ∂ ‘∆ ¿∞È∑ª Á≈ «Ú¡≈‘ BE Ó¬∆ AFHD ¬∆: ˘ «ÍÂ≈ ‘’∆’ ⁄øÁ Â∂ Ó≈Â≈ ‘∆ Á∂¬∆ Á∆ √ÍπºÂ∆ «Á¡≈Ò∆ ‹∆ È≈Ò ‘Ø«¬¡≈Õ «¬È∑ª Á≈ √‘π≈ Í«Ú≈ «Í≥‚ ‚∂≈ ⁄≈‘Ò Á≈ Ú√È∆’ √∆ ‹Ø «’ √Ã∆ ◊π» È≈È’ Á∂Ú ‹∆ Á∂ È≈È«’¡ª Ì≈Ú Ó≈Â≈ «ÂzÍÂ≈ ‹∆ Á≈ ‹ºÁ∆ ÍπÙÂ∆ «Í≥‚ √∆Õ «¬‘ «Í≥‚ Ò≈‘Ω ÂØ∫ CE «’ÒØÓ∆‡ Á∆ Á»∆ ¿∞µÂ∂ √«Ê ‘ÀÕ «Ú¡≈‘ ÂØ∫ ’∞fi √Ó∂∫ Ï≈¡Á ‘∆ ◊π» ‹∆ Á≈ √øÁ∂Ù «ÓÒ‰ ¿∞Íø Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ ≈Ó ¡≈͉∆ ÍÂÈ∆ √Ó∂ ¡ÈßÁÍπ Íπº‹ ◊¬∂ √ÈÕ AFHE ¬∆: «Ú⁄ ◊π» ‹∆ Í≈¿∞∫‡≈ √≈«‘Ï Íπº‹∂, Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ ≈Ó ◊π» ‹∆ Á∂ È≈Ò ‘∆ √ÈÕ ¿∞ÁØ∫ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ ≈Ó Á∆ ¿∞Ó AG √≈Ò Â∂ ◊π» ‹∆ Á∆ ¿∞Ó AI √≈Ò √∆Õ AFIH ¬∆: «Ú⁄ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ ≈Ó ˘ ◊π» ‹∆ Á∆ ÙÈ «Ú⁄ ¡≈«¬¡ª AG √≈Ò ‘Ø ◊¬∂ √ÈÕ «¬√ √Ó∂∫ º’ ¿∞È∑ª Á∂ ÿ ÁØ √ÍπºÂ Ì≈¬∆ ‹Ú≈‘ Â∂ Ì≈¬∆ «¥Í≈Ò «√øÿ Â∂ ÁØ √ÍπºÂ∆¡ª Ï∆Ï∆ Ó≥È ’Ω Â∂ ¡ÍÃÀÒ [email protected]

Ï∆Ï∆ ¡ÈßÁ ’Ω ‘Ø ◊¬∂ √ÈÕ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ ≈Ó ‹∆ Á≈ ‹∆ÚÈ Ï‘π ‘∆ ¿∞µ⁄≈ √πº⁄≈ √∆Õ ◊πÏ≈‰∆ Á∂ «ÈºÂ È∂Ó∆ Â∂ «¬’ √πÒfi∂ ‘ج∂ ÍÃ⁄≈’ √ÈÕ ¿∞È∑ª Á∆ √øÂ≈È Ú∆ ¿∞È∑ª Á∂ ‘∆ Í»«È¡ª ”Â∂ ⁄ºÒ ‘∆ √∆Õ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ ≈Ó ‹∆ Á≈ ÎπÂ∆Ò≈ √∆ √∆Õ ¿∞‘ ÿØÛ √Ú≈∆ Â∂ Ù√Â «Úº«Á¡≈ Á∂ Ó≈‘ ‘Ø ◊¬∂ √ÈÕ ¿∞È∑ª Á∂ «‘Á∂ ¡≥Á ‘Ò∆Ó∆, √ºÂ, √øÂØ÷, ËÓ Â∂ Á«¬¡≈ Ú◊∂ Ï‘π √≈∂ ◊π‰ ÓΩ‹»Á √ÈÕ ‘π‰ º’ ¿∞‘ ◊π» ‹∆ Á∂ √Ì ÂØ∫ Úº‚∂ «ÚÙÚ≈√ Í≈Â ω ⁄πº’∂ √È Â∂ «¬√∂ ’’∂ ◊π» ‹∆ È∂ ¿∞È∑ª ˘ ¡≥◊ º«÷¡’ Á∂ ÂΩ ”Â∂ º÷ «Ò¡≈ √∆Õ ‹ÁØ∫ [email protected] Ó≈⁄ AFII ¬∆: ˘ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹∆ È∂ ÷≈Ò√∂ Á∆ √≈‹È≈ Ò¬∆ ¡ÈßÁÍπ «Ú÷∂ «ÚÙ≈Ò «¬’º· ’∆Â≈ √∆ ¿∞√ √Ó∂∫ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ ≈Ó ˘ ◊π» ‹∆ Á∆ ÙÈ «Ú⁄ «‘ø«Á¡ª AH √≈Ò ‘Ø ◊¬∂ √ÈÕ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ ≈Ó ‹∆ √Ì ÂØ∫ Í«‘Ò∂ «Í¡≈∂ √È ‹Ø ◊π» ‹∆ Á∆ Ó≥◊ ¿∞Íø √∆√ Á∂‰ Ò¬∆ «Â¡≈ ‘ج∂ √ÈÕ ‹ÁØ∫ Í≥‹∂ «Í¡≈∂ √∆√ Á∂‰ Ò¬∆ «Â¡≈ ‘Ø ◊¬∂ √È Â∂ ÂøÏ» «Ú⁄ ‹≈ ⁄πº’∂ √È Âª √Ì ÂØ∫ Í«‘Òª «¬È∑ª Í≥‹ª «Í¡≈«¡ª ˘ ¡≥«ÓàÁ∆ Á≈ ◊π» ‹∆ È∂ «ÁºÂ∆ Â∂ «Î Í≥‹ª «Í¡≈«¡ª Í≈√Ø∫ ¡≥«ÓàÁ∆ Á≈ Ҭ∆Õ «¬√ ÂØ∫ Ï≈¡Á ¿∞√ «ÁÈ Ò◊Ì◊ [email protected]@@@ ÍÃ≈‰∆¡ª È∂ ¡≥«ÓÃÂÍ≈È ’∆Â≈Õ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ ≈Ó ÂØ∫ «Í¡≈∂ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ ω ◊¬∂ √ÈÕ ¿∞√∂ «ÁÈ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ Â∂ Í«Ú≈ È∂ Ú∆ ¡≥«ÓÃÂÍ≈È ’∆Â≈ ‹Ø «’ «¬√ ÍÃ’≈ ‘À : «ÍÂ≈ Ó¬∆¡≈ «√øÿ Â∂ Ó≈Â≈ ÙØÌ≈ ’Ω ‹∆ √Ó∂ ¿∞È∑ª Á∆ ÍÂÈ∆ Ï∆Ï∆ «Á¡≈Ò∆ ’Ω È∂ ¡≥«Óफ’¡≈Õ ¿∞√ √Ó∂∫ ¿∞√ Á∆ ¿∞Ó BI √≈Ò Á∆ √∆Õ «¬√∂ Â∑ª Úº‚∂ √ÍπºÂ Ì≈¬∆ ‹Ú≈‘ «√øÿ Á∆ ¿∞Ó AC √≈Ò, Ì≈¬∆ «¥Í≈Ò «√øÿ Á∆ ¿∞Ó AA √≈Ò, √ÍπºÂ∆ Ó≥È ’Ω Á∆ ¿∞Ó I √≈Ò Â∂ Ï∆Ï∆ ¡ÈßÁ ’Ω Á∆ ¿∞Ó G √≈Ò √∆ «‹È∑ª È∂ «’ «¬√∂ «ÁÈ ¡≥«ÓÃÂÍ≈È ’∆Â≈Õ

D ÍØ‘ [email protected] ¬∆: ˘ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ È∂ √Ó»‘-√ø◊ª √Ó∂ ¡ÈßÁÍπ Á≈ «’Ò∑≈ ¤º‚ «ÁºÂ≈Õ ¡º◊∂ √√≈ ÈÁ∆ ⁄Û∑∆ ‘ج∆ √∆Õ ÁπÙÓ‰ª Á∆¡ª ÎΩ‹ª È∂ ËØ÷∂ È≈Ò ‘ÓÒ≈ ’ «ÁºÂ≈Õ ◊π» ‹∆ Á≈ √Ó»‘ Í«Ú≈ «Ú¤Û «◊¡≈Õ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ ‹∆ ◊π» ‹∆ Á∂ ‹Ê∂ È≈Ò ‘∆ ⁄Ó’Ω Á∆ ◊Û∑∆ «Ú⁄ Íπº‹ ◊¬∂ √ÈÕ «¬‘ ¡º· ÍØ‘ [email protected] ¬∆: Á≈ «ÁÈ √∆Õ ⁄Ó’Ω Á∆ ◊Û∑∆ «Ú⁄ ÿÓ√≈È Á≈ Ô∞ºË ‘Ø«¬¡≈Õ ◊π» ‹∆ Á∂ ÁØÚ∂∫ √≈«‘Ϙ≈«Á¡ª √Ó∂ ’≈Î∆ «√øÿ Ù‘∆Á ‘Ø ⁄πº’∂ √ÈÕ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ, Ì≈¬∆ ËÓ «√øÿ ‘πª È∂ √Ø«⁄¡≈ «’ ◊π» ‹∆ Á≈ «¬√ ◊Û∑∆ «Ú⁄ ‘∆ Ù‘∆Á ‘؉≈ Í≥Ê Ò¬∆ Ï‘π ‘∆ È∞’√≈ÈÁ∂‘ ‘ØÚ∂◊≈ √Ø ¿∞È∑ª Í≥‹ «Í¡≈«¡ª Á∂ »Í «Ú⁄ «¬’ ◊πÓÂ≈ Í≈√ ’’∂ ◊π» ‹∆ ˘ ◊Û∑∆ «Ú⁄Ø∫ Ï⁄ ’∂ «È’Ò‰ Ò¬∆ «Â¡≈ ’ «Ò¡≈ √∆Õ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ, Ì≈¬∆ ËÓ «√øÿ ¡Â∂ Ì≈¬∆ Ó≈È «√øÿ ◊π» ‹∆ Á∂ È≈Ò ‘∆ ◊¬∂Õ ‘È∂∂ «Ú⁄ √Â∂ ÏÁÒ ◊¬∂ √È Í Â≈«¡ª Á∆ ÓÁÁ È≈Ò «¬‘ «ÂøÈ∂ «¬’ ʪ «¬’º·∂ ‘Ø ◊¬∂ √È ¡Â∂ Ó≈¤∆Ú≈Û∂ Á∂ ‹ø◊Òª «Ú⁄ ◊π» ‹∆ ˘ ‹≈ «ÓÒ∂ √ÈÕ Á∆È≈ ’ª◊Û «Ú÷∂ ‘∆ ◊π» ‹∆ È∂ ˜ÎÈ≈Ó≈ «Ò«÷¡≈ Â∂ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ Â∂ Ì≈¬∆ ËÓ «√øÿ ‹∆ ˘ ¡Ωø◊˜∂Ï Í≈√ Ì∂«‹¡≈ √∆Õ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ ‹∆ ◊π» ‹∆ È≈Ò ¡≈÷∆ √≈‘ º’ ‘∂Õ ‹ØÂ∆ ‹Ø √Ó≈¿∞‰ Ú∂Ò∂ Ú∆ ¿∞È∑ª È∂ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ ˘ ‘∆ ¡ºË∆ ≈ ˘ ÏπÒ≈«¬¡≈ Â∂ Ú≈«‘◊π» ‹∆ ’≈ ÷≈Ò√≈, Ú≈«‘◊π» ‹∆ ’∆ Ϋ‘, ÏπÒ≈ ’∂ ‹ØÂ∆ ‹Ø √Ó≈ ◊¬∂ √ÈÕ Á»‹∂ «ÁÈ Ì≈Ú H ¡’±Ï, [email protected] ¬∆: ˘ ◊π» ‹∆ Á≈ √√’≈ ’È «Ú⁄ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ Á∆ ÷≈√ Ì»«Ó’≈ √∆Õ AH ¡’±Ï ˘ ◊π» ‹∆ Á∆ ¡≥«ÂÓ ¡Á≈√ Ú∂Ò∂ ◊π» ‹∆ ÚÒØ∫ Áº√∆ ÓÔ≈Á≈ ¡È∞√≈ √«‘‹ Í≈· Á∂ ÌØ◊ Í≈¬∂ ◊¬∂Õ ¡≥«ÂÓ ¡Á≈√ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ È∂ ‘∆ ’∆Â∆ Â∂ √Ã∆ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï «Ú⁄Ø∫

‘π’ÓÈ≈Ó≈ «Ò¡≈ «◊¡≈Õ √Ã∆ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï ˘ ÙÏÁ ◊π» Ó≥ȉ Á≈ ‘π’ÓÈ≈Ó≈ ◊π» ‹∆ Í«‘Òª ‘∆ Á∂ ◊¬∂ √ÈÕ ◊π» ‹∆ Á∂ ‘π’Ó ¡È∞√≈ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ ‹∆ ‘˜» √≈«‘Ï ‘∆ ‘∂ Í ◊π» ‹∆ ÂØ∫ Ï≈¡Á ¿∞‘ ÏÀ≈◊Ó¬∆ ¡Ú√Ê≈ «Ú⁄ ‘∆ ‘∂ Â∂ BA ¡’±Ï [email protected] ¬∆: ˘ ¡≥«ÓàÚ∂Ò∂ ¿∞·∂, «ÈÂÈ∂Ó ¿∞Íø ¡Á≈√ ’∆Â∆ Â∂ ¡≈÷∆ Ú⁄È, “È≈È’ È≈Ó ⁄Û∑Á∆ ’Ò≈ Â∂∂ Ì≈‰∂ √Ϻ Á≈ ÌÒ≈” ’«‘ ’∂ ¡’≈Ò ⁄Ò≈‰≈ ’ ◊¬∂Õ

Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ Á∂ Í«Ú≈ Á∆ ‹≈‰’≈∆ √Ã∆ ‘«Ó≥Á √≈«‘Ï ‹∆ Á∂ Í≥‹Ú∂∫ ‘À‚ ◊ÃøÊ∆ Ì≈¬∆ √≈«‘Ï Á∂ Úº‚∂ √ÍπºÂ Ì≈¬∆ ‹Ú≈‘ «√øÿ ‹∆ ‘ج∂ ‘ÈÕ «¬È∑ª Á≈ «Ú¡≈‘ [email protected] ¬∆: «Ú⁄ ¡ÈßÁÍπ √≈«‘Ï «Ú÷∂ ‘Ø«¬¡≈ √∆Õ «¬È∑ª Á∂ «ÂøÈ √ÍπºÂ Ì≈¬∆ ‹Ú≈‘ «√øÿ, Ì≈¬∆ ’Ó «√øÿ Â∂ Ì≈¬∆ Í≥‹≈Ï «√øÿ ‘ج∂ ‘ÈÕ Ì≈¬∆ ‹Ú≈‘ «√øÿ ‹∆ Á∆ ÓΩ B ‹»È AGGB ¬∆: ˘ ‘ج∆Õ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ Á∂ ¤Ø‡∂ √ÍπºÂ Ì≈¬∆ «¥Í≈Ò «√øÿ Á≈ ‹ÈÓ BA Ó≈⁄, AFHH ¬∆: ˘ ‘Ø«¬¡≈Õ ¡≥«ÓàÁ∆ Á≈ ◊π» ‹∆ Í≈√Ø∫ ‘∆ AFII ¬∆: «Ú⁄ ÍÃ≈Í ’∆Â∆Õ «Ú¡≈‘ [email protected] ¬∆: «Ú⁄ ‘Ø«¬¡≈Õ ÁØ √ÍπºÂ Ì≈¬∆ Ë∆‹ «√øÿ Â∂ Ì≈¬∆ «ÓÒ≈Í «√øÿ √ÈÕ Ì≈¬∆ «¥Í≈Ò «√øÿ Á∆ ÓΩ BD ‹»È AGCD ˘ ‘ج∆Õ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ Á∂ ÍØÂ∂ Ì≈¬∆ Ë∆‹ «√øÿ Â∂ Ì≈¬∆ «ÓÒ≈Í «√øÿ ‹∆ ‘ج∂ ‘È Â∂ ÍÛÍØÂ∂ Ì≈¬∆ ‘«¡≈Ë «√øÿ, Ì≈¬∆ ‘Ï÷Ù «√øÿ, Ì≈¬∆ ‹∂·≈ «√øÿ Â∂ Ì≈¬∆ ¡È≈‘ºÁ «√øÿ ‘ج∂ ‘ÈÕ Ì≈¬∆ Á«¬¡≈ «√øÿ ‹∆ Á∆ ÚøÙ «Ú⁄Ø∫ ¡º‹’ºÒ∑ Ì≈¬∆ ÓÈ‹∆ «√øÿ ‹πÒ’≈, Áπ≈‘≈ (´«Ë¡≈‰≈) «Ú÷∂ «‘ ‘∂ ‘È Â∂ ¿∞È∑ª Á∂ √ÍπºÂ Ì≈¬∆ √ÍÃ∆ «√øÿ, Ï∆Ï∆ ¡ÚÈ∆ ’Ω, Ì≈¬∆ «ÁÒÁ∆Í «√øÿ Â∂ ÍØÂ≈ Ì≈¬∆ ‹Í◊π «√øÿ∏√≈≈ Í«Ú≈ ¡≈√‡z∂Ò∆¡≈ «Ú⁄ «‘ ‘∂ √ÈÕ (Ì≈¬∆ «ÁºÂ «√øÿ Í«Âz’≈ «Ú⁄Ø∫ ËøÈÚ≈Á √«‘Â)

Í≈·’ ‹∆! «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆ ÍÛ∑ ’∂, √ªÌ ’∂ º÷Ø ‹∆Õ ºÁ∆ «Ú⁄ È≈ Ú∂⁄Ø ‹∆Õ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

29

¡ÍÃÀÒ [email protected]

Ï≈Ò ÎπÒÚ≈Û∆ ¡≥«ÓàÏ⁄È Í«˙ ’≈´ √ÌÀ ‹◊ ¿±Í Ó≈«‘ «Ò÷∂ ÌzÓ «◊¡≈È∆® ’‘π ’Ï∆ ‹È ̬∂ ÷≈Ò√∂ ÍÃÓ ∂ Ì◊«Â «‹‘ ‹≈È∆®

(√Ø«·, ’Ï∆ ‹∆, 654-55)

¡Ê : √≈∂ √ø√≈ ¿∞µÂ∂ ÓΩ Á≈ ‚ «Í¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ ÌÓª «Ú⁄ ͬ∂ ‘ج∂ Â∂ «ÚÁÚ≈È ÍπÙ Ú∆ ¿∞√∂ ‘∆ Ò∂÷∂ «Ú⁄ ‘È; Ì≈Ú, ¿∞‘ Ú∆ ÓΩ Á∂ ‚ «Ú⁄ ‘∆ ‘ÈÕ ‘∂ ’Ï∆! «‹È∑ª ÓÈ∞º÷ª È∂ ÍÃÌ» Á∆ ÍÃ∂Ó≈ Ì◊Â∆ ’È∆ √Ófi Ò¬∆ ‘À, ¿∞‘ ÓΩ Á∂ ‚ ÂØ∫ ¡˜≈Á ‘Ø ◊¬∂ ‘ÈÕ ÍÁ ¡Ê : ’≈´∏ÓΩÂÕ Ó≈«‘∏«Ú⁄∂ ‘∆Õ ÌzÓ «◊¡≈È∆∏ÌÓ∆ Â∂ «◊¡≈È∆ («ÚÁÚ≈È)Õ ı≈Ò√∂∏¡˜≈ÁÕ «‹‘∏«‹È∑ª È∂Õ ¿∞ÍÁ∂Ù : ÍÃÌ»-«Í¡≈, ¿∞√ Á∂ ◊π‰ª Á∂ «√ÓÈ È≈Ò ÓÈ∞º÷ Á∂ ÓÈ «Ú⁄Ø∫ √Ì ÂØ∫ Úº‚≈ ‚∏ÓΩ Á≈ ‚∏Ú∆ ıÂÓ ‘Ø ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ

◊π«√º÷ ’À√≈ ⁄≈‘∆¬∂

ı≈Ò√≈

∏√: ‰‹∆ «√øÿ

√≈«‘Ï ◊π» ‘Ø «’Â∂ È≈

◊øÊ √∆√

∏Ó«ÈßÁ ’Ω “Í≈Ò∆”*

«ÏÈ, fiπ’≈Ú∂Õ

Ó≥◊Ø ◊π» ’ØÒØ∫ «√º÷∆ Ú≈Ò≈ Á≈È ÷≈Ò√≈, ‘À ‹◊ «Ú⁄ ¿∞µ⁄∆ Â∂∆ Ù≈È ı≈Ò√≈Õ

’≈Ó, ¥ØË, ÓØ‘, ÒØÌ «Â¡≈◊∂, “‘Ω∫∏ÓÀ∫” Â≈¬∆∫ Ó≈ Óπ’≈Ú∂Õ

˜πÒÓ Á∂ ¡º◊∂ fiπ’‰≈ È≈ ‹≈‰Á≈,

«Èß«Á¡≈ √π‰∂ È≈ ’∂ Ï÷∆Ò∆ (⁄π◊Ò∆), ‘ ÁÓ ◊∆ ‘∆ Á∂ ◊≈Ú∂Õ

√º⁄ Á∆ ÷≈Â √∆√ Ú∆ ’‡≈¿∞∫Á≈Õ Úº÷∆ ‘À Â∂∆ ¡≈È Ï≈È ÷≈Ò√≈,

’±Û «Â¡≈◊∂, √º⁄ ˘ Ë≈∂, ’Ó ’∂, ÙπºÌ ’≈ ’Ó≈Ú∂Õ

‘À ‹◊ «Ú⁄ ¿∞µ⁄∆ Â∂∆ Ù≈È ı≈Ò√≈Õ ÌπºÒ∆¬∂ È≈ ’Á∂ ¿∞‘Ȫ Á∆¡ª ’∞Ï≈È∆¡ª

Á√ª È‘πø¡ª Á∆ ’∂ ’Ó≈¬∆, ¿∞√ Â≈¬∆∫ «Î Úø‚ ’∂ ÷≈Ú∂Õ

«√º÷∆ Á∆ ÷≈Â «‹‘Ȫ «‹øÁª Ú≈∆¡ª «√º÷∆ ¿∞µÂ∂ √Á≈ √≈˘ Ó≈‰ ı≈Ò√≈

“√«ÂÈ≈Óπ” Á≈ ω∂ ÚÍ≈∆, ¡≈Í ‹Í∂ ¡Ú≈ È≈Ó ‹Í≈Ú∂Õ ÓºÂ ¿∞µ⁄∆, Â∂ ıÒ’Â

‘À ‹◊ «Ú⁄ ¿∞µ⁄∆ Â∂∆ Ù≈È ı≈Ò√≈Õ

ÓÈ È∆Úª º÷∂, Á∆ √∂Ú ’Ó≈Ú∂Õ

Í≥‹ ’’≈ √≈˘ √«Â◊π» È∂ Ï÷Ù∂ √Á≈⁄≈∆ ‹∆ÚÈ ‹∆‰ Á∂ ‘π’Ó Ï÷Ù∂

¡≥«Óऒ ’∂, «‘ª º÷ ’∂, √«Â◊π Á≈ ¿∞ÍÁ∂Ù ’Ó≈Ú∂Õ

«√º÷∆ ‘∆ ‘À √≈‚∆ Í«‘⁄≈‰ ı≈Ò√≈ ‘À ‹◊ «Ú⁄ ¿∞µ⁄∆ Â∂∆ Ù≈È ı≈Ò√≈Õ

“ÎÙ∆” ¡À√∂ ◊π«√º÷ Á∂, ⁄Ȫ Á∆ Ë»Û∆ «Ú⁄ È∑≈Ú∂Õ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

*Ϻ√∆ Í·≈‰ª, ÓØÏ≈: [email protected]@

30

¡ÍÃÀÒ [email protected]

«◊¡≈È∆ «ÁºÂ «√øÿ ‹∆ «◊¡≈È∆ «ÁºÂ «√øÿ ‹∆ «√º÷ Í≥Ê Á∆ «¬’ ¡«‹‘∆ Ùı√∆¡Â ‘ج∂ ‘È «‹È∑ª È∂ ‹∆ÚÈ Á∂ Úº÷-Úº÷ ÷∂Âª «Ú⁄ Ó‘≈È ’≈‹ ’∆Â∂Õ Ì≈Ú∂∫ ¡≈Í Óπº÷ ÂΩ ”Â∂ ’Ú∆ √È, Í ¡≈Í «√÷ Á∂ Ú≈Â’ Ò∂÷’ Ú∆ √ÈÕ ¡≈Í ◊πÏ≈‰∆ Á∂ ‡∆’≈’≈, «Ú¡≈«÷¡≈’≈ ¡Â∂ Ï∂‘ºÁ ÍÃÌ≈ÚÙ≈Ò∆ Ì≈ÙÈ’≈ √ÈÕ Úº÷-Úº÷ ËÓª Á≈ «◊¡≈È ‘؉ ’’∂ ¡≈Í ËÓ-⁄⁄≈ «Ú⁄ Í»∂ Ó≈«‘ √ÈÕ ¡≈Í Í≥‹≈Ï∆ ÏØÒ∆ «Ú⁄ “«◊¡≈È∆” Á∆ ÍÃ∆«÷¡≈ Í≈√ ’È Ú≈Ò∂ Í«‘Ò∂ «Ú¡’Â∆ ¡Â∂ Í≥‹≈Ï∆ Ì≈Ù≈ Á∂ Í«‘Ò∂ ÍÃØÎÀ√ √ÈÕ «¬√∂ Â∑ª ¡≈Í Í≥‹≈Ï∆ Á∂ Í«‘Ò∂ ͺÂ’≈ (¡ıÏ≈ ⁄Ò≈¿∞‰ Ú≈Ò∂) √ÈÕ ¡≈Í Ú◊≈ «ÁzÛ∑ «¬≈Á∂ Á≈ Ó≈Ò’, ÷Ø‹∆, «◊¡≈ÈÚ≈È, «È‚ ¡Â∂ ÍÃÌ≈ÚÙ≈Ò∆ ÍÃ⁄≈’ Ù≈«¬Á ‘∆ ’ج∆ ‘Ø ‘Ø«¬¡≈ ‘ØÚ∂Õ «◊¡≈È∆ «ÁºÂ «√øÿ ‹∆ Á≈ ‹ÈÓ «¬’ ◊∆Ï ¡Â∂ ’«Ê ÂΩ ”Â∂ È∆Úƒ ‹≈ È≈Ò √øÏË ø º÷‰ Ú≈Ò∂ Í«Ú≈ «Ú⁄ ‘Ø«¬¡≈Õ ¡≈Í Á∂ «ÍÂ≈ Ì≈¬∆ Á∆Ú≈È «√øÿ ’ºÍÛ∂ Ïπ‰È Á≈ ’øÓ ’Á∂ √ÈÕ ¡≈Í √øÂ-√πÌ≈¡ Á∂ Ó≈Ò’ √È ¡Â∂ √≈Ë»-√ø ¡≈Í Á∂ ÿ ¡≈¬∂ «‘øÁ∂ √ÈÕ «◊¡≈È∆ ‹∆ Á≈ ‹ÈÓ BA ¡ÍÃÀÒ, √øÈ [email protected] ˘ «¡≈√ ͫ‡¡≈Ò≈ Á∂ «Í≥‚ “’ÒΩÛ” «Ú÷∂ ‘Ø«¬¡≈Õ ¡º‹’ºÒ∑ «¬√ «Í≥‚ ˘ «˜Ò∑≈ Ϋ‘◊Û∑ √≈«‘Ï Ò◊Á≈ ‘ÀÕ ¡≈Í Á≈ Í«‘Ò≈ È≈Ó «ÁºÂ≈ ≈Ó √∆Õ ¡≈Í Ï⁄ÍÈ ÂØ∫ ‘∆ Â∂˜ ÏπºË∆ Ú≈Ò∂ √ÈÕ ÿ ¡≈¿∞∫Á∂ √≈Ë»-√øª ÂØ∫ ËÓ Ï≈∂ ‹≈‰È Á∆ Ò◊È Òº◊ ◊¬∆Õ Á√ √≈Ò Á∂ ‘ج∂ ª «ÍÂ≈ È∂ ¡≈Í ˘ ¡≥Ï≈Ò∂ «˜Ò∑∂ Á∂ «Í≥‚ «Â¿±Û «Ú÷∂ Ë≈«Ó’ ÍÛ∑≈¬∆ Ò¬∆, Ó‘≈ÂÓ≈ ◊πÏ÷Ù «√øÿ Í≈√ Ì∂‹ «ÁºÂ≈Õ ¿∞Ê∂ ¡≈Í È∂ Í≥‹ ◊ÃÊ ø ∆, Ï≈¬∆ Ú≈ª, Ì◊Â

Ï≈‰∆, Ì≈¬∆ ◊πÁ≈√ ‹∆ Á∆¡ª Ú≈ª ¡≈«Á Á∆ ¤∂ √≈Ò ÍÛ∑≈¬∆ ’∆Â∆Õ «¬ºÊ∂ ‘∆ ¿∞Á», Í≥‹≈Ï∆, «Í≥◊Ò (’«ÚÂ≈ Á∂ «ÈÔÓ), «Ú¡≈’È, Ú∂ÁªÂ ¡Â∂ ≈‹È∆Â∆ Á∂ ◊Ãøʪ Á∆ ÍÛ∑≈¬∆ ’∆Â∆Õ Ì≈ÙÈ-’Ò≈ «Ú⁄ Ú∆ Â’Û∆ Óπ‘≈ ‘≈√Ò ’ Ò¬∆Õ AGAH √≈Ò Á∆ ¿∞Ó º’ ¡≈Í √¯Ò ÍÃ⁄≈’ ω ◊¬∂; Á»-Á» «Í≥‚ª «Ú⁄ ÒÀ’⁄ Á∂‰ ‹ªÁ∂Õ «¬øÈ∆ Ó≈ÈÂ≈ ‘Ø ◊¬∆ «’ ÒØ’ƒ ÍÀƒ ‘ºÊ Ò≈¿∞‰ Òº◊ ͬ∂Õ

