Report of Kratie and Stung Treng Green Growth Information sharing sessions #3 Under the project Linked Indicators for Vital Ecosystem Services (LIVES)

Held on first session September 28th-30th and second session October 1st-2nd, 2015 Meeting room at Stung Treng provincial unit hell

Overview Approaches to green growth take a systems perspective to focus on significant relationships and interactions between economic, human and natural systems that have the biggest opportunity or risk for sustainable economic growth and development. This three-day course builds capacity for System Analysis for Sustainable Development Planning, Implementation and Assessment that supports several steps of the policy cycle by: ● identifying and using data and knowledge to assess current status of development challenges and progress in a stakeholder-developed indicator framework called a report card; ● developing a shared understanding between key stakeholders of how social-ecological systems function in Causal Loop Diagrams (CLDs) and system dynamics models to understand future development challenges; and ● informing Response options through using the report card and a Scenario Builder for formulating and assessing outcomes for policy and investment options.

Audience This training course is designed for national-level government leads on sustainable development and their academic and NGO partners, enabling them to support colleagues and other stakeholders at national, sectoral and sub-national levels (provincial governments and communes) in planning and implementing sustainable development pathways.

Course description The course is designed to train key stakeholders in sustainable development to facilitate a process of System Analysis for Sustainable Development Planning, Implementation and Assessment at national and sub-national levels. Day 1, Status: introduces a combined approach of Stakeholder engagement, Report Cards and Systems Thinking to identify governance, social and economic and environmental indicators for setting targets and measuring progress on development goals and evaluate outcomes of policy and investment options; Day 2, Function: focuses on Systems Thinking (ST) and facilitation skills for Building shared understanding with key stakeholders of the relationships existing among sectors and across social, economic and environmental indicators and of cause and effect of change in social-ecological systems; Day 3, Response: trains participants in the basics of validation and quantification methodologies, including data collection and consistency checking, for identifying interventions to reach development goals.

Learning outcomes In this course, participants will learn: ● Why measurement of development goals and evaluating progress towards achieving these is important; ● Why building a shared understanding with stakeholders helps identify real problems and better solutions in development and other policy planning processes; ● How to facilitate a process to both map and measure the most important interconnected elements in both human and natural systems;

● How to facilitate a process for identifying and evaluating intervention options to reach development goals. Exercises are proposed to allow participants to experience first-hand the benefits of the method, as well as to assess the skills required to replicate the same process within and outside national ministries leading on sustainable development at the national and provincial level. After completing this three-day course, participants will be able to: ● ● ● ●

Identify the key values and build a report card for measuring progress against a common goal; Present the main characteristics of System Thinking; Identify relevant stakeholders that can contribute to the creation of the Report Card and CLD; Create a CLD, as well as facilitate its creation with the active participation of stakeholders using Vensim software ; ● Identify required data to be collected for the estimation of current and future performance; and ● Estimate scores, based on identified thresholds and available data.

Program Program of first day: 28th September 2015 : Day 2: FUNCTION - Facilitation skills for Building Shared Understanding: STATUS - Setting targets and measuring progress on development goals Objective 1: Trainers are able to explain why setting targets and measuring progress on development goals is useful and construct a report card with multi-stakeholder processes Session 1.1 The importance of multiple viewpoints in setting development policy. ● Stakeholder engagement: How and why this is important and some principles to achieve best practice. ● An introduction to facilitation skills. Session 1.2 Why measurement matters in tracking progress on development goals. ● What role can indicators play for identifying threats and pressures, and tracking progress towards desired outcomes? What are Report Cards? ● Building a Report Card: Main steps for the creation of a Report Card. Guided exercise to explore the main steps of the process. Emphasis on conceptual framework, choice of indicators, definition of thresholds and estimation of results) e.g. with a sample dataset). Session 3.2 Developing and using Report Cards for policy target-setting and assessment Examples and Q&A: Selected examples of existing report cards Program of second day: 29th September 2015 : Day 2: FUNCTION - Facilitation skills for Building Shared Understanding Objective 2: Trainers are able to facilitate a dialogue between stakeholders to develop a shared understanding of the most important connections between economic sectors, social outcomes and environmental systems Session 2.1 System Thinking for understanding functioning of social-ecological systems

 

Introduction to System Thinking as a practice. Exercise on System Dynamics (SD), with emphasis on mental models and “seeing” systems through the creation of CLDs. Guided exercise where participants follow the modeling process to create a CLD, identify key indicators (including the ones selected for the Report Card) and assess potential future trends with and without policy interventions.

Session 2.2 How to run a CLD session: Overview of the main factors for leading a CLD session, including facilitation skills and technical advice. Small group exercises. Session 2.3 How to develop shared objectives for development choices, problem solving or policy solutions: Overview of the main factors for discussing current and future development challenges based on report cards and systems thinking processes, including facilitation skills and technical advice. Review of CLD exercises and Report Card. Brief presentations of the CLDs developed during the exercise, including a review of the process implemented and challenges faced in guiding the sessions. Program of third day: 30th September 2015 : RESPONSE - Validation and quantification methodologies for identifying interventions to reach development goals Objective 3: Trainers understand which methods of quantification and validation to use or commission to support different levels of analysis for policy and investment decisions Session 3.1 Data collection and validation. What data is important? How to run a sound data collection process? What happens when you do not have data? Session 3.2 Supporting policy and investment decisions in practice with Report Cards, CLDs and models: what kind of decisions can this process support? How to use it for (1) issue identification, (2) policy formulation and (3) policy assessment. Overview of the process of building a model. Where do other common analysis tools fit in? CGE models, InVEST Example and Q&A: Selected examples of other country work, including, energy planning and climate change, mitigation, or more in general sustainable development-related issues and opportunities. The working example of the Mekong Flooded Forest landscape in Cambodia is used to explore in detail. Session 3.3 Review session

Program of fourth day: 1st October 2015

Distingished participants for opening: 1. H.E. Mr. CHEA Thavrith, deputy govenor and represenative of govenor of Stung Treng province. 2. H.E. Mr. KHAN Chamnan, deputy govenor and represenative of govenor of Kratie province. 3. Mr. Mr. Horm Chandet, project manager of Mekong Flooded Forest landscape and representative of WWF-Cambodia

Trainers/ Facilitator: 1. 8 trainers (three female) from General Secretariate of Sunstainable Development of MoE. 2. 9 trainers (four female) from WWF-Cambodia

Experts: 1. Dr. Andrea Bassi, KnowlEdge Srl 2. Dr. Simon Costanzo, University of Maryland 3. Mr. Sok Kimchhin, ECOLAND, RUA

Participant to training: There were 40 participants with 4 females from sectoral departments in Kratie and Stung Treng provinces; deputy govenors of the two provinces, directors of department of fisheries adminstration, directors of department of foresttry administration, department of tourism, department of mine and energy, department of environment, department of econmics and finance, department of agriculture, department of land administration and construction, department of water resource and metheorology, department of planning, Cheif of Borey district, Cheif of Sambor district, Cheif of Brasoab district, Cheif of Stung Treng district, Cheif of Borey district, Cheif of Thala Bakriveat district, Cheif of Siembork district, KHAMPI Tourist boat driver group in Kratie, leader of Eco-tourism community in kratie, Questhouse owners, tourist guides and Community Economic Development (CED), Cambodian Rural Development Team (CRDT), Malup Baitong Organization, Association of Buddhists for the Environment, Culture & Environment Preservation Association (ABE), Forest Livelihood Organization (FLO). Facilitation technique: 1. 2. 3. 4. 5.

Presentation Proposed question using card Small and big group discussion Initial participatary among participants Feedback and response to discussion.

Opening ceremony: 1. Welcome and Opening delivered by Mr. Horm Chandet, Project manager of Mekong Flooded Forest landscape 2. Welcome and interest speech deliverd by H.E KHAN Chamnan, deputy govenor of Kratie province 3. Welcome and interest speech deliverd by H.E CHEA Thavrith, deputy govenor of Stung Treng province. Training presentation: 1. 2. 3. 4. 5.

Green Grow and LIVE project Indentifying value and threat Exercise on identifying value and threat (case in Mekong) Presentation on Causal Loop Diagram Cross check on value and threat from result of discussion with Causal Loop Diagram

Program of fifth day: 2nd October 2015 Program of second below៖ 1. Discussion on the exiting Causal Loop Diagram with policy and activity

2. 3. 4. 5. 6.