«◊¡≈È∆ «ÁºÂ «√øÿ ‹∆, ÍÃØ: ◊πÓπ÷ «√øÿ ‹∆ ¡Â∂ √«‘ÔØ◊∆¡ª Á∂ ÔÂȪ È≈Ò “Í≥‹≈Ï∆ «ÍÃø«‡ø◊ ÍÃÀ√” Ò◊≈¬∆ ◊¬∆Õ Í≥‹≈Ï∆ Á≈ Í«‘Ò≈ ¡ıÏ≈ “◊πÓπ÷∆ ¡ıÏ≈” ¡≈øÌ ’∆Â≈ «◊¡≈; «Î “÷≈Ò√≈ ¡ıÏ≈” ⁄≈¨ ‘Ø«¬¡≈Õ «Úº«Á¡’ Ò«‘ ‘Ø Â∂˜ ‘ج∆, Ï∆Ï∆¡ª Ò¬∆ «Ú«Á¡≈Ò∂ ÷ØÒ∑∂ ◊¬∂Õ ÷≈Ò√≈ ’≈Ò‹, ¡≥«ÓÃÂ√ Ï«‰¡≈Õ Á∂‘Ë≈∆ ◊π»-ÍøÍ≈ Á∂ ¡È∞Ô≈¬∆¡ª, ◊π»¡ª Á∆ ÚøÙ «Ú⁄ ÍÀÁ≈ ‘ج∂ Ï∂Á∆¡ª, ̺«Ò¡ª ¡≈«Á ¡Â∂ ‹≈Â∆Ú≈Á Á∂ ‘≈Ó∆ ¡Â∂ Íπ≈ÂÈ Í≥Ê∆ ÒØ’ª È∂ “«√øÿ √Ì≈” Á∂ ÍÃ⁄≈ «ÚπºË ˜ØÁ≈ ÍÃ⁄≈ ’È≈ Ùπ» ’ «ÁºÂ≈Õ Í «◊¡≈È∆ ‹∆ È∂ ¡ıÏ≈ª «Ú⁄ ¡≈͉∂ Ò∂÷ª ≈‘ƒ ‚‡ ’∂ ‹Ú≈Ï «ÁºÂ≈Õ ¡≈Í È∂ [email protected] ÂØ∫ ÚºË Íπ√Â’ª «Ò÷∆¡ªÕ

«¬’ Ú≈ ¡≈Í ‹∆ Á∆ ÓπÒ≈’≈ ˙∆¡À∫‡Ò ’≈Ò‹, Ò≈‘Ω Á∂ ÍÃØÎÀ√ ◊πÓπ÷ «√øÿ ‹∆ È≈Ò ‘ج∆ Â∂ ¡≈Í ¿∞È∑ª È≈Ò Ò≈‘Ω ‘∆ ¡≈ ◊¬∂ ¡Â∂ ¡≥«ÓÃÂÍ≈È ’ «Ò¡≈Õ «¬√∂ ’≈Ò‹ ÂØ∫ ¡≈Í È∂ “«◊¡≈È∆” Á∆ ÍÃ∆«÷¡≈ Í≈√ ’∆Â∆ Â∂ «¬ºÊ∂ “ËÓ” «ÚÙ∂ ”Â∂ ÒÀ’⁄ ’Á∂ ‘∂Õ «Î ¡≈Í ˘ Í≥‹≈Ï∆ Á≈ ÍÃØÎÀ√ «ÈÔ∞’ ’∆Â≈ «◊¡≈Õ ¡≈Í Á∆ «ÚÁÚÂ≈ Á∆ Íë√ºË∆ Á» Á» º’ ÎÀÒ «¬’ Í≈√∂ «ÚØË∆¡ª Á≈ ˜Ø √∆, Á»‹∂ ◊¬∆Õ Í≈√∂ √øÈ AHIH «Ú⁄ ÍÃØ: ◊πÓπ÷ «√øÿ √øÈ AHGD «Ú⁄ ¡≥«ÓÃÂ√ «Ú÷∂ “«√øÿ ¡’≈Ò ⁄Ò≈‰≈ ’ ◊¬∂Õ ’∞fi ‘Ø √Ì≈” È≈Ó Á∆ ‹Ê∂ÏøÁ∆ ω≈¬∆ ◊¬∆, «‹√ √«‘ÔØ◊∆ Ú∆ ⁄Ò≈‰≈ ’ ◊¬∂Õ «◊¡≈È∆ «Ú⁄ ¡≈Í ‹∆ Â∂ ÍÃØÎÀ√ ◊πÓπ÷ «√øÿ ‹∆ ‹∆ Á∆ «√‘ Ú∆ √ı «Ó‘È ’≈È È∂ «ÚÙ∂Ù ÔØ◊Á≈È Í≈«¬¡≈Õ «¬√ √ø√Ê≈ È∂ ÷≈Ï ‘Ø ◊¬∆ ¡Â∂ F √ÂøÏ, √øÈ [email protected] ‹≈Â-Í≈Â, ¡≥Ë-«ÚÙÚ≈√ª, ’Ó-’ª‚ª, ˘ «¬’Úø‹≈ √≈Ò Á∆ ¿∞Ó «Ú⁄ ¡≈Í Ì∂÷ª «ÚπºË ÒÛ≈¬∆ Ùπ» ’ «ÁºÂ∆Õ «√º÷ª ¡’≈Ò ⁄Ò≈‰≈ ’ ◊¬∂Õ ˘ ÓπÛ ’∂ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï ‹∆ Á∆ «◊¡≈È∆ «ÁºÂ «√øÿ ¡Â∂ ¿∞È∑ª Á∂ «Ú⁄≈Ë≈≈, «√º÷ «¬«Â‘≈√ Â∂ «√º÷ √«‘ÔØ◊∆¡ª Á∂ ¡‰Êº’ ÔÂȪ È∂ «√º÷ √º«Ì¡≈⁄≈ È≈Ò ‹Ø«Û¡≈Õ ¡ÈßÁ «Ú¡≈‘ ËÓ ˘ ÓπÛ ’∂ ÍÀª ”Â∂ ÷Û∑≈ ’ «ÁºÂ≈, ¡Â∂ ¡≥«Óà√ø⁄≈ Á≈ Úº‚∆ ͺË ”Â∂ ÍÃ⁄≈ ‹ÁØ∫ «’ ¡≥◊Ã∂˜ È∂ ª ’∞fi √≈Òª «Ú⁄ ’∆Â≈ «◊¡≈Õ «√º÷ª ˘ ¬∆√≈¬∆¡ª, ¡≈∆¡≈ ‘∆ «√º÷ ËÓ Á∂ ıÂÓ ‘؉ Á∆ √Ó≈‹∆¡ª, Á∂‘Ë≈∆ ◊π»¡ª Á∂ ‘Ó«Ò¡ª Ì«Úº÷Ï≈‰∆ ’∆Â∆ √∆Õ «√º÷ ËÓ √◊Ø∫ ‘Ø ÂØ∫ Ï⁄≈«¬¡≈Õ AHGI «Ú⁄ Ò≈‘Ω «Ú÷∂ ‘Ø ⁄Û∑Á∆¡ª ’Òª «Ú⁄ «◊¡≈Õ ÙÃØÓ‰∆ “«√øÿ √Ì≈” ’≈«¬Ó ’∆Â∆ ◊¬∆Õ Í≥‹≈Ï ¡’≈Ò∆ ÁÒ Á≈ ‹ÈÓ ‘Ø«¬¡≈, «Ú⁄ ʪ-ʪ «√øÿ √Ì≈Úª ÷πÒ∑∆¡ª ¡Â∂ ◊πÁπ¡≈≈ Ò«‘ ⁄ºÒ∆, ϺÏ ¡’≈Ò∆ «¬‘ √ø√Ê≈ “«√øÿ √Ì≈ Ò«‘” Á∂ È≈Ó È≈Ò Ò«‘ ‘Ø∫Á «Ú⁄ ¡≈¬∆ «‹√ È∂∂ Á∂Ù Á∆ ÓÙ‘» ‘ج∆Õ ¡≈˜≈Á∆ «Ú⁄ «ÚÙ∂Ù «‘º√≈ Í≈«¬¡≈Õ

’≈Ò‹ ˘ Íπº‹∆ √‘≈«¬Â≈ J

√: ÂÒ«ÚøÁ «√øÿ, √’Ò ‚∂≈-Ϻ√∆ ÚÒØ∫ ÍØÂ∂ Á∆ Á≈ ÍÃ≈Í ‘؉ Á∆ ÷πÙ∆ «Ú⁄ [email protected]@ πͬ∂ ’≈Ò‹ ˘ √‘≈«¬Â≈ Ì∂‹∆ ◊¬∆ ‘ÀÕ «√º÷ «ÓÙÈ∆ ’≈Ò‹ ÚÒØ∫ √Óπº⁄∂ Í«Ú≈ Á≈ ‘≈«Á’ ËøÈÚ≈Á ’∆Â≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

31

¡ÍÃÀÒ [email protected]

‹≈◊Ø-‹≈◊Ø √πº«Â¿∞!

«’ºÊ∂ ◊¬∂ ¿∞‘ «√º÷? ¡º‹ ‹ÁØ∫ ¡√ƒ ¡≈͉∂ Ϻ«⁄¡ª ˘ «√º÷ ‹ª «√º÷∆ «Ú√∂ Ï≈∂ Áº√Á∂ ‘ª ª √≈˘ «’Â∂ È≈ «’Â∂ «¬‘ Ó«‘√»√ ‘πøÁ≈ ‘À «’ ¡√ƒ ‹Ø Ú∆ Ϻ«⁄¡ª ˘ Áº√ ‘∂ ‘ª ¿∞‘ ¡√Ò ÂØ∫ ¿∞Ò‡ ‘ÀÕ √≈˘ √ı ÒØÛ ‘À «’ ¡√ƒ ¡≈͉∂ «◊∂Ï≈È «Ú⁄ fi≈’∆¬∂ «’ ¡√ƒ ’∆ √ª Â∂ ’∆ ‘Ø ◊¬∂ ‘ªÕ √≈‚∆ ‘≈Ò È∆Ó Ï∂‘ØÙ∆ Ú≈Ò∆ «’¿∞∫ ‘ج∆ ͬ∆ ‘À? ¡Â∂ «’¿∞∫ ¡√ƒ È∆Ó Ï∂‘ØÙ∆ «Ú⁄Ø∫ Ï≈‘ «È’Ò‰ Á∆ ’ج∆ ’Ø«ÙÙ È‘ƒ ’ ‘∂? ¡º‹ «√º÷ «¬ÂÈ≈ ’Ó˜Ø «’¿∞∫ √Ófi∆ ÏÀ·≈ ‘À? ’∆ √≈‚∂ ¡≥Á Á∆ ¡≈ÂÓ≈ «ÏÒ’∞Ò Ó ⁄πº’∆ ‘À ‹ª √≈‚∆ ¿∞‘ ¡≈ÂÓ≈ ¿∞‚≈∆ Ó≈ ’∂ Á»«‹¡ª «Ú⁄ Úº√ ◊¬∆ ‘À, «’¿∞∫ ¡º‹ «√º÷ Ò≈⁄≈, Ï∆Ó≈ ‹ª ÔÂ∆Ó È˜ ¡≈¿∞∫Á≈ ‘ÀÕ ‹Ø ◊ºÒª «√º÷ Ò¬∆ Ó≈‰ ’È Ú≈Ò∆¡ª √È, ¡º‹ «√º÷ ¿∞‘Ȫ ”Â∂ Í»≈ «’¿∞ È‘ƒ ¿∞ÂÁ≈? «¬√ Ò¬∆ ‘ «ÚÙ∂ ”Â∂ ‚±øÿ∆ √Ø⁄ «Ú⁄≈ Á∆ √ı ÒØÛ ‘ÀÕ ¡º‹ Ó‹Ï» ‘ª «¬‘ √Ø⁄‰ Ò¬∆ «’ ““«’ºÊ∂ ◊¬∂ ¿∞‘ «√º÷?”” A. «’‘≈ ‹ªÁ≈ ‘À «’ «√º÷ «‘øÁ» ËÓ ¡Â∂ ËÓ ¡√Ê≈Ȫ Á∆ ≈÷∆ Ò¬∆ ‘Ó∂Ù≈ «Â¡≈ «‘øÁ≈ ‘À, Í √Ófi È‘ƒ ¡≈ ‘∆ «’ «‘øÁ» ËÓ ¡√Ê≈Ȫ Á≈ ≈÷≈ “«√º÷” ω «◊¡≈ Í √øÈ AIHC ÂØ∫ «√º÷ ËÓ Á∂ Í«‘Ò∂ ◊π» ËøÈ-ËøÈ √Ã∆ ◊π» È≈È’ Á∂Ú ‹∆ È≈Ò √ÏøË «¬«Â‘≈√’ ◊πÁπ¡≈≈ √≈«‘Ï “«◊¡≈È ◊ØÁÛ∆” ‘ ’∆ Í¿∞Û∆, ‘Áπ¡≈ «Ú÷∂ ÓΩ‹»Á √∆ ¡Â∂ Ù«‘ √πøÁ∆’È ÔØ‹È≈ ¡Ë∆È ¿∞ÊØ∫ Á∂ ◊πÁπ¡≈≈ √≈«‘Ï ˘ ‘‡≈ ª «ÁºÂ≈ «◊¡≈ Í ÓπÛ Ï‰≈«¬¡≈ È‘ƒ «◊¡≈Õ ¿∞√ ‹◊∑≈ ”Â∂ ‘ØÓ ◊≈‚ Á≈ ÁÎÂ ω≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ ¡º‹ ¿∞‘ ËÓ º«÷¡’ «√º÷ «’ºÊ∂ ◊¬∂? «’¿∞∫ ’ج∆ Ú∆ √’≈ «√º÷ª Á∆ «¬√ Ó≥◊ ÚºÒ «Ë¡≈È «’¿∞∫ È‘ƒ Á∂ ‘∆? «’¿∞∫ √≈‚∂ ¡≈◊» È∆Ó Ï∂‘ØÙ∆ «Ú⁄ √πºÂ∂ ͬ∂ ‘È? ’∞fi ’∞ «√º÷ «¬√ Á∆ ¡≈˜≈Á∆ Ò¬∆ ‘ *√Ã∆ √π÷ÓÈ∆ √≈«‘Ï √∂Ú≈ √π√≈«¬‡∆, Á∂‘≈Á»È (¿∞Â≈÷≥‚) ÎØÈ : @IIIGHDCBGA

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

√≈Ò ◊π» È≈È’ √≈«‘Ï ‹∆ Á∂ Í≈ÚÈ ÍÃ’≈Ù ÍπÏ ”Â∂ Í≥‹≈Ï ÂØ∫ ⁄ºÒ ’’∂ ¡≈¿∞∫Á∂ ‘È «‹‘Ȫ ˘ Ï≈‚ ”Â∂ Ø’ «Ò¡≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ ’∆ ’∂ÚÒ [email protected]@ ‹ª [email protected] «√º÷ ‘∆ ¡≈͉∆ «‚¿±‡∆ «ÈÌ≈ ‘∂ ‘È, «’¿∞∫ «√º÷ Ò∆‚«ÙÍ «¬√ Ó≈ÓÒ∂ ”Â∂ ⁄πºÍ ‘À? ’∆ ¿∞‘ «¬√ «¬ø˜≈ «Ú⁄ ‘È «’ ’ÁØ∫ [email protected]@ «√º÷ª Á≈ ÷»È ‚∞ºÒ∑∂ Â∂ «¬√ ¡º◊ ”Â∂ ¡≈͉∆¡ª ≈‹È∆«Â’ ؇∆¡ª √∂’‰ Á≈ ÓΩ’≈ «ÓÒ∂Õ «¬√ Ú≈ ’Ø«ÙÙ ’Ø «’ «√º÷ «¬ÂÈ∆ «◊‰Â∆ «Ú⁄ Í‘πø⁄‰ «’ √’≈ ÎÀ√Ò≈ ÒÀ‰ Ò¬∆ Ó‹Ï» ‘Ø ‹≈¬∂Õ B. «’‘≈ ‹ªÁ≈ ‘À «’ “◊∆Ï Á≈ Ó≥»‘ ◊π» ’∆ ◊ØÒ’” Í ¡º‹ «’ÂÈ∂ ’∞ ◊πÁπ¡≈≈ √≈«‘Ϫ Á∆¡ª ◊ØÒ’ª ◊∆Ϫ Ò¬∆ ÚÂ∆¡ª ‹≈ ‘∆¡ª ‘È? ¡√ƒ √Ì ⁄ø◊∆ Â∑ª ‹≈‰Á∂ ‘ª, ’∂ÚÒ Â∂ ’∂ÚÒ «ÏÒ«‚ø◊ª ÏÈ≈¿∞‰ ”Â∂ ˜Ø ‘À ‹ª ÏÀ∫’ ÏÀÒÀ∫√ ¡Â∂ ¡ÀÎ. ‚∆. ”Â∂Õ ¡º‹’ºÒ∑ ª ¶◊ «‹√˘ Ùπ» ª ’∆Â≈ «◊¡≈ √∆ ◊∆Ï ¡Â∂ Ìπº÷∂ √≈Ë»¡ª Ò¬∆ Í ¡º‹ ‘Ø ’∆ «‘≈ ‘À? ¡≈Í∂ ω≈¿∞ Â∂ ¡≈Í∂ ÷≈˙Õ «¬√ ÂØ∫ Ú∆ ÁØ ’ÁÓ ¡º◊∂ √ø◊ «Ú⁄≈∆ ª ÏÀ·∂ Í≥◊ «Ú⁄ Â∂ ÍÃÏøË’ ¡Òº◊ ÁÎÂ «Ú⁄ ÏÀ· ’∂ ¤’Á∂ ¤’≈¿∞∫Á∂ «ÓÒ ‹≈‰◊∂Õ ◊∆Ï «Ú⁄≈∂ Á≈ ÈßÏ ª Â∆‹∆ ⁄ΩÊ∆ Í≥◊ «Ú⁄ ¡≈¿∞∫Á≈ ‘À; ◊∆Ï ˘ ª ¶◊ ‘≈Ò «Ú⁄ √Ì ÂØ∫ Ï≈¡Á ÚÛÈ «ÁºÂ≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ C. «’‘≈ ª «¬‘ ‹ªÁ≈ ‘À «’ «’√∂ «√º÷ È≈Ò Ë≈«Ó’ ͺ÷Ø∫ ¡º«Â¡≈⁄≈ ‘ØÚ∂ ª «√º÷ª Á∆ Ë≈«Ó’ √ø√Ê≈ ¿∞√ È≈Ò ÷Û∑∆ ‘πøÁ∆ ‘À, Í ‹∂’ «¬√ Óπ÷∆ √ø√Ê≈ Á∂ ÓπÒ≈˜Ó ‘∆ «√º÷ª Á∆¡ª ͺ◊ª ˘ ‘ºÊ Í≈¿∞‰ Òº◊ ÍÀ‰, ÓÂÒÏ ‹ÁØ∫ Ú≈Û ‘∆ ÷∂ ˘ ÷≈‰ Òº◊ ‹≈¬∂ ª ’ΩÓ «’ºË ‹≈¬∂◊∆∏«¬‘ √Ø⁄‰ Ú≈Ò∆ ◊ºÒ ‘ÀÕ «¬‘Ø ’∞fi Ș≈≈ [email protected] Á∂ ‹»È Ó‘∆È∂ «Ú⁄ Ú≈Í«¡≈Õ Í«‘Òª Ú∆ ’¬∆ Ú≈ ‘Ø«¬¡≈ «’ «√º÷ª Á∆¡ª ͺ◊ª Ò≈‘∆¡ª ◊¬∆¡ª Â∂ ’∂√ª ÂØ∫ Í’Û ’∂ «÷º⁄ Ë»‘ ‘ج∆ ‡∆.Ú∆. ”Â∂ 32

‹√Ï∆ «√øÿ* √≈∂ √ø√≈ Á∂ ÒØ’ª È∂ Ú∂«÷¡≈ ‘ÀÕ ÙÓ È≈Ò «√ fiπ’ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ «¬√ È≈ÒØ∫ «ÿÈ≈¿∞‰∆ ÿ‡È≈ ‘Ø ’∆ ‘ØÚ∂◊∆ «’ «‹‘Ȫ Á∂ «√ ’∂√ª ¡Â∂ ͺ◊ Á∆ ≈÷∆ Á∆ «˜øÓ∂Ú≈∆ √∆, ¿∞‘∆ ’∂√ª ¡Â∂ ͺ◊ª ˘ ØÒ ‘∂ ‘ÈÕ «‹√ Á∆ ͺ◊ ÒºÊ∆ ¿∞‘ Ì≈Ú∂∫ Ó≈È ◊πºÍ Á≈ ‘ØÚ∂, ‹ª «’√∂ ‘Ø ◊πºÍ Á≈, ‘À ª «√º÷Õ «¬‘ ª È‘ƒ È≈ «’ ‹∂’ ’ج∆ «√º÷ ¡’≈Ò∆ ÁÒ È≈Ò È‘ƒ Â∂ ¿∞‘ «√º÷ ‘∆ È‘ƒÕ ¡º‹’ºÒ∑ «√º÷ Á∆ «¬‘∆ Í«Ì≈Ù≈ ÿÛ∆ ‘ج∆ ‘ÀÕ ‹Ø «¬‘Ȫ Á≈ ‘π’Ó ÓøøÈ∂ ¿∞‘ «√º÷ ‹∂ È≈ Ó≥È∂ ª ’ΩÓ Á≈ ◊ºÁ≈ Áº«√¡≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ ’∆ ◊π» √≈«‘Ï≈È Á∂ √Ó∂∫ «ÚØË ’È Ú≈Ò∂ È‘ƒ √È, Í ¿∞‘Ȫ ˘ √’≈≈ÂÓ’ ◊ºÒª È≈Ò ¡≈͉∂ È≈Ò ÂØ«¡≈ «◊¡≈Õ ¡√ƒ «’Â∂ È‘ƒ Í«Û∑¡≈ ‹ª √π«‰¡≈ «’ «’√∂ ◊π» √≈«‘Ï≈È È∂ ˜ÏÁ√Â∆ Ó≈ ’∞º‡ ’’∂, ͺ◊ª Ò≈‘ ’∂ «’√∂ ˘ ’∂√ª ÂØ∫ Í’Û ’∂ «÷º⁄ Ë»‘ ’∆Â∆ ‘ØÚ∂Õ ‘ª Ù≈«¬Á «¬‘Ȫ È∂ «˜¡≈Á≈ «√º÷ «¬«Â‘≈√ Á∆ ÿØ÷ ’∆Â∆ ‘À, «‹ÂÈ∆ ¡√ƒ È‘ƒ ’ √’∂Õ È≈Ò ‘∆ «¬‘Ȫ Á∂ ⁄Ȫ «Ú⁄ «ÈÓÂ≈ √«‘ Ï∂ÈÂ∆ ‘À «’ «‹ºÊØ∫ «¬‘ «¬«Â‘≈√ «¬‘Ȫ È∂ Í«Û∑¡≈ ‹ª √π«‰¡≈ ‘À √ø◊ª ˘ ¿∞ÍÒÏË ’≈¿∞‰; «◊¡≈È Âª √π«‰¡≈ ‘À «’ Úø‚‰ È≈Ò ÚËÁ≈ ‘À! D. ≈‹È∆«Â’ ͺ÷ Á∂÷∆¬∂ ª Ú∆ ¡√ƒ «’√∂ Á∂ √≈‘Ó‰∂ «’Â∂ «‡’Á∂ È‘ƒÕ √≈‚∆ ‘∆ ¡≈͉∆ «√º÷ª Á∆ ‘ÓÁÁ ≈‹È∆Â’ Í≈‡∆ ÙÃØÓ‰∆ ¡’≈Ò∆ ÁÒ Á∂ Óπ÷∆ «ÍÂ≈ÍπºÂ ˘ Á∂÷Ø Â∂ Á»‹∂ Í≈√∂ «¬‘Ȫ Á∆ ‘Ó≈«¬Â∆ Ì≈‹Í≈ Á∂ Óπ÷∆ È«øÁ ÓØÁ∆ Á∆ Ù÷√∆¡Â ÚºÒ fi≈ Ó≈∆¬∂ ª ˜Ó∆È ¡√Ó≈È Á≈ ¡≥Â «Á√Á≈ ‘ÀÕ ‹∂’ ÓØÁ∆ ˘ «¬’ √‡∂‹ ”Â∂ «¬’ ÓΩÒÚ∆ ÚÒØ∫ ‡ØÍ∆ Í≈¿∞‰ Á∆ ’Ø«ÙÙ ’∆Â∆ ◊¬∆ √∆ ª √Ã∆ ÓØÁ∆ È∂ ¡≈͉≈ ≈‹È∆«Â’ ȯ≈ È∞’√≈È È‘ƒ √Ø«⁄¡≈ ¡≈͉∂ «Ú⁄≈ª ”Â∂ ͺ’≈ «‘≈ ‘À «’ «¬√Ò≈Ó∆ ‡ØÍ∆ È‘ƒ Í≈¿∞‰∆Õ Ì≈Ú∂∫ ‹Ø ’∞fi ⁄ø◊≈ Ó≈Û≈ «ÚØË∆¡ª È∂ Â∂ ¡ÍÃÀÒ [email protected]

Ó∆‚∆¡≈ È∂ «’‘≈ ‘ØÚ∂ Í ¡≈͉∂ ÎÀ√Ò∂ ”Â∂ ¡«‚º◊ ÷Û∑≈ «‘≈ ‘ÀÕ «¬Ë ‹∂ fi≈ Ó≈∆¬∂ ª √≈‚∂ Ò∆‚ ◊ø◊≈ ◊¬∂ ª ◊ø◊≈ ≈Ó, ‹ÓÈ≈ ◊¬∂ ª ‹ÓÈ≈ Á≈√ ω ◊¬∂, ’ج∆ «¬’ √‡À∫‚ È‘ƒ, ‹◊≈Â∂ «Ú⁄ ‹Ø Ú∆ ‹◊≈ ¡≈¿∞∫Á∂ ‘È, «ÂÒ’ Ú∆ Ò◊≈ ÒÀ∫Á∂ ‘È, Í «Î Ú∆ ‘È Í»È ◊π«√º÷, ÓÛ∑∆¡ª ”Â∂ Ⱥ’ Ú∆ ◊Û ¡≈¿∞∫∂Á∂ ‘È È≈Ò Áº√‰ Á∆ ÌÍ» ’Ø«ÙÙ ’Á∂ ‘È «’ Ϻ√ √≈‚∂ ÂØ∫ Úº‚≈ «√º÷∆ Á≈ ÷Ú≈Ò≈ ’ج∆ ‘À È‘ƒÕ E. ÏÛ∂ ˜Ø ÙØ È≈Ò ¡√ƒ ÒØ’ª ˘ «¬‘ Áº√‰≈ È‘ƒ ÌπºÒÁ∂ «’ «√º÷ª È∂ «‘øÁ» ‹≈Â∆ ”Â∂ ÏÛ≈ Úº‚≈ ¿∞Í’≈ ’∆Â≈ Â∂ ¿∞‘Ȫ Á∆¡ª Ë∆¡ª ÌÀ‰ª Á∆ «¬º˜Â Ï⁄≈¬∆, ÓπˆÒª ’ØÒØ∫ «‘øÁ»¡ª Á∆¡ª Ë∆¡ª Â∂ ÌÀ‰ª ˘ ¤∞‚≈«¬¡≈ Â∂ ¿∞‘Ȫ Á∂ ÿª º’ √π«º ÷¡Â Í‘π⁄ ø ≈«¬¡≈Õ ¡º‹ «√º÷ ’‘≈¿∞‰ Ú≈Ò∂ √Ø⁄∆¬∂ ’∆ √≈‚∂ «Ú⁄ ¿∞‘Ȫ «√º÷ª Á≈ ’∞fi «’‰’≈ Ú∆ ÓΩ‹Á » ‘À? ¡º‹ ¡√ƒ Á»‹∂ Á∆¡ª ª ’∆, ¡≈͉∆¡ª Ë∆¡ª ÌÀ‰ª Á∆ «¬º˜Â È‘ƒ Ï⁄≈ Í≈ ‘∂, «¬ºÊØ∫ º’ «’ ¡≈͉∆ «¬º˜Â ¡≈Í Ú∆ È‘ƒ Ï⁄≈ Í≈ ‘∂! ‘ª ¡√ƒ Ù≈È-ÙΩ’ È≈Ò ÎÀÙÈ∂ÏÒ ‹∆ÚÈ ‹∆¿±‰ ˘ «√º÷∆ Á≈ Ó»Ò «√˪ √Ófi «Ò¡≈ ‘ÀÕ Ù≈È È≈Ò ‹∆¿±‰≈ ’ج∆ Ó≈Û∆ ◊ºÒ È‘ƒ Í «¬º˜Â ˘ Ú∆ ª Ï’≈ º÷ØÕ «¬ÂÈ∆ ’Ó˜Ø∆ «√º÷ «Ú⁄ ¡≈ ◊¬∆ «’ ¡º‹ ¡√ƒ ¡≈͉∆¡ª Ë∆¡ª ÌÀ‰ª ˘ Ø’ È‘ƒ Í≈ ‘∂ «’ Ù≈Á∆ ˆÀ«√º÷ È≈Ò È‘ƒ ’È∆Õ ¡º‹ ¡√ƒ ¡≈͉∆¡ª Ë∆¡ª-ÌÀ‰ª ¡º◊∂ Ò≈⁄≈, Ï∆Ó≈ ¡Â∂ «Ú⁄≈∂ ω ’’∂ «‘ ◊¬∂ ‘ªÕ Ë∆ ÌÀ‰ «‹ºÊ∂ ‹ªÁ∆ ‘À ‹≈Ú∂ ¡≈Í Ï∂«¬º˜Â∆ ÏÁ≈Ù ’È Á∆ ¡≈Á Í≈ Ò¬∆ ‘ÀÕ ÍÃÏøË’ Ú∆ ⁄πºÍ⁄≈Í «√º÷ ÒÛ’∆¡ª Á∂ ¡ÈßÁ ’≈‹ ˆÀ-«√º÷ª È≈Ò ’Ú≈¬∆ ‹≈ ‘∂ ‘È ‹ÁØ∫ «’ «√º÷ «‘ ÓÔ≈Á≈ «Ú⁄ √≈Î ÒΘª «Ú⁄ Á‹ ‘À «’ «√º÷ ÒÛ’∆ Á≈ ¡ÈßÁ ’≈‹ ’∂ÚÒ «√º÷ È≈Ò ‘∆ ‘ØÚ∂◊≈Õ «√º÷ «‘ ÓÔ≈Á≈ Ì≈∆ «◊‰Â∆ «Ú⁄ ¤Í ‘∆ ‘À, Úø‚∆ ‹≈ ‘∆ ‘À Í «È◊≈È∆ ’Ω‰ ’∂◊≈? ‹∂’ ’≈˘È ω≈ «ÁºÂ≈ ‹≈¬∂ ¿∞√ Á∆ Í≈ÒÈ≈ Ò¬∆ ’ج∆ «˜øÓ∂Ú≈ È≈ ‘ØÚ∂ ª ’≈˘È Á≈ Î≈«¬Á≈ ’∆! √Ø«⁄¡≈ ‹≈Ú∂ ª «¬√∂ ’≈È Í«ÂÂÍπ‰≈ Ú∆ ÚË «‘≈ ‘À «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

«√º÷ ÈΩ‹Ú≈È Ú∆ ª √Ø⁄Á≈ ‘ØÚ∂◊≈ «’ ‹ÁØ∫ «√º÷ ÒÛ’∆¡ª Á∆ Í√øÁ◊∆ ˆÀ-«√º÷ «Ú⁄ ‘À ª ¡√ƒ Ú∆ ˆÀ-«√º÷ ‘ج∆¬∂Õ Óª Ï≈Í «Ú⁄≈∂ Ò≈⁄≈ Â∂ Ï∆Ó≈ ‘È ⁄πÍ º ⁄≈Í ÏÁ≈Ù ’∆ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ ‘Ø √’Á≈ ‘À ÓÀ∫ «¬ºÊ∂ ˆÒ ‘∆ ‘ØÚª Í «¬‘Ȫ √≈∆¡ª ◊ºÒª Ï≈∂ √Ø⁄ «Ú⁄≈ Â∂ «⁄øÂÈ ’È Á∆ ÒØÛ ‘ÀÕ ‘ª, Ô≈Á ¡≈«¬¡≈ «Í¤Ò∂ «Áȃ √‘≈ÈÍπ ÂØ∫ ¤ÍÁ∆ ¡÷Ï≈ “’ÓÒ ‡»‚∂” «Ú⁄ «¬’ ÷Ï ”Â∂ Ș ͬ∆ «‹√ «Ú⁄ «√º÷ª Á∆ ÿ‡ ‘∆ «◊‰Â∆ ”Â∂ «√øÿ √≈«‘Ï ‹Ê∂Á≈ ¡’≈Ò Âı √≈«‘Ï È∂ ‚±øÿ∆ «⁄øÂ≈ Á≈ ÍÃ◊‡≈Ú≈ ’∆Â≈ √∆Õ ÏÛ∆ ⁄ø◊∆ ◊ºÒ ‘À «’ ‹Ê∂Á≈ √≈«‘Ï È∂ «¬√ ”Â∂ √Ø⁄ «Ú⁄≈ ’∆Â∆ ¡Â∂ «√º÷ª È≈Ò «⁄øÂ≈ √ªfi∆ ’∆Â∆ Í «ÈÓÂ≈ √«‘ «√øÿ √≈«‘Ï ¡º◊∂ Ï∂ÈÂ∆ ‘À «’ ¡≈Í ‹∆ ˘ √≈∂ «√øÿ √≈«‘Ï≈Ȫ È≈Ò ¡Â∂ ‘Ø √»fiÚ≈È «√º÷ª È≈Ò «ÓÒ ÏÀ· ’∂ «⁄øÂÈ ’È Á∆ ÒØÛ ‘À ¡Â∂ «√º÷ «‘ ÓÔ≈Á≈ ˘ √÷Â∆ È≈Ò Ò≈◊» ’≈¿∞‰ Á∆, ‹Ø È≈ Ó≥È∂ ¿∞Ê∂ Í«‡¡≈Ò∂ Á∂ ◊πÁπ¡≈≈ √≈«‘Ï Ú◊≈ ÎÀ√Ò≈ ÒÀ ’’∂ ¿∞√ ’Ó∂‡∆ ˘ Ï∂Á÷Ò ’ØÕ ¡Ω’Ûª ª ¡≈¿∞‰◊∆¡ª Í «ÈÚ∂’Ò≈ ’øÓ ’È «Ú⁄ ‹Ø ¡ÈßÁ ÍÃ≈Í ‘πøÁ≈ ‘À, ¿∞‘ Áº«√¡≈ È‘ƒ ‹≈ √’Á≈Õ Í ÓÀ∫ √ÓfiÁ≈ ‘ª «’ «⁄øÂ≈ ’È≈ ¡≈Í «‹‘∆ Ùı√∆¡Â Ò¬∆ ÔØ◊ ‘∆ È‘ƒ «’¿∞∫«’ «¬‘ ’øÓ ¡≈Ó √≈‚∂ «‹‘∂ ÒØ’ª Ò¬∆ ‘À, ‹Ø ’∞fi È≈ ’ √’∂ ¿∞‘ «⁄øÂ≈ ‘∆ ’Á≈ ‘ÀÕ ¡≈Í ‹∆ Í≈√ ¡‘πÁ≈ ‘À, ¡‘πÁ∂ Á∆ Â≈’ ‘À, ¡‘πÁ∂ Á∂ ¡«Ë’≈ ‘ÈÕ «‹√ ’ØÒ ¡‘πÁ≈ Â∂ ¡«Ë’≈ ‘؉, ¿∞‘ Í»È »Í «Ú⁄ Â≈’ÂÚ ¡Â∂ √ÓºÊ ‘πøÁ≈ ‘À Â∂ √ÓºÊ ’ØÒ «È‰≈ ÒÀ‰ Á∆ Â≈’ ‘πøÁ∆ ‘ÀÕ «È‰≈ ÒÀ‰ ÂØ∫ Ú∆ ¡º◊∂ «È‰∂ Ò≈◊» ’≈¿∞‰ Á∆ Ú∆ Â≈’ ‘πøÁ∆ ‘ÀÕ ¡≈Í ‹∆ ª Ϻ√ «⁄øÂÈ ÓÈÈ ’Ø Â∂ «È‰≈ √π‰≈˙ Ï≈’∆ ◊π» ÌÒ∆ ’∂◊≈Õ F. «’‘≈ ‹ªÁ≈ ‘À «’ «√º÷ «Ú⁄ √∂Ú≈ Ì≈ÚÈ≈ Ì∆ ‘πøÁ∆ ‘ÀÕ «¬√ Ò¬∆ «√º÷ √ø√Ê≈Úª ÚÒØ∫ ’¬∆ ’øÓ ’∆Â∂ ‹≈ ‘∂ ‘È, «‹‘Ȫ «Ú⁄Ø∫ ÁØ √∂Ú≈Úª ”Â∂ ˜Ø ‘À : «¬’ ⁄À∆‡∂ÏÒ ‘√ÍÂ≈Ò Â∂ Á»‹≈ ¡À∫Ï»ÒÀ∫√Õ ‹Ø ÓÀ∫ ¡≈͉∂ Ù«‘ «Ú⁄ Á∂÷Á≈ ‘ª «’ Ó∆˜ ˘ ⁄Àµ’ ’È Á∆ Î∆√ Ó≈Â [email protected] πͬ∂ ‘À «‹√˘ Á∂÷ ’∂ ¡≈ÁÓ∆ ÁΩÛÁ≈ ‘ÀÕ Í ‹ÁØ∫ 33

‚≈’‡ ⁄Àµ’ ’’∂ ÁÚ≈¬∆¡ª «Ò÷ ’∂ Á∂Ú∂◊≈ Â∂ È≈Ò ‘∆ ’‘∂◊≈ «’ ÁÚ≈¬∆ ÒÀ ’’∂ ÓÀ˘ ⁄Àµ’ ’Ú≈¿∞‰≈ ÓÂÒÏ «Á÷≈ Á∂‰≈Õ ¿∞‘ ÁÚ≈¬∆ «ÓÒ∂◊∆ Ú∆ ¿∞ÊØ∫ ‘∆ Ù«‘ Á∂ «’√∂ ‘Ø ’ØÈ∂ ÂØ∫ È‘ƒ «ÓÒ √’Á∆Õ ÁÚ≈¬∆ Ò◊Ì◊ «ÂøÈ ‹ª ⁄≈ √Ω Á∆ «’¿∞∫«’ Áπ’≈ÈÁ≈ ’ØÒØ∫ Í◊Û∆ Á∂ »Í «Ú⁄ [email protected]@ Òº÷ πͬ∂ Ò¬∂ ‘ÈÕ «ÏÒ’∞Ò ¿∞‘∆ √≈Ò‡ Á∆ ÁÚ≈¬∆ [email protected]@ πͬ∂ «Ú⁄ «ÓÒ ‹≈¬∂◊∆Õ «¬Ê∂ ‘∆ Ϻ√ È‘ƒ «Î ’¬∆ Â∑ª Á∂ ‡À√‡ «Ò÷ ’’∂ [email protected]@@[email protected]@ ‘Ø Ò¬∂ ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ ‹∂’ «‘√≈Ï Á∂«÷¡≈ ‹≈¬∂ ª ÍÂ≈ Òº◊∂◊≈ «’ «¬‘ «’√ Â∑ª Á∆ ⁄À∆‡∂ÏÒ ‘ÀÕ ÓÀ∫ ‡∆.Ú∆. ”Â∂ √∂Ú≈ ’È Ú≈«Ò¡ª Á∂ ÒÛ∆Ú≈ ÍÃØ◊≈Ó Ú∂÷ «‘≈ √∆Õ √≈¿±Ê Á≈ «¬’ ‚≈’‡ ‹Ø ÒØ’ª Á∂ ÿª ÂØ∫ Ï⁄∆¡ª ‘ج∆¡ª ÁÚ≈¬∆¡ª «¬’º·∆¡ª ’Ú≈ ’∂ Ó∆˜ª ˘ «ÏÒ’∞Ò ÓπΠ⁄Àµ’ Ú∆ ’Á≈ ‘À Â∂ ÁÚ≈¬∆¡ª Ú∆ «ÁøÁ≈ ‘ÀÕ Ùπ» «Ú⁄ ¡≈Í ‘∆ ÁÚ≈¬∆¡ª «¬’º·∆¡ª ’È∆¡ª, ¡≈Í ‘∆ ¤ª‡∆ ’È∆, Í ‘π‰ √∂Ú≈ Ò¬∆ Í»∆ ‡∆Ó ‘À; ÁÚ≈¬∆¡ª «¬’º·∆¡ª ’È Ú≈Ò∂, ÁÚ≈¬∆¡ª Á∆ ¤ª‡∆ ’È Ú≈Ò∂ Â∂ Á∂‰ Ú≈Ò∂Õ ¡º‹ ¿∞‘ Ò◊Ì◊ [email protected]@ Ó∆˜ª ˘ Î≈«¬Á≈ Í‘πø⁄≈ ‘∂ ‘ÈÕ «‹‘Û≈ Áπ’≈ÈÁ≈ [email protected]@ Òº÷ Í◊Û∆ Á∂Ú∂◊≈, ¿∞Ê∂ ⁄À«‡∆ Á∆ ¿∞Ó∆Á «’ºÊØ∫! ¡◊ ◊ºÒ ¡À∫Ï»ÒÀ∫√ Á∆ ’∆¬∂ ª Íπº¤‰ È≈Ò ‘∆ ∂‡ «Ò√‡ Áº√ «ÁºÂ∆ ‹ªÁ∆ ‘ÀÕ √Ø⁄Ø, ˜≈ √Ø⁄Ø, ⁄À«‡∆ ’Ω‰ ’ «‘≈ ‘À, «√º÷ √ø√Ê≈ ‹ª √≈¿±Ê Á≈ «‘‰ Ú≈Ò≈ ˆÀ-«√º÷ ‚≈’‡? √≈‚∂ Íπ≈ÂÈ «√º÷ª È∂ ‹Ø ‹Ø ’Ó≈¬∆¡ª ’∆Â∆¡ª √È, ¿∞‘Ȫ Á∂ Ȫ ʺÒ∂ ¡√ƒ «√Î ¡≈͉∆¡ª Áπ’≈Ȫ ‘∆ ⁄Ò≈ ‘∂ ‘ªÕ ¿∞‘Ȫ Íπ≈ÂÈ «√º÷ª Á∆ Ùı√∆¡Â ¡Â∂ √≈÷∆¡ª ÂØ∫ ÍÃÌ≈«Ú ‘Ø ’∂, √≈‚∂ ”Â∂ «ÚÙÚ≈√ ’’∂ ‘∆ ’ج∆ ¡≈¿∞∫Á≈ ‘À, «‹√Á≈ Í»≈-Í»≈ Î≈«¬Á≈ ¡√ƒ ¿∞·≈ ‘∂ ‘ªÕ ‹∂’ «’√∂ Á∂ ÓÈ ˘ ·∂√ Òº◊∆ ‘ØÚ∂ ª ÓÀ∫ ÁØÚ∂∫ ‘ºÊ ‹ØÛ «÷Óª Á≈ ‹≈⁄’ ‘ª, Í «¬‘ ◊ºÒ ˜Ø Á∂ ’∂ ’‘ª◊≈ «’ ¡º‹ «√º÷ √Ó≈‹ ˘ √ÚÀ-ÍÛ⁄ØÒ ¡Â∂ «◊∂Ï≈È «Ú⁄ fi≈’‰ Á∆ Í»∆-Í»∆ ÒØÛ ‘ÀÕ (È؇ : «¬‘ Ò∂÷ √ÂøÏ [email protected] Á∆ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆ «Ú⁄ ¤«Í¡≈ √∆Õ) ¡ÍÃÀÒ [email protected]

¡≈˙, ‰≈¡-«‘ ‘ج∆¬∂! ‹ÁØ∫ ÓÈ∞º÷ ‘ ÂÎØ∫ «È≈Ù ‘Ø ‹≈Ú∂, ¡Ω’Ûª «Ú⁄ «ÿ∂ ‘ج∂ ˘ ’ج∆ √‘≈≈ È≈ «Á√Á≈ ‘ØÚ∂ Â∂ ‹∆ÚÈ «Ú⁄ ‰≈¡ ‘∆ ‰≈¡ ‘ØÚ∂, ª ¿∞√ Ú∂Ò∂ ‘ «¬È√≈È ÏÁØÏÁ∆ ¿∞√ Ó≈Ò’-¬∂’∞Ò-¡≈ÒÓ, ÍÓ-«ÍÂ≈ ÍÓ∂Ù ¡º◊∂ ¡≈͉∆ ¿∞√ ¡Ω’Û ˘ Á» ’È Ò¬∆ ¡Á≈√ ’Á≈ ‘À, ¿∞√ Á∂ «√ÓÈ «Ú⁄ ‹πÛÁ≈ ‘ÀÕ ¡Á≈√ ¿∞√ ¡≥Â‹≈Ó∆, √Ϻ Á∂ ÷Ú≈Ò∂ Á≈Â≈ ÍÃÌ» Á≈ √‘≈≈ Ì≈Ò‰≈ ‘ÀÕ ¿∞√ ¡’≈Ò Íπ÷ Á∂ ◊π‰ª ˘ ÓÈ «Ú⁄ Ú√≈ ’∂ ¿∞È∑ª ◊π‰ª ˘ Ú≈ Ú≈ Ô≈Á ’È≈ ‘∆ ¿∞√Á∂ «√ÓÈ «Ú⁄ ‹πÛÈ≈ ‘ÀÕ «¬√ È≈Ó «√ÓÈ ’’∂ ‘∆ ÓÈ∞º÷ «Ú⁄ ⁄Û∑Á∆ ’Ò≈ ¡≈ √’Á∆ ‘ÀÕ ⁄Û∑Á∆ ’Ò≈ Á≈ Ì≈Ú ‘À∏Ú≈«‘◊π» È≈Ò ‹πÛ ’∂ ¿∞‘ Ù’Â∆ ‘≈√Ò ’È∆, «‹√ È≈Ò ÓÈ∞º÷ Áºπ÷ √π÷ Â∂ ‘ ÁÙ≈ «Ú⁄ ¿∞ÂÙ≈‘∆, ¡≈Ù≈Ú≈Á∆ Â∂ «ÁzÛ∑ «ÚÙÚ≈√∆ ‘Ø ’∂ ‘∂Õ ’ج∆ ‰≈¡ ‹ª Í∂Ù≈È∆ ¿∞√ Á∂ È∂Û∂ È≈ ·’ √’∂Õ ⁄Û∑Á∆ ’Ò≈ «Ú⁄ «ÈÌÀÂ≈, «ÈÚÀÂ≈, ¡≈ÂÓ ◊ΩÚ Â∂ ¡≈ÂÓ √øÍ≥ÈÂ≈ Á≈ √Á-¡ÈßÁ ÚÂÁ≈ ‘ÀÕ «¬‘ ‘≈Ò≈ ÂØ∫ È‘ƒ ωÁ∆, «¬‘ ª ‘≈Ò≈ ˘ ⁄πÈΩÂ∆ Á∂ ’∂ «Ú⁄Á∆ ‘ÀÕ Ì≈Ú∂∫ √ø◊ √÷≈ √Ì Â‹ ‹≈‰, «¬√Á≈ Ë∆‹ ÏÒÚ≈È «‘øÁ≈ ‘ÀÕ ⁄Û∑Á∆ ’Ò≈ «’√∂ ¡Ω’Û ˘ ¡Ω’Û È‘ƒ Ó≥ÈÁ∆Õ ‘ ¡Ω’≤Û È≈Ò «‡⁄’ª ’Á∆ «¬’ ¡‹∆Ï ¡‚ØÒÂ≈ «Ú⁄ «Ú⁄Á∆ ‘ÀÕ «ÈÌÀÂ≈ «¬√Á≈ Ó»Ò ◊π‰ ‘πøÁ≈ ‘ÀÕ ÓΩ È≈Ò Ú∆ «¬‘ ÓıΩÒ ’Á∆ ‘ÀÕ «¬‘ ª ¡Èß ÷πÙ∆¡ª Á≈ ÿ ‘À, «‹ºÊ∂ √Ø◊ ‹ª ‰≈¡ Á≈ È≈Ó-«ÈÙ≈È Ú∆ È‘ƒ ‘πøÁ≈Õ «¬‘ ª ““√«Â √π‘≈‰∞ √Á≈ Ó«È ⁄≈¿∞”” Á∆ ¡Ú√Ê≈ ‘ÀÕ Í «¬‘ ÁÙ≈ *38-A, Rose Enclave, Behind Silver Oak Gardens & Resorts, Pakhowal Road, Ludhiana. Mob. : 9888291607

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

Ó≥◊ «√øÿ “≈‘∆”* ¿∞√ Á∂ ‹∆ÚÈ «Ú⁄ ÚÂÁ∆ ‘À ‹Ø È≈Ó-√ «Ú⁄ «Ìº‹≈ ‘ØÚ∂, ‹Ø “ ‹Ø◊ Á≈ Ï∂Â≈”” ‘ØÚ∂Õ Ì≈‰≈ ª ‘ ’ج∆ Ó≥ÈÁ≈ ‘À, «’¿∞∫«’ Ó≥ȉ≈ ÍÀ∫Á≈ ‘ÀÕ Í, Ì≈‰∂ ˘ «Óº·≈ ’’∂ ¿∞‘Ø Ó≥ÈÁ≈ ‘À, «‹√Á∆ ¡≈ÂÓ≈ È≈Ó «Ú⁄ ø◊∆ ‘πøÁ∆ ‘À Â∂ ‹Ø √Á≈ ⁄Û∑Á∆ ’Ò≈ «Ú⁄ «Ú⁄Á≈ ‘À∏È≈Ó Á∆ ⁄Û∑Á∆ ’Ò≈ «Ú⁄Õ È≈Ó «√ÓÈ Ú≈Ò≈ ‘∆ ÷ØÍ∆ ¿∞ÂÚ≈ √’Á≈ ‘ÀÕ È≈Ó Á∆ ·ß‚ Á∂ √‘≈∂ ÂØ∫ «ÏȪ ’ج∆ È≈ Á∂◊ «Ú⁄ ¿∞ÏÒ √’Á≈ ‘À, È≈ ºÂ∆ ∂ ÍÚ≈ √’Á≈ ‘À, È≈ ºÂ∆ ÒØ‘ ¿∞µÍ ¡≈√‰ Ò≈ √’Á≈ ‘ÀÕ Ù≈Ï∆ Á∆ ⁄Û∑Á∆ ’Ò≈ «’√ Â∑ª ‘ØÚ◊ ∂ ∆? ¡¯∆Ó⁄∆ Á∆ Ú∆ „«‘øÁ∆ ’Ò≈ ‘∆ ‘πøÁ∆ ‘ÀÕ ‹π¡≈∆ Á∆ Ì∆ ‹∂ ⁄Û∑Á∆ ’Ò≈ ‘Ø ‹≈¬∂ ª «Î „«‘øÁ∆ ’Ò≈ «’√ Á∆ ‘؉∆ ‘À? ÓÀ˘ «¬√ ◊ºÒ ”Â∂ Îı ‘À «’ ÓÀ∫ ¿∞√ «Ï≈Á∆ «Ú⁄Ø∫ ‘ª «‹√ È∂ ÓπˆÒª Á∆¡ª ‹Û∑ª «‘Ò≈ «ÁºÂ∆¡ª, Í·≈‰ª Á∂ Ó≥»‘ ÓØÛ «ÁºÂ∂Õ [email protected] Á√øÏ [email protected] ¬∆: ˘ ÓπˆÒ √’≈ ÚÒØ∫ Ù≈‘∆ ÎπÓ≈È ‘Ø«¬¡≈ «’ ““«‹ºÊ∂ «’Â∂ Ú∆ ◊π» È≈È’ Á∂ ÍÀØ’≈ «ÓÒ‰, ‹≈ÈØ∫ Ó≈ «ÁºÂ∂ ‹≈‰Õ”” ¡◊Ò∂ Í≥‹≈‘ √≈Ò Âº’ «¬√ ¿∞µÂ∂ ¡ÓÒ ‘πøÁ≈ «‘≈Õ ÿ «Ú⁄ ÓπˆÒ ‘’±Ó ÚÀ∆ √∆, Ï≈‘Ø∫ ¡ÏÁ≈Ò∆ ‘ÓÒ∂ ’ «‘≈ √∆Õ √’≈ Á∆¡ª Șª «Ú⁄ √≈∂ «√º÷ ¿∞◊Ú≈Á∆ √ÈÕ ‘ ʪ ±ø«Ï¡ª Úª◊ ¿∞‚≈¬∂ ‹≈ ‘∂ √ÈÕ «¬‘Ȫ Á∂ «√ È∂«˜¡ª ”Â∂ ‡ø◊ ’∂ «Ò‹≈¬∂ ‹≈ ‘∂ √ÈÕ ‹ø◊Òª «Ú⁄ Ìπº÷∂-«Â‘≈¬∂ ´’Á∂ «ÎÁ∂ √ÈÕ ÍºÂ≈ ͺÂ≈ «√º÷ª Á≈ ÚÀ∆ √∆Õ «Î Ú∆ ⁄Û∑Á∆ ’Ò≈ «Ú⁄ √ÈÕ Ìπº‹∂ ¤Ø«Ò¡ª ˘ ÏÁ≈Ó, ‘ØÒª ˘ Ò≈⁄∆¡ª, √≈◊ ˘ √Ϙ ÍπÒ≈˙, ¤ØÒ∆¬∂ ˘ √Ω◊∆, Ï∂ª ˘ ÷πÓª, 34

‚∂«Ò¡ª ˘ «ÏÁ≈È≈, Ï≈‹∂ ˘ Ò≈⁄∆Á≈‰≈, Î≈’∂ ˘ ¶◊ Ó√Â≈È≈ ¡≈÷ ’∂ √Ì Óπ√∆Ϫ È≈Ò «‡º⁄ª ’Á∂ «ÎÁ∂ √ÈÕ ‡πº‡∂ ¤ºÍ ˘ Ù∆Ù Ó‘ºÒ, «¬’ «¬’ºÒ≈ «√º÷ ¡≈͉∂ ¡≈Í ˘ ¯Ω‹ Â∂ ‹ø◊Ò ‹≈‰ ˘ ÓÀÁ≈È Ó≈È≈ ¡≈÷Á∂ √ÈÕ ‘ «√øÿ Á≈ ‚∂≈ ¤≈¿∞‰∆ Â∂ ‘ Ï≈Ò’ Ìπ‹ø◊∆ √∆Õ ’ج∆ ◊π˜ ‹≈¬∂ ª ’«‘øÁ∂ ¿∞‘ ⁄Û∑≈¬∆ ’ «◊¡≈Õ «¬‘ √≈∂ «√øÿ ÏØÒ∂ ¿∞‘Ȫ Á∆ ⁄Û∑Á∆ ’Ò≈ Á∂ √»⁄’ √ÈÕ AGFA ¬∆: «Ú⁄ Í≈È∆Í Á∂ ÓÀÁ≈È ¡≥Á ¡«‘ÓÁ Ù≈‘ ¡ÏÁ≈Ò∆ ‘ºÊØ∫ Ó≈«·¡ª Á∆ Ïπ∆ Â∑ª ‘≈ ‘ج∆ Â∂ ¡ÏÁ≈Ò∆ È∂ Ó≈«·¡ª Á≈ Òº’ Ïπ∆ Â∑ª ÂØÛ «ÁºÂ≈ √∆Õ E ÎÚ∆ AGFB Ùπº’Ú≈ Ú≈Ò∂ «ÁÈ ’∞Í ‘∆Û∂ Á∂ √Ê≈È ”Â∂ ¡«‘ÓÁÙ≈‘ ¡ÏÁ≈Ò∆ È≈Ò «√øÿª Á≈ ‡≈’≈ ‘Ø«¬¡≈, «‹√ «Ú⁄ [email protected] ‘˜≈ «√øÿª, «√øÿ‰∆¡ª Â∂ Ϻ«⁄¡ª È∂ Ù‘∆Á∆ ÍÃ≈Í ’∆Â∆Õ Ù‘∆Á ‘ج∂ «√øÿª Á∂ Í≥‹≈‘ ◊º‚∂ ÒºÁ ’∂ Ò≈‘Ω «Ò‹≈¬∂ ◊¬∂Õ √: ‹º√≈ «√øÿ ¡≈‘¨Ú≈Ò∆¡≈ ˘ BB ˜÷Ó Â∂ √: ⁄Û∑ «√øÿ ˘ AF ˜ıÓ ¡≈¬∂Õ Íø± Ï≈Ú‹»Á «¬ÂÈ∂ Ì≈∆ √ø’‡ Â∂ «¬ÂÈ∂ Úº‚∂ ‹≈È∆ ¡Â∂ Ó≈Ò∆ È∞’√≈È Á∂ «√øÿ «¬‘ ¡≈÷ ‘∂ √È «’ ı≈Ò√≈ ÿº¨ÿ≈∂ Á∆ ¡º◊ «Ú⁄ ÍÀ ’∂ ÙπºË ’∞øÁÈ ‘Ø «◊¡≈ ‘ÀÕ ¡«‹‘∆ ⁄Û∑Á∆ ’Ò≈ Á∆ √«Í‡ Ú≈Ò∂ «√º÷ ⁄ÀÈ È≈Ò ’ÁØ∫ ÏÀ· √’Á∂ √ÈÕ «¬«Â‘≈√ ◊Ú≈‘ ‘À «’ ¡ÏÁ≈Ò∆ È∂ Ó≈«·¡ª Á≈ ¡«‹‘≈ Òº’ ÂØ«Û¡≈ «’ ¿∞‘ ÓπÛ ’∂ ¿∞· È≈ √’∂, Íø± ÿº¨ÿ≈∂ Ú◊∆ √ı √º‡ ÷≈ ’∂ Ú∆ «√øÿ √»Ó∂ «Î ¿∞·∂ Â∂ Ó¬∆ AGFB «Ú⁄ √‘øÁ ”Â∂ Ë≈Ú≈ ÏØÒ ’∂ ÁØÙ∆¡ª ˘ Áø‚ «ÁºÂ≈Õ AG ¡’±Ï AGFB ˘ «ÁÚ≈Ò∆ ”Â∂ [email protected] ‘˜≈ «√øÿª Á≈ ¡≥«ÓÃÂ√ «¬’º· ‘Ø«¬¡≈Õ ¡ÏÁ≈Ò∆ È∂ (Ï≈’∆ Á∂÷Ø √¯≈ DA ”Â∂) ¡ÍÃÀÒ [email protected]

«√º÷Ø ‹≈◊Ø∏¡≈͉∂ ¡≈Í Á∂ ı≈ÂÓ∂ Á≈ ÙΩ’ «’¿∞∫? AIGA Á∆ ÓÁÓÙπÓ≈∆ ¡È∞√≈ «√º÷ª Á∆ ¡≈Ï≈Á∆ B.A ’ØÛ (Ì≈ Á∆ FE ’ØÛ ¡Ï≈Á∆ Á≈ B.G%) [email protected] Á∆ ÓÁÓÙπÓ≈∆ ¡È∞√≈ «√º÷ª Á∆ ¡≈Ï≈Á∆=A.C ’ØÛ (Ì≈ Á∆ ABA ’ØÛ ¡≈Ï≈Á∆ Á≈ A%) «Í¤Ò∂ [email protected] √≈Òª «Ú⁄ «√º÷ª Á∆ ¡Ï≈Á∆ «Ú⁄ ÿ≈‡≈ [email protected] Òº÷Õ «¬√ ¡È∞√≈ ‘ √≈Ò Ï∆‰ È≈Ò «√º÷ ¡≈Ï≈Á∆ «Ú⁄ ÿ≈‡≈=A.G Òº÷Õ «’¿∞∫? «’¿∞∫«’ Í«Ú≈ «Ú⁄ «¬’ Ϻ⁄≈ º÷‰ È≈Ò, ¡◊Ò∆ Í∆Û∑∆ «Ú⁄, ¡≈Ï≈Á∆ ¡ºË∆ «‘ ‹ªÁ∆ ‘ÀÕ «¬√ Â∑ª ⁄≈ Í∆Û∑∆¡ª º’ «¬’ Ϻ⁄≈ º÷‰ È≈Ò [email protected]@ «Ú⁄Ø∫ ID Í«Ú≈ ıÂÓ ‘Ø ‹ªÁ∂ ‘È ¡Â∂ ’∂ÚÒ F Í«Ú≈ Ï⁄Á∂ ‘È «‹√ Â∑ª «’ ʺÒ∂ «ÁºÂ∆ ‚≈«¬◊Ã≈Ó «Ú⁄ «Ú÷≈«¬¡≈ ‘ÀÕ ÁØ Ïº⁄∂ º÷‰ È≈Ò «¬’ Í∆Û∑∆ «Ú⁄ [email protected]@ «Ú⁄Ø∫ [email protected] Í«Ú≈ Ï⁄Á∂ ‘È, «’¿∞∫«’ [email protected]% Ϻ⁄∂ Ù≈Á∆ ’È Âº’ È‘ƒ Í‘πø⁄ Í≈¿∞∫Á∂Õ «¬√ Â∑ª Á»‹∆ Í∆Û∑∆ «Ú⁄ I&I=HA ¡Â∂ ⁄ΩÊ∆ Í∆Û∑∆ º’ [email protected]@ Í«Ú≈ª «Ú⁄Ø∫ ’∂ÚÒ H&H=FD Í«Ú≈ Ï⁄Á∂ ‘ÈÕ «¬√ √Í∆‚ È≈Ò «√º÷ ÿ‡Á∂ ‘∂ ª «√º÷∆ ’∂ÚÒ GH √≈Ò ‘∆ ⁄Ò∂◊∆Õ Ù≈«¬Á ¡√ƒ «¬√ ◊ºÒ ˘ √Ó«fi¡≈ ‘∆ È‘ƒ ¡Â∂ ¡≈͉∂ ¡≈Í Á≈ ı≈ÂÓ≈ ’’∂ ÏÛ∂ ÷πÙ ‘Ø ‘∂ ‘ªÕ Í≥‹≈Ï «Ú⁄ [email protected]% ÂØ∫ ÿ‡ ’∂ [email protected]% ÂØ∫ Ú∆ ÿº‡ «‘ ◊¬∂ ‘ªÕ ¡≈͉∂ ı≈ÂÓ∂ ÚºÒ ÚË ’∂ [email protected] Òº÷ ÒØ’ Ï≈‘Ò∂ Íêª Á∂ ÏπÒ≈ Ò¬∂ ‘ÈÕ ‹Ø Â∞‘≈‚∆ √º«Ì¡Â≈/ ‹≈«¬Á≈Á ¿∞µÂ∂ ’Ϙ≈ ’’∂ Â∞‘≈‚∂ È≈ÓØ-«ÈÙ≈È «Ó‡≈¿∞‰ º’ ‹≈‰◊∂ (Â∞‘≈˘ ÍÂ≈ Ú∆ È‘ƒ ‘Ø «‘≈) «’¿∞∫«’ Ô±.¡ÀÈ.˙. ¡È∞√≈ Í≥‹≈Ï∆ [email protected] √≈Òª «Ú⁄ ıÂÓ ‘Ø ‹≈Ú∂◊∆, «‹√Á≈ ÓÂÒÏ ‘À «’ «√º÷ Ú∆ ı≈ÂÓ∂ Á∂ È∂Û∂ Í‘πø⁄ ‹≈‰◊∂Õ «’ºÊ∂ «‘ ‹≈¬∂◊∆ Â∞‘≈‚∆ Óª