Presentation and discussion on new variables on Causal Loop Diagram Analyze and discuss on the connection of new variable to existing ones. Feedback from participants on general organization and facilitation of training Breif report of two days training Closing ceremony by deputy governor of Stung Treng province

Summary of result of two days training: 1. Training mainly focused on the process of indentifying the value and threat in Mekong 2. Training participants were devided to three groups working on identifying value and threat; and deeply discuss on the new variable of those value and threat, and policy and intervention in the CLD. 3. Prensentation of data wish from the sectoral stakeholders Recommedation and feedback from stakeholders: 1. For next event, the first day should be started at 9am and the following day should be started at 8am. 2. Location of training should be changed to different place, if possible; Ratankiri, Mundulkiri, and Siheknuk ville provinces. 3. Enlarge all letters in diagram since they were too small for next presentation. 4. Name of the current participants should be addressed in the invitatioin letter to each sectoral departments and other institutions for next one, since they have been follwing since the begining. 5. Facilitation, materials, and methds of traning facilitation are acceptable, good. 6. Location, Materails, Lunch meal, and Snake were excellent. 7. All participants are interested in more and more the next series/ complementary of training until the end. They are happy to provide LIVES all data wish, but those data wish should be classified according to soctoral departments. Then an official letter of should be produced and delivered to each department. 8. All departments should officially stamped on the data sheet before providing to LIVESWWF. Closing ceremony by deputy governor of Stung Treng province: Recommendation from deputy governor of Stung Treng province: 1. Request for WWF continuously consider supporting the result from discussion; value and threat, and solution (Policy, intervention, and Activities) as strategic plan of relevance sectoral department with us, then mainstreaming them to other communes, districts, and provinces. 2. The participants should catch up all value and threat, and concept of natural resources conservation, and emphasized them as strategic plans and responses. 3. All stakeholders/ participants should address and analyze the reality of current issues. 4. The tiraining materials, documents, and outcome from the training and research should be shared among sectoral departments and experticed institutions. Thanks!!

Appendixes 1. Proposed Agenda DATE AND LOCATION 1-2 October 2015, Stung Treng, Cambodia.

MEETING PURPOSE Green Economy is a new dialogue for the Royal Government of Cambodia. The Ministry of Environment is playing a leading role in developing these concepts and legal frameworks in preparation for the country to apply the national policy and strategic plan for green growth 2013-2030. WWF Cambodia has been supporting these efforts with capacity building, training and research. The purpose of this meeting is to continue the informal dialogue on implementing green growth in the Mekong Flooded Forest Landscape so local natural assets support sustainable development for people in Kratie and Stung Treng provinces.

BACKGROUND INFORMATION WWF Cambodia and the Luc Hoffmann Institute initiated a global project named Linked Indicators for Vital Ecosystems (LIVES) in 2014 to create a replicable process for developing policy instruments and indicators for food-energy-water security in river basins. Kratie and Stung Treng Provinces are our pilot location. Our approach integrates information across sectors and social, economic and environmental issues into a decision support system designed by and intended for the use of decision-makers at the national level and in Stung Treng and Kratie provinces. This meeting is the third information sharing session. The Ministry of Environment staff will: ● present the finalised systems map and model worked on in sessions #1 and #2 ● facilitate a values and threat mapping exercise to check the validity of the system map and support stakeholder discussions ● demonstrate how to use the systems map and model to create: ○ 1) shared objectives for what all stakeholders agree to achieve together ○ 2) choose indicators that measure progress towards these objectives ○ 3) identify options for action achieve the objectives

EXPECTED OUTCOMES Your contributions will be incorporated in the decision support tool being developed for implementing green growth in Cambodia. They will also help us to improve our approach for use in other locations around the world. In 2015, the tool will be collectively assessed with support from Cambodian academics and communicated to national level policy makers developing Green Growth-related policies.

Day 1, 1st October 2015 8.30-09.00


Facilitated by Mr. Sothy and his team 30 min

09.00 – 09.15

Welcome remarks, goals for the training workshop

Ms. BUN Chanmeta

09.15 – 09.25

Welcome remarks & speech by WWF

Mr. HORM Chandet

09.25 – 09.40

Welcome remarks & speech by vice-deputy of Kratie province

H.E. KHAN Chaman

09.40 – 09.55

Welcome remarks & speech by vice-deputy of Stung Treng province

H.E. CHEA Thavrith

09.55 – 10.10

Coffee break


10.10 – 10.25

LIVES project presentation

Dr. Andrea BASSI and Mr. SOK Kimchhin

10.25 – 10.45

System value and threat identification Overview of system assessment System values and threat identification exercise – Mekong River

Mr. CHAN Puthearath

10.45 – 12.00

Run and Facilitate exercise: system values and threat identification exercise – Mekong River

Miss. YANG Sokchea, WWF, and GSSD team

12.00 – 14.00

Lunch time


14.00 – 17.00

Review of the Causal Diagram - Review of the existing causal map - Cross-check the identification of new value and threat with eh existing CLD diagram - Present the result of new CLD diagram

Ms. CHHAY Kimheak, Mr. KHIM Sandab, Mr. PHEAC Pon, Miss. OEURN Phanhavit, Miss. HOUR Rany, Mr. MIL Sophea, And WWF team

15.30 – 15.45

Coffee break


15.45 – 16.30

Presentation on new variables of new CLD diagram

Mr. PHANN Channa Mr. LEANG Sovichea

16.30 – 17.00

Summary of result in day 1

Mr. LENG Doeun

Day 1, 2nd October 2015 8.30-09.00


Facilitated by Mr. Sothy and his team 30 min


Welcome remarks, recap of the first day

Ms. BUN Chanmeta

09.15 – 10.15

Presentation and discussion on the relationship and loop of variables

Miss. CHHAY Kinheak, Mr. PHANN Channa,

WWF, and GSSD team 10.15 – 10.30

Coffee break

10.30 – 11.50

Miss. CHHAY Kinheak, Identification of intervention options What investments and policies are to be considered to Mr. PHANN Channa, improve sustainability? WWF, and GSSD team What are the likely impacts of these interventions? (how would performance of key indicators change?)

11.55 – 14.00

Lunch time


14:00 - 15:00

Data collection - Update on progress - Planning for next steps

Mr. SOK Kimchhin

15:00 - 16:30

Final considerations and closing by vice-deputy of Stung Treng province

H.E. CHEA Thavrith



របាយការណ៍បូកសរ ុបលទ្ធផលសង្ខេបនៃសិកាេសាលាង្លើកទ្ី៣ សតអ ី ំពីការចែករ ំចលកព័ត៌មាៃពីការអភិវឌ្ឍៃ៍នបតខង្ៅង្េតតក្កង្ែេះ ៃិខង្េតតសខ ឹ ទ ចក្តខ ង្ក្កាមគង្ក្មាខ បណ្ត ត ញសូែនាករង្សវាកមមក្បព័ៃធបរ ិសាាៃចែលច ំបាែ់សក្មាប់ជីវិត (LIVES) ចផែកទ្ី១ ចប់ពីនងៃទ្ី ២៨ ែល់ ៣០ ចេ សីហា ឆ្ែ ំ២០១៥ ៃិខ ចផែកទ្ី២ ចប់ពីនងៃទ្ី ០១-០២ ចេ តុលាឆ្ែ ំ២០១៥ សាលក្បជុំសាលាង្េតតសខ ឹ ទ ចក្តខ

ទិដ្ភា ឋ ពទូទៅ វធ ធ ស្រ្តអភវិ ឌ្ឍន៍បបតង (ឬការអភវិ ឌ្ឍន៍ប្បក្បដោយចីរភាព) ប្តូវការនូវការទ្ទ្ួល ិ ីសាស្រ្តជាបឋម ក្នុងយុទ្សា យក្ទ្្សនជាប្បព័នធ ដ ម ឋ ច ើ បដី តតតយ៉ាង្ំ ខាន់ដៅដលើទ្ំនាក្់ទ្ំនង នង ិ អនតរក្មមរវាងប្បព័នធដ្ ក្ ិ ច មនុ្ស ជាតិ និងធមមជាតិ ដ លអាចបដងកើតឱកា្ ឬហានិភយ ័ នានាជាដប្ចើន ្ប្ាប់ក្ំដ ដោយចីរភាព។

ក្នុងវគ្គប ុ ត ុះបណ្ត ត លរយៈដពលបបី ងៃដនុះ

្ប្ាប់ការវភាគ្ជាប្បព័ នដធ លើការដរៀបចំដែនការ ិ

ឋ ិចច និងការ អភវិ ឌ្ឍប្បក្ប ើ នដ្ ក្ គ្អា ឺ ចជួយក្សាង្មតថភាព

ការប្បតិបតតិ (ការអនុវតត) និងវាយតបមៃប្បក្បដោយចីរភាព

ដ លអាចដប្បើ្ប្ាប់គប្ំ ទ្ ល់ ំណ្តក្់កាលមួយចំនន ួ បនវ ប ត ដងកើតដគលនដយបាយដោយ ៖

● ក្ំ

ត់ និងដប្បើប្បា្់ ទ្ិនន ន យ ័ បានប្តឹមប្តូវ រួមែស ំជាមួយចំដ

ុះ ឹងដ ើមបវាយតបមៃ ្ញ្ញា ី

នាដពលបចចុបបននបនបញ្ញាប្បឈមក្នុងការអភវិ ឌ្ឍ និងការវវតត ន ិ ក្ុ ងប្ក្បខ អភវិ ឌ្ឍរប្់ភាគ្ពា ័ ន ធ ីមយ ួ ៗ ដៅថា ប័ ី ក្់ពន

ណ រាយការ


ឌ រចនា្មពន ័ ធ ្ូ ចនាក្រ បនការ


● អភវិ ឌ្ឍការដចក្រ ំដលក្ចំដនុះ ឹងដៅវញដៅមក្រវាងភាគ្ ័ ធ្ំខាន់ៗ ិ ីពាក្់ពន

នូវរដបៀបដ លប្បព័ន្ ធ ងគម-

ដអក្ូឡូ្ុ ី ដ រើ តួនាទ្ី (មុខងារ) ដៅក្នុង Causal Loop Diagrams (CLDs) នង មច ិ ប្បព័នធឌ្ណ្ត ី ិ ម៉ាូដ ល (System