√: ⁄ø⁄Ò «√øÿ Óπ√≈«Î* ÏØÒ∆, Â∞‘≈‚∆ ⁄∆Î Ó«È√‡∆? Â∞√ƒ «¬’ ÁØ ‘Ø Ϻ«⁄¡ª ˘ Í≈Ò‰ Á∆ Â’Ò∆Î ’È Á∆ ʪ ¡≈͉∂ ¡≈Í Á∆ ‘Ø∫Á ˘ ÷ÂÓ ’È Ò¬∆ «Â¡≈ «’¿∞∫ ‘Ø ◊¬∂ ‘Ø? «’øÈ∂ ◊πÁπ¡≈∂ ‘ΩÒ∆-‘ΩÒ∆ ÏøÁ ‘Ø ‘∂ ‘È (‘«Áπ¡≈, ’Ø‘∆Óª) «¥√⁄Ȫ Á∆ ¡≈Ï≈Á∆ A.G% ÿ‡∆ ª ÍØÍ Âº’ Áπ‘≈¬∆ Óº⁄ ◊¬∆, Í «√º÷ª Á∆ ¡≈Ï≈Á∆ DE% ÿ‡ ◊¬∆ ‘À ¡Â∂ «’√∂ ˘ ’ج∆ ÍÂ≈/«⁄øÂ≈ ‘∆ È‘ƒ ‘ÀÕ «‹√ Â∑ª AIDG «Ú⁄ B-C ’ØÛ Í≈√∆ ¡Ó∆∆/¡ÀÙØ «¬Ù Á∂ ⁄º’ «Ú⁄ Â’∆ÏÈ ÷ÂÓ ‘Ø ◊¬∂ ‘ÈÕ ‘π‰ «√º÷ ¿∞‘Ȫ Á∂ È’Ù∂ ’ÁÓª ¿∞µÍ ⁄ºÒ ͬ∂ ‘È, ‹∂ ‹≈◊∂ È‘ƒ ª ÷≈ÂÓ≈ Á» È‘ƒÕ Ô≈Á ‘∂ «’ «√º÷ª Á∆ ¡≈Ï≈Á∆ ÿ‡≈¿∞‰ È≈Ò Á∂Ù Á∆ ¡≈Ï≈Á∆ «Ú⁄ Ó≈√≈ «‹øÈ≈ Î’ Ú∆ È‘ƒ ÍÀ∫Á≈ «’¿∞∫«’ Á»√∂ ª ‘ √≈Ò A.E ’ØÛ ÂØ∫ Ú∆ «˜¡≈Á≈ Ú≈Ë≈ ’ ÒÀ∫Á∂ ‘ÈÕ √≈‚∂ ¡Ó∆ «‘‰ Á∆ Ò≈Ò√≈ (‹ª ÏÏ≈Á ‘؉ Á∂ ¿∞Í≈Ò∂) ¡Â∂ ˜Ó∆È È≈ Úø‚∆ ‹≈‰ Á∂ Ó’√Á È≈Ò «¬’/ ÁØ Ïº⁄∂ º÷‰ Á∆ Ï∂Ú√∆ ω∆ ͬ∆ ‘À, ÷≈√ ’’∂ ˜Ó∆Ȫ Ú≈«Ò¡ª Á∆Õ ’¬∆ Í«Ú≈/ÿ ıÂÓ ‘πøÁ∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ

«’¿∞∫«’ «¬º’Ø «¬’ Ϻ⁄≈ √∆, ¡À’√∆‚À∫‡ ‘Ø«¬¡≈, Ϻ⁄≈ ıÂÓ, ÓÂÒÏ Í«Ú≈ ıÂÓ ‘Ø «◊¡≈, ¿∞‘Ȫ Á∆ ¡Ó∆ ‘؉ Á∆ Ò≈Ò√≈ ’∆ ±Î≈È «Ò¡≈ ‘∆ ‘ÀÕ «Î ‹≈«¬Á≈Á «’√Á∆? ¡º‹’ºÒ∑ ÷∂Â∆ Á≈ ’øÓ Âª ’∞fi Ú∆ È‘ƒ ‘À, ‘π‰ Ϻ⁄∂ ‚≈’‡, «¬ø‹∆È∆¡, «ÎÒ≈√Î, «Ï˜ÈÀ√ ÓÀ◊ÈÀ‡ ¡Â∂ ‘Ø ’∆ ’∞fi ω √’Á∂ ‘ÈÕ ’Ø·∆¡ª (÷≈Ò∆), «Ï˜ÈÀ√, ’≈Ò‹, Î≈Ó ‘≈¿±√ ”Â∂ «‘‰ Ú≈√Â∂ ‹ª ’øÓ ’È Ú≈√Â∂ ÿ Á≈ ’ج∆ ÓÀ∫Ï È‘ƒ, ’∂ÚÒ ÈΩ’Õ ÈΩ’ √≈‚∆ ؇∆ ÷≈ ’∂ ÍÒ ‹≈‰, Í ‹∂ √≈‚∂ ¡≈͉∂ ‘Ø ÁØ Ïº⁄∂ ‘Ø ‹≈‰ ª ‹π¡≈È √ÓfiÁ∂ ‘È «’ ±Î≈È ¡≈ ‹≈¬∂◊≈Õ ¡√ƒ ÈΩ’ª Ú≈Ò∆¡ª ؇∆¡ª ‘∆ ¡≈͉∂ ‘Ø ÁØ Ïº«⁄¡ª ˘ ÷π¡≈ Á∂¬∆¬∂ ª ’ΩÓ ı≈ÂÓ∂ ÂØ∫ Ï⁄ ‹≈¬∂Õ Á»√∂ ËÓ ÚË ÎπºÒ ’∂ ÁπÈ∆¡ª ¿∞µÂ∂ ¡≈͉∂ ’Ϙ∂ ‹Ó≈¿∞‰ Á∆ ÍÒ≈«Èß◊ ω≈ ‘∂ ‘ÈÕ ¿∞√ Á∂ Óπ’≈ÏÒ∂ «√º÷ ¡≈͉∂ ¡≈Í ˘ ÷ÂÓ ’È «Ú⁄ Í»≈ ˜Ø Ò◊≈ ‘∂ ‘È, «’¿∞∫«’ ’∞fi ‹Ú≈È √Ø⁄Á∂ ‘È «’ ¡√ƒ √Ì ÂØ∫ «˜¡≈Á≈ «√¡≈‰∂ ‘ª, ¡Â∂ ¡√ª È∂ ª «¬’ Ϻ⁄≈ ‘∆ º÷‰≈ ‘À ¡Â∂ ’ΩÓ ıÂÓ ’’∂ ‘∆ «‘‰≈ ‘ÀÕ ¡º‹ ’∞¡≈«Ò‡∆ «˜øÁ◊∆ Á∆ ◊ºÒ

*[email protected] Mob. : 9999003508, 9999900403

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

35

¡ÍÃÀÒ [email protected]

‘πøÁ∆ ‘À Í √⁄≈¬∆ «¬‘ ‘À «’ «◊‰Â∆ «Ú⁄Ø∫ ‘∆ ’∞¡≈«Ò‡∆ «È’ÒÁ∆ ‘ÀÕ AIGD «Ú⁄ “¡≈¬∆ ¬∂ ¡À√” Á∂ ∆˜Ò‡ «Ú⁄ [email protected]% Ïø◊≈Ò∆ È≈Ó Á∂÷ ’∂ ÓÀ∫ ¡≈͉∂ Ïø◊≈Ò∆ ÁØ√ ˘ ‘À≈È◊∆ È≈Ò Íπº«¤¡≈ «’ Â∞‘≈‚∂ Ϻ⁄∂ ’∆ ÷ªÁ∂ ‘È? ¿∞√ È∂ ÏÛ∂ Ó≈‰ È≈Ò «’‘≈ «’ Ïø◊≈Ò∆ ‹∆È∆¡√ ‘πøÁ∂ ‘ÈÕ «Î [email protected]@G «Ú⁄ “¡≈¬∆.¬∂.¡À√.” Á≈ ÈÂ∆‹≈ ¡≈«¬¡≈, Í «¬√ «Ú⁄ ÓπÙ«’Ò È≈Ò ‘∆ ’ج∆ Ïø◊≈Ò∆ È≈Ó Òº«Ì¡≈Õ Ó∂∂ ’≈È Íπº¤‰ ”Â∂ ÁØ√ È∂ ¿∞µÂ «ÁºÂ≈ «’ ““¡√ƒ «¬’ ◊ÒÂ∆ ’ ÏÀ·∂ ‘ª””Õ ÓÀ∫ Íπº«¤¡≈ «’ ““’∆ ◊ÒÂ∆ ’ Ò¬∆ ‘À Â∞√ƒ?”” ÁØ√ È∂ «’‘≈ «’ ““Â∞√ƒ ’Á∂ ¡≈͉∂ ÁØ√ª/«ÙÂ∂Á≈ª «Ú⁄ Á∂«÷¡≈ ‘ØÚ∂◊≈ «’ Á»√≈ Ϻ⁄∂ Í«‘Ò∂ È≈ÒØ∫ Â∂˜, Â∆√≈ Á»‹∂ È≈ÒØ∫ Â∂˜ ¡Â∂ ⁄ΩÊ≈ Â∆√∂ È≈ÒØ∫ Â∂˜ ‘πøÁ≈ ‘ÀÕ ¡≈Ó ÂΩ ”Â∂ Â∆√∂/⁄ΩÊ∂ ÈßÏ Ú≈Ò∂ Ϻ⁄∂ “¡≈¬∆.¬∂.¡À√.” Ï‰È Á∆ «Ò¡≈’ º÷Á∂ ‘ÈÕ Í ¡√ª Ïø◊≈Ò∆¡ª È∂ «¬’ ÁØ Ïº⁄∂ º÷ ’∂ “¡≈¬∆. ¬∂. ¡À√.” Ï‰È Ú≈«Ò¡ª ˘ ÁπÈ∆¡ª «Ú⁄ ‘∆ È‘ƒ ¡≈¿∞‰ «ÁºÂ≈, «Î “¡≈¬∆ ¬∂ ¡À√” «’√ È∂ ωÈ≈ √∆? ¡º‹ «¬‘ √º⁄ ‘À «’ «‹È∑ª Íêª Á∂ ÒØ’ «ÂøÈ/ ⁄≈ Ϻ⁄∂ º÷Á∂ ‘È, ¿∞‘Ȫ Íêª Á∂ Ϻ⁄∂ «˜¡≈Á≈ “¡≈¬∆ ¬∂ ¡À√” ¡Î√ ω ’∂ Â∞‘≈‚∂ ¿∞µÍ ≈‹ ’È Ò¬∆ ¡≈ ‘∂ ‘ÈÕ «¬’ ÍπºÂ ‘À, ’Ø·∆ ‘À, ÈΩ’ ⁄≈’ ‘È, ª «Î Ϻ⁄≈ √Ø⁄Á≈ ‘À «’ √Ì ’∞fi Ó∂≈ ‘ÀÕ √Ì ’∞fi ‘À, ª ¡ÀÙ ’ØÕ «¬√ ¡ÀÙ Á∂ ’≈È ‘∆ Í≥‹≈Ï «Ú⁄ ÈÙ∂/√ÓÀ’ ÒØ’ª ˘ ÏÏ≈Á ’ ‘∂ ‘ÈÕ «¬º’Ø «¬’ «ÙøÁ≈ ÍπºÂ (È≈ ÌÀ‰ È≈ Ì≈, È≈ √≈’ È≈ ¡≥◊) Ó√Â∆ ’È≈ ⁄≈‘πøÁ≈ ‘À, ‹Á Ø’Ø◊∂ ’øÓ ◊ÛÏÛ ‘Ø ‹≈Ú∂◊≈Õ ◊π» È≈È’ √≈«‘Ï È∂ √≈˘ «’ ’È, Úø‚ ¤’‰ Á≈ √Ï’ «ÁºÂ≈ √∆Õ «¬’/ÁØ Ïº⁄∂ º÷ ’∂ ¡√ƒ Ϻ«⁄¡ª ˘ «’ ÂØ∫ Ú∆ ‘‡≈ «Ò¡≈ ¡Â∂ Úø‚‰≈ «’√ È≈Ò? ◊π» È≈È’ √≈«‘Ï √≈˘ ÍÀ√∂ Á∂ Ò≈Ò⁄ «Ú⁄ ¡≈ ’∂ ¡≈͉∂ ¡≈Í ˘ ıÂÓ ’«Á¡ª Ú∂÷ ’∂ √≈˘ ’ÍπºÂ ’«‘‰◊∂ ‹ª ‘Ø ’∞fi? ‹∂ ’ج∆ ¡≈ÁÓ∆ ¡≈͉∂ ¡≈Í ˘ ıÂÓ ’ ÒÚ∂ ª ÁπÈ∆¡ª Á∂ ÒØ’ ¿∞‘Ȫ ˘ ’∆ ’«‘‰◊∂? ¡º‹ ÍÛ∑∂ «Ò÷∂ √º‹‰ª Á∆ √»fiÚ≈È∆ Á≈ «¬Ó«Â‘≈È ‘À «’ ¿∞‘ ıπÁ «¬√ ÷≈ÂÓ∂ ÂØ∫ Ï⁄‰ ¡Â∂ Á»«‹¡ª ˘ ·∆’ √Ò≈‘ Á∂‰Õ Ú≈«‘◊π» ‹∆ Ï÷«ÙÙ ’È Âª «’ ¡√ƒ ¡√Ò∆¡Â ˘ √Ófi Ò¬∆¬∂ ¡Â∂ «¬√ ÏÏ≈Á∆ Á∂ ¡≈ÒÓ «Ú⁄Ø∫ Ï≈‘ «È’Ò ¡≈¬∆¬∂Õ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

‘¨‰≈ ∏«◊¡≈È∆ Ï»‡≈ «√øÿ “‹≈«⁄’”*

Ù∂≈, ’Á∂ ±ø ‚Ø«Ò¡≈ È≈, Òº÷ª Óπ√∆Ϫ fiºÒ ’∂Õ Â±ø ¡≈͉∂ ¿∞µÁÓ È≈Ò ‹Ó≈¬∂ ÍÀ, √≈∆ ÁπÈ∆¡ª ”⁄ ⁄ºÒ ’∂Õ È≈Ó‰≈ ÷º«‡¡≈ ±ø ‹◊ ¡≥Á, ÒØ’ ’Á∂ È∂ Ú≈‘ Ú≈‘Õ ıπÙ‘≈Ò Í≥‹≈Ï «Á˙ Ï‘≈ÁØ, «’¿∞∫ ¿∞Ò‡∂ ÍÀ ◊¬∂ ≈‘Õ Ú∆‘Úƒ √Á∆ Á∂ ¡÷∆ «Ú⁄, Â∂∂ «Úº⁄ ¡≈ «◊¡≈ ÓØÛÕ ¿∞µÁÓ ¤º«‚¡≈, ÏÈ∆ ÎÛ Ò¬∆, ÈÙ∂ Á≈ Ò≈ «Ò¡≈ ’ØÛ∑Õ ¯≈Ó»Ò≈ Úº«‚¡ª Á≈ Ìπº«Ò¡≈ “ÁºÏ ’∂ Ú≈‘ Â∂ º‹ ’∂ ÷≈‘Õ” ıπÙ‘≈Ò Í≥‹≈Ï «Á˙ Ï‘≈ÁØ, «’¿∞∫ ¿∞Ò‡∂ ÍÀ ◊¬∂ ≈‘Õ «¬º’∆Úƒ √Á∆ ”⁄, ÈÚƒ ∆ ÂØ∆, ÓΩ‹ª Ó≈‰∆¡ª Â∂ ¤º‚Â≈ ’øÓÕ ¯˜»Ò ÷⁄∂ Ï‘π ÚË≈ Ò¬∂ ±ø, ¡≈‰ ÿ∂«¡≈ ÂÀ˘ ˆÓÕ Ú∂÷Ø Ú∂÷∆ ¿∞‹ÛÁ≈ ‹≈ «‘≈ ±ø, Ì≈» ‘Ø «◊¡≈ Â∂∂ Â∂ Ù≈‘Õ ıπÙ‘≈Ò Í≥‹≈Ï «Á˙ Ï‘≈ÁØ, «’¿∞∫ ¿∞Ò‡∂ ÍÀ ◊¬∂ ≈‘Õ ◊π»¡ª √Ó≈‹ ‹Ø «√«‹¡≈ √∆, ¿∞√˘ «◊¡≈ ±ø ÎØ’∂ Ⱥ’ ÈÓ»‹ ı≈Â, «Ú⁄ ’˜∂ Á∂ «◊¡≈ ±ø ’Á∂ Úº‚∂ «‹◊∂ Ú≈Ò≈ √À∫ ±ø, ‘π‰ ‘Ω√Ò≈ «ÁºÂ≈ ±ø ıπÙ‘≈Ò Í≥‹≈Ï «Á˙ Ï‘≈ÁØ, «’¿∞∫ ¿∞Ò‡∂ ÍÀ ◊¬∂

ÌπºÒÕ πºÒÕ „≈‘Õ ≈‘Õ

«ÏȪ √Ø«⁄¡ª √Ó«fi¡ª ±ø, ’ÁÀ∫ Úº«‚¡ª ’˜≈ ⁄πº’ ’∂ ÷πºÒ∑≈ Ù≈‘ ’ØÒØ∫, ÌÁÀ∫ ÍÀÒ√ª Á∂ ÷πÙ∆ «ÓÒÁ∆ ¬∂‘Á∂ È≈Ò ÂÀ˘, ÿÛ∆ ÁØ ÿÛ∆ √π‰ ıπÙ‘≈Ò Í≥‹≈Ï «Á˙ Ï‘≈ÁØ, «’¿∞∫ ¿∞Ò‡∂ ÍÀ

∆√Õ Î∆√Õ Ú≈‘Õ ≈‘Õ

Á∆ «Ú⁄ Ú≈‘ ◊¬∂

Î∂ √º«Ì¡≈⁄≈ Á∂ Ȫ ¿∞µÂ∂, √‡∂‹ ÷»Ï √‹Ω∫Á≈ ¬∂∫Õ ÒÀ ’∂ È≈Ò ÍÚ≈ ¡≈͉≈, È≈Ò ÷πÙ∆ Á∂ Ìø◊Û≈ ÍΩ∫Á≈ ¬∂∫Õ ÙØ Ù≈Ï∂ Á≈ ÍÃÁ»ÙÈ ÎÀÒ≈ ’∂, Â∂ Í»∂ ’ÁÀ∫ ¡≈͉∂ ⁄≈¡Õ ıπÙ‘≈Ò Í≥‹≈Ï «Á˙ Ï‘≈ÁØ, «’¿∞∫ ¿∞Ò‡∂ ÍÀ ◊¬∂ ≈‘Õ ÈÂ∆‹≈ ⁄ø◊≈ È‘ƒ «È’Ò‰≈, «¬’ «ÁÈ ‘Ø«¬ø◊≈ ÷π¡≈Õ ‹ÁØ∫ «Ú⁄ ’˜∂ ÷πÌ ‹≈¬∂∫◊≈, Î∂ «’√∂ ÒÀ‰∆ È‘ƒ Â∂∆ √≈Õ ’∞ºÒ≈ λ’ ÂÓ≈Ù≈ Ú∂÷Áª ±ø, ÒØ’ ’«‘‰◊∂ ÂÀ˘ ÷≈‘-Ó÷≈‘Õ ıπÙ‘≈Ò Í≥‹≈Ï «Á˙ Ï‘≈ÁØ, «’¿∞∫ ¿∞Ò‡∂ ÍÀ ◊¬∂ ≈‘Õ «ÿ ‹≈Ú∂∫◊≈ «Ú⁄ Í∂Ù≈È∆¡ª Á∂, Î∂ Һ̉≈ È≈ ’ج∆ ‘ºÒÕ «Î ÿπºÍ ‘È∂∂ «Ú⁄ ‘ØÚ∂◊≈, Â∂≈ ¡Ω‰ Ú≈Ò≈ ’ºÒ∑Õ √Â∂ √≈∂ ÏøÁ ‘؉◊∂ “‹≈«⁄’ ‹∆”, «¬’Ø «‘ ‹» ÷πÁ’Ù∆ Á≈ ≈‘Õ ıπÙ‘≈Ò Í≥‹≈Ï «Á˙ Ï‘≈ÁØ, «’¿∞∫ ¿∞Ò‡∂ ÍÀ ◊¬∂ ≈‘Õ *◊πÁπ¡≈≈ √≈«‘Ï, ÷Ø‹∂ Ó≈‹≈, Ϋ‘◊Û∑ √≈«‘ÏÕ

36

¡ÍÃÀÒ [email protected]

◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï √À∫‡-¡≥«ÓÃÂ√ «¬’ ¡ÁπºÂ∆ ÍÃ≈ÍÂ∆ AE ÎÚ∆, [email protected] : ◊π» È≈È’ Á∂Ú Ô±È∆Ú«√‡∆, ¡≥«ÓÃÂ√ «Ú⁄ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï ∆√⁄ √À∫‡ Á≈ ¡øÌ ‘Ø «◊¡≈ ‘ÀÕ «¬‘ «¬’ ¡ÁπºÂ∆ ÍÃ≈ÍÂ∆ ‘À «‹√ ”Â∂ √≈≈ ‹◊ Ó≈‰ ’ √’Á≈ ‘ÀÕ “◊π» ◊ÃÊ ø √≈«‘Ï” «ÚÙÚ Ì Á∂ ÓÈ∞º÷ª ˘ «¬’ Á≈ ◊π» È≈È’ ÿ È∂ «ÁºÂ∆ ‘ÀÕ ‘π‰ º’ ’ج∆ ‘Ø Ë≈Ó’ ◊ÃøÊ √Ì ËÓª ˘ Ó≥ȉ Ú≈«Ò¡ª Á≈ √ªfi≈ È‘ƒ ω √«’¡≈Õ ◊π» È≈È’ È≈Ó-Ò∂Ú≈ ‹Ø ’ØÛª Á∆ «◊‰Â∆ «Ú⁄ ‘È, Í»∆ ÙË≈ º÷Á∂ ‘ج∂ Ú∆ ’ج∆ «ÚÙ∂Ù ÔÂÈ «¬√ Á∂ ÍÃ⁄≈ Á≈ È‘ƒ ’ √’∂Õ √: ÂÒØ⁄È «√øÿ, √≈Ï’≈ ÓÀ∫Ï Í≈Ò∆ÓÀ∫‡ ¡Â∂ √≈Ï’≈ ⁄∂¡ÓÀÈ ÿº‡ «◊‰Â∆ ’«ÓÙÈ Á∂ Ò◊≈Â≈ ¡Â∂ ¡‰Êº’ ÔÂȪ È≈Ò ’ΩÓ ˘ «¬‘ ÍÃ≈ÍÂ∆ ‘Ø √’∆ ‘ÀÕ ‘π‰ ÒØÛ ‘À «’ ÚºË ÂØ∫ ÚºË «Ú«Á¡≈Ê∆ «√º÷ «√˪ Â∂ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï Á∆ «¯Ò≈√¯∆ Â∂ ∆√⁄ √’≈Ò ωÈ, Ï‘π ÿ≈‡ ‘À ‘ ÊªÕ ¡≥◊∂˜∆ «Ú⁄ «ÚÁÚ≈È Úˉ∏«¬√ ’øÓ Ò¬∆ ÙÃÓ Ø ‰∆ ’Ó∂‡∆ ¿∞⁄⁄ ∂ ∆ √’∆Ó Ï‰≈Ú∂∏Ô±È∆Ú«√‡∆ ◊∂‚ ª Ú∆.√∆. Á∂‰ Í È≈Ò ‘∆ ¿∞ÂÙ≈‘∆ ◊ª‡ ◊πÁπ¡≈≈ ’Ó∂‡∆ Á∂Ú∂Õ «¬‘ √’≈Ò √Ì ÂØ∫ ÚºË ÂÈ÷≈‘ ÒÀ‰ Ú≈Ò∂ ‘Ø‰Õ ÚºË ÂØ∫ ÚºË «Ú«Á¡≈Ê∆ √‡º‚∆ √À∫‡ «Ú⁄ Á≈ıÒ≈ ÒÀ‰Õ √À∫‡ Á∆ ’≈ÓÔ≈Ï∆ ¡≈͉∂ ÈÂ∆«‹¡ª ÂØ∫ ‘∆ ‘ØÚ∂◊∆Õ ÷⁄≈ ’È Á∆ ’Ó∆ È‘ƒ ‘ÀÕ «¬‘ √À∫‡ ¡≥«ÓÃÂ√ «Ú⁄ ‘∆ È‘ƒ, «ÚÙÚ «Ú⁄ ◊π» È≈È’ È≈Ó Á∆ ËøπÓ Í≈Ú∂◊≈Õ

¡≥«ÓÃÂ√ ˘ ‘À∆‡∂‹ Ù«‘ª Á∆ √»⁄∆ «Ú⁄ Ù≈ÓÒ ’È ÂØ∫ Ô±ÈÀ√’Ø Á≈ «¬È’≈ ¡≥«ÓÃÂ√, AG ÎÚ∆∏◊π» È◊∆ ¡≥«ÓÃÂ√ ˘ ‘À∆‡∂‹ Ù«‘ Á≈ Á‹≈ «ÁÚ≈¿∞‰ Ò¬∆ Í≥‹≈Ï √’≈ Ì≈Ú∂∫ ’≈Î∆ ’Ø«ÙÙ ’ ‘∆ ‘À Í Ô±È≈¬∆«‡‚ È∂ÙÈ ¡À‹»’∂ÙÈÒ √≈¬∆∫‡∆«Î’ ¡À∫‚ ’Ò⁄Ò ¡≈◊∂È≈¬∆˜∂ÙÈ (Ô±ÈÀ√’Ø) È∂ ¡≥«ÓÃÂ√ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

˘ ‘À∆‡∂‹ Ù«‘ª Á∆ √»⁄∆ «Ú⁄ Ù≈ÓÒ ’È ÂØ∫ «¬È’≈ ’ «ÁºÂ≈ ‘ÀÕ ‹≈‰’≈∆ ÓπÂ≈Ï’ ¡≥«ÓÃÂ√ «ÎÒ‘≈Ò Ô±ÈÀ√’Ø ÚÒØ∫ ÂÀ¡ ’∆Â∂ ÍÀÓ≈«È¡ª ”Â∂ ÷≈ È‘ƒ ¿∞ÂÁ≈Õ Ô±ÈÀ√’Ø Á≈ ’«‘‰≈ ‘À «’ ’¬∆ ¡«‹‘∆¡ª «¬«Â‘≈√’ Ê≈Úª ‘È «‹È∑ª Ï≈∂ ÒØ’ª ˘ ÍÂ≈ È‘ƒ ‘ÀÕ «¬«Â‘≈√’≈ ‘∆Ù ⁄øÁ ÙÓ≈ Á≈ ’«‘‰≈ ‘À «’ «¬ºÊ∂ ’øÓ Âª ‘Ø «‘≈ ‘À Í Íπ≈ÂÈ «Áº÷ ˘ Ï‘≈Ò ’È Á∆ Ï‹≈¬∂ Ó≈‚È «Áº÷ ”Â∂ ˜Ø «ÁºÂ≈ ‹≈ «‘≈ ‘À ‹Ø Ù«‘ ˘ ‘À∆‡∂‹ Á‹≈ «ÁÚ≈¿∞‰ «Ú⁄ π’≈Ú‡ ω «‘≈ ‘ÀÕ (√ÍØ’√ÓÀÈ)

Í≈«’ ”⁄ ‹≈∆ ‘∂◊≈ Ó»Ò È≈È’Ù≈‘∆ ’À¶‚ : Ù≈‘ ¡≥«ÓÃÂ√, AG ÎÚ∆ : Í≈«’√Â≈È Á∂ Ë≈«Ó’ Ó≈Ó«Ò¡ª Á∂ ÎÀ‚Ò Ó≥Â∆ Í∆ Óπ‘øÓÁ ¡≈Ó∆È-¿∞Ò-‘√È Ù≈‘ È∂ «ÈÔ±‹√∆ Á∂ ◊ÒÀÈ ≈’ ◊πÁπ¡≈≈ √≈«‘Ï «Ú÷∂ «√º÷ª ˘ ÌØ√≈ «ÁÚ≈«¬¡≈ «’ Í≈«’√Â≈È «Ú⁄ Ó»Ò È≈È’Ù≈‘∆ ’À¶‚ Ò≈◊» ‘∂◊≈Õ ¿∞È∑ª «’‘≈ «’ Í»≈ «√º÷ ‹◊ «¬√ [email protected]@C Á∂ ’À¶‚ ˘ Ó»Ò »Í «Ú⁄ √Ú∆’≈ ’ ⁄πº’≈ ‘À Í ’∞fi ’≈Ȫ ’’∂ ’∞fi «√º÷ √ø√Ê≈Úª «¬√ ’À¶‚ ”⁄ ÂÏÁ∆Ò∆¡ª ’ ’∂ Ò≈◊» ’ ‘∆¡ª ‘È ‹Ø Í≈«’√Â≈È Á∂ «√º÷ª ˘ ’Á∂ Ú∆ Ó≥ȉÔØ◊ È‘ƒ ‘ØÚ◊ ∂ ≈Õ (√ÍØ’√ÓÀÈ)