Dynamics models)

ដ ើមបយល់ ឹងអំពីបញ្ញាប្បឈមបនការអភវិ ឌ្ឍនា ី


ប្ពមទំង ● ែតល់ពត ័ ា ៌ នអំពីជដប្ម្ ើ បនការដ្ៃើយតបដែសងៗ តាមរយៈការដប្បើប្បា្់ ប័

ណ រាយការ

៍ និងឧបក្រ

បដងកត ើ ដ្ណ្តរយ៉ា ី ូ ក្នុងការដរៀបចំ និងការវាយតបមៃលទ្ធែល ្ប្ាប់ជាជដប្ម្ ើ ដគល នដយបាយ និងការវន ិ ិដយគ្នានា។

សញ្ញ ា ណសាាៃភាព


តួនាទ្ី (មុេងារ)

ណ រាយការ

ម៉ាដូ ឌ្លប្បព័នឌ្ ធ ណ្ត មច ី ិ


ការង្្លយ ើ តប

័ បដងកត ើ ដ្ណ្តរយ៉ា ី ូ

សិក្ខាក្ខម មុខវជា ត លដនុះ ិ ា ក្នុងវគ្គប ុ ត ុះបណ្ត

ប្តូវបានបដងកត ើ ដឡង ើ

្ំ ខាន់ដលើការអភវិ ឌ្ឍប្បក្បដោយនិរនតរភាព

ជូនចំដពាុះមស្រនីរត ោឋភបា ិ លថានក្់ជាតិ

ប្ពមទំងជូន ល់ប គ្ូដែនក្អប់រ ំ


និងអងគការដប្ៅរោឋភបា ិ ល

រប្់ខួ ន ៃ ដ ើមបឲ្យពួ ក្គត់ាន្មតថភាពជួយប្ជរុះដប្ជញ (គំប្ទ្) បុគ្ល គ ិ ក្រួមការងារ នង ័ តា ធ ម ី ិ ភាគ្ពា ី ក្់ពន វ្័ ិ យដែសងៗដៅថានក្់ជាតិ

និងថានក្់ដប្កាមជាតិពាក្់ពន ័ នា ធ នា

ការដធវដើ ែនការ និងអនុវតតការអភវិ ឌ្ឍប្បក្បដោយចរី ភាព។

(រោឋភបា ិ លថានក្់ដខតត

និងឃុ ំ/្ងាកត់)


ក្ខរពិព៌ណនាមុខវ ិជ្ជាសិក្សា វគ្គដនុះប្តូវបានបដងកត ត លភាគ្ពា ័ ្ ធ ូល ន ើ ដឡង ើ ្ប្ាប់ប ុ ត ុះបណ្ត ី ក្់ពន ការងារអភវិ ឌ្ឍប្បក្បដោយចីរភាព


ដ លជាអនក្ានមុខងារ្ំ ខាន់ៗ

ងដ ើមប្ប្មួ ល ល់ ំដ ី


នដធ លើការ ិ ើ រការបនការវភាគ្ជាប្បព័

ដរៀបចំដែនការ ការប្បតិបតតិ (ការអនុវតត) និងវាយតបមៃប្បក្បដោយចីរភាព ដៅថានក្់ជាតិ នង ិ ថានក្់ដប្កាមជាតិ។ បងៃទ្ី១




ណ រាយការ

អភបា ិ លក្ច ិ ច

នាំនូវប ុ ំត វធ ័ ធ ិ សា ី ស្រ្តដែសងៗបនការបដងកើតការចូលរួមបនភាគ្ីពាក្់ពន

និងប្បព័នបធ នការគ្ិត (Systems Thinking [ST]) ដ ើមបក្ំ ី

្ូ ចនាក្រដ្ ក្ ឋ ច ិ ច ្ងគម នង ិ បរសា ិ ថ ន ្ប្ាប់ក្ំ

ត់ដគលដៅ ដ

ត់អតត្ញ្ញា យ ើ នង ិ ការវា្់ ្ទង់

ភាពវវតត ិ នដ៍ លើដគលដៅអភវិ ឌ្ឍន៍ និងវាយតបមៃលទ្ធែលបនជដប្ម្ ិ ិដយគ្ជាដ ើម។ ើ ដគលនដយបាយ និងវន បងៃទ្២ អនុគ្មន៍ (តួនាទ្)ី ៖ ដតតត្ំ ខាន់ដលើប្បព័នបធ នការគ្ិត (ST) និងជំនាញ្ប្មប្ប្មួល ដ ើមបក្សាង ី ី

នូវការដចក្រ ំដលក្ការយល់ ឹ ង

ជាមួយភាគ្ីពាក្់ពន ័ ធ

តាមរដយៈទ្ំនាក្់ទ្ំនងដ លធ្លៃប់ានប្សាប់


ចំដណ្តមប្គ្ប់វ្័ ័ ធ នង ឋ ច ិ យពាក្់ពន ិ អនតរទ្ំនាក្់ទ្ំនងរវាង្ូ ចនាក្រ្ងគម ដ្ ក្ ិ ច នង ិ បរសា ិ ថ ន ប្ពមទំងតាម រយៈបុពដវ

តុ (មូលដ

បងៃទ្៣ ី

ការដ្ៃយ ើ តប៖

និងបរា ិ ការក្ំ

តុបនបញ្ញា) និងែលប៉ាុះពាល់បនការដប្បប្បួលរប្់ ប្បព័នធ្ងគម-ដអក្ូឡូ្ុ ី ែងដ រ។ ប ុ ត ុះបណ្ត ត ល្ិកាាកាមនូវមូលោឋនប្គ្ឹុះបនវធ ិ ី សាស្រ្ត្ប្ាប់


ក្មម ដោយរួមបញ្ចូ លនូវវធិ សា ន យ ័ នង ី ស្រ្តប្បមូលទ្ន ិ ន ិ ការពន ិ ិតយដមល ើ ភាព ្ថិតដ្ថរ ្ប្ាប់ ត់អតត្ញ្ញា

ក្មមបនការអនតរាគ្ម ដ ើមប្ដប្មចដគលដៅអភ វិ ឌ្ឍន៍។ ី

លទធផលពីក្ខរសិក្សា ក្នុងវគ្គ្ិក្ាដនុះ ្ិកាាកាមនង ឹ ដរៀនអំព៖ ី 

តុែលដែសងៗក្នុងការវា្់ ដវងដលើដគលដៅអភវិ ឌ្ឍន៍ នង ិ ន៍ ិ ដលើការវាយតបមៃអំពីភាពវវតត

ដ ើមបឈាន ី

ដ្ពុះដៅរក្ការ្ដប្មចបាននូវដគលដៅដ លានសារៈ្ំ ខាន់ទង ំ អ្់ដនុះ 

តុែលដែសងៗក្នុងការក្សាងនូវការដចក្រ ំដលក្ការយល់ ង ័ ធ ឹ ជាមួយភាគ្ពា ី ក្់ពន


និង ំដណ្តុះប្សាយលអប្បដ្ើរក្នុង ំដ

ើ របនការអភវិ ឌ្ឍ




នដយបាយដែសងដទ្ៀត 

រដបៀបជួយ្ប្មប្ប្មួល ល់ ំដ

ើ រការ


ទ្១ ី គ្ឺ ំដ


ើ រការបនការដធវើដែនទ្ី

និងទ្២ ី

គ្កា ់ តុ្ំខាន់ៗបំែុតក្នុងទ្ំនាក្់ទ្ំនងរវាងមនុ្ស និងប្បព័នធ ធ មមជាតិ ឺ រវា្់្ទងធ្ល 

រដបៀបជួយ្ប្មប្ប្មួល ល់ ំដ

ើ រការ្ប្ាប់ការក្ំ


និងវាយតបមៃអំពីជដប្ម្ ើ បនការដធវើ

អនតរាគ្មន៍ ដ ើមបជួ ំ ដនាុះ។ ី យ្ដប្មចដគលដៅអភវិ ឌ្ឍន៍ទង លំ ហាត់ដែសងៗដ លនង ឹ ប្តូវបានដលើក្ដឡង ើ ជាចំដនុះ ង ិ សា ឹ អំពវី ធ ី ស្រ្ត ប្តូវការដ ើមបចមៃ ី ង ំដ

គ្អា ឺ ចជួយឲ្យ្ិកាាកាម


(Methods) នានា ប្ពមទំងអាចាន្មតថភាពក្នុងវាយតបមៃ ដលើជំនាញដ ល

ើ រការ ូចគនទំងដនុះ


និងដៅខាងដប្ៅប្ក្្ួ ងនានា

ដ លក្ំពុង ឹក្នាំ

ដលើការអភវិ ឌ្ឍប្បក្បដោយចរី ភាពទំងដៅក្នុងថានក្់ជាតិ នង ិ ថានក្់ដខតត។ បនាទប់ពីបានបញ្ច ប់ការ្ិក្ារយៈ ដពល បី បងៃដនុះ ្ិកាាកាមពិតជានឹងាន្មតថភាពអាច៖ ក្ំ

ត់តបមៃ ឬអតថប្បដយជន៍ (Values) ្នូល្ំ ខាន់ៗ នង ិ ក្សាងប័

ណ រាយការ


្ទងព ់ ីភាពវវតត ិ នដ៍ ប្បៀបដធៀបជាមួយនឹងដគលដៅរួម 

បងាាញអំពល ី ក្ា

ៈ្ំ ខាន់ៗរប្់ ប្បព័នធបនការគ្ិត


បដងកត ួ ្ប្មប្ប្មួល ំដ ើ CLD ប្ពមទំអាចចូ លរួមបានយ៉ាង្ក្មមជយ


ភាគ្ីពាក្់ពន ័ ដធ លអាចរួមចំដ

ក្ ល់ ការបដងកើតប័

ណ រាយការ

៍ និង CLD

ើ CLD រប្់ ខៃួន ើ រការបដងកត

ដោយដប្បើប្បា្់ ក្មមវធ ័ ធ ិ ី “ វុន្ុ ិ ី ម (Vensim) ” ជាមួយនឹងភាគ្ីពាក្់ពន ក្ំ

ត់ទ្ន ័ ប្តូវការចំបាច់ ិ ននយ

និងនាដពលអនាគ្តដនុះ ដ

ដ លនឹងប្តូវប្បមូល្ប្ាប់ការបា៉ាន់សាមនបន ំដ


បា៉ាន់សាមនដលើការោក្់ពន ិ ុ ទ ដ លានមូលោឋនដលើក្ប្មត ិ ដ លបានក្ំ

ើ រការនាដពលបចចុបបនន

ត់ (Thresholds) នង ន យ ័ ិ ទ្ន ិ ន

ដ លអាច ដប្បើបាន។

ក្សមមវ ិធី ក្មមវធ ួ ៖ បងៃទ្ី ២៨ ដខ ្ីហា ្ន២ ំ ០១៥ ៖ ្ញ្ញា ិ ី បងៃទ្ីមយ

សាថនភាព - ក្ំ

ត់ដគលដៅ នង ទ ភា ់ ព ិ ការវា្់្ង

វវតត ិ នដ៍ លើដគលដៅអភវិ ឌ្ឍន៍ ដគលបំ


ប្គ្ូបដងាគលអាចាន្មតថភាពពនយល់ អំពីដ

តបមៃដលើភាពវវតត ិ នប៍ នដគលដៅអភវិ ឌ្ឍន៍ ំដ

ើ រសាង្ង់ប័ ណ រាយការ


ការែារភាាប់ភាគ្ពា ័ ធ៖ រដបៀប និងដ ី ក្់ពន ទំងដគលការ




៍ ជាមួយនឹងព ុ ភាគ្ីពាក្់ពន ័ ធ

ដែនក្ទ្ី១.១ ៖ សារៈ្ំខាន់បនទ្្សនៈដែសងៗដៅក្នុងការោក្់ ឬក្ំ 

តុ ែលបនការក្ំ

ត់ដគលនដយបាយអភវិ ឌ្ឍន៍

តុែលដ លការែារភាាប់ភាគ្ពា ័ ា ធ នសារៈ្ំ ខាន់ ប្ពម ី ក្់ពន

៍ មួយចំនួន ដ ើមប្ដប្មចបាននូ វការអនុវតតការែារភាាប់ជាមួយភាគ្ពា ័ ធ បានលអ ី ី ក្់ពន

បំែុត។ 



ដែនក្ទ្ី១.២៖ ដ តុែលបនការវា្់្ង ទ ្ ់ ំខាន់ក្ុ ងការតាមោនដល ន ើ ំដ 

ដតើតនា ួ ទ្ីរប្់្ូចនាក្រនីមយ ួ ៗានអវីខុះៃ

បនដគលអភវិ ឌ្ឍន៍ ិ ើ រការវវឌ្ឍន៍

ដ ើមបជ ួ ក្ំ ី យ


ប្ពមទំងជួយតាមោនការវវឌ្ឍ ិ ដ្ពុះដៅរក្លទ្ធែលដ លអនក្ចង់បាន? ដតប ើ ័ 

ការក្សាងប័ ណ រាយការ ហាត់គ្ំរ ូ


ជំហាន្ំ ខាន់ៗក្នុងការបដងកើតប័

ដ ម ើ បដី ្វងរក្ជំហាន្ំ ខាន់ៗបន ំដ

រចនា្មពន ័ ទ្ ធ ្សនៈ

ជដប្ម្ ើ បន្ូ ចនាក្រ

លទ្ធែលទំងដនាុះ (ឧទ

ង ណ រាយការ

ណ រាយការ

ើ រការទំងដនុះ។


ដែនក្ទ្ី១.៣៖ ការអភវិ ឌ្ឍ នង ិ ការដប្បើប្បា្់ប័ ណ រាយការ

៍ ជាអវ? ី



ការ្ងកតធ ់ ន ៃ ដ់ លើប្ក្បខ័

និយមន័យបនក្ប្មត ិ ដប្បប្បួល

៍ ជាមួយនង ឹ ្ំ

និង្ំ ពាធនានា


ុ ំ ទ្ន ័ គ្ំរម ូ យ ួ )។ ិ ននយ ៍ ្ប្ាប់ក្ំ

ត់អតភា ិ ពដគលនដយបាយ នង ិ ការវាយ

តបមៃ ានឧទ

៍ និង្ំ នួរ&ចដមៃយ ើ ៖ ដប្ជើ្ឧទ

៍ បនប័

ណ រាយការ

៍ ដ លានប្សាប់

ំ ញក្នុងការ្ប្មប្ប្មួល្ប្ាប់ការ ក្មមវធ ំ ០១៥ ៖ អនុគ្មន៍ - ជនា ិ ី បងៃទ្ីពីរ៖ បងៃទ្ី ២៩ ដខ ្ីហា ្ន២

ក្សាងការដចក្រ ំដលក្ការយល់ ឹងរួមគន ដគលបំ

ងទ្២ ី ៖

ប្គ្ូបដងាគលអាច្មតថភាពជួយ្ប្មប្ប្មួលក្ច ិ ចការពភា ិ ក្ា



ពាក្់ពន ័ ធ ដ ើមបអភ ឋ ច ិ យដ្ ក្ ី វិ ឌ្ឍការដចក្រ ំដលក្ដលើការយល់ ឹងបនការតភាាប់ដ ល្ំ ខាន់បំែុតរវាងវ្័ ិ ច ជាមួយ លទ្ធែល្ងគម នង ិ ប្បព័នធបរសា ិ ថន ដែនក្ទ្២ ធ ន ំ ត ំ ត ួ ទ្បី នប្បព័ន្ ធ ងគម-ដអក្ូឡូ្ុ ី ឹ ឲ្យចា្់អព ី .១៖ ប្បព័នគ្ ិ ្ប្ាប់យល់ ង ី នា 


ដធវើលំហាត់ដលើប្បព័នឌ្ ធ ណ្ត មច ់ ន ៃ ដ់ លើមូដ៉ា លែៃូវចត ី ិ (System Dynamics) ដោយ្ងកតធ ិ ត ឬបញ្ញា នង ិ ប្បព័នធ “ដមល ើ (អដងកតតទល់ )” តាមរយៈការបដងកើត CLDs។ លំ ហាត់គ្ំរ ូ ដ ល្ិកាាកាមនឹង អនុវតតអំពី ំដ

ួ ៗរ ូត ល់ ំណ្តក្់កាលបដងកត ើ ម៉ាូដ លនីមយ ើ ើ រការបដងកត


ត់្ូចនាក្រ្ំ ខាន់

(បញ្ចូ ល្ូ ចនាក្រមួយ



ដ លបានដប្ជើ្្ប្ាប់បដងកើត


ណ រាយការ




ដ លាន្កាតនុពលនាដពលអនាគ្ត

ឌ ដ លាន និងគមនការអនតរាគ្មន៍ដគលនដយបាយ។

ដែនក្ទ្២ ើ ប ី ដំ ី .២៖ រដបៀបដ ម សាង្ង់



ឋ ពទ្ូដៅបនក្តាត្ំ ខាន់ដ ើមប ី ឹក្នាំ ំដ ើ រការ CLD មួយ ៖ ទ្ិ ភា ក្នុងដនាុះានរួមបញ្ចូ លទំងជំនាញការ្ប្មប្ប្មួល

ើ រការបនការ


ែតល់ ំបូនាមនដែសងៗ។ ានលំ ហាត់តាមប្ក្រមតូចក្នុងដែនក្ដនុះដ រ។ ដែនក្ទ្២ ី .៣៖ រដបៀបអភវិ ឌ្ឍដគលបំ

ងបនការដចក្រ ំដលក្ចំដពាុះជដប្ម្ ើ បនការអភវិ ឌ្ឍ នង ិ ដ្វងរក្ការដោុះប្សាយ

បញ្ញា ឬ ំដណ្តុះប្សាយនដយបាយដែសងៗ៖ ទ្ិ ភា ឋ ពទ្ូដៅបនក្តាតចមបងៗ្ប្ាប់ការពិភាក្ាអំពីបញ្ញាប្បឈម ក្នុងការអភវិ ឌ្ឍន៍នាដពលបចចុបបនន និងនាដពលអនាគ្តដោយដែអក្ដលើប័ ដោយរួមបញ្ចូ លទំងជំនាញក្នុងការ្ប្មប្ប្មួល ដឡើងវញជាដរឿយៗអំ ពីសាង្ង់ CLD និងប័ ិ