‘«¡≈‰≈ ◊πÁπ¡≈≈ ¡À’‡ ºÁ ’Ú≈¿∞‰ Ò¬∆ √πÍ∆Ó ’Ø‡ ’ØÒ Í‘πø⁄ ÈÚƒ «ÁºÒ∆, BH ÎÚ∆ : ’∂∫Á «Ú⁄Ò∆ Ì≈‹Í≈ Á∆ ¡◊Ú≈¬∆ ‘∂·Ò∆ ¡ÀÈ.‚∆.¬∂. √’≈ È∂ ¡º‹ √πÍ∆Ó ’Ø‡ ÂØ∫ Ó≥◊ ’∆Â∆ ‘À «’ ¿∞‘ ‘«¡≈‰≈ «√º÷ ◊πÁπ¡≈≈ (ÍÃÏøË’) ¡À’‡ [email protected] ˘ ºÁ ’ Á∂Ú∂, «’¿∞∫«’ ≈‹ «ÚË≈È √Ì≈ ’ØÒ ¡«‹‘≈ ’≈˘È ω≈¿∞‰ Á≈ ¡«Ë’≈ È‘ƒ ‘ÀÕ «¬√ ’≈˘È «‘ ‘«¡≈‰≈ È∂ ‘«¡≈‰≈ «√º÷ ◊πÁπ¡≈≈ ÍÃÏøË’ ’Ó∂‡∆ (¡À⁄.¡À√.‹∆.Í∆.√∆.) ω≈ «ÁºÂ∆ ‘À Â∂ ≈‹ Á∂ EB ◊πÁπ¡≈∂ «‹‘Û∂ ÙÃØÓ‰∆ ◊πÁπ¡≈≈ 37

ÍÃÏøË’ ’Ó∂‡∆ (¡À√.‹∆.Í∆.√∆.) ¡≥«ÓÃÂ√ Á∂ ¡«Ë’≈ ‘∂· √È, ¿∞‘ ÈÚƒ ’Ó∂‡∆ ¡Ë∆È «Ò¡ªÁ∂ √ÈÕ √πÍ∆Ó ’Ø‡ È∂ «Í¤Ò∂ √≈Ò G ¡◊√ ˘ «¬È∑ª ◊πÁπ¡≈«¡ª Á≈ ¡«Ë’≈ ÒÀ‰ ÂØ∫ ÈÚƒ ’Ó∂‡∆ ˘ Ø’ «ÁºÂ≈ √∆ Â∂ “«‹ºÊ∂ ‘À «‹Ú∂∫ ‘À” Á∆ √«ÊÂ∆ Ï’≈ º÷ «ÁºÂ∆ √∆Õ √Ú¿∞µ⁄ ¡Á≈Ò È∂ «¬‘ ‘π’Ó √Ã∆ ‘Ì‹È «√øÿ ÚÒØ∫ ͬ∆ ‹È«‘ºÂ ͇∆ÙÈ ”Â∂ «ÁºÂ≈ √∆Õ √πÍ∆Ó ’Ø‡ ÚÒØ∫ Ì∂‹∂ ÈØ«‡√ Á∂ ‹π¡≈Ï ”⁄ ’∂∫Á È∂ ‘Ò¯È≈Ó≈ Á≈÷Ò ’«Á¡ª ÈÚ∂∫ ¡À’‡ Á∂ «ÚØË «Ú⁄ «’‘≈ «’ ¡À√.‹∆.Í∆.√∆. «’√∂ «¬’ ≈‹ º’ √∆«Ó ȑƒ, ¿∞√ ˘ «¬‘ πÂÏ≈ ’∂∫Á∆ ’≈˘Èª, «√º÷ ◊πÁπ¡≈≈ ¡À’‡ AIBE Â∂ Í≥‹≈Ï ÍπÈ◊·È ¡À’‡ AIFF, «‘ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ ‘ÀÕ ‘ÒÎÈ≈Ó∂ «Ú⁄ ◊ë‘ Ó≥Â≈Ò∂ È∂ «’‘≈ ‘À «’ ¡«‹‘∆ √ø√Ê≈ ˘ «√Î ’∂∫Á ‘∆ «ÈÁ∂Ù Á∂ √’Á≈ ‘ÀÕ ¡«‹‘∆ ’ج∆ «ÚÚ√Ê≈ È‘ƒ ‘À «’ ’ج∆ ≈‹ ¡≈Í ’ج∆ ’≈˘È ω≈ ’∂ ÈÚƒ ’Ó∂‡∆ ÷Û∑∆ ’ Á∂Ú∂Õ ‘«¡≈‰≈ «ÚË≈È √Ì≈ È∂ ’ª◊√ Á∆ ‘’±Ó Ú∂Ò∂ «Í¤Ò∂ √≈Ò ‹πÒ≈¬∆ «Ú⁄ ¡À⁄‹∆¡À√¡ÀÓ ¡À’‡ ω≈ «ÁºÂ≈ √∆Õ

Í≥‹≈Ï∆ ˘ ωÁ≈ πÂÏ≈ È≈ Á∂‰ ”Â∂ ≈‹Í≈Ò ¡Â∂ ‘Øª «ÚπºË ’∂√ Á‹ ’È Á∆ Ó≥◊ ⁄ø‚∆◊Û∑, BB ÎÚ∆ : ’∂∫Á∆ Í≥‹≈Ï∆ Ò∂÷’ √Ì≈ È∂ ’ΩÓªÂ∆ Ó≈ Ì≈Ù≈ «ÁÚ√ ÓΩ’∂ ’Ú≈¬∂ ’ΩÓ∆ √ÀÓ∆È≈ ÁΩ≈È Ó≥◊ ’∆Â∆ «’ Í≥‹≈Ï Á∆ ≈‹Ë≈È∆ ⁄ø‚∆◊Û∑ «Ú⁄ ˆÀ-√ø«ÚË≈«È’ „ø◊ È≈Ò ¡≥◊∂˜∆ ˘ √’≈∆ Ì≈Ù≈ Ú‹Ø∫ Ò≈◊» ’È Á∂ «˜øÓ∂Ú≈ Í≥‹≈Ï Á∂ ≈‹Í≈Ò Â∂ ⁄ø‚∆◊Û∑ Á∂ ÍÃÙ≈√’ ¡Â∂ √ÏøË ¡≈¬∆¬∂¡À√ ¡«Ë’≈∆¡ª «÷Ò≈Î ¡Í≈Ë’ ’∂√ Á‹ ’∆Â∂ ‹≈‰Õ √Ì≈ È∂ “Ó≈ Ì≈Ù≈ Á∆ Ó‘ºÂÂ≈ ¡Â∂ √≈Ê’Â≈” Á∂ «√Ò∂÷ ‘∂· ’Ú≈¬∂ √ÀÓ∆È≈ ÁΩ≈È √ͺه ’∆Â≈ «’ ≈‹∆ÚÒΩ∫◊Ú Ø ≈Ò √ÓfiΩÂ∂ «‘ Á∂Ù Á∆ Í≈Ò∆ÓÀ∫‡ ÎÀ√Ò≈ ÒÀ ⁄πº’∆ ‘À «’ ⁄ø‚∆◊Û∑ Í≥‹≈Ï Á∆ ≈‹Ë≈È∆ ‘ÀÕ √ø«ÚË≈È «Ú⁄ √ͺه ‘À «’ ¡ÍÃÀÒ [email protected]

«’√∂ Ú∆ «÷ºÂ∂ Á∆ √’≈∆ Ì≈Ù≈ ¿∞ÊØ∫ Á∂ Ï≈«Ùø«Á¡ª Á∆ Óª ÏØÒ∆ ”Â∂ ¡Ë≈ ‘πøÁ∆ ‘À Í Ô±.‡∆. Á∂ ÍÃÙ≈√’ (‹Ø Í≥‹≈Ï Á∂ ≈‹Í≈Ò Ú∆ ‘È) ¡Â∂ √ÏøË ¡≈¬∆¬∂¡À√ ¡«Ë’≈∆¡ª È∂ √ø«ÚË≈È Á∆ ¿∞¶ÿ‰≈ ’’∂ «¬ÊØ∫ Á∂ Ú√È∆’ª Á∆ Óª ÏØÒ∆ Á∆ ’∆Ó ”Â∂ ¡≥◊∂˜∆ ˘ √’≈∆ Ì≈Ù≈ Á≈ πÂÏ≈ «ÁºÂ≈ ‘À, ‹Ø ¡Í≈Ë ‘ÀÕ √Ì≈ È∂ «¬√ ÓπÁ º ∂ ¿∞µÂ∂ √ø«ÚË≈È’ ÂΩ ”Â∂ ÒÛ≈¬∆ «Úº„‰ Á≈ ÎÀ√Ò≈ «Ò¡≈ ‘ÀÕ Í≥‹≈Ï∆ √≈«‘ ¡’≈ÁÓ∆ ´«Ë¡≈‰≈ Á∂ ÍÃË≈È ¡Â∂ √ÀÓ∆È≈ Á∆ ÍÃË≈È◊∆ ’ ‘∂ ‚≈’‡ √π÷Á∂Ú «√øÿ «√√≈ È∂ «’‘≈ «’ ‹∂ «¬’ √Ë≈È «Ú¡’Â∆ Ó«‘˜ ‡z«À Î’ «ÈÔÓª Á∆ ¿∞¶ÿ‰≈ ’ ÒÚ∂ ª ’≈˘È ÓπÂ≈Ï’ ¿∞√ Á≈ ⁄Ò≈È ’º«‡¡≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ Á»‹∂ Í≈√∂ √ø«ÚË≈È ˘ Ò≈◊» ’È Ò¬∆ «˜øÓ∂Ú≈ Ô±.‡∆. Á∂ ÍÃÙ≈√’ Â∂ ¡≈¬∆¬∂¡À√ ¡«Ë’≈∆ √ø«ÚË≈È Á∆ ¿∞¶ÿ‰≈ ’’∂ «ÚÁ∂Ù∆ Ì≈Ù≈ ¡≥◊∂˜∆ ˘ √’≈∆ Ì≈Ù≈ ω≈ ’∂ ◊πÈ≈‘ ’ ‘∂ ‘ÈÕ (Í≥‹≈Ï∆ «‡z«Ï¿±È)

«¬ø◊ÒÀ∫‚ ”⁄ ˆ∆Ï ◊Ø«¡ª ˘ ◊πÁπ¡≈«¡ª Á≈ √‘≈≈ ¶‚È, BB ÎÚ∆ : «¬ø◊ÒÀ∫‚ Á∂ ◊πÁπ¡≈∂ ‘π‰ º’ «˜¡≈Á≈Â ÍÃÚ≈√∆ Í≥‹≈Ï∆¡ª Ò¬∆ ‘∆ ¡’∆Á Ì∂‡ ’È, ÷≈‰-Í∆‰ Â∂ «‘‰-√«‘‰ Á≈ √Ê≈È Ï‰∂ ‘ج∂ √È Í ‘π‰ Ì≈∆ «◊‰Â∆ ”⁄ Ó»Ò ÏÂ≈ÈÚ∆ Ï∂ÿ∂ Â∂ ˆ∆Ï ÒØ’ª Ò¬∆ Ú∆ «÷º⁄ Á≈ ’∂∫Á ωÁ∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ Ï∂Ùº’ ¿∞‘ ◊πÁπ¡≈«¡ª ”⁄ Óπ¯Â Á≈ ÷≈‰≈ ÷≈‰ Ò¬∆ ‘∆ ¡≈¿∞∫Á∂ ‘È, Í «¬√∂ ÁΩ≈È ¿∞‘ Ï≈Ï∂ È≈È’ Á∆ ⁄Ò≈¬∆ “¶◊ ÍÃÊ≈” Ï≈∂ ‹≈‰ ’∂ «¬√ Á∆ Ú«‚¡≈¬∆ ’Á∂ È‘ƒ ʺ’Á∂ ¡Â∂ È≈Ò ‘∆ «√º÷ ËÓ Ï≈∂ ‹≈‰È Ò¬∆ Ú∆ ¿∞Â√π’Â≈ «Ú÷≈¿∞∫Á∂ ‘ÈÕ √≈¿±Ê≈Ò Á∂ «√øÿ √Ì≈ ◊πÁπ¡≈∂ «Ú⁄ ‘¯Â∂ ”⁄ ’ج∆ AE ÂØ∫ [email protected] ‘˜≈ ÒØ’ ¶◊ ¤’Á∂ ‘È «‹È∑ª ”⁄ ’≈Î∆ «◊‰Â∆ ˆ∆Ï ◊Ø«¡ª Á∆ ‘πøÁ∆ ‘ÀÕ «¬‘ ◊πÁπ¡≈≈ Ì≈ ÂØ∫ Ï≈‘ √Ì ÂØ∫ Úº‚∂ ◊πÁπ¡≈∂ Ú‹Ø∫ ‹≈«‰¡≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ

ÏøÁ∆ «√øÿª Á∆ «‘≈¬∆ Ò¬∆ Ï≈ÁÒ È∂ ◊ë‘ Ó≥Â≈Ò∂ ˘ È‘ƒ «Ò÷∆ ’ج∆ «⁄º·∆ Ï«·ß‚≈ (AH ‹ÈÚ∆, [email protected]) : √˜≈Úª Í»∆¡ª ’ ⁄πº’∂ «√º÷ «√¡≈√∆ ’ÀÁ∆¡ª ˘ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

«‘≈¡ ’Ú≈¿∞‰ Ò¬∆ Í≥‹≈Ï Á∂ Óπ÷ º Ó≥Â∆ ÍÃ’≈Ù «√øÿ Ï≈ÁÒ ◊ë‘ Ó≥Â≈Ò∂ ˘ «⁄º·∆ «Ò÷‰ Á∂ ’¬∆ Ú≈ Á≈¡Ú∂ ’ ⁄πº’∂ ‘È, Í ‘À≈È∆ ‘À «’ ◊ë‘ Ó≥Â≈Ò∂ ’ØÒ ¡«‹‘≈ ’ج∆ Íπ º  Í㮧 ‹¡≈ ‘∆ È‘ƒÕ ¡«‹‘≈ ÷πÒ≈√≈ Ì≈ Á∂ ◊ë‘ Ó≥Â≈Ò∂ ÂØ∫ Ò¬∆ ◊¬∆ ‹≈‰’≈∆ «‘ ‘Ø «◊¡≈Õ Ï≈ÁÒ ÚÒØ∫ ÏøÁ∆ «√øÿª Á∆ «‘≈¬∆ Ò¬∆ Ó«È√‡∆ ¡≈Î ‘ØÓ ¡Î∂¡˜ ÈÚƒ «ÁºÒ∆ ’ØÒ «⁄º·∆ Ì∂‹‰ Á∂ Ó≈ÓÒ∂ ”Â∂ ’∆Â∂ ◊¬∂ ÍÃ⁄≈, «ÁºÂ∂ ◊¬∂ «Ï¡≈Ȫ Á∆ ¿∞√ Ú∂Ò∂ λ’ «È’Ò ◊¬∆ ‹ÁØ∫ Ì≈ Á∂ ◊ë‘ Ó≥Â≈Ò∂ È∂ Áº«√¡≈ «’ «¬√ √ÏøË∆ ¿∞‘Ȫ ˘ ’ج∆ «⁄º·∆ ‘∆ ÍÃ≈Í ȑƒ ‘ج∆Õ «˜’ÔØ◊ ‘À «’ ÷≈Û’±Ú≈Á ÁΩ≈È Úº÷-Úº÷ ’∂√ª «Ú⁄ Ì≈ Á∆¡ª ‹∂Ò∑ª «Ú⁄ ÏøÁ «√º÷ ’ÀÁ∆ √˜≈Úª Ìπ◊‰ ÂØ∫ Ï≈¡Á Ú∆ «‘≈¡ È≈ ‘؉ Á≈ ÓπºÁ≈ ⁄؉ª Ú∂Ò∂ ≈‹√∆ ˜» ¡È∞√≈ ¿∞¤≈Ò ’∂ «√º÷ Ì≈ÚÈ≈Úª Á∆ ÷º‡∆ ÷º‡ Ò¬∆ ‹ªÁ∆ ‘ÀÕ «¬√ √ÏøË∆ Í»∆ ‹≈‰’≈∆ Á∂‰ ÂØ∫ Í«‘Òª ¡√ƒ Ì≈ ¡Â∂ ’ΩÓªÂ∆ ͺË ”Â∂ Ó∆‚∆¡≈ «Ú⁄ ¿∞¤≈Ò∂ ◊¬∂ ÓπºÁ∂ ”Â∂ ’∞fi ’∞ ¿∞Á≈‘‰ª √ªfi∆¡ª ’Á∂ ‘ª «‹‘Ȫ «Ú⁄ ◊ë‘ Ó≥Â≈Ò∂ ÚÒØ∫ «¬‘ ¡Í∆Òª ºÁ ’È Á∆¡ª ıÏª Ú∆ ‘ÈÕ F ‹ÈÚ∆ ˘ ÈÚƒ «ÁºÒ∆ ÂØ∫ Í≥‹≈Ï∆ Á∂ ’¬∆ ¡÷Ï≈ª «Ú⁄ «¬‘ ÷Ïª ÍÃ’≈Ù ‘ج∆¡ª «’ “«√º÷ ÏøÁ∆¡ª Á∆ «‘≈¬∆ Á≈ Ó≈ÓÒ≈∏’∂∫Á ÚÒØ∫ Ï≈ÁÒ Á∆ ¡Í∆Ò ºÁ”, “◊ë‘ Ó≥Â≈Ò∂ ÚÒØ∫ ’≈Ò∆ √»⁄∆ Á≈ ‹≈«¬˜≈ ÒÀ‰ ÂØ∫ Ó◊Ø∫ HE Ȫ º÷‰ Á≈ ÎÀ√Ò≈” «¬√ ÷Ï «Ú⁄ «Ò«÷¡≈ «◊¡≈ «’ ◊ë‘ Ó≈Ó«Ò¡ª Ï≈∂ Ó≥Â≈Ò∂ È∂ Í≥‹≈Ï Á∂ Óπº÷ Ó≥Â∆ √: ÍÃ’≈Ù «√øÿ Ï≈ÁÒ ÚÒØ∫ Á∂Ù Á∆¡ª Úº÷-Úº÷ ‹∂Òª «Ú⁄ ÏøÁ AC √˜≈ Ô≈ÎÂ≈ «√º÷ «√¡≈√∆ ’ÀÁ∆¡ª Á∆ «‘≈¬∆ ’È Á∆ Ó≥◊ ºÁ ’ «ÁºÂ∆ ‘ÀÕ «¬√ ÓπºÁ∂ «‘ ¡◊Ò∆¡ª ÷Ïª ÓπÂ≈Ï’ “Ï≈ÁÒ Á∆ «⁄º·∆ È∂ ¿∞‚≈¬∆ ◊ë‘ Ó≥Â≈Ò∂ Á∆ ȃÁ” «¬√ Á≈ «Ú√Ê≈ «Áø«Á¡ª «Ò«÷¡≈ «◊¡≈ ‘À, “÷πÎ∆¡≈ ¬∂‹ø√∆¡ª Á∆ ȃÁ ¿∞µ‚∆, ‹◊Â≈ «√øÿ Â≈≈ Á∆ «◊ÃÎÂ≈∆ Á∆ ıÏ ÎÀÒ«Á¡ª ‘∆ √ØÓÚ≈ ˘ ◊ë‘ Ó≥Â∆ ≈‹È≈Ê «√øÿ Á∂ «Ë¡≈È «Ú⁄ Í≥‹≈Ï Á∂ Óπ÷ º Ó≥Â∆ √: ÍÃ’≈Ù «√øÿ Ï≈ÁÒ ÚÒØ∫ «Ò÷∆ «⁄º·∆ ¡≈¬∆ ª 38

÷π¯∆¡≈ ¬∂‹ø√∆¡ª Á∆ ȃÁ ¿∞µ‚ ◊¬∆Õ” «Í¤Ò∂ ‹ÈÚ∆ Á∂ Ó‘∆È∂ ÓπÒ’ Á∂ Ó∆‚∆¡≈ Á∂ √≈∂ «‘º√∂ «Ú⁄ ¡«‹‘≈ ’∞fi Úº‚∆ ͺË ”Â∂ ÍÃ⁄≈«¡≈ «◊¡≈Õ «¬‘ Ó≈ÓÒ≈ ¿∞√ Ú∂Ò∂ Ùº’∆ ω «◊¡≈ ‹ÁØ∫ «¬‘ ıÏ Ú∆ ⁄⁄≈ «Ú⁄ ¡≈¬∆ «’ Ï∂¡≥ «√øÿ ’ÂÒ ’ª‚ «Ú⁄ Ù≈ÓÒ ÷≈Û’± ÍÓ‹∆ «√øÿ «Ì¿∞≈ Â∂ ‹◊Â≈ «√øÿ ‘Ú≈≈ ˘ Ú∆ Ï≈ÁÒ √≈«‘Ï Á∆ «⁄º·∆ «Ú⁄ «‘≈¡ ’È Á∆ Ó≥◊ ’∆Â∆ ◊¬∆ ‘ÀÕ «¬√ ◊øÌ∆ ÓπºÁ∂ «Ú⁄ ¡≈Í≈ «ÚØË∆ ⁄⁄≈Úª √≈‘Ó‰∂ ¡≈¿∞‰ ”Â∂ “√»⁄È≈ ¡«Ë’≈ ’≈˘È [email protected]@E” «‘ Ì≈ Á∂ ◊ë‘ Ó≥Â≈Ò∂ ÂØ∫ ‹≈‰’≈∆ Ó≥◊∆ «‹√ «Ú⁄ «Ò«÷¡≈ «◊¡≈, Copy of the request letter regarding the release of Sikh Prisoners (Terrorists) lodged in various jails, sent to Home Dep. by S. Parkash Singh Badal, CM, Punjab may please be provided, Ì≈Ú «√º÷ ’ÀÁ∆¡ª ‹Ø Úº÷-Úº÷ ‹∂Ò∑ª «Ú⁄ ÏøÁ ‘È, Á∂ √øÏË ø «Ú⁄ Í≥‹≈Ï Á∂ Óπ÷ º Ó≥Â∆ √: ÍÃ’≈Ù «√øÿ Ï≈ÁÒ ÚÒØ∫ Ì∂‹∂ ◊¬∂ ͺÂ Á∆ ’≈Í∆ Óπ‘º¬∆¡≈ ’Ú≈¬∆ ‹≈Ú∂Õ Í ‹ÁØ∫ «¬√ Ó≈ÓÒ∂ ”Â∂ ◊ë‘ Ó≥Â≈Ò∂ È∂ «Ò÷Â∆ ‹≈‰’≈∆ Ì∂‹∆ ª √≈∆¡ª √«ÊÂ∆¡ª Á∆ λ’ «È’Ò ◊¬∆Õ Ó«È√‡∆ ¡≈Î ‘ØÓ ¡Î∂¡ ÈÚƒ «ÁºÒ∆ ÚÒØ∫ √∆Á Èß: CBFCH ”Â∂ ¡≈͉∂ ͺÂ ÈßÏ ¬∂/ [email protected]@/@A/[email protected] ¡≈.‡∆.¡≈¬∆. Ì≈ √’≈ ÚÒØ∫ Ì∂‹∆ «⁄º·∆ «Ú⁄ √≈Î «Ò«÷¡≈ ‘À∏“It is stated that as per records of the nodal points where letters are received in respect of this Ministry, the above referred letter was not received in their office. Therefore, it would not be possible for this Ministry to furnish any information with reference to your application. Ì≈Ú Ó≥◊∆ ◊¬∆ ‹≈‰’≈∆ «Ú⁄ «’≈‚ ÓπÂ≈Ï’ ÈØ‚Ò Íπ¡≈«¬ø‡ ”Â∂ ‹Ø «⁄º·∆¡ª ÍÃ≈Í ‘πøÁ∆¡ª ‘È, ¿∞‘Ȫ Á¯Âª Á∂ ÈØ‚Ò Íπ¡≈«¬ø‡ ”Â∂ ’ج∆ Ú∆ ¡«‹‘∆ «⁄º·∆ ÍÃ≈Í ȑƒ ‘ج∆, «¬√ ’’∂ Ó«È√‡∆ ÚÒØ∫ Â∞‘≈‚∆ ¡˜∆ ÓπÂ≈Ï’ ’ج∆ Ú∆ ‹≈‰’≈∆ Á∂‰≈ √øÌÚ È‘ƒ ‘À””Õ ¡ÍÃÀÒ [email protected]

«¬√ ‘∂· «‚͇∆ √À’‡∆ (¬∆) √Ã∆ Ú∆. ’∂. ≈‹È Á∂ Á√Â÷ ‘ÈÕ ‘À≈È∆ Á∆ ◊ºÒ ‘À «’ «√º÷ Ì≈¬∆⁄≈∂ Á∂ «¬√ ◊øÌ∆ ÓπºÁ∂ ”Â∂ «√º÷ª È≈Ò ¡À‚∂ Úº‚∂ Î≈‚ ÷∂‚∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ ‹ÁØ∫ «¬√ √ÏøË∆ √≈Ï’≈ Í≈Ò∆ÓÀ∫‡ ÓÀ∫Ï √: ¡«ÂøÁÍ≈Ò «√øÿ È≈Ò √øÍ’ ’∆Â≈ ª ¿∞È∑ª «’‘≈ «’ ““√Á≈ ÍÃ’≈Ù «√øÿ Ï≈ÁÒ Â∂ ¿∞‘Ȫ Á∆ √’≈ ÚÒØ∫ ÷≈Ò√≈ Í≥Ê È≈Ò ’∆Â∂ ◊¬∂ ËØ÷∂ Â∂ «ÚÙÚ≈√ÿ≈ Á≈ √º⁄ ’º⁄ ¡’≈Ò∆¡ª Á∆ Ì≈¬∆Ú≈Ò √’≈ È∂ «Ò÷ ≈‘ƒ ÒØ’≈¬∆ √≈‘Ó‰∂ √ͺه Ë «ÁºÂ≈ ‘ÀÕ ‘π‰ ÷≈Ò√≈ Í≥Ê Â∂ √Ã∆ ¡’≈Ò Âı √≈«‘Ï Á∆ Ú≈∆ ‘À «’ ¿∞‘ √Á≈ ÍÃ’≈Ù «√øÿ Ï≈ÁÒ Á∆ √Óπº⁄∆ √’≈ Â∂ Ï≈ÁÒ ÁÒ ˘ ’∆ √˜≈ «ÁøÁ∆ ‘À? ‘π‰ Ó√Ò≈ √Ã∆ ¡’≈Ò Âı √≈«‘Ï, Í≥Ê Â∂ «√º÷ ÒØ’≈¬∆ Á∆ «ÚÙÚ≈√ÔØ◊Â≈ √≈Ï ’È Á≈ ‘ÀÕ”” «√º÷ ‘Ò«’¡ª «Ú⁄ ¡≈͉∆ «ÚÙ∂Ù ‘Ø∫Á ω≈¿∞‰ ÚºÒ ÚË ‘∆ Â∂ «√º÷ Óπº«Á¡ª ”Â∂ ÷πºÒ∑ ’∂ «Ú⁄≈ Á∂‰ Ú≈Ò∆ ¡≈Ó ¡≈ÁÓ∆ Í≈‡∆ Á∂ Í≥‹≈Ï «¬ø⁄≈‹ √π⁄ º ≈ «√øÿ ¤Ø‡Í ∂ π È≈Ò «¬√ ◊øÌ∆ Ó≈ÓÒ∂ ”Â∂ ¿∞‘Ȫ Á≈ ÍÃÂ∆’Ó ‹≈ȉ Ò¬∆ √øÍ’ ’∆Â≈ ª ¿∞‘Ȫ «’‘≈ «’ Í«‘Òª «¬√ Ó≈ÓÒ∂ Á∂ √≈∂ Á√Â≈Ú∂˜ ÓÀ˘ ⁄ø‚∆◊Û∑ «Ò¡≈ ’∂ «Á¿∞......Î∂ ‘∆ «¬√ ”Â∂ ’ج∆ ÍÃÂ∆’Ó Á∂ √’Á≈ ‘ªÕ («√º÷ «√¡≈√ «È¿±˜)

√◊Ó∆¡ª ¤ºÂ∆√◊Û∑ («ÏÒ≈√Íπ) √’Ò Á∂ «¬ø⁄≈‹ √: ◊π⁄È «√øÿ ÚÒØ∫ ◊πÁπ¡≈≈ √≈«‘Ï≈È «Ú÷∂ ʪ-ʪ ◊πÓ«Â Íπ√Â’ª Á∂ √‡≈Ò Ò≈¬∂ ◊¬∂ ¡Â∂ «√º÷ «ÓÙÈ∆ ’≈Ò‹ ¡Â∂ «Í≥◊ÒÚ≈Û≈ ¡≥«ÓÃÂ√ Á≈ «Ò‡∂⁄ Úø«‚¡≈ «◊¡≈Õ «¬‘ √∂Ú≈ ’ÚË≈, Í≥‚∆¡≈, ¿∞Û∆√≈ (≈¿∞’∂Ò≈), ‡≈‡≈È◊, ÂıÂÍπ, ≈¬∂◊Û∑, «ÏÒ◊, √◊≈¿∞∫ «Ú÷∂ «ÈÌ≈¬∆ ◊¬∆Õ ≈¿∞’∂Ò≈ Á∆ ◊πÁπ¡≈≈ ’Ó∂‡∆ ¡Â∂ √≈Ë√ø◊ ¡Â∂ ‘Ø √ø◊ª È∂ Ï∂¡≥ Ó≈«¬¡≈ Á≈ √«‘ÔØ◊ «ÁºÂ≈Õ AA ‹ÈÚ∆ ˘ «Á¡≈ÒÏøÁ «ÏÒ≈√Íπ Á∂ ◊πÁπ¡≈≈ «Ú÷∂ √≈Ò≈È≈ ’∆ÂÈ √Ó≈◊Ó ‘Ø«¬¡≈Õ √: «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

⁄È‹∆ «√øÿ ‹∆ Á∂ √«‘ÔØ◊ È≈Ò ÙÃÓ Ø ‰∆ ’Ó∂‡∆, «Í≥◊ÒÚ≈Û≈ Á≈ «¬’ ’∞«¬ø‡Ò ÎÃ∆ «Ò‡∂⁄ √ø◊ª «Ú⁄ Úø«‚¡≈ «◊¡≈Õ √’Ò ÓØ◊≈ : A. «ÓÂ∆ [email protected] ˘ Ì≈¬∆ Í≥ÊÍÃ∆ «√øÿ ‹∆ ÷≈Ò√≈ Á∂ Á∆Ú≈Ȫ ”Â∂ «Í≥‚ ÿØÒ∆¡≈ ÷πÁ «Ú÷∂ √’Ò ÓØ◊≈ ÚÒØ∫ Ë≈«Ó’ Íπ√Â’ª Á∆ ÍÃÁÙÈ∆ Ò◊≈¬∆ ◊¬∆Õ B. «ÓÂ∆ [email protected] «ÁÈ ¡ÀÂÚ≈ ˘ √: ÁÒ∆Í «√øÿ Ú≈√∆ «Í≥‚ ˺Ò∂ ’∂, Á∂ ◊ë‘ «Ú÷∂ √π÷ÓÈ∆ √≈«‘Ï Á∂ Í≈· Á∆ √Ó≈ÍÂ∆ ”Â∂ √’Ò ÓØ◊≈ ÚÒØ∫ ◊πÓ«Â √Ó≈◊Ó ‘Ø«¬¡≈ «‹√ «Ú⁄ √«‘‹ Í≈· Á∆ √Ó≈ÍÂ∆ ¿∞Íø ¡’≈Ò ¡’À‚Ó∆ Á∂ Ϻ«⁄¡ª È∂ ÙÏÁ ◊≈«¬È ’∆Â∂Õ «¬ø‡ ˜ØÈÒ Óπ’≈Ï«Ò¡ª «Ú⁄Ø∫ Á»√∂ √Ê≈È ”Â∂ ¡≈¿∞‰ Ú≈Ò∂ «Ú«Á¡≈Ê∆¡ª Á∂ ’∆ÂÈ∆ ‹Ê∂ ÚÒØ∫ ◊πÏ≈‰∆ Á≈ ’∆ÂÈ ‘Ø«¬¡≈Õ ÙÏÁ «Ú⁄≈ Á∆ √∂Ú≈ Ì≈¬∆ ÚÂ∆ «√øÿ ÚÒØ∫ «ÈÌ≈¬∆ ◊¬∆Õ