ណ រាយការ

និងប្បព័នធ ំដ

នង ិ ជំនាញដលើបដចចក្ដទ្្ែតល់

ណ រាយការ

ើ រការគ្ិត


រ ំលឹក្

៍ ។ បទ្បងាាញ្ដងាបអំពីរដបៀប អភវិ ឌ្ឍ CLDs

ដ លបានបដងកើតក្នុងអំឡុងដពលដធវើលំហាត់ ដោយោក្់រម ួ ទំងការបងាាញ ដ លៗដលើ ំដ

ើ រការបនការអនុវតត

និងបញ្ញាប្បឈមនានា ដ លប្បឈមដៅក្នុងដែនក្មួយដនុះ

ក្មមវធ ំ ០១៥ ៖ ការដ្ៃើយតប- វធ ិ ី បងៃទ្ីបី៖ បងៃទ្ី ៣០ ដខ ្ីហា ្ន២ ិ ី សាស្រ្បត នការដធវើ្ុពលភាព និងបរា ិ ្ប្ាប់ក្ំ



ត់អនដរាគ្មដែសងៗ ដ ើមប្ ី ដប្មចបានដគលដៅអភិវឌ្ឍន៍ ងទ្៣ ិ សា ី ៖ ប្គ្ូបដងាគលនង ឹ យល់ អំពីវធ ី ស្រ្តបនការដធវប ើ រា ិ


ក្មម នង ើ បដី ប្បើប្បា្់ ឬ ិ ្ុ ពលភាពដ ម

ដ ើមបគ ត ិ ី ប្ំ ទ្ ល់ការវភាគ្ដៅក្ប្ម ិ ខុ្ៗគនណ្តមួយ


ការបដងកើតដគលនដយបាយ នង ិ ដិ យគ្ដែសងៗ ិ ការវន ដែនក្ទ្៣ ន យ ័ នង ន យ ័ ណ្តដ ល្ំ ខាន់? ដតប្ើ តូវដធវើ ូចដមតចដ ើមប ី ី .១៖ ការប្បមូលទ្ន ិ ន ិ ការដធវ្ ើ ុ ពលភាព។ ដតើទ្ន ិ ន ំដ

ន យ ័ ? ដតើនឹងានអវីដក្ើតដឡើងដៅដពលដ លអនក្មន ័ ? ើ រការប្បមូលទ្ិនន ិ ានទ្ិនននយ

ដែនក្ទ្៣ ី .២៖

ជួយគំប្ទ្ដលើការ្ដប្មចចិតប ត ដងកត ើ ដគលនដយបាយ


ាប្កាមរងវល ត ខ ិ ជុបំ នមូលដ តុ (CLDs) នង ិ ម៉ាូដ លដែសងៗ ៖ ដតា ើ នប្បដភទ្បនការ្ដប្មចចត ិ អ ីវ ុះៃ

ដ ល ំដ

ើ រការដនុះអាចជួយគំប្ទ្បាន? (១)រដបៀបដ ើមបដី ប្បើវា ( ំដ

នង ិ ដិ យគ្ ិ ការវន ើ រការ) ្ប្ាប់ក្ំ

ជាមួយការអនុវតតប័ ណ

ត់អតត- ្ញ្ញា


(២)ការបដងកើតទ្ំរង់ដគលនដយបាយ និង(៣)ការវាយតបមៃដគលនដយបាយ។ បងាាញពីទ្ិ ភា ឋ ពរួមបន ំដ

ើ រការ

បនការក្សាងម៉ាូដ លមួយ។


៍ វភាគ្ទ្ូ ដៅអាច្មប្្បដៅទ្ីតាង ំ ណ្ត? ិ



ម៉ាូដ លបនគ្ដប្ាងCGE និង InVEST ដ

ើយនិង្ំ នរួ &ចដមៃយ ើ : ានជំដរ្ឧទ ើ

៍ ជាដប្ចើនរប្់ប្បដទ្្

ដែសងៗ ក្នុងដនាុះរួមានការដធវើដែនការថាមពល និងការកាត់បនថយបនការដប្បប្បួលអាកា្ធ្លតុ អដនាតប្បដវ្ន៏ ឬដប្ចើនដលើ្ពដី នុះទក្់ទ្ងនង ឹ បញ្ញា នង ិ ឱកា្ទក្់ទ្ងនង ឹ ការអភវិ ឌ្ឍប្បក្បដោយចរី ភាព។


បនដទ្្ភាពបប្ពដឈល ើ ិ ចទ្ឹក្តំបន់ទ្ដនៃដមគ្ងគ (Mekong Flooded Forest (MFF) ក្នុងប្បដទ្្ក្មពុជា គ្ឺនឹងប្តូវ បានដប្បើប្បា្់ក្ុ ងការប្សាវប្ជាវឲ្យកាន់ ន ដតលមអត ិ ។ ដែនក្ទ្៣ ិ ី .៣៖ វគ្គរ ំលឹក្ដឡង ើ វញ

ក្មមវធ ួ ៖ បងៃទ្ី ០១ ដខ តុលា ្ន២ ំ ០១៥ ិ ី បងៃទ្ីបន គ្

ៈអធប ិ តអ ី ដញ្ា ើញចូលរួមដបក្ ើ ៖ 1. ឯ.ឧ ជា ថាវរទ្ធ ទ ដប្តង និងជាតំណ្តង ខ ៏ ពងខ ់ ព្់រប្់ឯឧតតមអភបា ិ អភបា ិ លរងដខតត្ឹ ង ិ ល បនគ្

ៈអភបា ទ ដប្តង ិ លដខតត្ឹ ង

2. ឯ.ឧ ខ័ ឌ ចំណ្តន អភបា ៏ ពងខ ់ ព្់រប្់ឯឧតតមអភបា ិ លរងដខតតប្ក្ដចុះ និងជាតំណ្តង ខ ិ ល បនគ្

ៈអភបា ិ លដខតតប្ក្ដចុះ

3. ដលាក្

ម ច័នដទ ត ប្បធ្លនប្គ្ប់ប្គ្ងក្មមវធ ិ ត ី ំបន់ដទ្្ភាពបប្ពលិចទ្ក្ ឹ ដមគ្ងគ នង ិ ជាតំណ្តង

ខ ៏ ពងខ ់ ព្់រប្់ដលាក្ នាយក្អងគការ WWF ប្បចំក្មពុជា អនក្្ប្មប្ប្មួល៖ 1. មក្ពអ ី គ្គដលខាធកា ិ រោឋនប្ក្រមប្បក្ ឹ ាជាតអ ិ ភវិ ឌ្ឍដោយចរី ភាពចំនួន ០៨ រូប ស្រ្ី ត ០៣ រូប ។ 2. មក្ពអ ី ងគការ WWF ចំនួន ០៩ រូប ស្រ្ី ត ០៤ រូប ។ ំ ញការ៖ អនក្ជនា 1. ដលាក្ប

ិឌ ត Andrea Bassi, KnowlEdge Srl

2. ដលាក្ប

ិឌ ត Simon Costanzo, University of Maryland

3. ដលាក្ ្ុ ខ គ្ឹមឈន ិ , ECOLAND, RUA អនក្ចូលរួមជា្ិកាាកាម៖

្ិកាាសាលាានអនក្ចូលរួមជា្ិកាាកាមចំនួន ៤០ នាក្់ ស្រ្ី ត ០៤ នាក្់ មក្ពម ័ ធ ក្នុងដខតតប្ក្ដចុះ នង ី នទរី ពាក្់ពន ិ ដខតត្ឹ ង ទ ដប្តងគ្ឺ អភបា ិ លរងដខតត នាយខ

ឌ រ ឋបាលជលែល នាយ្ងាកត់រ ឋបាលបប្ពដឈើ មនទរី ដទ្្ចរ

នង ឋ ច ិ ថាលពល មនទរី បរសា ិ ថ ន មនទរី ដ្ ក្ ិ ច នង ិ

រិ ញ្ា វតថុ មនទរី ក្្ិក្មម មនទរី ដរៀបចំដ ន ីនគ្រូប

មនទរី ដរ ៉ា

ី យក្មម នង ិ ្ំ


មនទីរធនធ្លនទ្ឹក្ និងឧតុនយ ិ ម មនទីរដែនការ អភបា ិ លប្្រក្ចិប្តបុរ ី អភបា ិ លប្្រក្្ំ បូរ អភបា ិ លប្្រក្ដប្ពក្ប្ប្ពវ អភបា អភបា ិ លប្ក្រង្ទឹងដប្តង អភបា ិ លប្្រក្ថាឡាបរវាទ្ ិ ិ លប្្រក្ដ្ៀមបូក្ ប្បធ្លនប្ក្រមទ្ូក្ដទ្្ចរ