‹◊≈¿∞∫ «Ú÷∂ ‘ØÒ≈-Ó‘ºÒ≈ √Ó≈◊Ó «ÓÂ∆ F-C-AE ˘ √’≈∆ √∆È∆¡ √À’ø‚∆ √’±Ò, ‹◊≈¿∞∫ Á∆ ◊≈¿±∫‚ «Ú⁄ √’Ò ‹◊≈¿∞∫ ÚÒØ∫ ‘ØÒ≈ Ó‘ºÒ≈ √Ó≈◊Ó ’Ú≈«¬¡≈ «◊¡≈ «‹√ Á≈ ¡øÌ ¡’≈Ò Íπ÷ Á∂ ⁄Ȫ «Ú⁄ Ϻ«⁄¡ª ÚÒØ∫ ¡Á≈√ ’’∂ ’∆Â≈ «◊¡≈Õ Ïº«⁄¡ª ¡Â∂ Úº«‚¡ª È∂ «Ó¿±˜∆’Ò ⁄∂¡ ∂√, √ÒØ √≈«¬’«¶◊ ∂√, ÏØ∆ ÁΩÛ, ‚º‚± ÁΩÛ, «ÈÙ≈È∂Ï≈˜∆, [email protected]@ Ó∆‡ ÁΩÛ, «ÈßÏ» ⁄Ó⁄ ÁΩÛ ¡≈«Á ÷∂‚ª «Ú⁄ Ì≈◊ «Ò¡≈Õ ÍÃÎ Ø √ À  Ú«øÁÍ≈Ò «√øÿ È∂ ◊πÓ«Â ¡È∞√≈ Ó≈È«√’ ‰≈¡ ÂØ∫ Óπ’Â∆ «ÚÙ∂ ”Â∂ ¡≈͉∂ «Ú⁄≈ Áº√∂Õ ÓØ◊≈ ˜ØÈ Á∂ «¬ø⁄≈‹ √: ÚÂ∆ «√øÿ È∂ «√º÷ «ÓÙÈ∆ ’≈Ò‹, ´«Ë¡≈‰≈ ÚÒØ∫ ⁄Ò≈¬∂ ‹≈ ‘∂ ÍÃØ‹À’‡ª Ï≈∂ ‹≈‰’≈∆ «ÁºÂ∆Õ ⁄≈‘, ¤ØÒ,∂ ’∞Ò⁄∂ ¡Â∂ ◊π» ’≈ ¶◊ ¡‡π‡ º Ú«Â¡≈Õ Ïº«⁄¡ª È∂ ◊π-«¬«Â‘≈√ È≈Ò √øÏøË ’«ÚÂ≈Úª, Ú≈Â≈ ¡≈«Á √π‰≈ ’∂ Ë≈«Ó’ ø◊ Ïø«È∑¡≈Õ Ïº«⁄¡ª È∂ ‘ØÒ∆ ø◊ª È≈Ò È≈ ÷∂‚‰ Á≈ ÍÉ ’∆Â≈Õ √Ó≈◊Ó Á≈ √ø⁄≈ÒÈ √: √π÷‹∆ «√øÿ ¡Â∂ Ï∆Ï∆ ◊π‹∆ ’Ω Á∆ √π⁄º‹∆ ¡◊Ú≈¬∆ «Ú⁄ ‘Ø«¬¡≈Õ «√º÷ «Ú√≈ √øÌ≈Ò ÍÃÁÙÈ∆ «ÚÙ∂Ù «÷º⁄ Á≈ ’∂∫Á ‘∆Õ [email protected] Ϻ«⁄¡ª È∂ Ì≈◊ «Ò¡≈Õ 39

ÈÊ∂‘≈ «Ú÷∂ ¡º· ؘ≈ Á√Â≈ «√÷Ò≈¬∆ ’À∫Í √’Ò ÈÊ∂‘≈ ÚÒØ∫ ÒØ’Ò ◊πÁπ¡≈≈ ÍÃÏøË’ ’Ó∂‡∆ Á∂ √«‘ÔØ◊ √Á’≈ «Í≥‚ Á∂ ◊πÁπ¡≈≈ √≈«‘Ï «Ú÷∂ ¡º· ؘ≈ Á√Â≈ «√÷Ò≈¬∆ ’À∫Í Ò≈«¬¡≈ «◊¡≈Õ «¬√ ’À∫Í «Ú⁄ Ù≈È-¬∂-Á√Â≈ ‡º√‡ ≈¬∂Íπ Á∂ √ø⁄≈Ò’ Ì≈¬∆ ¡ÚÂ≈ «√øÿ ≈¬∂Íπ ¡Â∂ Ì≈¬∆ «ÈÓÒ «√øÿ ≈¬∂Íπ È∂ ÈΩ‹Ú≈Ȫ ˘ Á√Â≈ √‹≈¿∞‰ Á∆ «√÷Ò≈¬∆ «ÁºÂ∆Õ √’Ò ÚÒØ∫ ÈΩ‹Ú≈Ȫ ¡≥Á Á√Â≈ ÍÃÂ∆ ÿ‡Á∂ ‹≈ ‘∂ «Í¡≈ ¡Â∂ √«Â’≈ ˘ Ï’≈ º÷‰ Ò¬∆ «¬‘ ¿∞Í≈Ò∂ Úº÷-Úº÷ √«Ó¡ª ”Â∂ ’∆Â∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ ’À∫Í Á∆ √Ó≈ÍÂ∆ ”Â∂ H Ó≈⁄ ¡ÀÂÚ≈ ˘ «¬√ ’À∫Í ”⁄ «√÷Ò≈¬∆ ÒÀ ‘∂ Ϻ«⁄¡ª «Ú⁄ Á√Â≈ √‹≈¿∞‰ Á≈ Óπ’≈ÏÒ≈ Ú∆ ’Ú≈«¬¡≈ «◊¡≈Õ

«√º÷ «ÓÙÈ∆ ’≈Ò‹, ÌΩ √ÀÁª (‘«¡≈‰≈) ÚÒØ∫ √Ó≈‹ ÌÒ≈¬∆ Á∂ ’≈‹ A. ’≈Ò‹ ÚÒØ∫ Ò∂‡ √: ’∞ÒÂ≈ «√øÿ Á∂ ¡≈Ê’ ͺ÷Ø∫ ’Ó˜Ø Í«Ú≈ ˘ «¬’ «¬ÈÚ‡ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ B. ¬∂√∂ ‘∆ Í«Ú≈ Á∆ Ϻ⁄∆ √«ÂøÁ ’Ω Á∆ +A Á∆ ÍÛ∑≈¬∆ Ò¬∆ Á≈÷Ò≈ Î∆√ Â∂ √’±Ò Á∆ Î∆√ «ÁºÂ∆ ◊¬∆Õ C. «¬’ ‘Ø ’Ó˜Ø Í«Ú≈ Á≈ ÷ØÂ≈ Ó «◊¡≈ ‹Ø «’ ’Ó≈¬∆ Á≈ √≈ËÈ √∆, ˘ ÈÚ∂∫ ÷ØÂ∂ Á∆ ÷∆Á Ò¬∆ [email protected],@@@ πͬ∂ «ÁºÂ∂ ◊¬∂Õ ’≈Ò‹ Á∆ √‘≈«¬Â≈ : √: ◊πÒ˜≈ «√øÿ «Í≥‚ ÎÒ, ‘«¡≈‰≈ ‹Ø «’ «¬√ Ú∂Ò∂ Ô±. ’∂. «Ú⁄ ‘À ¡Â∂ «¬√ ’≈Ò‹ Á≈ √≈Ï’≈ «Ú«Á¡≈Ê∆ ‘À, È∂ ’≈Ò‹ Á∆ [email protected],@@@ πͬ∂ È≈Ò √‘≈«¬Â≈ ’∆Â∆Õ

¡Ù∆Ù ’∞Ó≈ ÂØ∫ ω∂ ¡Ù∆Ù «√øÿ «¬√Á∂ «ÍÂ≈ √Ã∆ «◊∆Ù ’∞Ó≈ ‹∆ ⁄ØÍÛ≈ È∂ Áº«√¡≈ : A. «¬‘ ÒÛ’≈ Dipression Á≈ «Ù’≈ √∆, «√ ”Â∂ Í◊Û∆ (Á√Â≈) √‹≈¿∞‰ È≈Ò «¬√Á≈ Ø◊ ‹ªÁ≈ «‘≈Õ B. «¬√Á∆ «¬’ Ï≈‹» ’øÓ È‘ƒ ’ ‘∆ √∆Õ ◊π» ÿ ”⁄ ¶◊ Á∆ √∂Ú≈ ’È È≈Ò «¬√Á∆ Ï≈‹» Ú∆ ·∆’ ‘Ø ◊¬∆ ‘À ‹∆Õ ¡ÍÃÀÒ [email protected]

«√‘Â-√øÌ≈Ò

√Ú≈¬∆È Î¨ Â∂ ‘Ø «ÏÓ≈∆¡ª ÂØ∫ Ï⁄‰ Ò¬∆ ¡≈͉∂ ‘ºÊ √≈¯ º÷Ø √: ◊πÁ∆Í «√øÿ*

√Ú≈¬∆È Î¨ ¡À⁄A¡ÀÈA Ú≈«¬√ Á∂ √ø’Ó‰ (ÎÀÒ‰) ’’∂ ‘πøÁ≈ ‘ÀÕ «¬√ Ú≈«¬√ Á∂ ¿∞µÍ ’∞fi ÍÃ؇∆È ’‰ ‘πøÁ∂ ‘È ‹Ø «¬ÈÎÀ’ÙÈ ˘ ÎÀÒ≈¿∞‰ «Ú⁄ ÓÁÁ ’Á∂ ‘ÈÕ ¡À√∂ ÁØ ÍÃ؇∆È Á∂ È≈Ó ‘È : ‘∆Ó◊¨ÍÒ∂«‡√ Â∂ «È¿±≈«Ó«È‚∂√Õ ÍÃ؇∆È Á∆ «¬√∂ √ø⁄È≈ (√‡z’⁄) Á∂ ¡Ë≈ ”Â∂ Ψ Ú≈«¬√ Á≈ È≈Ó «ÁºÂ≈ «◊¡≈ ‘ÀÕ «¬√ Ú≈«¬√ Á≈ √‡z’⁄ (ÏÈ≈Ú‡) √Ú≈¬∆È Ô≈È∆ √» «Ú⁄ ‘؉ Ú≈Ò∂ Ψ Ú≈«¬√ È≈Ò ’∞fi ‘ºÁ º’ «ÓÒÁ≈-‹πÒÁ≈ ‘ÀÕ «¬√ Ò¬∆ «¬√ ˘ “√Ú≈¬∆È Î¨” Ú∆ «’‘≈ ‹ªÁ≈ ‘À Í «¬√ Á≈ √‘∆ È≈Ó “¡À⁄A¡ÀÈA [email protected]@I” ‘ÀÕ [email protected]@I «¬√ Ò¬∆ «’¿∞∫«’ [email protected]@I «Ú⁄ Í«‘Ò∆ Ú≈ Í«‘⁄≈«‰¡≈ «◊¡≈ √∆Õ «¬‘ ‘Ú≈ Á∂ «√ºË∂ √øÍ’ È≈Ò ‘؉ Ú≈Ò∆ «ÏÓ≈∆ ‘ÀÕ ‹Á «¬’ Í∆«Û «Ú¡’Â∆ ÷≥ÿ ’Á≈ ‘À ‹ª «¤º’ª Ó≈Á≈ ‘À ª Ú≈«¬√ Á∂ ’‰ ‘Ú≈ «Ú⁄ ÎÀÒ ‹ªÁ∂ ‘È Â∂ ¡≈√-Í≈√ Á∂ ÒØ’ª Á∆ √≈‘ ÈÒ∆ «Ú⁄ ‘Ú≈ Á∂ È≈Ò ⁄Ò∂ ‹ªÁ∂ ‘È ‹Ø ¿∞‘Ȫ ˘ «ÏÓ≈ ’ √’Á∂ ‘ÈÕ «¬√ Á∂ «¬Ò≈Ú≈ «ÏÓ≈ ¡≈ÁÓ∆ ‹∂’ √ø¥«Ó ‘ºÊ È≈Ò «‹√ Ú√± ˘ ¤±ø‘Á≈ ‘À ‹ª ¿∞√ Á∂ πÓ≈Ò Â∂ ÂΩÒ∆¬∂ Á≈ «¬√Â∂Ó≈Ò ’Á≈ ‘À ª ¿∞√ ˘ Ú∆ «¬‘ Ø◊ ‘Ø ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ «˜¡≈Á≈ ‹Ø÷Ó Ú≈Ò∂ ÒØ’ : ¤∂ Ó‘∆È∂ ÂØ∫ ¤Ø‡∂ Ϻ⁄∂, ◊ÌÚÂ∆ ¡Ωª, FE √≈Ò Â∂ «¬√ ÂØ∫ «˜¡≈Á≈ ¿∞Ó Á∂ Ϙπ◊, ‘≈‡, «’‚È∆, ‚≈«¬Ï‡∆˜ «ÏÓ≈∆ ÂØ∫ Í∆«Û ÒØ’ ‹ª ÿº‡ «¬«Ó¿±«È‡∆ Ú≈Ò∂ ÒØ’ «¬√ Ø◊ Á∂ ÚË∂∂ «Ù’≈ ωÁ∂ ‘ÈÕ √Ú≈¬∆È Î¨ Á∂ Ó∆˜ ˘ ˜π’≈Ó, ÷≥ÿ Â∂ Â∂˜ Ïπ÷≈ ‘πøÁ≈ ‘ÀÕ «¬√ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ Í∆«Û ˘ ‹∂’ «Èº¤ª ¡≈¿∞∫Á∆¡ª ‘؉ Â∂ √≈‘ ÒÀ‰ «Ú⁄ Í∂Ù≈È∆ ‘ØÚ∂; Òº¤‰ ‘؉ ª ÿÏ≈¿∞‰ Á∆ ‹◊∑≈ Í∆«Û ˘ Â∞ø *[email protected], «’ÁÚ¬∆ È◊, ´«Ë¡≈‰≈Õ ÎØÈ : [email protected]

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

‚≈’‡ ’ØÒ ÒÀ ‹≈‰≈ ⁄≈‘∆Á≈ ‘ÀÕ Ô≈Á º÷Ø∏‘√ÍÂ≈Ò «Ú⁄ ÁÚ≈¬∆¡ª ª ‘È Í «¬‘Ȫ Á∂ √≈¬∆‚ «¬ÎÀ’‡ Ú∆ ‘ÈÕ ‘ «ÏÓ≈∆ Á∆ Â∑ª √Ú≈¬∆È Î¨ ÂØ∫ Ï⁄‰≈ √ÓfiÁ≈∆ ‘ÀÕ ‹Á Ú∆ Ï≈‘ «È’ÒØ «¬‘«Â¡≈ ÚÂØÕ ‘ºÊ «ÓÒ≈¿∞‰ ‹ª ‹ºÎ∆ Í≈¿∞‰ ÂØ∫ Ï⁄ØÕ ’∂ÚÒ ÈÓ√Â∂, √«Â √Ã∆ ¡’≈Ò ‹ª ◊π‚ Ó≈«Èß◊ «ÚÙ ’Ø ‹ª ¯Â«‘ ÏπÒ≈˙Õ Ø◊≈‰± √Ì ÂØ∫ «˜¡≈Á≈ ‘ºÊª Áπ¡≈≈ ‘∆ ÎÀÒÁ∂ ‘ÈÕ ÿ Á∂ ‘ ‹∆¡ ˘ ‘ºÊ Ë؉ Á∆ Ó‘ºÂÂ≈ Á≈ ÍÂ≈ ‘؉≈ ⁄≈‘∆Á≈ ‘ÀÕ «ÏÓ≈∆¡ª ‹Ø ‘ºÊª Á∂ √øÍ’ È≈Ò ÎÀÒÁ∆¡ª ‘È : (A) ‚≈«¬∆¡≈ ¡Â∂ «‚√¡Àȇ∆ (B) ‘À͇ ∂ ≈¬∆‡√-¬∂ (C) ‡≈¬∆¯≈¬∆‚ (D) «¬È¯¨¡À∫Ș≈ (E) Ó∆˜Ò˜ (ı√≈) (F) Ó∂«ÈÈ‹≈«¬‡√ (◊ÁÈ ÂØÛ Ïπ÷≈) (G) ‘Í∆˜ (÷≈Ù, ˺Á∆) (H) ’øÈ‹ø’‡∆Ú≈¬∆‡√ (I) ÷ª√∆ Â∂ ˜π’≈Ó ¡≈͉∂ ‘ºÊª ˘ ¡≈Ó ÂΩ ”Â∂ √≈¯ º÷‰≈ ⁄≈‘∆Á≈ ‘ÀÕ ÷≈√ ÂΩ ”Â∂ (A) ’ø√∆ È؇ ‹ª «√º«’¡ª Á∆ «◊‰Â∆ ÂØ∫ Ï≈¡ÁÕ «’¿∞∫«’ ’ø√∆ È؇ (Â∂ «√º’∂) Ó∆˜ª Á∂ ‘ºÊª «Ú⁄Ø∫ Ú∆ «È’Ò∂ ‘Ø √’Á∂ ‘ÈÕ ’ø√∆ È؇ ¡≈͉∂ ‹∆ÚÈ ’≈Ò «Ú⁄ ‘˜≈ª ÒØ’ª Á∂ ‘ºÊª «Ú⁄ ◊π˜Á≈ ‘À Â∂ «¬‘Ȫ ÒØ’ª Á∂ ıÂÈ≈’ ÏÀ’‡∆∆¡≈ Â∂ Ú≈«¬√ ÒÀ ’∂ ‘˜≈ª «Ú¡’Â∆¡ª º’ Í‘πø⁄ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ ’¬∆ ÒØ’ È؇ «◊‰È Ò¬∆ Êπº’ Á≈ «¬√Â∂Ó≈Ò ’Á∂ ‘ÈÕ È؇/«√º’∂ ˜Ó∆È ¿∞µÍ ª ¡’√ «◊Á∂ ‘È; «¬ÊØ∫ º’ «’ È≈Ò∆¡ª ¡Â∂ ◊øÁ∆ ‹◊∑≈ ”Â∂ Ú∆ «◊ √’Á∂ ‘ÈÕ 40

«¬√ Á≈ «√º‡≈ «¬‘ ‘πøÁ≈ ‘À «’ È؇ª ¿∞µÍ ıÂÈ≈’ ÏÀ’‡∆∆¡≈, Ú≈«¬√ Â∂ Îø◊√ (¿∞µÒ∆) ÿ ω≈ ÒÀ∫Á∂ ‘ÈÕ ¡À√∂ ’ø√∆ È؇ª Á∂ √øÍ’ È≈Ò Ú≈«¬Ò Î¨, ¡≈¬∆ Ψ, ‚ÀÓ؇≈¬∆‡√, ¡Ò‹∆, ¡À◊˜∆Ó≈, ‡∆.Ï∆., ¶◊˜ «¬ÈÎÀ’ÙÈ, «¬ÊØ∫ º’ «’ «ÁÒ Á∆¡ª «ÏÓ≈∆¡ª ‘Ø √’Á∆¡ª ‘ÈÕ (B) ÿ ÂØ∫ Ï≈‘ ‹≈¿∞ ª ÿ Ú≈Í√ ¡≈¿∞∫«Á¡ª ‘∆ ‘ºÊª Â∂ ÍÀª ˘ √≈¯ ’È≈ È≈ ÌπºÒØÕ (C) Ϻ«⁄¡ª ˘ ÷≈‰≈ ÷π¡≈¿∞‰ ÂØ∫ Í«‘Òª ¿∞‘Ȫ Á∂ ‘ºÊ √≈¯ ’≈¿∞‰≈ È≈ ÌπÒ º ÕØ (D) Ϻ⁄∂ ‹ÁØ∫ Ï≈‘ ÷∂‚Á∂, ’∞ÁÁ∂, ‹ª √’±Ò ÂØ∫ Ú≈Í√ ¡≈¿∞‰ ª ¿∞‘Ȫ Á∂ ‘ºÊ ÍÀ √≈¯ ’Ú≈˙Õ (E) Ï≈‘ Á≈ ÷≈‰≈ ÿº‡ ÷≈˙ «’¿∞∫«’ Ï≈‘ Á∂ ÷≈‰∂ «Ú⁄ √Úº¤Â≈-√¯≈¬∆ Í»∆ Â∑ª È‘ƒ ‘πøÁ∆ «‹ÂÈ∆ «’ ÿ Á∂ ÷≈‰∂ «Ú⁄Õ (F) ¡≈͉∂ ÿ ˘ Í»È »Í «Ú⁄ ’∆‡≈‰± «‘ º÷‰ Ò¬∆ ¡≈͉∂ Ï≈Ê»Ó, √ج∆, ‡≈«¬Ò‡ ˘ √≈¯ º÷Ø Âª «’ ’∆‡≈‰± ÍÀÁ≈ È≈ ‘Ø √’‰Õ (G) Í«Ú≈ Á∂ ‘ ‹∆¡ Ò¬∆ ¡Òº◊¡Òº◊ ÂΩÒ∆¡≈ º÷ØÕ (H) ¡Ø◊Â≈Á≈«¬’ ¡≈Áª ¡Í‰≈˙Õ Ï≈’≈«¬Á≈ È‘≈˙ Â∂ √≈¯-√πÊ∂ ’ºÍÛ∂ Í≈˙Õ (I) È‘πø ¤Ø‡∂ Â∂ √≈¯ º÷ØÕ ([email protected]) ‹∂ Í∂‡ «Ú⁄ ’∆Û∂ ‘؉ ª ‚≈’‡ Á∆ √Ò≈‘ È≈Ò Í∂‡ Á∂ ’∆«Û¡ª ˘ Ó≈È Ú≈Ò∆¡ª ◊ØÒ∆¡ª Ò˙Õ (AA) ’±Û≈ ’’‡ ’±Û∂Á≈È «Ú⁄ Í≈˙ Â∂ ’±Û∂Á≈È ˘ „º’ ’∂ º÷ØÕ (AB) Óº÷∆¡ª/Óº¤ª ÂØ∫ Ï⁄≈¡ Ò¬∆ √Î≈¬∆ º÷Ø Â∂ ‹≈Ò∆ Ú≈Ò∂ ÁÚ≈˜∂ ¡ÍÃÀÒ [email protected]

Ò◊≈˙Õ ¿∞ÍØ’Â ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ ¡≈͉∂ ‘ºÊª ˘ √≈¯ º÷‰≈ ⁄≈‘∆Á≈ ‘À, ÷≈√ ÂΩ ”Â∂ : (A) «’√∂ Ø◊∆ ˘ «ÓÒ‰ ÂØ∫ Í«‘Òª ‹ª Ï≈¡ÁÕ (B) ◊π√Òı≈È∂ Á∂ «¬√Â∂Ó≈Ò ÂØ∫ Ï≈¡ÁÕ (C) ÌØ‹È ’È ‹ª ¿∞√ ˘ ‘ºÊ Ò≈¿∞‰ ÂØ∫ Í«‘ÒªÕ (D) √¯ ÁΩ≈È/ÍÏ«Ò’ ‡ª√ÍØ‡ Á∆ ÚÂØ∫ ÂØ∫ Ï≈¡ÁÕ √¯ ÁΩ≈È Í∂Í √ØÍ Á∆ √π«ÚË≈ ¡È∞√≈ ÚÂØ∫ ’∆Â∆ ‹≈ √’Á∆ ‘ÀÕ (E) ¡≈Ó ‹ÈÂ’ Ê≈Úª Á∂ √øÍ’ ÂØ∫ Ï≈¡ÁÕ

(F) ’ج∆ Ú∆ ÁÚ≈¬∆∏◊ØÒ∆ ‹ª ’ÀÍ√»Ò ‘ºÊ È≈Ò Í’Û ’∂ Ó≥»‘ «Ú⁄ Í≈¿∞‰ ÂØ∫ Í«‘ÒªÕ ‹∂’ Í«Ú≈ «Ú⁄ «’√∂ ˘ ȘÒ≈, ˜π’≈Ó, ÷≥ÿ, Â∂˜ Ïπ÷≈ ‘ØÚ∂ ª Â∞ø ‚≈’‡ ˘ «ÓÒØÕ Ó≈√’ (È’≈Ï) Í«‘ÈØÕ BD «‚◊∆ √À∫‡∆◊Ã∂‚ Â≈ÍÓ≈È Âº’ Í»≈ «¬‘«Â¡≈ ÚÂØÕ Ì∆Û ÂØ∫ Á» ‘ØÕ «¬ÈÎÀ’ÙÈ Á≈ Óπ’≈ÏÒ≈ ’È Â∂ «¬Ó¿±È «√√‡Ó ˘ Әϻ ’È Ò¬∆ Í»∆ ȃÁ Ò˙Õ ÌÍ» Í≈‰∆ Í∆˙Õ «¬Ó¿±È «√√‡Ó Әϻ º÷‰ Ò¬∆

‘ØÒ ◊Ã∂È, ¡ªÚÒ≈, Â≈˜∂ ÎÒ Â∂ √Ϙ∆¡ª Â∂ ‘Ø «Ú‡≈«ÓÈ ÌÍ» ÌØ‹È ¡Â∂ «Ú‡≈«ÓÈ “√∆” Ò˙Õ ÎÀ‡∆ ÌØ‹È ÂØ∫ Í‘∂˜ º÷ÕØ «ÁÈ «Ú⁄ ’¬∆ Ú≈ ‘ºÊ ËØÚØÕ ‘Ø √’∂ ª Í≈‰∆ ◊Ó ‘ØÚÕ∂ Ô≈Á º÷Ø : ¡‹Ø’∂ √Ó∂∫ «Ú⁄ ‘ «Ú¡’Â∆ ˘ √Ó∂∫ Á∆ ÿ≈‡ ‘ÀÕ Í, ‹∂’ ¤Ø‡∆¡ª-¤Ø‡∆¡ª ◊ºÒª Á≈ «Ë¡≈È º«÷¡≈ ‹≈¬∂, √Úº¤ Â∂ ’∆‡≈‰± «‘ «‘≈ ‹≈¬∂ ª Í«Ú≈ Ï∆Ó≈∆¡ª Á∆ ÒÍ∂‡ «Ú⁄ È‘ƒ ¡≈¬∂◊≈Õ √≈ω ¡Â∂ Í≈‰∆ È≈Ò ⁄ø◊∆ Â∑ª ‘ºÊ √≈¯ ’È≈ ’∆‡≈‰±¡ª Á∂ √ø⁄≈‰ ˘ Ø’‰≈ ‘ÀÕ

¡≈˙, ‰≈¡-«‘ ‘ج∆¬∂!.......(√¯≈ CD Á∆ Ï≈’∆) √øË∆ ’È Ò¬∆ Á»Â Ì∂«‹¡≈ Í «√øÿª È∂ «¬È’≈ ’ «ÁºÂ≈Õ ¡ÏÁ≈Ò∆ ¯Ω‹ ÒÀ ’∂ ¡≥«ÓÃÂ√ ¡≈«¬¡≈ ª «√øÿª È∂ «ÁÈ Ì ’≈∂ ‘ºÊ «Á÷≈ ’∂ Í·≈‰ª ˘ ̪‹ «ÁºÂ∆ Â∂ Ò≈‘Ω º’ «Íº¤≈ ’∆Â≈Õ Ó≈«·¡ª ”Â∂ «Ú‹À Í≈¿∞‰ Ú≈Ò∂ ¡ÏÁ≈Ò∆ Á∆ «¬‘ ‘≈ √⁄Óπº⁄ ‘∆ ‘À≈È∆ Ì∆ √∆Õ ¡ı∆ ÷π¡≈‹≈ ¡Ï∆Á ıª ˘ Ò≈‘Ω Á≈ ‘≈’Ó Â∂ ’≈ÏÒ∆ ÓºÒ ˘ Á∆Ú≈È Ê≈Í ’∂ Á√øÏ AGFB «Ú⁄ ¿∞‘ ¡≈͉∂ ÚÂÈ ¡¯◊≈«È√Â≈È ˘ ÓπÛ «◊¡≈Õ «√øÿª È∂ ¿∞√ ˘ fiȪ º’ ´º«‡¡≈ Â∂ Ï‘π √≈∂ Í·≈‰ª ˘ ’ÀÁ∆ ω≈ ’∂ «Ò¡ªÁ≈ Â∂ ¿∞‘Ȫ ’ØÒØ∫ ¡≥«ÓÃÂ√ Á∆ √ØÚ Á∆ «Óº‡∆ ’„≈¬∆Õ «¬‘ √∆ ⁄Û∑Á∆ ’Ò≈ ‹Ø «√º÷ª È∂ «ÈÌ¿∞ ÍÃÌ» Á≈ ‹≈Í ’«Á¡ª, √Ó√ ÌÀ¡ª ÂØ∫ ¿∞µÍ ¿∞· ’∂, «ÈÌÀ ‘Ø ’∂, «˜øÁ◊∆ È≈Ò ·º·≈ ’Á∂, Áπº÷ª Â’Ò∆¯ª Á≈ Ó˜≈’ ¿∞‚≈¿∞∫Á∂, È≈Ó Á∂ √º⁄, √«ÂÈ≈Ó Á∂ ¡≈√∂ ÍÃ≈Í ’∆Â∆ √∆Õ ““È≈È’ È≈Ó ⁄Û∑Á∆ ’Ò≈, Â∂∂ Ì≈‰∂ √Ϻ Á≈ ÌÒ≈”” Áπ¡≈≈ ◊πÓ«Â ¡≈Ù∂ ˘ ÏÛ∂ √ͺه »Í «Ú⁄ ÍÃ◊‡ ’∆Â≈ «◊¡≈ ‘ÀÕ ◊π» È≈È’ Á∂Ú ‹∆ ¡È∞√≈ ¡’≈Ò Íπ÷ Á≈ È≈Ó ‹Í‰ «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

È≈Ò ÓÈ∞º÷ Á∆ ÓÈØ«ÏÂ∆ ⁄Û∑Á∆ ’Ò≈ Ì≈Ú ¡≈ÂÓ’ Ù’Â∆ Ú≈Ò∆ ω ‹ªÁ∆ ‘ÀÕ ÍÃÌ» Á≈ Ì≈‰≈ ÍÃÚ≈È ’ ÒÀ‰ È≈Ò √≈∆ ÓÈ∞º÷Â≈ Á≈ ’«Ò¡≈‰-ÌÒ≈ ‘πøÁ≈ ‘ÀÕ ⁄Û∑Á∆ ’Ò≈ ¿∞‘ «ÏÂ∆ ‘À ‹Ø «¯’ Î≈’∂ ÂØ∫ Í∂, Áπº÷ª-’Ò∂Ùª ÂØ∫ ¿∞µÍ, Ø◊ √Ø◊ ÂØ∫ ’Ø‘ª Á» ‘ÀÕ ’«‘‰ ˘ ª ’¬∆ ÓÈ∞º÷ ¡≈͉∂ ¡≈Í ˘ ⁄Û∑Á∆ ’Ò≈ Ú≈Ò∂ ’«‘øÁ∂ ‘؉◊∂, Í ’ج∆ «ÚÒ∂ ‘∆ ‘πøÁ∂ ‘È «‹È∑ª Á∂ ‹∆ÚÈ «Ú⁄Ø∫ Áπº÷ Â∂ ‰≈¡ √⁄Óπº⁄ ‘∆ ¿∞· ‹ªÁ≈ ‘À Â∂ √Á≈ √π÷ ‘∆ ÚÂÁ≈ ‘À, Ïπ≈ ’∞fi Ú∆ È‘ƒ ‘πøÁ≈, √Ì ⁄ø◊≈ ‘∆ ‘πøÁ≈ ‘À, √Ø◊ «’Ë∂ «Á√Á≈ ‘∆ È‘ƒ, ‘ ʪ ÷πÙ∆ ‘∆ ÷πÙ∆ «Á√Á∆ ‘À, ‘≈ ’Á∂ ‘πøÁ∆ ‘∆ È‘ƒ, √Á≈ «‹ºÂ ‘∆ Ș ¡≈¿∞∫Á∆ ‘ÀÕ ’‘È ’‘≈ÚÈ ’¿∞ ’¬∆ ’∂ÂÀ® ¡À√Ø ‹È∞ «ÏÒØ ‘À √∂Ú’∞ ‹Ø  ‹Ø◊ ’¿∞ Ï∂ÂÀ® 1® ‘≈¿∞® Áπ÷π È≈‘∆ √Ì∞ √π÷π ‘∆ ‘À ∂ ¬∂’À ¬∂’∆ È∂ÂÀ® Ï∞≈ È‘∆ √Ì∞ ÌÒ≈ ‘∆ ‘À ∂ ‘≈ È‘∆ √Ì ‹∂ÂÀ® 1® √Ø◊π È≈‘∆ √Á≈ ‘÷∆ ‘À ∂ ¤Ø«‚ È≈‘∆ «’¤∞ Ò∂ÂÀ® ’‘π È≈È’ ‹È∞ ‘« ‘« ‘« ‘À 41

’ ¡≈ÚÀ ’ ÓÂÀ® 2®  (1302) «¬‘ ⁄Û∑Á∆ ’Ò≈ ÍÃ≈Í ‘πøÁ∆ ‘À ÍÃÌ» Á∂ È≈Ó «√ÓÈ È≈Ò, ¿∞√ ¡’≈Ò Íπ÷ È≈Ò ‹π«Û¡ª, ¿∞√ ÍÓ-«ÍÂ≈ ÍÓ≈ÂÓ≈ Á∂ ◊π‰ª ˘ Ô≈Á ’∆«Â¡ª Â∂ ¿∞È∑ª ◊π‰ª ˘ Ô≈Á ’«Á¡ª ¿∞√ ◊π‰∆ «‹‘≈ ‘∆ ω ‹≈‰ È≈ÒÕ «’¿∞∫«’ ÍÃÌ» Á≈ È≈Ó ‘∆ √Ì √π÷ª Á≈ Ó»Ò ‘À Â∂ «¬‘ È≈Ó «√ÓÈ ’È Ú≈«Ò¡ª Á∂ «‘Á∂ «Ú⁄ Úº√Á≈ ‘À : √π÷ÓÈ∆ √π÷ ¡≥«ÓàÍÃÌ È≈Óπ® Ì◊ ‹È≈ ’À Ó«È «Ï√Ã≈Ó® (262) Í«ÚºÂ ¡≈⁄‰ º÷‰ Ú≈Ò∂ ÓÈ∞º÷ ¡≈͉∂ ÓÈ Á∆ Í«ÚºÂÂ≈ ’’∂ √Á≈ ÓÈ∞º÷Â≈ Á∂ ÌÒ∂ Ò¬∆ ÂÂÍ «‘øÁ∂ ‘È Â∂ «¬√ ’≈‰ √ø√≈ Á∂ Áπº÷, ’Ò∂Ù Â∂ ‰≈¡ ¿∞‘Ȫ ÂØ∫ ’Ø‘ª Á» «‘øÁ∂ ‘ÈÕ √Á≈ Ô≈Á º÷∆¬∂ «’ ÍÃÌ» Á∂ È≈Ó ‹Í‰ Â∂ Í«ÚºÂ ¡≈⁄‰ º÷‰ Ú≈Ò≈ ËÓ ‘∆ √≈∂ ËÓª È≈ÒØ∫ ⁄ø◊≈ ‘À : √Ï ËÓ Ó«‘ √Ã∂√‡ ËÓπ® ‘« ’Ø È≈Óπ ‹«Í «ÈÓÒ ’Óπ® (266) «¬√ ⁄Û∑Á∆ ’Ò≈ Á∆ ÍÃ≈ÍÂ∆ ’’∂ ‘∆ ÓÈ∞º÷ ‰≈¡ ÂØ∫ √Á≈ Ò¬∆ Óπ’ ‘Ø ’∂ √Á∆Ú∆ ¡ÈßÁ Á∂ √π÷ ˘ ÌØ◊Á≈ ‘ÀÕ ¡ÍÃÀÒ [email protected]

‹≈◊Ø-‹≈◊Ø √πº«Â˙!

ÓπÛ «√øÿ √Ì≈ Ò«‘ Á∆ ÒØÛ

’∞fi «⁄ Í«‘Òª ÓÀ˘ ⁄∆¯ ı≈Ò√≈ Á∆Ú≈È È∂ ¡≥«ÓÃÂ√ «Ú÷∂ «¬’ √Ó≈◊Ó «Ú⁄ ÏπÒ≈«¬¡≈ √∆Õ ÓÀ∫ ¡≈͉∂ «Ú⁄≈ª «Ú⁄ ¿∞‘ √≈∂ ‘≈Ò≈ Áº√∂ «’ «’Ú∂∫ «√º÷∆ ˘ Ï⁄≈¿∞‰ Ò¬∆ «√øÿ √Ì≈ √Ê≈Í ’∆Â∆ ◊¬∆ √∆, ‹Ø ¡º◊∂ ⁄ºÒ ’∂ ⁄∆¯ ı≈Ò√≈ Á∆Ú≈È Á≈ »Í Ë≈È ’ ◊¬∆ √∆Õ Ó∂∂ «÷¡≈Òª ˘ √À∫’Û∂ «√º÷ ÙË≈¨¡ª È∂ √π«‰¡≈ √∆Õ ÓÀ˘ √: ¡À√.Í∆. «√øÿ √≈Ï’≈ Ú≈¬∆√ ⁄ª√Ò, ‹Ø ¡º‹’ºÒ∑ ⁄∆¯ ı≈Ò√≈ Á∆Ú≈È È≈Ò √øÏøË ‘È, È∂ ¡≈«÷¡≈ ‘À «’ ÓÀ∫ «¬‘ «Ú⁄≈ «¬’ Ò∂÷ ≈‘ƒ ÍÃ◊‡ ’ª ª ‹Ø ¡≈Ó «√º÷ «¬«Â‘≈√’ ÿ‡È≈Úª ÂØ∫ Ú≈’¯ ‘Ø √’‰ Â∂ ¿∞√ Ú’Â Á∂ ‘≈Ò≈ ¡Â∂ ¡º‹ ‹Ø «√º÷∆ È≈Ò Ú≈Í «‘≈ ‘À, ¿∞√ Á≈ ¡«Ë¡ÀÈ ’ √’‰Õ √Ì ˘ ÍÂ≈ ‘À «’ «√º÷ ≈‹ AHDI «Ú⁄ ıÂÓ ‘Ø «◊¡≈ √∆ Â∂ ¡≥◊∂˜ª È∂ ¡≈ ’∂ √≈∂ Í≥‹≈Ï ”Â∂ ’Ϙ≈ ’ «Ò¡≈ √∆, ‹Ø AIDG º’ ’≈«¬Ó «‘≈, ‹Á Ì≈ ¡≈˜≈Á ‘Ø«¬¡≈ √∆Õ ¡≥◊∂˜ª Á∆ «√¯Â ‘À «’ «‹ºÊ∂ ¿∞‘ ≈‹ ’Á∂ ‘È, ¿∞µÊ∂ ‘∆ ¿∞‘ ¡≈͉∂ ¬∆√≈¬∆ ËÓ ˘ ÎÀÒ≈‰ Á∆ Óπ«‘øÓ Ú∆ ¡øÌ ’ «ÁøÁ∂ ‘ÈÕ √π‰ ’∂ ¡⁄øÌ≈ ‘ØÚ∂◊≈ «’ ´«Ë¡≈‰≈ «Ú⁄ √øÈ [email protected] «Ú⁄ ‘∆ ¡≥◊∂˜ª È∂ «ÓÙÈ∆ ’øÓ ¡øÌ ’ «ÁºÂ≈ √∆Õ Ï≈¬∆ÏÒ ˘ Í≥‹≈Ï∆ ÏØÒ∆ «Ú⁄ AHAE «Ú⁄ ¤≈Í ’∂ Úø‚‰ Òº◊ ◊¬∂ √ÈÕ ’¬∆ Í≈Á∆ ¿∞‘Ȫ Ó≥◊Ú≈ ’∂ Í≥‹≈Ï «Ú⁄ ÍÃ⁄≈ ¡øÌ ’ «ÁºÂ≈ √∆Õ ‹Á ¿∞‘ Ò≈‘Ω Íπº‹∂ ª √Ì ÂØ∫ Í«‘Òª Úº‚∂ Ù«‘ª «Ú⁄ ⁄⁄ ω≈¬∂ √ÈÕ «Î «ÓÙÈ∆ √’±Ò ÷ØÒ∑ «ÁºÂ∂ √ÈÕ «√º÷ √’±Ò ª [email protected] √≈Ò «Íº¤Ø∫ ¡øÌ ‘ج∂ √ÈÕ √≈∂ «√º÷ Ò∆‚ Ì≈¬∆ Ú∆ «√øÿ, Ó≈√‡ Â≈≈ «√øÿ ¡≈«Á «ÓÙÈ∆ √’±Òª ÂØ∫ ‘∆ ÍÛ∑∂ √ÈÕ ¡≈͉≈ ≈‹ ÷Ø‘‰ «Íº¤Ø∫ «√º÷ª Á∆ ¡≈Ï≈Á∆ ÿ‡ ‘∆ √∆Õ «ÚÁ∂Ù∆ ÍÃÌ≈Ú ‘ ʪ ÍÀ «‘≈ √∆Õ «√º÷ª Á∆ ’ج∆ ‹Ê∂ÏøÁ∆ È‘ƒ √∆Õ ¿∞√ √Ó∂∫ ’¬∆ ËÓª Á∆¡ª ‹Ê∂ÏøÁ∆¡ª ¿∞Ì ’∂ ÒØ’ª «Ú⁄ ÍÃ⁄≈ ’ ‘∆¡ª √ÈÕ ¡≈∆¡≈ √Ó≈‹, ÏÑÓØ √Ó≈‹, Á∂Ú √Ó≈‹, Óπ√ÒÓ Ò∆◊ ¡Ò∆◊Û∑, ¡≈«Á Á≈ ÍÃÌ≈Ú ÚË «‘≈ √∆Õ ¡≈Ó «√º÷ ÙÙØÍ≥‹ «Ú⁄ √∆Õ ’∞fi *√≈Ï’≈ ¡ÀÓ.Í∆., √≈Ï’≈ ⁄∂¡ÓÀÈ, ÈÀÙÈÒ «ÓÈ≈‡∆ ’«ÓÙÈÕ

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

◊πÁπ¡≈«¡ª Á∂ ÍÃË≈È Ú∆ ¡≥◊∂˜ ¡Î√ ω ◊¬∂ √È, ‹Ø «Íº¤Ø∫ ‹≈ ’∂ Ó‘øª Á∂ ’Ϙ∂ «Ú⁄ ‘Ø ◊¬∂ √ÈÕ ÎÚ∆ AHGC «Ú⁄ «¬’ ÿ‡È≈ ¡À√∆ Ú≈Í∆ «‹√ È∂ «√º÷ª Á∂ Ú’≈ ”Â∂ √º‡ Ó≈∆ √∆Õ «ÓÙÈ √’±Ò ¡≥«ÓÃÂ√ Á∂ ⁄≈ «Ú«Á¡≈Ê∆ ¡≈«¬¡≈ «√øÿ, ¡Â «√øÿ, √≈Ë» «√øÿ Â∂ √øÂØ÷ «√øÿ È∂ ’∂√ ’ÂÒ ’Ú≈¿∞‰ ¡Â∂ ¬∆√≈¬∆ ËÓ ¡ÍÈ≈¿∞‰ Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ «ÁºÂ≈Õ ¿∞√ √Ó∂∫ «¬‘ ıÏ Ú∆ √øÈ≈‡≈ ’ ◊¬∆ «’ ’Í»ÊÒ∂ Á∂ «√º÷ ≈‹∂ Á≈ Ì≈ ’øÚ ‘È≈Ó «√øÿ Ú∆ ͫ ‘Ø ’∂ ¬∆√≈¬∆ Ó Á≈ Ë≈È∆ ‘Ø «◊¡≈ ‘ÀÕ «¬√ ÿ‡È≈ È∂ ⁄≈ «√º÷ √Á≈ª Á∆ ¡‰÷ ˘ Úø◊≈«¡≈ Â∂ ¿∞‘Ȫ √: ·≈’ «√øÿ √øË≈Ú≈Ò∆¬∂, Ï≈Ï≈ ÷∂Ó «√øÿ Ï∂Á∆, ’øÚ «Ï’Ó «√øÿ ’Í»ÊÒ≈ Â∂ «◊¡≈È∆ «◊¡≈È «√øÿ È∂ [email protected] ‹πÒ≈¬∆ AHGC ˘ «¬’ Ó∆«‡ø◊ ¡≥«ÓÃÂ√ «Ú⁄ ’∆Â∆ Â∂ ¿∞√Á∂ ÎÒ√»Í «√øÿ √Ì≈ ω≈¿∞‰ Á∆ Í«‘Ò ’∆Â∆Õ ¡◊Ò∆ Ó∆«‡ø◊ ¡’≈Ò Âı ”Â∂ √≈‘Ó‰∂ A ¡◊√ AHGC ˘ ’’∂ √: ·≈’ «√øÿ ˘ ÍÃË≈È Â∂ «◊¡≈È∆ «◊¡≈È «√øÿ ˘ ‹ÈÒ √’ºÂ ⁄π‰ «Ò¡≈Õ «¬‘ «¬«Â‘≈√’ ÎÀ√Ò≈ «√º÷ ’ΩÓ ˘ ¡≈͉∆ ‘Ø∫Á Ï’≈ º÷‰ «Ú⁄ √‘≈¬∆ ‘Ø«¬¡≈Õ AHGG «Ú⁄ «¬‘Ȫ Á∆ «‘øÓ È≈Ò ˙∆¡À∫‡Ò ’≈Ò‹ Ò≈‘Ω «Ú⁄ Í≥‹≈Ï∆ ÏØÒ∆ ˘ ʪ «ÓÒ∆ √∆Õ «Î B ÈÚøÏ AHGI ˘ «√øÿ √Ì≈ Í»È ÂΩ ”Â∂ √≈∂ Í≥‹≈Ï «Ú⁄ √Ê≈Í ‘Ø ◊¬∆ √∆, ¿∞√ √Ó∂∫ «Úº«Á¡≈ Á∂ Í√≈ Ò¬∆ AA ¡ÍÃÀÒ AHHA ˘ «√øÿ √Ì≈ ‹ÈÒ Ï‰≈¬∆ ◊¬∆Õ «‹√È∂ ⁄∆¯ ÷≈Ò√≈ Á∆Ú≈È Á≈ Ȫ º÷ ’∂ Úº‚∆ √∂Ú≈ Á≈ ’∞øÌ ¡øÌ ’∆Â≈ √∆Õ AHID «Ú⁄ Ì≈¬∆ Ú∆ «√øÿ ‹∆ È∂ «√º÷ ÍÃ⁄≈ Ò¬∆ «√º÷ ‡À’‡ √Ø√≈«¬‡∆ ¡øÌ ’∆Â∆ √∆Õ «¬‘Ȫ «√º÷ √Á≈ª Á∆ «‘øÓ È≈Ò AHIB «Ú⁄ ÷≈Ò√≈ ’≈Ò‹ ¡≥«ÓÃÂ√ ω≈¿∞‰ Á≈ ÎÀ√Ò≈ ‘Ø«¬¡≈ √∆, ‹Ø [email protected] ¡’±Ï [email protected] ÂØ∫ Í»È ÂΩ ”Â∂ ⁄≈¨ ‘Ø«¬¡≈ √∆Õ ⁄∆¯ ÷≈Ò√≈ Á∆Ú≈È Á∂ Í«‘Ò∂ ÍÃË≈È Ì≈¬∆ ¡‹È «√øÿ Ï≈◊Û∆¡≈ √ÈÕ «¬‘ «¬«Â‘≈√ «Ò÷ ’∂ ÓÀ∫ √Ú≈Ò ’Á≈ ‘ª «’ ¿∞√ √Ó∂∫ «ÚÁ∂Ù∆ ≈‹ √Ó∂∫ «√º÷ª «Ú⁄ 42

√: ÂÒØ⁄È «√øÿ*

ͫ ‘؉ Á∆ Ò«‘ ˘ Ø’‰ Ò¬∆ «’Ú∂∫ «√º÷ √Á≈ª È∂ ¡≈͉∆ ˆÀ ˘ ’≈«¬Ó º÷‰ Ò¬∆ «√øÿ √Ì≈ Á≈ ¡øÌ ’∆Â≈ √∆Õ ¿∞√ √Ó∂∫ ¡≥◊∂˜ Á≈ ‚, ◊∆Ï∆ ÁÙ≈, Ï∂ؘ◊≈∆, ¡ÈÍÛ∑Â≈ «√º÷ª ”Â∂ ‘≈Ú∆ √∆Õ ≈‹ Ì≈◊ ÷π√ º ‰ È≈Ò ÷ÒÏÒ∆ Óº⁄ ◊¬∆ √∆Õ «√º÷∆ Á≈ ÍÂÈ √πÌ≈Ú’ Ș ¡≈¿∞∫Á≈ √∆Õ Í ¡º‹ ’∆ ‘Ø «‘≈ ‘À? ¡√ƒ ¡≈˜≈Á Á∂Ù ‘ª, «√º÷ ¡Ó∆ ‘À, ÍÛ∑≈¬∆ Ú∆ Í»∆ ‘À, ‹Ê∂ÏøÁ∆¡ª Á∆ ÿ≈‡ È‘ƒ ‘À∏ʪ ʪ ◊πÁπ¡≈∂ ‘È, ’∆ÂÈ ÁÏ≈ª Á≈ ª ÒÛ∆Ú≈ «√Ò«√Ò≈ ⁄ºÒ «‘≈ ‘À, È◊ ’∆ÂÈ ‘ ؘ Ș ¡≈¿∞∫Á∂ ‘ÈÕ ’ج∆ ≈‹√∆ ÁÏ≈¡ Ú∆ √≈‚∂ ”Â∂ È‘ƒ ‘ÀÕ «Î ’∆ Ó≈ Ú◊ ◊¬∆ ‘À «’ «√º÷ ËÛ≈ËÛ Í«Â ‘Ø ‘∂ ‘È? «√º÷ √Á≈ Á≈Á≈ ω ’∂ ͫ ÍØÂ∂ ˘ È≈Ò ÒÀ ’∂ Ù≈È È≈Ò ⁄ÒÁ∂ ‘ÈÕ Úº‚∂-Úº‚∂ Ò∆‚ª Á∂ ÿ Ú∆ «¬‘ Ï∆Ó≈∆ ÎÀÒ ⁄πº’∆ ‘ÀÕ «√º÷ ’≈Ò‹ª Á∂ ÍÃØÎÀ√, √’±Ò Ó≈√‡ ͫ ‘Ø ’∂ Ú∆ ÷πÙ∆ È≈Ò ÈΩ’∆ ’ ‘∂ ‘ÈÕ ÍÀ√∂ «√º÷ Ò◊≈ ‘∂ ‘È Í √≈‚∂ ÍÛ∑∂-«Ò÷∂ ÈΩ‹Ú≈È Á≈Û∑∆ ’∂√ ’‡Ú≈ ’∂ «¬‘Ȫ «Úº«Á¡’ ¡Á≈«¡ª ˘ ¡≈͉∆ ‹≈«¬Á≈Á √ÓfiÁ∂ ‘ÈÕ «√º÷ ¡¯√ ª Ù≈«¬Á «√º÷∆ ˘ ÏØfi √ÓfiÁ∂ ‘ÈÕ ¡≥◊∂˜ Á∂ Ú’Â ‘ «√º÷ ¯Ω‹∆ ˘ ‘π’ÓÈ Í»≈ «√º÷ «‘‰≈ ÍÀ∫Á≈ √∆Õ ¡º‹ ¡≈˜≈Á Ì≈ «Ú⁄ ¿∞Ò‡ ‘ÀÕ «’Ë∂ «√º÷ √’±Ò Ú∂÷Ø∏Í◊Û∆, Áπͺ‡∂ ‹ª πÓ≈Ò Ú≈Ò∂ ‡≈Ú∂∫ ‘∆ ‘ÈÕ ÷∂‚ª «Ú⁄ ª «√º÷ ‘؉≈ Í≈Í Ï‰ «‘≈ ‘ÀÕ ‘≈’∆ Á∆ ‡∆Ó «Ú⁄ «¬’ ÁØ ‘∆ ‹»Û∂ Ú≈Ò∂ Ï≈’∆ ◊≈«¬Ï ‘ÈÕ «ÓÒ÷≈ «√øÿ “¿∞µ‚‰≈ «√º÷” ω ’∂ √≈‚∆ Ù≈È √∆, ¡º‹ ¿∞√ Á≈ ÍπºÂ ◊≈Ò¯ Á≈ «ÚÙÚ «÷‚≈∆ ‹∆Ú «ÓÒ÷≈ «√øÿ «ÏȪ Í◊Û∆ ÂØ∫ ‘ÀÕ ¿∞¶«Í’ ◊ØÒ‚ ÓÀ‚«Ò√‡ √Á≈ «ÏøÁ≈ ÓØÈ≈ ‘ÀÕ ÓÀ∫ ’∆ «Ò÷ª, ÙÓ ¡≈¿∞∫Á∆ ‘À∏«ÚÁ∂Ùª «Ú⁄ «¬‘ Ï∆Ó≈∆ ÚË∂∂ ÎÀÒ ⁄πº’∆ ‘ÀÕ Í≥‹≈Ï∆ Ó≥π‚∂ Ï≈‘ ‹≈ ’∂ «¬‘ Ï∆Ó≈∆ ÚË≈ ’∂ ÷πÙ ‘ÈÕ ’∆ ‘π‰ ’Ø¬∆ ◊π«√º÷ ÓπÛ √≈‚∆ ¡‰÷ ‹◊≈¿∞‰ Ò¬∆ ¿∞µ·‰◊∂, ‹Ø ÈÚƒ «√øÿ √Ì≈ Ò«‘ ⁄Ò≈ √’‰? «√º÷ Ë≈«Ó’ Â∂ «√¡≈√∆ Ò∆‚ «¬√ «ÚÙ∂ ”Â∂ ⁄πÍ º Ë≈È ’ ⁄π’ º ∂ ‘ÈÕ ÷≈Ò√≈ ‹∆ Â∞‘≈‚≈ ’Ω‰ Ï∂Ò∆? ¡ÍÃÀÒ [email protected]

HAIR–BANE OR BOON Nanak Singh Nishter* Introduction This paper is especially aimed at enlightening the Sikhs, who cut or destroy kesh (means the hair of any part of human body) or even change and distort their pigmentation, ignorantly thinking of them as useless. God has created everything in this universe by applying highly subtle and perfect principles which are not understood to a great extent by humans. As such, He has created a perfect and complete human body in which nothing is superfluous or unwanted. Some of the less informed Sikhs are carried away under the influence of society or fashion. They deprive themselves of this most invaluable boon by God and becoming apostates and irreligious in the eyes of other religious persons irrespective of any faith. Unmindfully they become instrumental in degrading the sanctity of Sikhism. Surely there must be some purpose of nature in endowing the highest creation of earth–the man with longest hair on the scalp coupled with biggest brain (cerebrum). No other animal living being has such a big cerebrum in its skull. Nor this crown of glory to adorn its head, as well befits the king of all creation of this globe. The man is decidedly a hairy animal with distinctive and specific regional distribution of his hairy coat. His whole body surface is studded with hair excepting only *Sant Bhawan, 15-3-137, Gaoliguda Chaman, Hydrabad500012 (Mob. : 09848353105)

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

palms and soles. It is the human being alone who possesses the longest hair over his head and so on his face, among the whole animal world. There is little hair on face to the fair sex but she has got longer and denser hair on her scalp than her counter-part the man. Baldness is the usual of man whereas females seldom get bald. Here, I am discussing the essentiality and indispensability of growing uncut hair of whole body without doing any harm to them in any way and without changing their natural colour by dyeing according to the decree of “Sikh Rehat Maryada” (Sikh Code of Conduct). I will try to focus the importance of wearing, caring, protecting and preserving the wholesome existence of naturally grown hair. According to Siikh belief and practice, it is the long hair which is essential coupled with turban, and as you all know, the Sikh apostasy begins with cutting, trimming or shaving hair, and then the turban on the head disappears. The long hair and turban on head speaks volumes of the identity of a Sikh, just on sight even from a distance. Hair–an explanation God has been attributed with thousands of descriptive names in Hinduism (Sanatan Dharam) and with ninety nine descriptive names in Quran. Sikhism believes that God is without name and has innumerable names, Sikhism endorses all the names and has given another name as numerical(i) One, That is how, Shri Guru Granth Sahib starts with the digit One for

43

God, but not with any particular name of God. Kesh is the Sanskrit word for hair. Keshava is also one of the names in Hinduism, which means “having beautiful hair”. In Hinduism, hair has been attributed as the most important part of the body, which could be sacrificed instead of offering sacrifice of the self. Now-a-day, hair is kept to be sacrificed at the occasion of pilgrimage of temples. Only in Andhra Pradesh there are three famous temples where men and women devotees from all over the world come to offer their hair. 1. Shri Vekateshwara Swamy Temple at Tirupati, in Kadapa district. 2. Shri Narsimha Swamy Temple at Bhongir in Nalgonda district. 3. Shri Raja Rajeshwara Swamy Temple at Vemalwada in Karimnagar district. These temples get an annual foreign exchange income of crores of rupees by exporting the offered hair. This indicates the sanctity and worth of keeping and sacrificing the hair in Hinduism. Sikhism–a new way of life Sikhism is a new way of life based on humanism and enhanced with spiritualism. It is the latest religion which got recognised among world’s major religions. Sikhism does not believe in any segmentation of human race, in the name of caste, creed, religion, country, race and gender. It believes that, “Humanity is one religion.”. (Shri Guru Gobind Singh Ji–Akal Ustat Sahib.) Shri Guru Nanak Sahib initiated this mission about five centuries ago and it was collectively structured by the genius and living of the Ten Gurus during a span of their Guruship tenure of 239 years. Sikhism stood for protection of religious freedom by sacrifices and even by using force. It believes that all

¡ÍÃÀÒ [email protected]

religions and scriptures are equally good and different paths to approach to God. It does not believe in converting people into its folds. and do not refuse to entertain if any person wants to embrace Sikhism. Even then it has attracted more than 30 million people as staunch followers. This is a new record that during such a short span of time no other religion could voluntarily attract so many followers. The reason is obvious and simple because it has the potential to meet and overcome the challenges of human life in all adversities. As any innovation is the result of the experiences and shortcomings of the prevailing practices. It does not infer that all the other religions are in any way inferior or incomplete. The basic teaching of Sikhism is that “All the religions and their Scriptures are equally true. A person who does not reflect over it is false. (Page No. 1350 Shri Guru Granth Sahib.)” At the same time we cannot deny the thumb rule that every later innovation is improved and advanced in concept and advantages in all respects. That is why people always may opt for the later superior commodity. Modernisation For example take liquor and gambling. It is banned in some relgions. But Sikhism has developed the idea by prohbiting intoxication in any form and earning without doing any earnest labour. No religion prohibits tobacco, but Sikhism strictly banned consuming of tabacoo in any form. I need not remind that today tabacoo has been proved to be the most deadly killer of the human race through cancer, hypertension and a number of cardio respiratory diseases requiring most expensive treatment. No religion of the world gives equal religious and social status to women. Whreas Sikhism, grants complete equality

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

at par with men. It also allows them to perform religious rites in the Gurdwaras even during the period of menstruation which is a natural biological process. Shri Guru Nanak Sahib has declared her supremacy saying that how do you call her impure, who gives birth to saints and kings and responsible for growing the human life. Only God exists without a woman. It has abandoned all religious rituals and liberated the masses from the clutches of priestly class and any need of mediators between human being and God. Pilgrimages and fasts for a few days a year are prescribed in most of the religions. But Sikhism does not endorse pilgrimages and advocates forever remembering God, minimum eating and minimum sleep througout the year and all through the life. Wearing turban over the head protects from hot and cold weather and fatal head injuries for which helmet is invented now and made necessary for the riders of horses and two wheelers all over the world. But the Sikhs are exempted, because they already posses ways and methods earlier than this technology. Take a weapon, only responsible officers of the government agencies are allowed to carry weapon that too on official duties. But in the aircrafts, no body is allowed to carry any weapon, whereas the Sikhs are allowed to carry a Kirpan of six inches blade in the domestic flights. This keeping of Kirpan (weapon) for men and women is another glorious tenet of Sikhism for maintaining self-respect and self-confidence as a sovereign person of Wondrous God (Waheguru Ji Ka Khalsa) to serve the society. Recently on 23-9-2006 at Madurai in Tamil Nadu State, a person met the President of India