៍ កាំពី ដខតតប្ក្ដចុះ



៍ ប្ពុះរ ំក្ិល ដខតត្ឹ ង ទ ដប្តង

ាច្់ែទុះ្ំ ណ្តក្់ អនក្នាំដភញៀវដទ្្ចរ

និង អងគការ

Community Economic Development(CED), Cambodian Rural Development Team (CRDT), Malup Baitong Organization, Association of Buddhists for the Environment, Culture & Environment Preservation Association(ABE), Forest Livelihood Organization(FLO)។ វធ ិ សា ី ស្រ្៖ត 1. បទ្បងាាញ 2. ្ំ

ួ រដប្បកា ើ តបំែុ្ក្ំនត ិ

3. ពភា ិ ក្ាប្ក្រមធំ/តូច 4. ការបំែុ្ឲ្យានការចូលរួមបដញ្ច ញដយបល់ពអ ី នក្ចូលរួម 5. កា្ៃុុះបញ្ញចង ំ នង ិ ែតល់ដយបល់ប្តឡប់ ក្ច ច ប់ដែតម ិ ៖ី ើ ក្មមវធ ិ ច 1. មតិសាវគ្មន៍អងគ្ិកាាសាលារប្់ដលាក្

ម ច័នដទ ត ប្បធ្លនប្គ្ប់ប្គ្ងក្មមវធ ិ ត ី ំបន់

ដទ្្ភាពបប្ពលិចទ្ឹក្ដមគ្ងគ 2. មតិចំណ្តប់អារមមរ

៍ រប្់ ឯ.ឧ ខ័ ឌ ចំណ្តន អភបា ិ លរងដខតតប្ក្ដចុះ

3. ្នទរក្ថា/មតិ្ំដ

ុះ្ំ ណ្តលដបើក្អងគ្ិកាាសាលារប្់ ឯ.ឧ ជា ថាវរទ្ធ ទ ដប្តង ិ អភបា ិ លរងដខតត្ឹ ង

1. បណ្ត ត ញ្ូ ចនាក្រ

៍ ប្បពនធប ័ រសា ិ LIVE ដោយ ប ិ ថ នចំបាច់្ប្ាប់ជីវត


2. ការក្ំ

ត់រក្ប្បពនធប័ នការគ្ំរាមក្ំដ

3. ការដធវល ើ ំ ហាត់ជាប្ក្រមធំដៅដលើគ្ុ

ង និងគ្ុ

ិឌ ត Andrea Bassi

តបមៃ ដោយ ដលាក្ ចន់ ពុទធរតន័

តបមៃ នង ិ ការគ្ំរាមក្ំដ

ង (ទ្ដនៃដមគ្ងគ) ដោយ ក្ញ្ញា យ៉ាង់ ្ុ ខជា

4. បងាាញ Causal Loop Diagram តាមជំហាននម ួ ៗ ី យ 5. ការពន ិ ត ិ យដែទៀងតទត់ប្ក្ោ្់គ្ុ

តបមៃ នង ិ ការគ្ប្ាមក្ំដ

ងជាមួយ Causal Loop Diagram

ក្មមវធ ំ ០១៥ ិ ី ក្មមវធ ិ ី បងៃទ្ីប្បាំ៖ បងថៃទ្ី ០២ ដខ តុលា ្ន២ ក្មមវធ ិ ប ី ទ្ ិ អងគ្ិកាាសាលាប្បប្ពត ឹ តិ ូចខាងដប្កាម៖ 1. ការដប្បៀបដធៀបបដងកត ើ Causal Loop Diagram ដ លានប្សាបជាមួយលទ្ធែលបនការ ដធវល ើ ំ ហាត់គ្ុ

តបមៃ នង ិ ការគ្ប្ាមក្ំដ

2. ការបងាាញពកា មី ុ ង ន Causal Loop Diagram ី របដនថមអញ្ញាតង ិ ក្ 3. ការវភាគ្អដងរន ម ួ ៗានឥទ្ធព ិ ិ ី យ ិ លដៅដលើគនដៅវញដៅមក្ 4. ការែតល់ដយបល់ feedback ពអ ី នក្ចូលរួម្ប្ាប់្ិកាាសាលា២បងៃ ូចជា៖(ការ្ប្មប្ប្មួល វធ ត ប្មប្ប្មួល ទ្ក្ ិ សា ី ស្រ្្ ី ដនៃង ការដរៀបចំទ្ក្ ី ដនៃង ្ាារៈ អាហារបងៃប្តង់ នង ិ អាហារ្ំ រ ៉ាន់) ។ 5. របាយការ 6. មត្ ិ ំដ

៍ បូក្្រុបលទ្ធែល្ដងាបបន្ិកាាសាលា្ប្ាប់រយៈដពល២បងៃ ុះ្ំ ណ្តលបទ្ ទ ដប្តង ិ អងគ្ិកាាសាលារប្់ឯ.ឧ អភបា ិ លរងដខតត្ឹ ង

ការបូក្្រុបលទ្ធែល្ដងាបបន្ិកាាសាលា្ប្ាប់រយៈដពល២បងៃ៖ 1. អងគ្ិកាាសាលាបានដតតការយក្ចិតតទ្ុក្ោក្់ជា្ំ ខាន់ដៅដលើការពិភាគ្ុ

តំបមៃ និងការគ្ំរាមក្ំដ

ំដណ្តុះប្សាយដ្ៃើយតបបញ្ញា 2. អងគ្ិកាាសាលាបានដបងដចក្ប្ក្រមពិភាក្ាជា៣ប្ក្រមធំ ដ ើមបរក្ ី និងដរៀបចំជាដគលនដយបាយ ដ

ើយលទ្ធែលបនការពិភាក្ាទំង៣ប្ក្រម អនក្្ប្មប

្ប្មួលបានដធវើការបូក្្រុបបញ្ចូ លគនដ លានលទ្ធែលជូមភាាប់មក្ជាមួយ៕ 3. ការបងាាញពីតារាងទ្ន ័ ដ លប្តូវដ្នើ្ុំពីសាថប័នពាក្់ពន ័ ធ ិ ននយ ដយបល់ feedback ពអ ន ចូលរួម្ប្ាប់្ិកាាសាលា២បងៃ៖ ី ក្ 9. ្ំ

ូ មពរដពលដវលាចប់ដែតម ើ បងៃទ្ី១្ូ មពនាដពលោក្់ដា៉ាង ៩៖០០ ប្ពក្ ឹ បនាទប់មក្បងៃទ្ី២

ចប់ដែតម ើ ដៅដា៉ាង ៨៖០០ប្ពក្ ឹ ។ 10. ្ូ មដធវកា ត ក្ ើ រតៃ្់បូ រទ្ ី ក្ដនៃង្ិកាាសាលា(រតនៈគ្រី ី ម

ឌ លគ្រី ី ឬប្ពុះ្ី


11. អក្សរក្នុង Diagram តូចដពក្ពបា ី ឲ្យធំបនតច ិ ក្ដមល ើ (ដធវយ ើ ៉ា ងណ្តអាចពប្ងក្ ិ ងាយប្្ួលដមល ើ ) 12. លិខត ិ អដញ្ា ើ ញអនក្ចូលរួមដលើក្ដប្កាយៗ្ូ មោក្់ឲ្យចំដឈាមុះអនក្ដ លធ្លៃប់បានមក្ ចូលរួមពវី គ្គទ្ី១រ

ូតមក្ ។

13. ការ្ប្មប្ប្មួល វធ ត ប្មប្ប្មួល លអអាចទ្ទ្ួលយក្បាន ។ ិ សា ី ស្រ្្ 14. ទ្ីក្ដនៃង ការដរៀបចំទ្ីក្ដនៃង ្ាារៈ អាហារបងៃប្តង់ និងអាហារ្ំ រ ៉ាន់បានលអ្មរមយ

15. ការដ្នើ្ុំទ្ន ័ ពម ័ ធនម ួ ៗគ្ួរក្ំ ិ ននយ ី នទរី ពាក្់ពន ី យ


នង ័ ដៅតាមមនទរី ជំនាញបានដ ិ ដតតតដៅដលើប្បដភទ្ទ្ន ិ ននយ

យ ័ ើ ក្ុំោក្់លាយគន(កាត់តារាងទ្ន ិ ននយ

ដៅតាមមនទរី វ្័ ិ យ) នង ឹ នាំមនទរី សាមី ។ ិ ដធវល ើ ិ ខត ិ ដ្នើ្ុំដៅថានក្់ ក្ 16. ទ្ិនននយ ័ ដ្នើ្ុំគ្ួរដតានដបាុះប្តាពីមនទីរសាមដី ទ្ប ើ ជាែៃូវការ ។ មត្ ិ ំដ