44

Dr. A.P.J. Abdul Kalam at Circuit House. The women sub-inspector was suspended for allowing him to see the President along with a plastic razor is his possession on the charge of “dereliction of duty.” In contravention to this on 2-11-1996 at Rashtrapathi Nilayam at Hyderabad this author though at that time undergoing trial under T.A.D.A., was allowed to carry Kirpan for receiving the State Literary Award to be given by the President of India. When the security people objected, the Military A.D.C. to the President H.E. Shankar Dayal Sharma, came to receive me at the entrance. This is an example of a bearded Sikh commanding the dignity and respect from the First Citizen of the Country, which no other citizen is entitled to. My intention in quoting these examples is just to project that Sikhism is not an orthodox or outdated religion as told by the people who want to condemn Sikhism without giving any justified reasons. Whereas it is established that it is the religion relevant for all circumstances and ages and that its tenets are the most scientific and helpful for healthy, secured and dignified life. Founders of other religions We have to admit that there are certain disparities in all religions and their ideology. But at the same time, there is a much similarity between founders of all religions that they kept long hair and flowing beards. For example take Zoroaster the founder of Zoroastrianism, Abraham founder of Judaism and Moses, Jesus Christ founder of Christianity and Hazrat Mohammad founder of Islam and his Khalifas were having long hair and flowing beards. The images of Goutam Buddha founder of Buddhism and Mahavir founder of Jainism are also

¡ÍÃÀÒ [email protected]

seen with long hair tied as a knot over the head. All the Greek philosophers, rishis, munis, sadhus, saints, all religious and pious persons of every religion throughout the world including Tolstoy and Rabindranath Tagore kept long hair. We can observe on television screen everyday, female and male with long flowing hair, moustache and beard are taking part in thrilling fights of Free Style Wrestling and other games, which does not cause any inconvenience or obstruction in playing their games and making them victorious. Sanctity of the hair One admirer of Guru Sahib, Hazrat Sayyed Badar Uddin Shah (1647-1704) of village Sadhaura, district Yamuna Nagar of present Haryana Pradesh, was popularly known as Hazrat Pir Buddhu Shah. At this recoomendation, Shri Guru Gobind Singh Ji recruited 500 Pathans in his army. These Pathans were under the command of four leaders–Kale Khan, Bhikan Khan, Nijabat Khan and Hayat Khan. With the exception of Kale Khan, who remained steadfast in his devotion to the Guru Sahib, all oother Pathans deserted Guru Sahib and joined the army of Hindu Hill Rajas who attacked Guru Sahib. This first battle imposed on Guru Sahib was started on 18th September 1686 and lasted for 12 days, went in favour of Guru Sahib, in which Guru Sahib was also injured. At that time, Guru Sahib was a guest of Raja Medni Prakash in whose territory the battle was fought, who remained neutral against all civilised behaviour. On the other hand, Hazrat Pir Buddhu Shah, on getting the news that his got employed Pathans have deceived Guru Sahib and joined the hill rajas, he joined the battle along with his 4

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

brothers, 1 brother-in-law, 4 sons and 700 disciples. In this battle, his one brother Bhura Shah and two sons Syed Ashraf and Syed Mohammad Shah and several disciples sacrificed their lives. Subsequently, on 21st March 1704, Pir Sahib was brutally tortured and killed by cutting away the various parts of his body one after another by the Governor of Sadhaura Mohammad Osman Khan for his association with Guru Sahib. Later his entire family members were hunted and killed by Moghal army leaving none behind. Here “Gurdwara Yaadgar (memorial) Pir Buddhu Shah” is built in his name. After offering so many unparallel sacrifices and wining the battle, Pir Sahib called upon the injured Guru Sahib. Guru Sahib embraced Pir Sahib and gave him bunch of shed off hair combed out and a Dastar (turban) as a token of appreciation of his friendship and role in this episode. The hair of Hazrat Mohammad are preserved as a relic in a mosque in Sri Nagar, Kashmir, and described as “Mooye-IMubarak”. Bhai Nand Lal Goya, one of the 52 poets of Guru Sahib’s Darbar, in his Ghazal describes the worth of one hair of Guru Sahib and says : Har do alam, keemate ek taar mooye yaar maa. The value of both the worlds of here and here after is worth of one line of hair of my yaar (beloved) Shri Guru Gobind Singh Ji. This shows the sanctity of hair of not only in Sikhism but also for other God loving spiritual people. Hair–not a mere identity The theory of evolution infers that every species adapts in its anatomy, changes advantageous to itself in its struggle for survival against the set of forces it has to confront with. It retains the characters which

45

give it an edge and discards those which are either of no use or a liability. The fact that human hairs have been retained and evolved through the grim battle of human survival for millions of years is a definite pointer to they being of a genetic asset the significance of which is not yet perceived by us. Any artificial interference in the scheme of nature by destroying them may prove to be a hazardous move the consequences of which can be catastrophic. The tragedy of today’s fashion is that, it is carved by the businessmen for promoting their income. By any means they want to make the money. They mould the men folk to look like woman and they also mould the women folk look like a man for their meagre income, destroying their separate and God bestowed identities and appearances. They have become wiser than the God interfering with the nature. They supersede the God who has created and made us the most honourable and the most superior of all creatures in its totality. Sikh–a role model The Sikhs do not have any problem with the people of other faiths, who do not follow the footsteps of their founders in keeping hair and destroy the God given gift. Sikhs do not question the matters of the faith of other religion, whatever they may be. The behaviour of the civilised society demands that they in turn should learn basic ethics not to interfere, question or create problems for the Sikhs, who vehemently follow their founders in keeping hair and Kirpan. Actually speaking, the Sikhs should have been taken as a role model for all the religious people to follow their own religion in true letter and spirit. (To be Continued)

¡ÍÃÀÒ [email protected]

Ú «ÙÂ∂ Á∆ ÒØÛ

ÓÀ‡∆ÓØÈ∆¡Ò Î∆√ : E/- ÍÃÂ∆ ÙÏÁ, AE/- ¯≈Ó ÈßÏ Á∂ (ÿº‡Ø-ÿº‡ Î∆√ [email protected]@/-) È؇ : Í≥‹≈Ï∆ ¡Â∂ «‘øÁ∆ ÁØ‘ª ÓÀ◊˜∆Ȫ «Ú⁄ ÓÀ‡∆ÓØÈ∆¡Ò ¤≈͉ Á∆ Î∆√ H/- ÍÃÂ∆ ÙÏÁ, BE/- ¯≈Ó ÈßÏ Á∂ (ÿº‡Ø-ÿº‡ Î∆√ [email protected]@/-)

Wanted Boys J ◊π«√º÷ ÒÛ’∆, BC-G-AIHD, E Îπ‡ º D «¬ø⁄, M.Com. Ò¬∆ ÍÛ∑∂-«Ò÷∂, Ù≈’≈‘≈∆ ÒÛ’∂ Á∆ ÒØÛ ‘ÀÕ «Ú¡≈‘ √≈Á≈Õ √øÍ’∏HHGBH-DEEBH, Email : [email protected] J ◊π«√º÷ ÒÛ’∆, ¿∞Ó CE √≈Ò, M.A., B.Ed., 5'-6", ÂÒ≈’ÙπÁ≈ ’ج∆ Ϻ⁄≈ È‘ƒ, Ò¬∆ ◊π«√º÷ ÒÛ’∂ Á∆ ÒØÛ ‘ÀÕ «Ú¡≈‘ ÚË∆¡≈Õ √øÍ’∏IHAEE-FEIGG J Wanted an educated, Amritdhari, handsome, tall, caring, well settled in Ludhiana match for Amritdhari, adjustable, caring, good-looking girl, legally divorced having 9 years old daughter, 12-3-1984, 5'-5", B.Com., M.A. (Eco.), ETT, B.Ed., Teacher in a private school. Simple dowryless marriage. Contact : 98726-25658, 94631-54370. Email : [email protected] J Wanted a suitable match for a Sikh girl, 5'-2", born 19-6-1984, diploma in Fashion Designing, working as Senior Merchant in Export House, Earning Rs. 28,000/- P.M. Ludhiana boy preferred. Contact : 81469-07733 J Wanted teetotaller Gursikh boy studied/studying in USA and willing to settle in USA for an India born 1989, 5'-3", American citizen Gursikh girl, completing dental school final in May 2015 in USA. Email with full bio-data on [email protected] J Wanted match for Gursikh girl, B.A., B.Ed., 14-12-1986, 4'-11", P.O. in Govt. Bank. Preferred in Govt Job, surrounding Panipat, Delhi, Gurgaon. Contact Mob. : 093549-10650, 093550-38000. Email : [email protected] J ¡≥«ÓÃÂË≈∆ Í«Ú≈ Á∆ «√º÷ ÒÛ’∆, MBA (I.P. Uni., Delhi), [email protected], E Îπ‡ º D «¬ø⁄, Indusind Bank «Ú⁄ ’øÓ ’ ‘∆, Ò¬∆ «√º÷ Í«Ú≈ Á∂ ÍÛ∑∂-«Ò÷∂ ÒÛ’∂ Á∆ ˜» ‘ÀÕ Á‘∂‹ Á∂ Ò≈Ò⁄∆ Óπ¡≈¯ ’ÈÕ ⁄ø‚∆◊Û∑ Á∂ ¡≈√-Í≈√ ¡Â∂ «ÁºÒ∆ ¡ÀÈ.√∆.¡≈. ˘ Â‹∆‘Õ √øÍ’∏Whatsapp. 092120-48733 J ◊π«√º÷ √πøÁ √πÙ∆Ò ÒÛ’∆, AIHI, E κπ‡ C «¬ø⁄, B.Sc. «¬’È≈«Ó’√ MCA Ú≈√Â∂ ◊π«√º÷ ÔØ◊ Ú Á∆ ÒØÛ ‘ÀÕ ¡ÈßÁ ’≈‹ ◊πÓ«Â ¡È∞√≈Õ ’∂ÚÒ ‹¶Ë Ú≈√∆ ‘∆ √øÍ’ ’ÈÕ ÓØÏ≈«¬Ò : [email protected] [email protected] J Suitable match for Amritdhari girl, 10-11-1989, 5'-5", 10+2, fair colour, Preferred Punjab based family. Contact : 9779998095 J Wanted an educated slim, good-looking, vegetarian, Gursikh boy for a beautiful, slim, adjustable girl, 08-09-1987, 5'-2", B.Com. from DU and MBA (finance) from ICPAI University distance learning. Working as a senior analyst in M.N.C. Mercer Consulting firm Gurgaon. Contact : 9899559970. Email : [email protected] J Wanted an educated Gursikh, smart, caring, business match for a beautiful, adjustable, issueless, legally divorcee girl. 24-10-86, 5'-1½", M.Sc. Fashion Technology Professional Degree. Write Box No. 2986, G-D-2, SMC Gurdwara Sahib, 34-D, Chandigarh. Contact : 9501012902, 9855033209. Email : [email protected] J Wanted an educated Gursikh, slim, good-looking, tall, caring, veg., service or business match for a veg., beautiful, adjustable, slim, caring girl, 12-12-81, 5'-3", B.A., N.T.T.+Diploma Basic Comp. Course. Clerk in PGI, Eng. Steno 1 year Diploma 15,000 P.M., Write Box No. 2989-G-7-8, S.M.C. Gurdwara Sahib, Sector 34-D, Chandigarh. Contact : 8699658580, 9501854711, Email : [email protected], Early Marriage. J Wanted a slim, good looking, educated Gursikh, MD/MS, caring, adjustable doctor match having Pvt. Practice for a slim, very beautiful, caring M.D. Doctor girl, 31-3-74, 5'-1", Govt. Job M.D. (Medicine), 1 Lac P.M., Write Box No. 2993-G-3-1, S.M.C. Gurdwara Sahib, Sector 34-D, Chandigarh. Contact : 9888261406, 9417651455 Email : [email protected], Early Simple Marriage. J Wanted an educated Gursikh, slim, caring, good looking, veg., service or business match for a beautiful, adjustable, veg., slim, girl, homely, 22-4-89, 5'-1", Persuing MBA, Box No. 2994, G-8-4, S.M.C. Gurdwara Sahib, Sector 34D, Chandigarh. Contact : 8054354396, 9888042202, Dowryless Marriage. Local near Tricity.

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

46

¡ÍÃÀÒ [email protected]

Wanted Girls J ¡≥«ÓÃÂË≈∆ ÒÛ’≈, [email protected] √≈Ò, E Îπº‡ E «¬ø⁄, ÓÀ«‡z’, ¡≈͉≈ Ó’≈È, ¡≈͉≈ ’≈ØÏ≈, [email protected]@@ πͬ∂ Ó‘∆È≈ Ò¬∆ ÿ∂¨ ◊π«√º÷ ÒÛ’∆ Á∆ ÒØÛ ‘ÀÕ √øÍ’∏@[email protected], @[email protected]@[email protected] J ¡≥«ÓÃÂË≈∆ ÒÛ’≈, BF √≈Ò, E Îπº‡ I «¬ø⁄, Ï∆.¬∂., ’ø«Í¿±‡ «‚ÍÒØÓ≈ Ò¬∆ ¡≥«ÓÃÂË≈∆ ÿ∂¨ ÒÛ’∆ ⁄≈‘∆Á∆ ‘ÀÕ √≈≈ Í«Ú≈ ¡≥«ÓÃÂË≈∆ ‘ÀÕ √øÍ’ ’Ø∏HBHHI-ACCAC, IHGFB-ABCAH J ¡≥«ÓÃÂË≈∆ ÒÛ’≈, F Îπ‡ º , BA-G-AIHH, B.Tech., M.Tech., Phd. «¬ø‹∆È∆¡«ø◊ ’≈Ò‹ «Ú⁄ ¡«√√‡À∫‡ ÍÃØÎÀ√ Ò¬∆ ¡≥«ÓÃÂË≈∆ ÒÛ’∆ Á∆ ˜» ‘ÀÕ «Ú¡≈‘ «ÏÈ≈ Á‘∂‹ ÂØ∫ ¡Â∂ ◊πÓ«Â ÓÔ≈Á≈ ¡È∞√≈Õ √øÍ’∏[email protected], [email protected]@BFBI. J ◊π«√º÷ ÒÛ’≈, BC-I-AIHH, E Îπº‡ I «¬ø⁄, «‚ÍÒØÓ≈ ‘ØÒ‚, √’≈∆ ÓπÒ≈˜Ó (∂ÒÚ∂ ´«Ë¡≈‰≈), È≈Ì≈ «ÈÚ≈√∆, Ò¬∆ ◊π«√º÷ ÈΩ’∆-Ô∞’ ÒÛ’∆ Á∆ ˜» ‘ÀÕ √øÍ’∏@IHAEF-BHEAA J ◊π«√º÷ ÒÛ’≈, [email protected] √≈Ò, E Îπº‡ [email protected] «¬ø⁄, Ï∆.¬∂., ¡≈͉≈ «Ï˜ÈÀ√, Ò¬∆ ÍÛ∑∆-«Ò÷∆ ◊π«√º÷ ÒÛ’∆ Á∆ ÒØÛ ‘ÀÕ √øÍ’∏[email protected] J ¡≥«ÓÃÂË≈∆ ÒÛ’≈, CB √≈Ò, E Îπº‡ D «¬ø⁄, √’≈∆ ͺ’≈ ¡«Ë¡≈Í’, ÂÈ÷≈‘ [email protected],@@@ πͬ∂ Ó‘∆È≈ Ò¬∆ √’≈∆ ÈΩ’∆ ’Á∆ ÒÛ’∆ ⁄≈‘∆Á∆ ‘ÀÕ Ó≈ÒÚ≈ (Í≥‹≈Ï) ˘ Í«‘Ò, ’ج∆ ‹≈Â∆ ÏøËÈ È‘ƒÕ √øÍ’∏[email protected]@DHGA J Suitable Gursikh divorcee/widow match for divorced Gursikh graduate business boy, 29 years, 6 Ft., having a son aged 4 at Sant Kabir Nagar (U.P.), Call : 096538-82607, 099357-81590 J Wanted an educated, slim, tall, caring, issueless girl for a good-looking, smart, businessman, 37 years, 5'-9", double post-graduate, innocent issueless legally divorced after short marriage, well-established business in Ludhiana. Simple, dowrlyless marriage. Contact : 99882-81966 Email : [email protected] J Wanted an educated Gursikh, slim, beautiful match for a good-looking, smart, Amritdhari boy, 2-10-85, 5'-10", graduate, businessman, Rs. 60,000 P.M. (Mobile Showroom in Asr.) Contact : 98150-79794. See Pic. on Whatsapp. J Wanted an Amritdhari, slim, girl for a smart, handsome Amritdhari boy, 1989, 5'-6", B.Com., Well-settled own business in Gujarat. Amritdhari girl preferred. Contact : 078785-08055 J Wanted teetotaller Gursikh homely girl studied/studying in USA and willing to settle in USA for an India born 1987, 5'-6", American Citizen boy, doing residency in radiation-oneology in USA. E-mail full bio-data on [email protected] J Wanted Gursikh girl for a Gursikh boy 32 yrs., 5'-6", fair complexion, Auto parts business in Delhi, very good income, veg. family. Earlier wife expired due to illness, dowryless simple marriage. Contact : 9013346128, 9868420377 J Suitable match for Gursikh boy, 5'-4½", March 1987, M-Pharma, Working as Drug Regulatory Officer (DRA) in Pharmaceutical Company, Contact : 098960-28428. Email : [email protected] J Wanted educated, beautiful, Amritdhari, veg., caring, preferably working girl for Amritdhari, smart, B.Com., MBA boy, 30-8-1985, 5'-6", Working in nationalised Bank as PO, 4 Lacs P.A., presently working in New Delhi, Small family based in Jodhpur. Contact : 098281-63878, Email : [email protected] J ◊π«√º÷ ÒÛ’≈, BH √≈Ò, E Îπº‡ H «¬ø⁄, Á√Úƒ Í≈√, ¡≈͉≈ ’≈ØÏ≈, Ò¬∆ ÿ∂¨, ÔØ◊ «√º÷ ÒÛ’∆ Á∆ ˜» ‘ÀÕ ´«Ë¡≈‰≈ Ù«‘ ˘ Í«‘ÒÕ √øÍ’∏[email protected] J ¡≥«ÓÃÂË≈∆ ÒÛ≤’≈, [email protected], E Îπº‡ B «¬ø⁄, Ï∆.¬∂.Í≈√, ÍÃ≈¬∆Ú∂‡ √«Ú√, ÂÈ÷≈‘ Á√ ‘˜≈ πͬ∂ Ó‘∆È≈, Ò¬∆ ¡≥«ÓÃÂË≈∆ ÒÛ’∆ Á∆ ÒØÛÕ «Ú¡≈‘ √≈Á≈ Â∂ ◊πÓ«Â ¡È∞√≈Õ √øÍ’∏[email protected] J ¡≥«ÓÃÂË≈∆ ÒÛ’≈, Graduate and C. C. N. A., ‹ÈÓ BH-F-AIHE, E Îπº‡ AA «¬ø⁄, √’≈∆ ÈΩ’∆ ¡Â∂ ‘ØÒ√∂Ò √ÀÈ∆‡∆ Á≈ ’≈Ø Ï ≈, Ò¬∆ ⁄ø ◊ ∆ ÍÛ∑ ∆ -«Ò÷∆ ÒÛ’∆ Á∆ ˜»   ‘À Õ √ø Í ’ ’È Ò¬∆ ÓØ Ï ≈:∏[email protected], [email protected] Email : [email protected] J Wanted an Amritdhari (keski wearing preferred), fair, slim, beautiful, caring and well educated girl for a slim, smart, handsome, Amritdhari boy, 1989, 5'-10", B.com., MBA, Working as manager in MNC, earning INR 85000 per month. Post graduate/working girl preferred. Contact : 09992113306, 9595072282 (Whatsapp). Email : [email protected] J ◊π«√º÷ Í«Ú≈ Á≈ ◊π«√º÷ ÒÛ’≈, BI √≈Ò, E Îπº‡ H «¬ø⁄, ÓÀ«‡z’ Í≈√, ¡≈͉≈ ’ºÍÛ∂ Á≈ ’≈ØÏ≈, ¡≈ÓÁÈ [email protected],@@@ ÂØ∫ [email protected],@@@ πͬ∂ ÍÃÂ∆ Ó‘∆È≈, Ò¬∆ ÿ∂¨ ÒÛ’∆ Á∆ ˜» ‘ÀÕ √øÍ’∏[email protected], [email protected] J ◊π«√º÷ ÒÛ’≈, BF √≈Ò, E Îπº‡ H «¬ø⁄, M.C.A. M.B.A. ¿∞µÂÓ «ÿ˙ ’øÍÈ∆ «Ú⁄ ÈΩ’∆, Ó≈«√’ ¡≈ÓÁÈ [email protected]@@@ πͬ∂ Ò¬∆ ÔØ◊ ◊π«√º÷ ÒÛ’∆ Á∆ ÒØÛ ‘ÀÕ √øÍ’ ÈßÏ∏[email protected], [email protected] J ¡≥«ÓÃÂË≈∆ ◊π«√º÷ ÒÛ’≈, ¿∞Ó [email protected] √≈Ò, E Îπº‡ H «¬ø⁄, ÁÏ≈ √≈«‘Ï «Ú⁄ ’Ò’ Á∆ ÈΩ’∆, Ó≈«√’ ÂÈ÷≈‘ [email protected]@@@ πͬ∂ Ò¬∆ ¡≥«ÓÃÂË≈∆ ◊π«√º÷ ÒÛ’∆ Á∆ ÒØÛ ‘ÀÕ √øÍ’∏[email protected], [email protected]

«√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

47

¡ÍÃÀÒ [email protected]

J ¡≥«ÓÃÂË≈∆ ÒÛ’≈, CD √≈Ò, E Îπº‡ G «¬ø⁄, ◊ÃÀ‹»¬∂‡, ÍÃ≈¬∆Ú∂‡ ÈΩ’∆, [email protected]@@ πͬ∂ Ó≈«√’ ÂÈ÷≈‘ Ò¬∆ ¡≥«ÓÃÂË≈∆ ÿ∂¨ ÒÛ’∆ Á∆ ÒØÛ ‘ÀÕ √øÍ’∏[email protected], IIHHD-FHEBH J ◊π«√º÷ ÂÒ≈’ÙπÁ≈ ÒÛ’≈, [email protected] √≈Ò B.A., D-Pharmacy ÓÀ‚∆’Ò √‡Ø Ò¬∆ Á«Ó¡≈È≈ Í«Ú≈ Á∆ ÍÛ∑∆-«Ò÷∆ ÒÛ’∆, Ï◊À Ϻ⁄∂ ÂØ∫ ÒØÛ ‘ÀÕ √øÍ’∏IDFEIIFGDE J Wanted an educated Gursikh, slim, beautiful, tall, veg., caring, adjustable, homely, service or business match for a Amritdhari, slim, good-looking, educated caring, boy, 3-10-88, 5'-9", Graduate (B.Com.), Garment Shop, 25,000 P.M., Write Box No. 5396-B-6-2, S.M.C. Gurdwara Sahib, Sector 34-D, Chandigarh. Contact : 9888900882, Email : [email protected] J Wanted an educated Gursikh, slim, beautiful, adjustable, homely, veg., match for a slim, good looking, caring boy, 10+2, Coming back from U.K. will start his own busines around Kharar. 3-4-78, 5'-3", Write Box No. 5400-B-4-8, S.M.C. Gurdwara Sahib, Sector 34-D, Chandigarh. Contact : 9878965553, 9780758899, Early Marriage. J Wanted an educated Gursikh, slim, beautiful, adjustable, veg., service match for a good-looking slim, caring boy (Legally divorcee, remained married for 1½ month.) Annulled Marriage, 28-6-87, 5'-8", Amritdhari Mechanical Engg., Govt. Employ at CS10 Chd., 30000 P.M., Write Box No. 5407-B-D-I, S.M.C. Gurdwara Sahib, Sector 34-D, Chandigarh. Contact : 9988024412, Simple Dowryless Marriage. Email : [email protected] J Wanted an educated, slim, Gursikh, beautiful, tall, adjustable, homely, service or business, match for a good looking, smart, slim, tall, caring boy, 21-11-81, 5'-10", B.A., Business Running Stationary Shop at Mohali, 40,000 P.M., Write Box No. 5415-B-5-7, S.M.C. Gurdwara Sahib, Sector 34-D, Chandigarh. Contact : 9317979100, Early Simple Marriage, Email : [email protected] J Wanted an educated Gursikh, slim, smart, veg., adjustable, tall, homely, service match for a good looking, tall, caring, adjustable boy, 10-7-87, 5'-11", B.Com.+Diploma in Electrical Engg. Govt Service (DMRC), Technical Staff at Delhi, 28,000 P.M., Write Box No. 5417-B-6-2, S.M.C. Gurdwara Sahib, Sector 34-D, Chandigarh. Contact : 9899162667, 9855448504, Early Simple Marriage. J ◊π«√º÷ ÒÛ’≈, [email protected], E Îπº‡ [email protected] «¬ø⁄, Á√Úƒ Í≈√, ¡≈͉≈ «Ï˜ÈÀ√ Ò¬∆ ÔØ◊ ◊π«√º÷ ÿ∂¨ ÒÛ’∆ Á∆ ˜» ‘ÀÕ √øÍ’ ’Ø : [email protected] J Wanted Amritdhari girl for a short-period divorced Amritdhari gursikh, graduate, 5'-7", 13-8-1984, running own plastic industries. Contact : 98148-16006

√Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Á∆ Ï≈‰∆ : «Ú«ÌøÈ Í«Í∂÷.......(√¯≈ AH Á∆ Ï≈’∆) ∏¡≈Íπ ◊Ú≈«¬ √∂Ú≈ ’∂ Â≈ «’¤∞ Í≈¬∂ Ó≈È∞® ∏Ï∆‹∂ «Ï÷π Ó≥◊À ¡≥«ÓÃÂ∞ Ú∂÷‘π ¬∂‘π «È¡≈¿∞® ∏È≈«Ò «¬¡≈‰∂ ÁØ√Â∆ ’Á∂ È ¡≈ÚÀ ≈«√® ∏È≈«Ò «¬¡≈‰∂ ÁØ√Â∆ Ú‚≈» «√¿∞ È∂‘π® Í≈‰∆ ¡≥Á« Ò∆’ «‹¿∞ «Â√ Á≈ Ê≈¿∞ È Ê∂‘π® ∏È«’ ÈÊ ÷√Ó ‘Ê «’Â∞ Ë’∂ Á∂® ‹‘≈ Á≈‰∂ ‘ª ÷≈‰∂ È≈È’≈ √⁄π ‘∂® ∏«‹È ◊π‰∞ ÍÒÀ È≈È’≈ Ó≈‰’ Ú‰‹«‘ √∂«¬® «√º÷ ÎπÒÚ≈Û∆

(474) (474) (474)

(474)

(653) (954)

∏È≈È’ «⁄øÂ≈ Ó«Â ’‘π (955) «⁄øÂ≈ «Â√ ‘∆ ‘∂«¬® √Óπº⁄∆ «Ú⁄≈ ⁄⁄≈ ¿∞Íø «’‘≈ ‹≈ √’Á≈ ‘À «’ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Á∆ Ï≈‰∆ Úº÷-Úº÷ Í«Í∂÷ª ˘ ¡≈͉∂ ’Ò∂Ú «Ú⁄ ÒÀ∫Á∆ ‘ÀÕ ◊π» √≈«‘Ï ¡≈͉∆ Ï≈‰∆ «Ú⁄ ¡«Ë¡≈ÂÓ’ «⁄øÂÈ Á∂ È≈Ò-È≈Ò √Ó’≈Ò∆È √Ó≈‹-√º«Ì¡≈⁄≈’ √«ÊÂ∆¡ª, Í«√«ÊÂ∆¡ª ˘ ÍÃ√Â∞ ’È Á≈ Ú∆ ’≈‹ ’Á∂ ‘ÈÕ √Ã∆ ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ ’∂ÚÒ «¬ÊØ∫ º’ ‘∆ √∆Ó ȑƒ «‘øÁ∂ √◊Ø∫ ¡≈͉∆ Ï≈‰∆ ≈‘ƒ ÓÈ∞º÷ Á≈ √‘∆ Ó≈◊ ÁÙÈ Ú∆ ’Á∂ ‘ÈÕ ◊π» √≈«‘Ï Á∆ Ï≈‰∆ Ì≈Ú∂∫ «◊‰≈ÂÓ’ ͺ÷ ÂØ∫ ÊØÛ∑∆ Ó≈Â≈ «Ú⁄ ‘À Íø± «¬√ Á∆ ◊π‰≈ÂÓ’ ͺ÷ ÂØ∫ Ï‘π ӑºÂÂ≈ ‘ÀÕ 48

‘Ú≈Ò∂ ¡Â∂ «‡ºÍ‰∆¡ª A. Ì≈¬∆ ’≈È∑ «√øÿ È≈Ì≈, ◊πÙÏÁ ÂÈ≈’, Ó‘≈È ’ØÙ, ÈÀÙÈÒ Ïπº’ Ù≈Í «ÁºÒ∆, [email protected]@D, √Î≈ DAE B. ‚≈: ÂÈ «√øÿ ‹º◊∆, Í≥‹≈Ï∆ √≈«‘ Á≈ √ØÂ-Ó»Ò’ «¬«Â‘≈√ (Ì≈◊ Á»‹≈), Í≥‹≈Ï∆ Ô±È∆., Í«‡¡≈Ò≈, √Î≈ EG C. Surinder Singh (Kohli), Outlines of Sikh Thought, 1966, P. 32 D. ‚≈: ‹ØË «√øÿ, ◊π» ¡≥◊Á Á∂Ú ‹∆ Á≈ Í»È √Ó͉ Á≈ ¯Ò√¯≈, ÙÃØ. ◊π. ÍÃ. ’Ó∂‡∆, ¡≥«ÓÃÂ√, [email protected]@G, √Î≈ BF. (◊πÓ«Â ÍÃ’≈Ù, ¡ÍÃÀÒ [email protected] «Ú⁄Ø∫ ËøÈÚ≈Á √«‘Â)

¡ÍÃÀÒ [email protected]

Sikh Phulwari April-2015 =Punjabi.pdf

Ó≥Á a Á∆ o‹ '∂ Ï∂-ÍoÂ∆ '∆Â∆Õ «Î . Page 3 of 50. Sikh Phulwari April-2015 =Punjabi.pdf. Sikh Phulwari April-2015 =Punjabi.pdf. Open. Extract. Open with.

4MB Sizes 6 Downloads 134 Views

Recommend Documents

April2015.pdf
insecurity in southeastern Minnesota. by 2020. Members of the Enough. Food for All Task Force have now. divided into four working groups. Healthy Food.

Sikh history.pdf
Apr 24, 2017 - Page 1 of 2. ITEM NO.15 COURT NO.2 SECTION PIL(W). S U P R E M E C O U R T O F I N D I A. RECORD OF PROCEEDINGS.

dELHI hC allows sikh aspirants to wera kara and kirpan.pdf ...
UNION OF INDIA AND ORS ..... Respondents. Through: Mr. Amit Bansal & Ms. Seema ... Central Board of Secondary Education (CBSE) can make special. accommodation in that regard by directing the ... health and to the other. Page 3 of 9. Main menu. Displa