ុះ្ំណ្តលបទ្ ទ ដប្តង៖ ិ អងគ្ិកាាសាលារប្់ឯ.ឧ អភបា ិ លរងដខតត្ឹង

អនុសា្ន៍្ំខាន់ៗរប្់ឯ.ឧ អភបា ទ ដប្តង៖ ិ លរងដខតត្ឹ ង 5. ្ូ មអងគការ WWF យក្លទ្ធែលបនការពភា ិ ក្ា បញ្ញាប្បឈម ំដណ្តុះប្សាយ ដរៀបចំដចញ ជាដែនការយុទ្សា ធ ស្រ្ត នង ិ បស្រញ្ញាបដៅក្នុងដែនការអភវិ ឌ្ឍឃុំ ប្្រក្ នង ិ ដខតត ។ 6. ្ូ មអងគ្ិកាាសាលាកាតប់ឲ្យបាននូវបញ្ញា ការប្បឈមនានាពាក្់ពនធន ័ ង ិ ការអភរិ ក្សធនធ្លនធមមជាតិ ដ ើមបដរៀបចំ ដចញជាដែនការ្ប្ាប់ដោុះប្សាយ នង ី ិ ដ្ៃយ ើ តប ។ 7. ្ូ មអងគ្ិកាាសាលាដធវើការពភា ិ ក្ា និង្ិក្ាឲ្យចំដគលដៅបនបញ្ញាដ លក្ំពុងដក្ើតាន ។ 8. ្ំ

ូ មពររាល់ឯក្សារដមដរៀន និងព័តា ៌ នពាក្់ពនធ័ ្ូ មអងគ្ិកាាសាលាជួយដចក្រ ំដលក្

ំ ញ។ ល់អនក្ចូលរួម និងសាថប័នជនា

្ូ មអរគ្ុ



១ .រង្បៀបវារៈ កាលបរ ិង្ែេទ្ ៃិខទ្ីកចៃលខ ថ្ងៃទី០១ - ០២ ខែតុលា ឆ្ន២ ាំ ០១៥ នៅនែតតស្ឹ ង ទ ខរតង ង្ោលបំណខសិកាេសាលា នស្ដ្ឋកច្ ិ ចថ្ៃតង

គជា ច ន្ទនាងមីមយ ួ ស្រាៃ់រាជរដ្ឋឋភបា ឺ កច្ ិ ស្ ិ លកមពុជា។

យ៉ាងស្ាំ ខាន្់កុ ងការដ្ ន ឹកនាាំការអភវិ ឌ្ឍន្ូវទស្សន្ទាន្

រកស្ួ ងៃរស្ថ ិ ា ន្


ន្ិងរកៃែណ្ឌច្ាៃ់ទាង ាំ នន្េះកនុងការនរៀៃច្ាំែួ ន្ ល

នដ្ើមបអ ី ន្ុវតត

ខែន្ការយុទធស្ថស្តស្ត ន្ិងនោលន្នយបាយជាតិស្រាៃ់ការអភវិ ឌ្ឍថ្ៃតង ២០១៣-២០៣០។ អងគការ WWF-កមពុជា បាន្ន្ឹងកាំពុងោាំរទកច្ ត ល ន្ិងការ ស្ិការស្ថវរជាវ។ ិ ចរៃឹងខរៃងទាាំងនន្េះតាមរយៈការកស្ថងស្មតាភាព វគគៃណ្ុ ត េះៃ្ នោលៃាំណ្ងថ្ន្ស្ិកាាស្ថលានន្េះ

គនឺ ដ្ម ច ន្ទនានរៅែលូវការស្តីពកា ើ បៃ ី ន្តកច្ ិ ស្ ី រអន្ុវតតការអភវិ ឌ្ឍថ្ៃតងកនុង

តាំៃន្់នទស្ភាពថ្រពលិច្ទក ឹ នមគងគ

ខដ្លនាាំឲ្យមូលធន្ធមមជាតម ូ ដ្ឋឋន្ោាំរទដ្ល់ការអភវិ ឌ្ឍនដ្ឋយច្រី ភាព ិ ល

ស្រាៃ់រៃជាជន្កនុងនែតតរកនច្េះ ន្ង ទ ខរតង។ ិ នែតតស្ឹ ង

សាវតា អងគការ WWF-កមពុជា ន្ិងវទាស្ថ ា ន្ Luc Hoffmann បាន្ែតួច្នែដើមន្ូវគនរាងស្ថកលមួយ ខដ្លាន្ ន្មេះ ិ ថាៃ្ ត ញស្ូ ច្នាករនស្វាកមមរៃព័ន្ធៃរស្ថ ិ (Linked Indicators for Vital Ecosystemsិ ា ន្ខដ្លចាំបាច្់ស្រាៃ់ជីវត LIVES) ចៃ់ពឆ្ ី ន ាំ ២០១៤ នដ្ើមបៃ ី នងកើតឲ្យាន្ន្ូវដ្ាំនណ្ើរការខដ្លអាច្នធវើស្ថរន នោលន្នយបាយ

ការនរៀៃច្ាំឧៃករណ្៍ ិ ើងវញស្រាៃ់

ន្ិងស្ូ ច្នាករស្រាៃ់ច្ីរភាពថ្ន្ស្ន្តិស្ុែនស្បៀង-ថាមពល-ទឹក



នែតតរកនច្េះ ន្ង ទ ខរតងរតូវបាន្នរជើស្នរស្ជាតាំ ៃន្់នោលនៅ ស្រាៃ់ការអន្ុវតតស្ថក លបង ន្ូវគនរាងនន្េះ។ ិ នែតតស្ឹ ង ើ វធ ិ ស្ថ ី ស្តស្តរៃស្់គនរាង

គនឺ ធវើស្ាហរណ្កមមន្ូវព័តា ៌ ន្នលើរគៃ់វស្័ ិ យ

ៃរស្ថ ិ ា ន្នៅកនុងរៃព័ន្ធោរាំ ទការស្នរមច្ច្ិតត

ខដ្លន្ង ឹ រតូវៃនងកើតន



នន្េះគជា ៌ ន្នលើកទី៣។ មស្តន្តថ្ី ន្រកស្ួ ងៃរស្ថ ឺ ស្ិកាាស្ថលាខច្ករ ាំខលកព័តា ិ ា ន្ន្ង ឹ ៖ ៃង្ហាញពីខែន្ទីរៃព័ន្ធ ន្ង ិ ម៉ាូខដ្លបាន្ៃនងកើតន


ន្ង ិ នរៃើរបាស្់នដ្ឋយអនកនធវើការស្នរមច្ច្ត ិ ត

នៅថានក់ជាតិ ន្ិងថានក់នរកាមជាតិ ។)នៅនែតតរកនច្េះ ន្ិងនែតតស្ឹ ង ទ ខរតង(


ើងនៅកនុងស្ិកាានលើកទី១ ន្ង ិ នលើកទ២ ី

ស្រមៃស្រមួលលាំ ហាត់អាំពកា ី រនធវខើ ែន្ទកា ី រគាំរាមកាំខហង

ន្ង ិ តថ្មល

នដ្ើមប ី


ពន្ ័ ធ ិ ត ិ យនលើស្ុពលភាពថ្ន្ខែន្ទរី ៃព័ន្ធ ន្ិិងជួយោាំរទនលើការពភា ិ ការៃស្់ភាគពា ី ក់ពន្ 

ៃករស្ថយពរី នៃៀៃនរៃរើ បាស្់ខែន្ទរី ៃព័ន្ធ ន្ង ើ បៃ ិ ម៉ាូខដ្ល នដ្ម ី នងកើត: 1) នោលៃាំណ្ងរួមខដ្លរគៃ់ភាគីពាក់ពន្ ័ ឯ ធ កភាពោននដ្ម ើ បស្ ី នរមច្ឲ្យបាន្ទាាំងអស្់ោន 2) នរជើស្នរស្ស្ុ ច្នាករខដ្លវាស្់ខវងភាពវវតត ិ ន្ថ្៍ ន្នោលៃាំណ្ងទាាំងនន្េះ ើ 3) កាំណ្ត់រកជនរមស្ ើ ស្រាៃ់ស្កមមភាពនដ្ើមបស្ ី នរមច្នោលៃាំណ្ង។

លទ្ធផលរ ំពឹខទ្ុក ការរួមច្ាំខណ្ករៃស្់អនកច្ូលរួមន្ង ឹ រតូវបាន្ដ្ឋក់ៃញ្ជូ លនៅកនុងឧៃករណ្៍ោាំរទការស្នរមច្ច្ត ិ ត ខដ្លកាំពុង រតូវ បាន្ៃនងកើតន

ើងស្រាៃ់អន្ុវតតការអភវិ ឌ្ឍន្៍ថ្ៃតងនៅរៃនទស្កមពុជា

ស្រាៃ់ការនរៃើរបាស្់នៅតាំៃន្់ដ្ថ្ទនទៀតនៅនលើពិភពនលាក។ តថ្មលនដ្ឋយាន្ការច្ូលរួមពអ ័ ធនានា ី នកពាក់ពន្

រពមទាាំងជួយដ្ល់ការខកលមអវធ ិ ីស្ថស្តស្ត

នៅឆ្ន ាំ


ខដ្លោាំរទនដ្ឋយស្ថាៃ័ន្ស្ិកាអៃ់រ ាំ


ឧៃករណ្៍នន្េះន្ង ឹ រតូវវាយ ន្ិងរតូវែសពវែាយនៅដ្ល់អនក

ៃនងកើតនោលន្នយបាយថានក់ជាតិ ខដ្លកាំពុងៃនងកើតនោលន្នយបាយទាក់ទងន្ឹងការអភវិ ឌ្ឍន្៍ថ្ៃតង។

ថ្ងៃទី១៥១១២ ាំនឆ្លា តែ ខ ១១ ថ្ងៃទ(ី ( 8.30-9.00

ការអនញ្ជ ើ ញមកដ្ល់ ន្ិង ច្ុេះវតតាន្អនកច្ូលរួម

នលាក ស្ូ ធី ន្ិងរកុមការង្ហរ


ការៃង្ហាញកមមវធ ិ អ ី ងគស្ិកាាស្ថលា

អនករស្ី ៃុន្ ចន្់នមតាត


ស្ន្ទរកថាស្ថវគមន្៍ ជូន្អងគស្ិកាាស្ថលា

នលាក ហម ច្័ន្ទនដ្ត


មតច្ ិ ាំ្ៃ់អារមមណ្៍រៃស្់ឯកឧតតមអភបា ិ លរងនែតតរកនច្េះ

ឯឧ ែ័ណ្ឌ ច្ាំ្ន្.


ស្ន្ទរកថាមតិស្ាំនណ្េះស្ាំ ្លនៃើកស្ិកាាស្ថលារៃស្់ អភបា ទ ខរតង ិ លរងនែតតស្ឹ ង


ស្ាំ រាកពស្ថ ិ អាហាស្ាំ រន្់៉ា


/ ឯឧ ជា ថាវរទធ ិ .




ៃ្ ត ញស្ូ ច្នាករនស្វាកមមរៃព័ន្ៃ ធ រស្ថ ិ ា ន្ខដ្ល ៃណ្ិឌ ត Andrea Bassi

ចាំបាច្់ស្រាៃ់ជីវត ិ LIVES 10.25-10.45

ការកាំណ្ត់រករៃព័ន្ធថ្ន្ការគាំរាមកាំខហង ន្ង ិ គុណ្តថ្មល •


លាំ ហាត់ថ្ន្ការកាំណ្ត់រករៃព័ន្ធថ្ន្ការគាំរាមកាំខហង ឧទាហរណ្៍អាំពទ ី នន្លនមគងគ


ន្ង ិ តថ្មល

នធវល ើ ាំ ហាត់ជារកុម នៅនលើគុណ្តថ្មល ន្ង ិ ការគាំរាមកាំខហង

12.00-14.00 14.00-15.30

-នលាក ចន្់ ពុទាធរតន័

ស្ាំ រាកពស្ថ ិ អាហាថ្ងៃរតង់ • •

ាំ ន្ន្ម ៃង្ហាញ Causal Loop Diagram តាមជហា ួ ៗ ី យ

នែទៀងផ្ទទត់រកដ្ឋស្គុណ្តថ្មល ន្ិងការគាំរាមកាំខហងជាមួយ Causal Loop Diagram

នរៃៀៃនធៀៃៃនងកើត Causal Loop Diagram ខដ្លាន្រស្ថៃ់

ជាមួយលទធែល ថ្ន្ការនធវល ើ ាំ ហាត់ ពគ ី ុណ្តាំថ្ល ន្ង ិ ការគាំរាម កាំខហង

-កញ្ហា យ៉ាង់ ស្ុ ែជា អនកច្ូលរួមទាាំងអស្់ -អនករស្ី ឆ្យ គម ឹ នហៀក -នលាក ឃឹម ស្្ ត ៃ់ -នលាក នពៀច្ ៃ៉ាូន្ -កញ្ហា នអឿន្ ៃញ្ហាវត ី -កញ្ហា ហួ រា៉ា ន្ី -នលាក មុល ិ ស្ុ ភា

15.30-15.45 15.45-16.30

ស្ាំ រាកពស្ថ ិ អាហារស្ាំរន្់៉ា

ការៃង្ហាញពៃ ់ាំ ូល ី ខន្ាម អញ្ហាតិងីម កនុង ដ្ារកាមវងវងម

អនកច្ូលរួមទាាំងអស្់ -នលាក ផ្ទន្់ ចន្់្ -នលាក លាង ស្ុ វទា ិ


ៃូកស្រុៃលទធែលថ្ងៃទី ១

នលាក ន

ង នឌ្ឿន្

ថ្ងៃទ៥ ី ថ្ងៃទ(ី ១៥ ាំនឆ្លា តែ ខ ៥១១២) 8.30-9.00

ការអនញ្ជ ើ ញមកដ្ល់ ន្ិង ច្ុេះវតតាន្អនកច្ូលរួម

នលាក ស្ូ ធី ន្ិងរកុមការង្ហរ


ការរៃកាស្កមមវធ ិ អ ី ងគស្ិកាាស្ថលា

អនករស្ី ៃុន្ ចន្់នមតាត

9.15– 10.15

ការវភាគអនងន្ ម ួ ៗាន្ឥទធព ិ ិ ិ យ ិ លនៅនលើោននៅវញនៅមក

អនករស្ី ឆ្យ គម ឹ នហៀក នលាក ផ្ទន្់ ចន្់្

10:15-10:30 1០.30-11:50

ស្រាកពស្ថ ិ អាហារស្រមន្់ ការកាំណ្ត់នោលន្នយបាយ ន្ង ិ ដ្ាំន្េះរស្ថយ

អនកច្ូលរួមទាាំងអស្់ អនករស្ី ឆ្យ គម ឹ នហៀក នលាក ផ្ទន្់ ចន្់្


ស្រាកពស្ថ ិ ថ្ងៃរតង់

14:00 - 15:00 ការរៃមូលទិន្នន្យ ័ -

អនកច្ូលរួមទាាំងអស្់ នលាក ស្ុ ែ គឹមឈន្ ិ

នធវៃ ើ ច្ចុៃបន្នភាពនលើវឌ្ឍន្ភាពនធវខើ ែន្ការស្រាៃ់ជាំហាន្ៃនាទៃ់

15:00 - 16:30 ការស្រុៃច្ុងនរកាយ ន្ង ិ ី ិ ការៃទ ិ កមមវធ

ឯឧ ជា ថាវរទធ ិ .

រ ូបងត

Report of Green Growth Information sharing #3_LIVES_28th ...

... or edit this item. Report of Green Growth Information sharing #3_LIVES_28th-30th_Sep&1st-02nd_Oct_15.pdf. Report of Green Growth Information sharing ...

1MB Sizes 17 Downloads 184 Views

Recommend Documents

Sharing Your Information - Information Governance.pdf
Sharing Your Information - Information Governance.pdf. Sharing Your Information - Information Governance.pdf. Open. Extract. Open with. Sign In. Main menu.

Information sharing in contests - Wiwi Uni-Frankfurt
Oct 1, 2013 - E%mail: [email protected] 1 .... from engaging into parallel strategies that will lead to overcapacities or to a duplication.

Information Sharing via The Aquatic Commons
its way into commercial journals. The results of research and the ... on the EPrints open access software created at the University of Southampton (UK) and is.

10.Green Growth Terminology-kh.pdf
Whoops! There was a problem loading more pages. Retrying... 10.Green Growth Terminology-kh.pdf. 10.Green Growth Terminology-kh.pdf. Open. Extract.

Making growth sustainable Green Entrepreneurship September 2016 ...
Page 3 of 3. Making growth sustainable Green Entrepreneurship September 2016.pdf. Making growth sustainable Green Entrepreneurship September 2016.pdf.

The value of sharing lead time information
In call centers it is possible to inform a cus- tomer of the anticipated queueing time. When a firm pro- vides the customer with more information about the time.

Global Games with Noisy Sharing of Information - KAUST Repository
decision making scenario can be arbitrarily complex and intricate. ... tion II, we review the basic setting of global games and ... study. In the simple case of global games, we have .... for illustration of the information available to each agent.

Spatial Information Sharing System
Our aim is to create a system based on Client/Server architecture. .... it also gave use some insight into the testing of web services based applications. The.

Information Sharing and Lender Specialization
the other hand, traditional banking theories of delegated monitoring hinge on lenders being sufficiently .... borrower first has a credit file in the bureau, it increases its number of lenders by 6.0% and credit by .... internal systems. Lenders are

2015-Ecommerce Growth Benchmark Report-RJMetrics.pdf ...
2015-Ecommerce Growth Benchmark Report-RJMetrics.pdf. 2015-Ecommerce Growth Benchmark Report-RJMetrics.pdf. Open. Extract. Open with. Sign In.

impact-of-green-affordable-housing-report-1.pdf. impact-of-green-affordable-housing-report-1.pdf. Open. Extract. Open with. Sign In. Main menu.

SEND Information Report
While we are a mainstream school we have a number of pupils with a range of Special Educational ... viewed half termly and copies sent home to parents.

SEND Information Report
individual needs and deployment of support staff. ... The SENCO is responsible for the operational management of the specified and agreed resourcing for.

Guidelines for Green Information Day - CUHK
management in general. 1. Go Electronic! Reduce Paper Consumption: - Encourage visitors to access further programme information online by including.

pdf-1287\green-cities-urban-growth-and-the ...
Connect more apps... Try one of the apps below to open or edit this item. pdf-1287\green-cities-urban-growth-and-the-environment-by-matthew-e-kahn.pdf.

Nomura improves information sharing across its global workforce with ...
not receive relevant results or none at all. We knew something ... Solution. Having realised that knowledge management across the business could be improved by ... However, as we only have one running at a time and the others are used for.